საგადასახადო რეზიდენტობა თურქეთში და საქართველოში
თურქეთი სრულ საგადასახადო ვალდებულებას აკისრებს პირს, რომლის საცხოვრებელი ადგილი (ikametgâh) თურქეთშია ან რომელიც კალენდარულ წელს თურქეთში ექვს თვეზე მეტ ხანს უწყვეტად ცხოვრობს (GVK-ის მე-4 მუხლი); უცხოელი, რომელიც დროებითი სამუშაოს, სწავლის ან მკურნალობის მიზნით იმყოფება, დასახლებულად არ ითვლება. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. ორმაგ რეზიდენტობას 2007 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და ურთიერთშეთანხმება; ორივე სახელმწიფო მეორის გადასახადს ჩაითვლის (22-ე მუხლი).
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, თურქეთის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით თურქეთი საგადასახადო რეზიდენტად
თურქეთში სრულ საგადასახადო ვალდებულებას ორი საფუძველი აქვს: თურქეთში დასახლება ან საზღვარგარეთ ყოფნა, როგორც თურქეთის მოქალაქისა, თურქეთის სახელმწიფო დაწესებულების ან თურქეთში ცენტრის მქონე საწარმოს სახელით.
თურქეთის საგადასახადო ადმინისტრაცია (GİB) აღიარებს, რომ თურქეთის მოქალაქეების, რომლებიც სამუშაო ან ბინადრობის ნებართვით ექვს თვეზე მეტ ხანს ცხოვრობენ საზღვარგარეთ, საცხოვრებელი ადგილი ყოფნის სახელმწიფოშია. მაშინ თურქეთში სრული საგადასახადო ვალდებულება მხოლოდ ექვსი თვის წესით შეიძლება წარმოიშვას.
პირი, რომელიც კალენდარულ წელს თურქეთში უწყვეტად ექვს თვეზე მეტ ხანს ცხოვრობს, თურქეთში დასახლებულად ითვლება; დროებითი გასვლები ვადას არ წყვეტს. 183 დღეზე მეტი ფაქტობრივი ყოფნა ამ პირობას აკმაყოფილებს; ნაკლები დღეების შემთხვევაშიც საკმარისი შეიძლება იყოს ექვს თვეზე მეტი ცხოვრება დროებითი გასვლების გათვალისწინებით.
GVK-ის მე-5 მუხლის გამონაკლისი მხოლოდ უცხოელებზე ვრცელდება და ექვსი თვის წესს აუქმებს.
- როგორც თურქეთის მოქალაქე, საზღვარგარეთ იმყოფებით თურქეთის სახელმწიფო დაწესებულების ან თურქეთში ცენტრის მქონე საწარმოს სახელით და მის საქმეებთან დაკავშირებით — GVK-ის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტით სრული საგადასახადო ვალდებულება გაქვთ. ყოფნის სახელმწიფოში საშემოსავლო ან მსგავსი გადასახადით დაბეგრილი შემოსავალი თურქეთში ხელმეორედ არ იბეგრება.
- თქვენი საცხოვრებელი ადგილი (სადაც მუდმივად დარჩენის განზრახვით ცხოვრობთ) თურქეთშია; GVK-ის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით თურქეთში დასახლებულად ითვლებით და მსოფლიო შემოსავალზე სრული საგადასახადო ვალდებულება გაქვთ.
- ამ კალენდარულ წელს თურქეთში უწყვეტად ექვს თვეზე მეტ ხანს ცხოვრობდით — GVK-ის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტით თურქეთში დასახლებულად ითვლებით და მსოფლიო შემოსავალზე სრული საგადასახადო ვალდებულება გაქვთ.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- თქვენი საცხოვრებელი ადგილი თურქეთში არ არის და ამ კალენდარულ წელს თურქეთში ექვს თვეზე მეტ ხანს არ გიცხოვრიათ — საგადასახადო ვალდებულება შეზღუდულია: თურქეთი მხოლოდ თურქეთში მიღებულ შემოსავალს ბეგრავს (GVK-ის მე-6 და მე-7 მუხლები).
- თურქეთში ექვს თვეზე მეტ ხანს იმყოფებით, მაგრამ უცხოელი ხართ, რომელიც იქ დროებითი დავალების, სამუშაოს, სწავლის, მკურნალობის, დასვენების ან მოგზაურობის მიზნით ან თქვენგან დამოუკიდებელი მიზეზით იმყოფება — GVK-ის მე-5 მუხლით თურქეთში დასახლებულად არ ითვლებით; საგადასახადო ვალდებულება შეზღუდულია.
სად განსხვავდება თურქეთის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: საცხოვრებელი ადგილი თურქეთში, საქართველოში კი 183 დღე. თურქეთი დასახლებულად თვლის პირს, რომლის საცხოვრებელი ადგილი (ikametgâh) თურქეთშია — ანუ ადგილი, სადაც მუდმივად დარჩენის განზრახვით ცხოვრობს (თურქეთის სამოქალაქო კოდექსის მე-19 მუხლი), დღეების მიუხედავად; საცხოვრებელი ადგილი მხოლოდ ახლის შეძენით იცვლება. საქართველო რეზიდენტად გთვლით 183 დღის გამო 12-თვიან პერიოდში (ან სტატუსის საფუძველზე). ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტობას წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: მუდმივი საცხოვრებელი → სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი → ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი → მოქალაქეობა → ურთიერთშეთანხმება. თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, თურქეთი მხოლოდ თურქული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს დაბეგრავს შეთანხმების ფარგლებში; თუ თურქეთის რეზიდენტი ხართ, საქართველო — მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულს.
- კოლიზია: ექვს თვეზე მეტი თურქეთში და საქართველოს რეზიდენტობა. კალენდარულ წელს თურქეთში ექვს თვეზე მეტი უწყვეტი ცხოვრება თურქეთში დასახლებულად გაქცევთ (GVK-ის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი); დროებითი გასვლები ვადას არ წყვეტს. საქართველო 183 დღეს ითვლის 12 კალენდარული თვის ნებისმიერ უწყვეტ პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება; დღის ნებისმიერი ნაწილი სრულ დღედ ითვლება. ამიტომ, მაგალითად, გადასვლის წელს ორივე სახელმწიფომ შეიძლება რეზიდენტად ჩაგთვალოთ. რომელი სახელმწიფოს რეზიდენტი ხართ, წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — მუდმივი საცხოვრებელი, შემდეგ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი და მოქალაქეობა.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- თურქეთი ითვლის ექვს თვეს კალენდარულ წელს, საქართველო — 183 დღეს ნებისმიერ 12 თვეში. თურქული კრიტერიუმია ექვს თვეზე მეტი უწყვეტი ცხოვრება ერთი კალენდარული წლის ფარგლებში; დროებითი გასვლები (შვებულება, მივლინება, მოკლე მოგზაურობა) მას არ წყვეტს, ხოლო ორ წელზე გადანაწილებული ყოფნა არ ჯამდება. საქართველო 183 დღეს ითვლის 12 კალენდარული თვის ნებისმიერ უწყვეტ პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება; დღის ნებისმიერი ნაწილი სრულ დღედ ითვლება. შეთანხმების მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის (ხელფასი) 183 დღე ითვლება ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, რომელიც იწყება ან მთავრდება მოცემულ საგადასახადო წელს. ხშირი მგზავრობისას სახელმწიფოების დასკვნები შეიძლება არ დაემთხვეს — დღეები ყველა წესით დაითვალეთ.
- დროებითი ყოფნა: ექვს თვეზე მეტი ჯერ კიდევ არ არის რეზიდენტობა. უცხოელი, რომელიც თურქეთში ჩავიდა კონკრეტული დროებითი დავალების ან სამუშაოს შესასრულებლად, სასწავლებლად, სამკურნალოდ, დასასვენებლად ან სამოგზაუროდ, ან იქ მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით რჩება, თურქეთში დასახლებულად არ ითვლება ექვსი თვის შემდეგაც (GVK-ის მე-5 მუხლი). თურქეთი მხოლოდ თურქული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს ბეგრავს. თუ თურქეთში უვადოდ საცხოვრებლად ან სამუშაოდ, ან ოჯახთან ერთად გადახვედით, ეს გამონაკლისი არ მოქმედებს.
- როგორ აღმოიფხვრება ორმაგი დაბეგვრა (22-ე მუხლი). თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, თურქეთი მხოლოდ თურქული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს ბეგრავს შეთანხმების ფარგლებში: მაგალითად, თურქეთში შესრულებული სამუშაოს ხელფასს (მე-15 მუხლი), თურქეთში არსებული უძრავი ქონების შემოსავალს, ხოლო დივიდენდს, პროცენტსა და როიალტიზე — არაუმეტეს 10 %-ისა (მე-10–მე-12 მუხლები). საქართველო ამ შემოსავალს, როგორც უცხოური წყაროდან მიღებულს, ისედაც არ ბეგრავს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი), ამიტომ თურქული გადასახადი საბოლოოა. თუ თურქეთის რეზიდენტი ხართ, თურქეთი თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს და საქართველოში გადახდილ გადასახადს ამ შემოსავალზე მოსული თურქული გადასახადის ფარგლებში ჩაითვლის (22-ე მუხლის პირველი პუნქტი, GVK-ის 123-ე მუხლი); გადახდა უნდა დადასტურდეს საქართველოს კომპეტენტური ორგანოს დოკუმენტით, რომელსაც საქართველოში თურქეთის საელჩო ან საკონსულო დაამოწმებს. ზედმეტი არ ბრუნდება და არ გადაიტანება. შეთანხმებასთან შეუსაბამო დაბეგვრაზე შეგიძლიათ ურთიერთშეთანხმების პროცედურით ისარგებლოთ (24-ე მუხლი, პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში).
- მუშაობა თურქეთში თურქეთის რეზიდენტობის გარეშე: 183 დღე ნებისმიერ 12 თვეში (მე-15 მუხლი). თურქეთში ფიზიკურად შესრულებული სამუშაოს ხელფასი თურქულ წყაროდ ითვლება (GVK-ის მე-7 მუხლი). თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, თურქეთი მას არ დაბეგრავს მხოლოდ სამი პირობის ერთდროულად შესრულებისას: თურქეთში ყოფნა ჯამში არ აღემატება 183 დღეს ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, რომელიც იწყება ან მთავრდება მოცემულ საგადასახადო წელს; დამქირავებელი თურქეთის რეზიდენტი არ არის; ანაზღაურება არ მოდის დამქირავებლის მუდმივ დაწესებულებასა ან ფიქსირებულ ბაზაზე თურქეთში. სხვა შემთხვევაში თურქეთი ხელფასს იქ მუშაობის დღეებზე ბეგრავს. საქართველო ამ ხელფასს, როგორც უცხოური წყაროდან მიღებულს, არ ბეგრავს, ამიტომ თურქული გადასახადი საბოლოოა.
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა თურქული კომპანიისთვის: თურქეთმა შეიძლება შემოსავალი თურქულად ჩათვალოს. შეზღუდული საგადასახადო ვალდებულების მქონე პირებისთვის ხელფასი და თავისუფალი პროფესიის შემოსავალი თურქეთში მიღებულად ითვლება, თუ მომსახურება თურქეთში გაიწია ან იქ „გამოიყენეს“ — კერძოდ, თუ გადახდა თურქეთში მოხდა ან თურქი გადამხდელის ანგარიშებზე აღირიცხა (GVK-ის მე-7 მუხლი), და თურქი გადამხდელი გადასახადს აკავებს (94-ე მუხლი). საქართველოსთვის საქართველოში შესრულებული სამუშაო და საქართველოდან გაწეული მომსახურება საქართველოში არსებული წყაროა (104-ე მუხლი): 20 % ან 1 % მცირე ბიზნესის სტატუსით. თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, შეთანხმებას (თურქეთის კონსტიტუციის 90-ე მუხლით მას კანონის ძალა აქვს) უპირატესობა აქვს: საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასს — თუნდაც თურქი დამსაქმებელი იხდიდეს — მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი), ხოლო პროფესიულ მომსახურებას — მხოლოდ საქართველო, თუ თურქეთში ფიქსირებული ბაზა არ გაქვთ (მე-14 მუხლი). თურქ გადამხდელს შესაბამისი წლის საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა წარუდგინეთ; თუ გადასახადი მაინც დაკავდა, დაბრუნება თურქეთის საგადასახადო ორგანოში მოითხოვეთ: საქართველოს კანონი ფიზიკურ პირს უცხოური გადასახადის ჩათვლას არ აძლევს (124-ე მუხლი), შეთანხმების 22-ე მუხლით კი მხოლოდ ის გადასახადი ჩაითვლება, რომელიც შეთანხმებით შეიძლება დაეკისროს მეორე სახელმწიფოში.
- გადასვლა თურქეთში: უცხოური შემოსავლის გათავისუფლება 20 წლით (დამატებითი 20/D მუხლი). იმ პირების უცხოური შემოსავალი, რომლებიც თურქეთში დასახლებულად 01.01.2026-იდან ითვლებიან და წინა სამი კალენდარული წლის განმავლობაში იქ არც საცხოვრებელი ადგილი და არც საგადასახადო ვალდებულება ჰქონდათ, 20 წლით თავისუფლდება საშემოსავლო გადასახადისგან. წინა ვალდებულება მხოლოდ თურქული ქირის, კაპიტალის შემოსავლის ან ღირებულების ნამატის გამო ხელს არ უშლის. ეს შემოსავალი არ ცხადდება, ხოლო საზღვარგარეთ (მათ შორის, საქართველოში) გადახდილი გადასახადები არ ჩაითვლება; საჭიროა გათავისუფლების დოკუმენტი (№333 შეტყობინება). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (მაგალითად, საქართველოში არსებული ბინის ქირას ან ქართული კომპანიის დივიდენდს) საქართველო მაინც დაბეგრავს — შეთანხმების ფარგლებში.
- თურქეთის მოქალაქე საქართველოში: როდის წყვეტს თურქეთი რეზიდენტად მიჩნევას. საცხოვრებელი ადგილი მხოლოდ ახლის შეძენით იცვლება (თურქეთის სამოქალაქო კოდექსის მე-20 მუხლი): საქართველოში გადმოსვლის შემდეგაც თურქული საცხოვრებელი ადგილი შენარჩუნებულია, სანამ საქართველოში მუდმივად დარჩენის განზრახვით არ დასახლდებით. GİB აღიარებს, რომ მოქალაქეების, რომლებიც სამუშაო ან ბინადრობის ნებართვით ექვს თვეზე მეტ ხანს ცხოვრობენ საზღვარგარეთ, საცხოვრებელი ადგილი ყოფნის სახელმწიფოშია — მაშინ თურქეთში მხოლოდ თურქულ შემოსავალზე იბეგრებიან; თუ საქართველოში მხოლოდ უვიზო რეჟიმით, ბინადრობის ნებართვის გარეშე იმყოფებით, ეს პირობა არ სრულდება. ვინც კალენდარული წლის განმავლობაში ტოვებს თურქეთს, დეკლარაციას გასვლამდე 15 დღის განმავლობაში წარადგენს (GVK-ის 92-ე მუხლი). გასვლის გადასახადი თურქეთში ფიზიკური პირებისთვის არ არის; შეთანხმებით მოძრავი ქონების (მაგალითად, აქციების) გასხვისების შემოსავალი, როგორც წესი, მხოლოდ გამსხვისებლის რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, მაგრამ მეორე სახელმწიფოში წარმოქმნილი ნამეტი იქაც იბეგრება, თუ შეძენასა და გასხვისებას შორის ერთ წელზე ნაკლები გავიდა (მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტი).
- პენსიები და სახელმწიფო სამსახური (მე-18 და მე-19 მუხლები). წარსულ მუშაობასთან დაკავშირებით გადახდილი პენსიები და ანუიტეტები, როგორც წესი, მხოლოდ მიმღების რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი), თუმცა სახელმწიფოს სოციალური უზრუნველყოფის სისტემით მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტისთვის გადახდილი პენსია გადამხდელ სახელმწიფოშიც შეიძლება დაიბეგროს (მე-2 პუნქტი). სახელმწიფო სამსახურის ანაზღაურებასა და სახელმწიფო პენსიებს, როგორც წესი, მხოლოდ გადამხდელი სახელმწიფო ბეგრავს (მე-19 მუხლი). საქართველოს რეზიდენტისთვის თურქული პენსია საქართველოში არ იბეგრება, რადგან ის საქართველოში არსებული წყაროდან არ არის მიღებული; საქართველოს სახელმწიფო პენსია და დაგროვებითი პენსია საქართველოში თავისუფლდება. თურქეთის რეზიდენტისთვის უცხოური სოციალური უზრუნველყოფის დაწესებულების პენსია თურქეთში თავისუფლდება (GVK-ის 23-ე მუხლის მე-13 პუნქტი).
- სოციალური უზრუნველყოფა: 1998 წლის საქართველო–თურქეთის ხელშეკრულება. საქართველოსა და თურქეთს შორის 11.12.1998-ს ხელმოწერილი სოციალური უზრუნველყოფის ხელშეკრულება 20.11.2003-იდან მოქმედებს. როგორც წესი, ერთ ქვეყანაში მომუშავე პირი მხოლოდ ამ ქვეყნის კანონმდებლობას ექვემდებარება (მე-6 მუხლი); ქართველი ან თურქი დამსაქმებლის მიერ მეორე ქვეყანაში 24 თვეზე ნაკლები ვადით მივლინებული დასაქმებული გამგზავნი ქვეყნის კანონმდებლობას ექვემდებარება, ვადა ორივე ქვეყნის კომპეტენტური ორგანოების წინასწარი თანხმობით შეიძლება გაგრძელდეს, ჯამში არაუმეტეს 60 თვისა; იგივე წესი 24 თვემდე ვრცელდება თვითდასაქმებულებზე (მე-7 მუხლი). საქართველოს დაგროვებითი საპენსიო სქემა მოიცავს საქართველოს მოქალაქეებს და მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელებს; სოციალური გადასახადი საქართველოში არ არის. საგადასახადო შეთანხმება სოციალურ შენატანებს არ არეგულირებს.
- რომელი შეთანხმება მოქმედებს: 2007 წლის საქართველო–თურქეთის შეთანხმება. მოქმედებს შეთანხმება საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის შემოსავლებზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ და მისი ოქმი, ხელმოწერილი თბილისში 21.11.2007. ძალაში შევიდა 15.02.2010-ს და გამოიყენება 01.01.2011-იდან (27-ე მუხლი); ქართული, თურქული და ინგლისური ტექსტები თანაბრად ავთენტიკურია, განსხვავებისას უპირატესია ინგლისური. მრავალმხრივი კონვენცია (MLI) შეთანხმებას არ ცვლის: თურქეთს ის რატიფიცირებული არ აქვს, საქართველომ კი MLI-ის მე-4 მუხლზე სრული დათქმა გააკეთა. რეზიდენტობა — მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი (OECD-ის მოდელის თანმიმდევრობა); დამოუკიდებელი მომსახურება — მე-14 მუხლი (ფიქსირებული ბაზა); ხელფასი — მე-15 მუხლი (183 დღე ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში); პენსიები — მე-18 მუხლი; სახელმწიფო სამსახური — მე-19 მუხლი; ორმაგი დაბეგვრის აღმოფხვრა — 22-ე მუხლი (ორივე სახელმწიფო ჩაითვლის); ურთიერთშეთანხმება — 24-ე მუხლი.
- საქართველოს მიერ მინიჭებული რეზიდენტის სტატუსი თურქეთის რეზიდენტობას არ აუქმებს. სტატუსი, რომელიც საქართველომ 183 დღის გარეშე მოგანიჭათ (მაგალითად, როგორც მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს), თურქეთში სრულ საგადასახადო ვალდებულებას თავისთავად არ აუქმებს: თუ საცხოვრებელი ადგილი თურქეთშია ან წლის განმავლობაში თურქეთში ექვს თვეზე მეტ ხანს უწყვეტად ცხოვრობდით, თურქეთი რეზიდენტად გთვლით (GVK-ის მე-4 მუხლი), ხოლო შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი მუდმივი საცხოვრებლის, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრისა და ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით წყვეტს — საქართველოში ფაქტობრივი ცხოვრების გარეშე მიღებული სტატუსი ამ კრიტერიუმებს არ ცვლის.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
თუ ორივე სახელმწიფო გთვლით რეზიდენტად, გამოიყენება შეთანხმება (შეთანხმება საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის შემოსავლებზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ და ოქმი (თბილისი, 21.11.2007), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი). კრიტერიუმები თანმიმდევრულად მოწმდება — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, საგადასახადო ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
შეთანხმება დეტალურად: შემოსავლები, განაკვეთები, 183 დღის წესი →
ტერმინები, რომლებსაც თურქეთში შეხვდებით
- ikametgâh
- საცხოვრებელი ადგილი: სადაც მუდმივად დარჩენის განზრახვით ცხოვრობთ; მხოლოდ ახლის შეძენით იცვლება
- Türkiye'de yerleşmiş
- თურქეთში დასახლებული: საცხოვრებელი ადგილი თურქეთში ან ექვს თვეზე მეტი უწყვეტად კალენდარულ წელს (GVK-ის მე-4 მუხლი)
- tam mükellefiyet
- სრული საგადასახადო ვალდებულება თურქეთში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებულ შემოსავალზე (GVK-ის მე-3 მუხლი)
- dar mükellefiyet
- შეზღუდული ვალდებულება: მხოლოდ თურქეთში მიღებული შემოსავალი (GVK-ის მე-6 მუხლი)
- Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- თურქეთის საშემოსავლო გადასახადის კანონი; 2026 წლის შკალა 15 %-დან 40 %-მდე
- yıllık beyanname
- წლიური დეკლარაცია მომდევნო წლის მარტში; მასში ცხადდება უცხოელი დამსაქმებლის ხელფასი და სხვა უცხოური შემოსავალი
კითხვები
თურქეთის მოქალაქე ვარ და უკვე ერთი წელია თბილისში ვცხოვრობ. თურქეთი კვლავ რეზიდენტად მთვლის?
თურქული საცხოვრებელი ადგილი მხოლოდ ახლის შეძენით იცვლება, ხოლო GİB საზღვარგარეთ მცხოვრებ მოქალაქეებს შეზღუდული ვალდებულების მქონედ თვლის, თუ ისინი ექვს თვეზე მეტ ხანს სამუშაო ან ბინადრობის ნებართვით ცხოვრობენ — მხოლოდ უვიზო ყოფნა ამისთვის არ კმარა. თუ ორივე სახელმწიფო რეზიდენტად გთვლით, შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: ჯერ მუდმივი საცხოვრებელი, შემდეგ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი.
რამდენ დღეს შემიძლია ვიმუშაო თურქეთში ისე, რომ ხელფასზე იქ გადასახადი არ გადავიხადო?
თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ — არაუმეტეს 183 დღე ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, რომელიც მოცემულ საგადასახადო წელს იწყება ან მთავრდება, თუ დამქირავებელი თურქეთის რეზიდენტი არ არის და ანაზღაურება არ მოდის მის მუდმივ დაწესებულებაზე თურქეთში (მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი). საქართველოში ეს ხელფასი, როგორც უცხოური შემოსავალი, რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია.
საქართველოდან დისტანციურად ვმუშაობ თურქული კომპანიისთვის. სად ვიხდი გადასახადს?
საქართველოსთვის საქართველოში შესრულებული სამუშაო და საქართველოდან გაწეული მომსახურება ქართული წყაროა: 20 % ან 1 % მცირე ბიზნესის სტატუსით. თურქეთმა შეიძლება გადასახადი დააკავოს, თუ ანაზღაურება თურქეთში გადაიხადეს, მაგრამ თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი): თურქ გადამხდელს საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა წარუდგინეთ, დაკავებული გადასახადი კი თურქეთში დაიბრუნეთ.
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- GVK md. 3 — თურქეთში დასახლებული პირები, აგრეთვე თურქეთის მოქალაქეები, რომლებიც საზღვარგარეთ იმყოფებიან თურქეთის სახელმწიფო დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებში ან თურქეთში ცენტრის მქონე ორგანიზაციებსა და საწარმოებში სამსახურის გამო და მათ საქმეებთან დაკავშირებით, გადასახადს იხდიან თურქეთში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებულ ყველა შემოსავალზე (სრული საგადასახადო ვალდებულება). მეორე ჯგუფის პირები თურქეთში ხელმეორედ არ იბეგრებიან იმ შემოსავალზე, რომელიც ყოფნის სახელმწიფოში საშემოსავლო ან მსგავსი გადასახადით დაიბეგრა.
- 210 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (RG 06.03.1998, 23278) — GİB, Dar Mükellefler İçin Kira Geliri Rehberi (Şubat 2025, Yayın No 553) — თურქეთის მოქალაქეები, რომლებიც სამუშაო ან ბინადრობის ნებართვით ექვს თვეზე მეტ ხანს ცხოვრობენ საზღვარგარეთ, თურქეთში მიღებულ შემოსავალზე შეზღუდული საგადასახადო ვალდებულების მქონე პირებად იბეგრებიან; ვინც საზღვარგარეთ თურქეთის სახელმწიფო დაწესებულებებში ან თურქეთში ცენტრის მქონე საწარმოებში სამსახურის გამო იმყოფება, ამ კატეგორიას არ მიეკუთვნება.
- GİB Balıkesir VDB özelgesi, 19.09.2013, B.07.1.GİB.4.10.15.01-125[10-2013/849]-88 — №210 ზოგადი შეტყობინების მითითებით: ითვლება, რომ თურქეთის მოქალაქეებს, რომლებიც სამუშაო ან ბინადრობის ნებართვით ექვს თვეზე მეტ ხანს ცხოვრობენ საზღვარგარეთ, საცხოვრებელი ადგილი ყოფნის სახელმწიფოში აქვთ და შეზღუდული საგადასახადო ვალდებულებით იბეგრებიან; ვინც საბოლოოდ დაბრუნდა ან კალენდარულ წელს თურქეთში ექვს თვეზე მეტ ხანს იმყოფება, სრული საგადასახადო ვალდებულება აქვს.
- GVK md. 4 — თურქეთში დასახლებულად ითვლებიან: 1) პირები, რომელთა საცხოვრებელი ადგილი (ikametgâh) თურქეთშია (საცხოვრებელი ადგილი სამოქალაქო კოდექსის მე-19 და მომდევნო მუხლებით განისაზღვრება); 2) პირები, რომლებიც კალენდარულ წელს თურქეთში უწყვეტად ექვს თვეზე მეტ ხანს ცხოვრობენ — დროებითი გასვლები ვადას არ წყვეტს.
- Türk Medeni Kanunu (4721) md. 19–20 — საცხოვრებელი ადგილი არის ადგილი, სადაც პირი მუდმივად დარჩენის განზრახვით ცხოვრობს; ერთდროულად რამდენიმე საცხოვრებელი ადგილის ქონა დაუშვებელია. საცხოვრებელი ადგილი მხოლოდ ახლის შეძენით იცვლება; თუ პირმა საზღვარგარეთ საცხოვრებელი ადგილი დატოვა და თურქეთში ჯერ არ შეუძენია, საცხოვრებელ ადგილად ითვლება ადგილი, სადაც ის ფაქტობრივად ცხოვრობს.
- GVK md. 5 — თურქეთში დასახლებულად არ ითვლებიან, თუნდაც იქ ექვს თვეზე მეტ ხანს იმყოფებოდნენ: საქმიანი ადამიანები, მეცნიერები, სპეციალისტები, მოხელეები, ჟურნალისტები და მსგავსი პირები, რომლებიც კონკრეტული დროებითი დავალების ან სამუშაოს შესასრულებლად ჩავიდნენ; უცხოელები, რომლებიც სწავლის, მკურნალობის, დასვენების ან მოგზაურობის მიზნით ჩავიდნენ; პირები, რომლებიც თურქეთში მათგან დამოუკიდებელი მიზეზით რჩებიან — დაკავება, პატიმრობა ან ავადმყოფობა.
- GVK md. 6 — ფიზიკური პირები, რომლებიც თურქეთში დასახლებულად არ ითვლებიან, მხოლოდ თურქეთში მიღებულ შემოსავალზე იბეგრებიან (შეზღუდული საგადასახადო ვალდებულება).
- GVK md. 7/3-a ve son fıkra — შეზღუდული საგადასახადო ვალდებულების მქონე პირებისთვის ხელფასი თურქეთში მიღებულად ითვლება, თუ მომსახურება თურქეთში გაიწია ან თურქეთში „გამოიყენეს“. გამოყენება ნიშნავს გადახდას თურქეთში ან, თუ გადახდა საზღვარგარეთ მოხდა, მის აღრიცხვას თურქეთში გადამხდელის ან იმ პირის ანგარიშებზე, ვისი სახელითა და ხარჯითაც ის განხორციელდა, ან გადახდას მისი მოგებიდან.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — „a) ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი აქვს ორივე სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომელთანაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესის ცენტრი); b) … ჩვეულებრივ ცხოვრობს; c) … მოქალაქესაც იგი წარმოადგენს; d) თუ ის არის ორივე სახელმწიფოს ან არ არის არც ერთი მათგანის მოქალაქე, მაშინ ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე.“
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი — „… ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტის მიერ მეორე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში განხორციელებული დაქირავებით მუშაობიდან მიღებული ანაზღაურება იბეგრება მხოლოდ პირველად ხსენებულ სახელმწიფოში, თუ: a) ანაზღაურების მიმღები მეორე სახელმწიფოში იმყოფება პერიოდით ან პერიოდებით, რომელთა საერთო ხანგრძლივობა არ აღემატება 183 დღეს ნებისმიერი თორმეტთვიანი პერიოდის განმავლობაში, რომელიც იწყება ან მთავრდება მოცემულ საგადასახადო წელს, და b) ანაზღაურება გაიცემა დამქირავებლის მიერ ან მისი სახელით, რომელიც არ წარმოადგენს მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტს, და c) ანაზღაურება არ არის წარმოქმნილი მუდმივი დაწესებულებიდან ან ფიქსირებული ბაზიდან, რომელიც დამქირავებელს გააჩნია მეორე სახელმწიფოში.“
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), 22-ე მუხლი — „როდესაც ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტი იღებს შემოსავალს, რომელიც ამ შეთანხმების დებულებების თანახმად შეიძლება დაიბეგროს მეორე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში, პირველად ხსენებული სახელმწიფო დაუშვებს ამ რეზიდენტის შემოსავალზე გადასახადის საერთო მოცულობიდან იმ თანხის გამოქვითვას, რომელიც ამ მეორე სახელმწიფოში გადახდილი გადასახადის ტოლია“; გამოქვითვა არ აღემატება გადასახადის იმ ნაწილს, რომელიც მეორე სახელმწიფოში დასაბეგრ შემოსავალზე მოდის (პირველი პუნქტი). გათავისუფლებული შემოსავალი შეიძლება დარჩენილ შემოსავალზე გადასახადის გაანგარიშებისას იქნეს მხედველობაში მიღებული (მე-2 პუნქტი).
- GVK md. 123 — სრული საგადასახადო ვალდებულების მქონე პირების მიერ საზღვარგარეთ უცხოურ შემოსავალზე გადახდილი მსგავსი გადასახადები გამოიქვითება თურქული საშემოსავლო გადასახადის იმ ნაწილიდან, რომელიც ამ შემოსავალზე მოდის; ზედმეტი არ გაითვალისწინება. პირობები: ეს უნდა იყოს პირადი საშემოსავლო გადასახადი, ხოლო გადახდა დადასტურდეს კომპეტენტური ორგანოების მიერ გაცემული და თურქეთის საელჩოს ან საკონსულოს მიერ დამოწმებული დოკუმენტებით. თუ დოკუმენტები გადახდის ვადამდე არ შემოვიდა, გადასახადის გადახდა ერთი წლით გადავადდება; ვადის გასვლის შემდეგ დოკუმენტები აღარ გაითვალისწინება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტი, მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტი, მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტი — დივიდენდი, პროცენტი და როიალტი შეიძლება დაიბეგროს წყაროს სახელმწიფოშიც, მაგრამ გადასახადი არ უნდა აღემატებოდეს მთლიანი თანხის 10 %-ს, თუ მიმღები ფაქტობრივი მფლობელია.
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), 24-ე მუხლი — თუ პირი თვლის, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება იწვევს ან გამოიწვევს შეთანხმების საწინააღმდეგო დაბეგვრას, მას შეუძლია, შიდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული ზომებისაგან დამოუკიდებლად, საქმე წარუდგინოს თავისი რეზიდენტობის სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს — პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში; ურთიერთშეთანხმების შედეგად არასწორად დარიცხული თანხის დაბრუნება უნდა მოითხოვოს შეტყობინების მიღებიდან ერთი წლის განმავლობაში.
- GVK md. 7/3-a, 7/4 ve son fıkra — შეზღუდული საგადასახადო ვალდებულების მქონე პირებისთვის ხელფასი და თავისუფალი პროფესიის შემოსავალი თურქეთში მიღებულად ითვლება, თუ სამუშაო ან მომსახურება თურქეთში შესრულდა ან თურქეთში „გამოიყენეს“ — ანუ გადახდა თურქეთში მოხდა ან, თუ საზღვარგარეთ მოხდა, თურქეთში გადამხდელის ანგარიშებზე აღირიცხა ან მისი მოგებიდან გადაიხადეს.
- GVK md. 94/1-1 ve 94/1-2 (vergi tevkifatı) — თურქი დამსაქმებლები და გადამხდელები გადასახადს გადახდის წყაროსთან აკავებენ ხელფასიდან და თავისუფალი პროფესიის შემოსავლიდან.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- T.C. Anayasası md. 90/5 — კანონით დადგენილი წესით ძალაში შესულ საერთაშორისო ხელშეკრულებებს კანონის ძალა აქვს.
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-7 და მე-14 მუხლები — საწარმოს მოგება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ მეორე სახელმწიფოში მუდმივი დაწესებულებით საქმიანობა არ ხორციელდება (მე-7 მუხლი). ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ პროფესიული მომსახურების ან დამოუკიდებელი ხასიათის სხვა საქმიანობის შედეგად მიღებული შემოსავალი მხოლოდ ამ სახელმწიფოში იბეგრება, თუ მას მეორე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში თავისი საქმიანობის განხორციელების მიზნით რეგულარულად ხელმისაწვდომი ფიქსირებული ბაზა არ გააჩნია (მე-14 მუხლი; დღეების კრიტერიუმი არ არის).
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი — ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტის მიერ დაქირავებით მუშაობით მიღებული ხელფასი, გასამრჯელო და სხვა მსგავსი ანაზღაურება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში იბეგრება, თუ დაქირავებით მუშაობა მეორე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში არ ხორციელდება; თუ ხორციელდება, ამ მუშაობიდან მიღებული ანაზღაურება შეიძლება ამ მეორე სახელმწიფოში დაიბეგროს.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლი — საქართველოს ფარგლების გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადის ჩათვლის უფლება აქვს საწარმოს — იმ შემოსავალზე, რომელიც საქართველოში არსებული წყაროდან არ არის მიღებული, და არა უმეტეს იმ თანხისა, რომელიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული. ფიზიკური პირისთვის უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ცალმხრივ ჩათვლას კოდექსი არ ითვალისწინებს.
- GVK mükerrer md. 20/D (7582 sayılı Kanun md. 4, RG 04.06.2026) — თურქეთის ფარგლებს გარეთ მიღებული შემოსავალი იმ ფიზიკური პირებისა, რომლებსაც თურქეთში დასახლებამდე ბოლო სამი კალენდარული წლის განმავლობაში თურქეთში არც საცხოვრებელი ადგილი და არც საგადასახადო ვალდებულება ჰქონიათ, ოცი წლით თავისუფლდება საშემოსავლო გადასახადისგან; წინა პერიოდში საგადასახადო ვალდებულება მხოლოდ უძრავი ან მოძრავი კაპიტალის შემოსავლის ან ღირებულების ნამატის გამო გათავისუფლებას ხელს არ უშლის. ეს შემოსავალი არ ცხადდება, მასზე ხარჯები არ გაითვალისწინება, ხოლო საზღვარგარეთ გადახდილი გადასახადები არ ჩაითვლება.
- 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (RG 04.07.2026, sayı 33300), md. 3/3 (1.1.2026'dan itibaren yerleşmiş sayılanlar), md. 3/4 ve Ek-1 (İstisna Belgesi) — 20/D მუხლის გამოყენების წესი: ეხება პირებს, რომლებიც თურქეთში დასახლებულად 01.01.2026-იდან ითვლებიან; არეგულირებს გათავისუფლების დოკუმენტის გაცემას.
- GVK md. 92 — წლიური დეკლარაცია წარედგინება მომდევნო წლის მარტის დასაწყისიდან 25 მარტის საღამომდე: სრული საგადასახადო ვალდებულებისას — გადასახადის დარიცხვაზე უფლებამოსილ საგადასახადო ორგანოს, შეზღუდულისას — გადამხდელის წარმომადგენლის ადგილსამყოფლის ან საქმიანობის ადგილის საგადასახადო ორგანოს. კალენდარული წლის განმავლობაში ქვეყნის დამტოვებელი პირები დეკლარაციას გასვლამდე 15 დღის განმავლობაში წარადგენენ. VUK-ის №115 ცირკულარით (29.03.2019) ვადა ახალ გადაწყვეტილებამდე მარტის ბოლო დღემდე გაგრძელდა.
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-13 მუხლის პირველი და მე-4 პუნქტები — უძრავი ქონების გასხვისების შემოსავალი შეიძლება დაიბეგროს იმ სახელმწიფოში, სადაც ქონებაა განთავსებული (პირველი პუნქტი). „შემოსავლები ნებისმიერი ქონების გასხვისებიდან, პირველ, მე-2 და მე-3 პუნქტებში აღნიშნული ქონების გარდა, იბეგრება მხოლოდ იმ ხელშემკვრელ სახელმწიფოში, რომლის რეზიდენტსაც წარმოადგენს ქონების გამსხვისებელი პირი. ამასთან, წინა წინადადებაში აღნიშნული კაპიტალის ნამეტი, რომელიც წარმოიქმნება მეორე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში, იბეგრება ამ მეორე სახელმწიფოში, თუ ქონების შეძენასა და გასხვისებას შორის პერიოდი არ აღემატება ერთ წელს“ (მე-4 პუნქტი).
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-18 და მე-19 მუხლები — წარსულში მუშაობასთან დაკავშირებით ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტისთვის გადახდილი პენსიები და სხვა მსგავსი ანაზღაურებები, აგრეთვე ანუიტეტები მხოლოდ ამ სახელმწიფოში იბეგრება (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი); ხელშემკვრელი სახელმწიფოს სოციალური უზრუნველყოფის სისტემის ფარგლებში მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტისთვის გადახდილი ნებისმიერი პენსია შეიძლება დაიბეგროს პირველად ხსენებულ სახელმწიფოში (მე-2 პუნქტი). სახელმწიფო სამსახურის ანაზღაურებასა და სახელმწიფო პენსიებს, როგორც წესი, მხოლოდ გადამხდელი სახელმწიფო ბეგრავს; თუ სამსახური მეორე სახელმწიფოში სრულდება და პირი ამ სახელმწიფოს რეზიდენტი და მოქალაქეა, — მხოლოდ ეს მეორე სახელმწიფო (მე-19 მუხლი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ და „ბ³“ ქვეპუნქტები — გადასახადისაგან თავისუფლდება მიღებული გრანტი, სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია, სახელმწიფო სტიპენდია და ბიუჯეტიდან გაცემული დახმარებები („ბ“ ქვეპუნქტი), აგრეთვე „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ კანონით დაგროვებითი საპენსიო სქემის მონაწილის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე განხორციელებული შენატანი, მასზე დარიცხული სარგებელი და საპენსიო სქემიდან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში გაცემული თანხები („ბ³“ ქვეპუნქტი).
- GVK md. 23/13 ve 23/19 — უცხოური სოციალური უზრუნველყოფის დაწესებულებების მიერ გაცემული ასაკობრივი, შეზღუდული შესაძლებლობისა და მარჩენალის დაკარგვის პენსიები საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება; ასევე თავისუფლდება ხელფასი, რომელსაც დამსაქმებელი უცხოური შემოსავლიდან უხდის დასაქმებულებს საზღვარგარეთ მშენებლობაზე, რემონტზე, მონტაჟსა და ტექნიკურ მომსახურებაზე ფაქტობრივი მუშაობისთვის.
- საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკას შორის სოციალური უზრუნველყოფის ხელშეკრულება (ხელმოწერილია 11.12.1998; RG 07.06.2003/25131; ძალაშია 20.11.2003-იდან), მე-6 და მე-7 მუხლები — თურქეთის შრომისა და სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროს ტექსტი — როგორც წესი, ერთ ხელშემკვრელ სახელმწიფოში მომუშავე პირი მხოლოდ ამ სახელმწიფოს კანონმდებლობას ექვემდებარება (მე-6 მუხლი); დამსაქმებლის მიერ მეორე სახელმწიფოში 24 თვეზე ნაკლები ვადით მივლინებული დასაქმებული გამგზავნი სახელმწიფოს კანონმდებლობას ექვემდებარება, ვადა კომპეტენტური ორგანოების წინასწარი თანხმობით შეიძლება გაგრძელდეს, ჯამში არაუმეტეს 60 თვისა; იგივე წესი 24 თვემდე ვრცელდება საკუთარი სახელითა და ხარჯზე მომუშავეებზე (მე-7 მუხლი).
- „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი, მე-3 და 34¹ მუხლები — კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა აქვთ. შენატანები: დამსაქმებელი — 2 % და დასაქმებული — 2 % დასაბეგრი ხელფასიდან; თვითდასაქმებული — 4 % (მონაწილეობა ნებაყოფლობითია); სახელმწიფო — 2 % წლიური შემოსავლიდან 24 000 ლარამდე და 1 % — 24 000-დან 60 000 ლარამდე. მონაწილეს, რომელმაც დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა, შეუძლია ერთჯერადად მიიღოს თავისი საპენსიო აქტივები.
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), სრული ტექსტი (ქართული ავთენტური ტექსტი, „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე“, სარეგისტრაციო კოდი 480610000.03.030.000761)
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), 27-ე მუხლი და დასკვნითი დებულება — შეთანხმება ძალაში შედის უკანასკნელი წერილობითი შეტყობინების დღიდან და გამოიყენება წყაროსთან დასაკავებელ გადასახადებზე — ძალაში შესვლის მომდევნო წლის 1 იანვრიდან ან შემდეგ გადახდილ თანხებზე, სხვა გადასახადებზე — ამ თარიღიდან დაწყებული საგადასახადო წლებისთვის. „შედგენილია 2007 წლის 21 ნოემბერს ქ. თბილისში, ორ პირად, თითოეული ქართულ, თურქულ და ინგლისურ ენებზე. სამივე ტექსტი თანაბრად ავთენტიკურია. ტექსტებს შორის განსხვავების შემთხვევაში უპირატესობა ენიჭება ტექსტს ინგლისურ ენაზე.“
- Türkiye Cumhuriyeti ile Gürcistan Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması ve Protokolü; 5932 sayılı Onay Kanunu; 2010/52 sayılı BKK, RG 10.02.2010/27489 — შეთანხმების ოფიციალური თურქული ტექსტი: მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „d“ ქვეპუნქტი — „Eğer kişi her iki Devletin de vatandaşıysa veya her ikisinin de vatandaşı değilse, Akit Devletlerin yetkili makamları sorunu karşılıklı anlaşmayla çözeceklerdir“ (OECD-ის მოდელის სტანდარტული ფორმულა).
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა — ნუსხაში 58 შეთანხმებაა. სერვისის 30 ქვეყნიდან მოქმედებს შეთანხმებები უკრაინასთან, პოლონეთთან, ჩეხეთთან, რუმინეთთან, უნგრეთთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, ინდოეთთან, იაპონიასთან, გერმანიასთან, ავსტრიასთან, საფრანგეთთან, ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, იტალიასთან, სინგაპურთან, შვედეთთან, შვეიცარიასთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ნიდერლანდთან. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, კანადასთან, მექსიკასთან, ბრაზილიასთან, არგენტინასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ტაივანთან, პაკისტანთან და ბანგლადეშთან შეთანხმება არ არის.
- საქართველოს პოზიცია MLI-ის მიმართ (OECD, დეპონირებულია 29.03.2019) — მე-4 მუხლზე დათქმა — „კონვენციის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საქართველო იტოვებს უფლებას, რომ მე-4 მუხლი მთლიანად არ გამოიყენებოდეს მის მოცულ საგადასახადო შეთანხმებებზე“ (თარგმანი ინგლისურიდან). MLI-ის მე-4 მუხლი მხოლოდ იმ პირებს ეხება, რომლებიც ფიზიკური პირები არ არიან.
- OECD — MLI-ის ხელმომწერები და მხარეები (11.12.2025-ის მდგომარეობით) — თურქეთმა MLI 07.06.2017-ს ხელი მოაწერა; სარატიფიკაციო დოკუმენტის დეპონირება და ძალაში შესვლის თარიღი მითითებული არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6, 6¹ და 6² ნაწილები — მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევის გარდა, საქართველოს რეზიდენტობა შეიძლება მიენიჭოს მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული წესითა და პირობებით (მე-6 ნაწილი), ხოლო უცხო ქვეყნის მოქალაქეს — მინისტრის მიერ განსაზღვრულ სხვა შემთხვევებში (6² ნაწილი). თუ ფიზიკური პირის რეზიდენტობა არცერთი ქვეყნის მიმართ არ დგინდება, საგადასახადო ორგანოსთვის მიმართვის შემთხვევაში იგი ჩაითვლება საქართველოს რეზიდენტად, თუ საქართველოს მოქალაქეა (6¹ ნაწილი).
- საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2023 წლის 1 მარტის №60 ბრძანება (საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე; გამოქვეყნდა 02.03.2023, ძალაშია 15.04.2023) — არაოფიციალური წყარო: BDO Georgia, Tax Newsletter, 2023 წლის აპრილი; REVERA — არაოფიციალური წყარო (საგადასახადო კონსულტანტები; ბრძანების ოფიციალური ტექსტი matsne.gov.ge-ზე ვერ მოიძებნა). მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირი: დადასტურებული ქონება 3 000 000 ლარზე მეტი ან განცხადებამდე 3 წლის განმავლობაში წლიური შემოსავალი 200 000 ლარზე მეტი. რეზიდენტად ცნობისთვის დამატებით საჭიროა (1) ბინადრობის ნებართვა, ბინადრის მოწმობა ან საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ან (2) განცხადების წინა საგადასახადო წელს საქართველოში არსებული წყაროდან არანაკლებ 25 000 ლარის შემოსავალი; ორივე შემთხვევაში — საქართველოში არანაკლებ 500 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ღირებულების უძრავი ქონება საკუთრებაში (შემოსავლების სამსახურის განმარტებით, Revera). განცხადების წარდგენა შესაძლებელია წარმომადგენლის მეშვეობითაც. REVERA-ს ცნობით, სტატუსი მხოლოდ იმ წლისთვის ენიჭება, რომელშიც განცხადება წარადგინეს.
- GVK md. 103; Seri No 332 Gelir Vergisi Genel Tebliği (RG 31.12.2025, 33124 5. mükerrer) — 2026 წლის შკალა: 190 000 ლირამდე — 15 %; 400 000 ლირამდე — 20 %; 1 000 000 ლირამდე (ხელფასისთვის — 1 500 000 ლირამდე) — 27 %; 5 300 000 ლირამდე — 35 %; ზემოთ — 40 %.
- GVK md. 86 — სრული საგადასახადო ვალდებულებისას წლიური დეკლარაცია არ წარედგინება ერთი დამსაქმებლისგან მიღებულ ხელფასზე, რომლიდანაც გადასახადი დაკავდა და რომელიც შკალის მეოთხე საფეხურის ზღვარს არ აღემატება (რამდენიმე დამსაქმებლისთვის — ცალკე ზღვრები). შეზღუდული საგადასახადო ვალდებულებისას არ ცხადდება ხელფასი, თავისუფალი პროფესიის შემოსავალი, მოძრავი და უძრავი კაპიტალის შემოსავალი და სხვა შემოსავალი, საიდანაც გადასახადი თურქეთში სრულად დაკავდა.
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი — „იმ შემთხვევაში, როდესაც პირველი პუნქტის დებულებათა შესაბამისად, ფიზიკური პირი წარმოადგენს ორივე ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტს, მაშინ მისი სტატუსი განისაზღვრება შემდეგნაირად: a) ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი აქვს ორივე სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომელთანაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესის ცენტრი)“.
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „b“ ქვეპუნქტი — „თუ შეუძლებელია იმ სახელმწიფოს დადგენა, რომელთანაც მას გააჩნია სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ან თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი არ გააჩნია არც ერთ ამ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს“.
- საქართველო–თურქეთის შეთანხმება (თბილისი, 21.11.2007), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „c“ და „d“ ქვეპუნქტები — „c) თუ იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს ორივე სახელმწიფოში, ან არ ცხოვრობს არც ერთ მათგანში, ის ჩაითვლება იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის მოქალაქესაც იგი წარმოადგენს; d) თუ ის არის ორივე სახელმწიფოს ან არ არის არც ერთი მათგანის მოქალაქე, მაშინ ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე“.
სასამართლო პრაქტიკა
- Danıştay (თურქეთის სახელმწიფო საბჭო), მე-4 პალატა, E. 2021/8176, K. 2022/8419, 19.12.2022 — დღგ-ის საქმეზე (დღგ-ის კანონის მე-13 მუხლის „i“ ქვეპუნქტი — საცხოვრებელი ან არასაცხოვრებელი ფართის მიყიდვა უცხოელებზე) პალატამ პირობა „არ იყოს თურქეთში დასახლებული“ GVK-ის მე-4 და მე-5 მუხლებით შეაფასა: პირობა მიწოდების დღეს უნდა არსებობდეს; საგადასახადო ორგანოს ცნობა, რომ პირი დასახლებული არ არის, მხოლოდ მტკიცების საშუალებაა და მისი მიწოდების შემდეგ მიღება მყიდველს, რომელმაც პირობების შესრულება დაამტკიცა, გათავისუფლების უფლებას არ ართმევს. გადაწყვეტილება დღგ-ს ეხება, მაგრამ საშემოსავლო გადასახადის დასახლების კრიტერიუმებს იყენებს.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში