საგადასახადო რეზიდენტობა უკრაინაში და საქართველოში
უკრაინა რეზიდენტად გთვლით კასკადით: საცხოვრებელი უკრაინაში, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი (საკმარისია, თუ ოჯახი უკრაინაში ცხოვრობს ან უკრაინაში ФОП-ად ხართ რეგისტრირებული), კალენდარულ წელს 183 დღე ან მეტი და, ბოლოს, უკრაინის მოქალაქეობა; რეზიდენტი მსოფლიო შემოსავალზე იბეგრება 18 %-ით და 5 %-იანი სამხედრო მოსაკრებლით. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. ორმაგ რეზიდენტობას 1997 წლის კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება; ორივე სახელმწიფო მეორის გადასახადს ჩაითვლის (24-ე მუხლი).
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, უკრაინის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით უკრაინა საგადასახადო რეზიდენტად
პირველი კრიტერიუმი — გაქვთ თუ არა საცხოვრებელი ადგილი (საცხოვრებელი) უკრაინაში.
თუ საცხოვრებელი მხოლოდ უკრაინაში გაქვთ, უკრაინის რეზიდენტი ხართ. თუ საცხოვრებელი ორივე სახელმწიფოში გაქვთ, წყვეტს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი. უკრაინის კანონი ნებისმიერ უცხო სახელმწიფოში საცხოვრებელს გულისხმობს; აქ ვკითხულობთ საცხოვრებელზე საქართველოში.
უკრაინაში საცხოვრებელი არ გაქვთ. თუ საცხოვრებელი არსად გაქვთ, წყვეტს უკრაინაში გატარებული დღეების რაოდენობა.
კოდექსი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის ორ საკმარის ნიშანს ასახელებს: სად ცხოვრობს თქვენი ოჯახი და სად ხართ რეგისტრირებული მეწარმედ.
ФОП (фізична особа-підприємець) — უკრაინაში ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაცია, საქართველოს ინდივიდუალური მეწარმის მსგავსი სტატუსი.
შედარდება თქვენი პირადი და ეკონომიკური კავშირები თითოეულ სახელმწიფოსთან.
183 დღე ან მეტი — რეზიდენტი. ნაკლები — წყვეტს მოქალაქეობა.
პირობა „საკმარისია, მაგრამ არა ერთადერთი“: საგადასახადო ორგანოს სხვა კავშირების შეფასებაც შეუძლია.
ვამოწმებთ უკრაინაში გატარებულ დღეებს: პრაქტიკაში საგადასახადო ორგანოები და სასამართლოები საზღვრის კვეთის მონაცემებს ეყრდნობიან.
უკრაინის საგადასახადო კოდექსით კრიტერიუმები თანმიმდევრულად გამოიყენება და 183 დღეს მნიშვნელობა მხოლოდ მაშინ აქვს, როცა საცხოვრებელი ან ინტერესების ცენტრი არ დგინდება (ასე გადაწყვიტა სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე 520/23643/24). ამავე დროს, უზენაესმა სასამართლომ საქმეზე 461/1800/17 რეზიდენტად ცნო უცხოელი, რომელიც უკრაინაში 183 დღეზე მეტ ხანს იმყოფებოდა.
ვამოწმებთ უკრაინაში გატარებულ დღეებს: პრაქტიკაში საგადასახადო ორგანოები და სასამართლოები საზღვრის კვეთის მონაცემებს ეყრდნობიან.
უკრაინის საგადასახადო კოდექსით კრიტერიუმები თანმიმდევრულად გამოიყენება და 183 დღეს მნიშვნელობა მხოლოდ მაშინ აქვს, როცა საცხოვრებელი ან ინტერესების ცენტრი არ დგინდება (ასე გადაწყვიტა სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე 520/23643/24). ამავე დროს, უზენაესმა სასამართლომ საქმეზე 461/1800/17 რეზიდენტად ცნო უცხოელი, რომელიც უკრაინაში 183 დღეზე მეტ ხანს იმყოფებოდა.
- საცხოვრებელი მხოლოდ უკრაინაში გაქვთ — უკრაინის საგადასახადო რეზიდენტი ხართ.
- თქვენი ოჯახი მუდმივად ცხოვრობს უკრაინაში — ეს საკმარისი პირობაა იმისთვის, რომ თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი უკრაინაში ჩაითვალოს.
- უკრაინაში რეგისტრირებული ხართ ФОП-ად (ინდივიდუალურ მეწარმედ) — ეს საკმარისი პირობაა იმისთვის, რომ თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი უკრაინაში ჩაითვალოს.
- ძირითადი საცხოვრებელი ადგილი უკრაინაში დამოუკიდებლად განსაზღვრეთ — ეს საკმარისი საფუძველია, რომ უკრაინის რეზიდენტად ჩაგთვალონ.
- თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი უკრაინაშია.
- უკრაინაში 183 დღე ან მეტი გაატარეთ — უკრაინის საგადასახადო რეზიდენტი ხართ.
- წინა კრიტერიუმებმა პასუხი ვერ გასცა; როგორც უკრაინის მოქალაქე, უკრაინის რეზიდენტად ითვლებით.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი საქართველოშია; უკრაინის საგადასახადო კოდექსით, სავარაუდოდ, უკრაინის რეზიდენტი არ ხართ.
- უკრაინაში საცხოვრებელი არ გაქვთ, საქართველოში კი გაქვთ — უკრაინის საგადასახადო კოდექსით, სავარაუდოდ, უკრაინის რეზიდენტი არ ხართ.
- წინა კრიტერიუმებმა პასუხი ვერ გასცა და უკრაინის მოქალაქე არ ხართ — სავარაუდოდ, უკრაინის არარეზიდენტი ხართ.
- უკრაინაში საცხოვრებელი არ გაქვთ, საქართველოში კი გაქვთ, ამიტომ უკრაინის საგადასახადო კოდექსით, სავარაუდოდ, არარეზიდენტი ხართ. მაგრამ უკრაინაში 183 დღე ან მეტი გაატარეთ — საგადასახადო ორგანომ შეიძლება რეზიდენტად ჩაგთვალოთ და ეს დოკუმენტებით მოგიწევთ უარყოთ.
- თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი საქართველოშია, ამიტომ უკრაინის საგადასახადო კოდექსით, სავარაუდოდ, არარეზიდენტი ხართ. მაგრამ უკრაინაში 183 დღე ან მეტი გაატარეთ — საგადასახადო ორგანომ შეიძლება რეზიდენტად ჩაგთვალოთ და ეს დოკუმენტებით მოგიწევთ უარყოთ.
სად განსხვავდება უკრაინის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: საქართველოსა და უკრაინის რეზიდენტი — წყვეტს 1997 წლის კონვენცია. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ საქართველოში 183 დღე ან მეტი გაატარეთ 12 კალენდარული თვის ნებისმიერ უწყვეტ პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება (ან სტატუსი ფინანსთა მინისტრის წესით მოგენიჭათ); უკრაინა — თავისი კოდექსის კასკადით: საცხოვრებელი უკრაინაში → სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი (საკმარისია ოჯახი ან ФОП-ად რეგისტრაცია უკრაინაში) → 183 დღე ან მეტი კალენდარულ წელს → მოქალაქეობა. ორივე სახელმწიფო სტატუსს მთელი წლისთვის ადგენს. ორმაგ რეზიდენტობას წყვეტს კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: მუდმივი საცხოვრებელი → სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი → ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი → მოქალაქეობა → კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება. თუ კონვენციით უკრაინის რეზიდენტი ხართ, საქართველო მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს დაბეგრავს კონვენციის ფარგლებში, უკრაინა კი თქვენს მსოფლიო შემოსავალს დაბეგრავს და ქართულ გადასახადს ჩაითვლის (24-ე მუხლის პირველი პუნქტი); თუ საქართველოს რეზიდენტი ხართ, უკრაინა მხოლოდ უკრაინული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს დაბეგრავს.
- კოლიზია: უკრაინული ФОП უკრაინისთვის საკმარისია, თუნდაც საქართველოში ცხოვრობდეთ. უკრაინის საგადასახადო კოდექსით ФОП-ად (ინდივიდუალურ მეწარმედ) რეგისტრაცია საკმარისია, რომ თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი უკრაინაში ჩაითვალოს: უკრაინამ შეიძლება რეზიდენტად ჩაგთვალოთ, თუნდაც ოჯახთან ერთად საქართველოში ცხოვრობდეთ. კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტისთვის ФОП მხოლოდ ერთ-ერთი ეკონომიკური კავშირია: თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ საქართველოში გაქვთ, ან ორივე სახელმწიფოში გაქვთ, მაგრამ ოჯახი და ცხოვრება საქართველოშია, კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ. მაშინ სამეწარმეო შემოსავალსა და პროფესიულ მომსახურებას, თუ უკრაინაში მუდმივი წარმომადგენლობა ან მუდმივი ბაზა არ გაქვთ, მხოლოდ საქართველო დაბეგრავს (მე-7 და მე-14 მუხლები). საქართველოსთვის საქართველოდან უკრაინელი დამკვეთებისთვის გაწეული მომსახურება საქართველოში არსებული წყაროა: 20 % ან 1 % მცირე ბიზნესის სტატუსით. უკრაინა კი ერთიან გადასახადს მანამ აგროვებს, სანამ ФОП-ად რეგისტრირებული ხართ. კონვენციის 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტით საქართველო მხოლოდ კონვენციის შესაბამისად უკრაინაში გადახდილ გადასახადს ჩაითვლის, ფიზიკური პირისთვის ცალმხრივი ჩათვლა კი საქართველოს კანონით არ არსებობს (124-ე მუხლი) — ერთიანი გადასახადის ჩათვლას ნუ დაეყრდნობით: ორმაგი დაბეგვრის თავიდან ასაცილებლად განიხილეთ ФОП-ის დახურვა ან ურთიერთშეთანხმების პროცედურა (26-ე მუხლი).
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- 183 დღე ან მეტი უკრაინაში, როცა საქართველოს რეზიდენტი ხართ. უკრაინის კოდექსით 183 დღეს მნიშვნელობა მხოლოდ მაშინ აქვს, როცა საცხოვრებელი ან ინტერესების ცენტრი არ დგინდება (მეორე სააპელაციო ადმინისტრაციული სასამართლო, 520/23643/24); თუმცა უზენაესმა სასამართლომ რეზიდენტად ცნო პოლონეთის მოქალაქე, რომელმაც საზღვრის მონაცემებით უკრაინაში წელიწადში 340 დღე გაატარა (461/1800/17). თუ საქართველოს რეზიდენტიც ხართ, ორმაგ რეზიდენტობას კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს, ხოლო ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილის საფეხურზე ორივე ქვეყანაში გატარებული დღეები შედარდება. შეაგროვეთ საქართველოსთან კავშირის მტკიცებულებები: საცხოვრებელი, ოჯახი, სამსახური, საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა.
- დღეების დათვლა: უკრაინა — კალენდარული წელი, საქართველო — ნებისმიერი 12 თვე. უკრაინა 183 დღეს მხოლოდ კალენდარულ წელს ითვლის, ჩამოსვლისა და წასვლის დღეების ჩათვლით, და ამ კრიტერიუმს მხოლოდ მაშინ იყენებს, როცა საცხოვრებელი ან სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი არ დგინდება. საქართველო 183 დღეს ითვლის 12 კალენდარული თვის ნებისმიერ უწყვეტ პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება; დღის ნებისმიერი ნაწილი სრულ დღედ ითვლება. კონვენციის მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტში (ხელფასი) 183 დღე კალენდარული წლის განმავლობაში ითვლება. ხშირი მგზავრობისას სახელმწიფოების დასკვნები შეიძლება არ დაემთხვეს — დღეები ორივე წესით დაითვალეთ.
- ორმაგი დაბეგვრა: ორივე სახელმწიფო გადასახადს ჩაითვლის (24-ე მუხლი). თუ კონვენციით უკრაინის რეზიდენტი ხართ, უკრაინა თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს და საქართველოში გადახდილ გადასახადს უკრაინული გადასახადის ფარგლებში ჩაითვლის — საქართველოს საგადასახადო ორგანოს ცნობით შემოსავლისა და გადახდილი გადასახადის შესახებ, აპოსტილით (24-ე მუხლის პირველი პუნქტი, უსკ-ის 13.5 პუნქტი). თუ საქართველოს რეზიდენტი ხართ, საქართველო უკრაინულ გადასახადს კონვენციით ჩაითვლის (24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი), მაგრამ ეს იშვიათად დაგჭირდებათ: უცხოური წყაროდან მიღებულ შემოსავალს საქართველო რეზიდენტ ფიზიკურ პირებს ისედაც არ უბეგრავს, ამიტომ უკრაინული წყაროდან მიღებულ შემოსავალზე უკრაინული გადასახადი საბოლოოა. კონვენციასთან შეუსაბამო დაბეგვრაზე დავები ურთიერთშეთანხმების პროცედურით წყდება: მიმართვა საჭიროა ასეთი დაბეგვრის შესახებ პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში (26-ე მუხლი).
- მუშაობა უკრაინაში უკრაინის რეზიდენტობის გარეშე: 183 დღე კალენდარულ წელს (მე-15 მუხლი). უკრაინაში ფიზიკურად შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უკრაინული წყაროა: არარეზიდენტს უკრაინა 18 %-იან საშემოსავლო გადასახადს და 5 %-იან სამხედრო მოსაკრებელს უკავებს, როგორც წესი, გადამხდელის მეშვეობით. თუ კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, უკრაინა ხელფასს არ დაბეგრავს მხოლოდ სამი პირობის ერთდროულად შესრულებისას: კალენდარული წლის განმავლობაში უკრაინაში ჯამში არაუმეტეს 183 დღისა, დამქირავებელი უკრაინის რეზიდენტი არ არის და ანაზღაურების ხარჯებს არ ეწევა მისი მუდმივი წარმომადგენლობა ან მუდმივი ბაზა უკრაინაში (მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი). საქართველო ასეთ ხელფასს, როგორც უცხოური წყაროდან მიღებულ შემოსავალს, არ ბეგრავს, ამიტომ უკრაინული გადასახადი საბოლოოა — საქართველოში ჩასათვლელი არაფერია.
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა უკრაინელი დამსაქმებლისთვის ან დამკვეთებისთვის. საქართველოს რეზიდენტი, რომელიც საქართველოდან უკრაინელი დამსაქმებლისთვის ან დამკვეთებისთვის დისტანციურად მუშაობს, საქართველოში არსებული წყაროდან შემოსავალს იღებს (104-ე მუხლი): ხელფასი — 20 %, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალური მეწარმის მომსახურება — 1 %. თუ უცხოელი დამსაქმებელი გადასახადს არ აკავებს, დეკლარაციას მომდევნო წლის 1 აპრილამდე თავად წარადგენთ. კონვენციით, თუ საქართველოს რეზიდენტი ხართ, საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი), ხოლო პროფესიულ მომსახურებას — მხოლოდ საქართველო, თუ უკრაინაში მუდმივი ბაზა არ გაქვთ (მე-14 მუხლი). თუ უკრაინელმა გადამხდელმა მაინც დააკავა უკრაინული გადასახადი, წარუდგინეთ საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა და დაბრუნება უკრაინაში მოითხოვეთ: საქართველო კონვენციის საწინააღმდეგოდ გადახდილ გადასახადს არ ჩაითვლის (24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი, 124-ე მუხლი).
- პენსიები: ბეგრავს მხოლოდ გადამხდელი სახელმწიფო (მე-18 მუხლი). უმეტესი შეთანხმებისგან განსხვავებით, კონვენციის მე-18 მუხლი წარსულ დაქირავებით მუშაობასთან დაკავშირებულ პენსიებსა და რენტებს მხოლოდ იმ სახელმწიფოს აძლევს დასაბეგრად, საიდანაც ისინი გაიცემა: საქართველოს რეზიდენტის უკრაინულ პენსიას მხოლოდ უკრაინა ბეგრავს, უკრაინის რეზიდენტის ქართულ პენსიას — მხოლოდ საქართველო. სახელმწიფო სამსახურის ანაზღაურებას, როგორც წესი, მხოლოდ გადამხდელი სახელმწიფო ბეგრავს (მე-19 მუხლი). საქართველოში სახელმწიფო პენსია და დაგროვებითი საპენსიო სქემიდან მიღებული თანხები საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება.
- უკრაინისა და საქართველოს ორმაგი მოქალაქეობა. უკრაინისთვის უკრაინის მოქალაქე, რომელსაც სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობაც აქვს, საშემოსავლო გადასახადის მიზნებისთვის უკრაინის მოქალაქედ ითვლება უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩათვლის უფლების გარეშე. ამავე დროს, უკრაინის კოდექსით რატიფიცირებულ საერთაშორისო შეთანხმებას უპირატესობა აქვს (უსკ-ის 3.2 პუნქტი; უზენაესი სასამართლო, 160/1061/19), ამიტომ კონვენციის 24-ე მუხლით ჩათვლის უფლება, ჩვენი შეფასებით, შენარჩუნებულია; ამ საკითხზე ოფიციალური განმარტება ვერ მოიძებნა. საქართველოსთვის მოქალაქეობა რეზიდენტობას არ ქმნის (34-ე მუხლი). კონვენციით მოქალაქეობა მხოლოდ ბოლოსწინა საფეხურია: თუ ორივე სახელმწიფოს მოქალაქე ხართ და წინა კრიტერიუმები საკითხს ვერ წყვეტს, მას კომპეტენტური ორგანოები ურთიერთშეთანხმებით გადაწყვეტენ (მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „d“ ქვეპუნქტი).
- რომელი შეთანხმება მოქმედებს: 1997 წლის კონვენცია. საქართველოსა და უკრაინას შორის მოქმედებს შემოსავლებისა და ქონების გადასახადებზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადებისგან თავის არიდების აღკვეთის შესახებ კონვენცია, ხელმოწერილი კიევში 14.02.1997 ქართულ, უკრაინულ და რუსულ ენებზე (განსხვავებისას უპირატესია რუსული ტექსტი); საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ნუსხით ძალაშია 01.04.1999-იდან. მრავალმხრივი კონვენცია (MLI) ამ კონვენციაზე 2026 წლიდან ვრცელდება (წყაროსთან დაკავებულ გადასახადებზე — 01.01.2026-იდან, სხვებზე — 02.09.2026-იდან დაწყებული პერიოდებიდან), მაგრამ ფიზიკური პირების რეზიდენტობის წესს არ ცვლის. რეზიდენტობა — მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი; დამოუკიდებელი მომსახურება — მე-14 მუხლი (მხოლოდ მუდმივი ბაზა); ხელფასი — მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი (183 დღე კალენდარულ წელს); პენსიები — მე-18 მუხლი (გადამხდელი სახელმწიფო); სახელმწიფო სამსახური — მე-19 მუხლი; ორმაგი დაბეგვრის აღმოფხვრა — 24-ე მუხლი; ურთიერთშეთანხმება — 26-ე მუხლი.
- რეზიდენტობის ცნობები საქართველოსა და უკრაინაში. უკრაინაში კონვენციით სარგებლობისთვის, როგორც საქართველოს რეზიდენტმა (მაგალითად, დივიდენდზე, პროცენტსა და როიალტიზე 10 %-იანი განაკვეთისთვის ან ხელფასის დაბეგვრისგან გათავისუფლებისთვის), საქართველოს შემოსავლების სამსახურისგან შესაბამისი წლის რეზიდენტობის ცნობა მიიღეთ (N4 ფორმა, №633 ბრძანების მე-5 მუხლი) აპოსტილითა და უკრაინული თარგმანით: უკრაინის უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკით ცნობა შემოსავლის მიღების პერიოდს უნდა მოიცავდეს და ლეგალიზებული და თარგმნილი უნდა იყოს. საქართველოში უკრაინის რეზიდენტად სარგებლობისთვის საჭიროა უკრაინის ДПС-ის რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი არ მოითხოვება): შეღავათს ქართველი გადამხდელი N1 ფორმით იყენებს, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადი N2 ფორმით ბრუნდება, სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადაში.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
თუ ორივე სახელმწიფო გთვლით რეზიდენტად, გამოიყენება შეთანხმება (კონვენცია საქართველოს მთავრობასა და უკრაინის მთავრობას შორის შემოსავლებისა და ქონების გადასახადებზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადებისგან თავის არიდების აღკვეთის შესახებ (კიევი, 14.02.1997), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი). კრიტერიუმები თანმიმდევრულად მოწმდება — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, საგადასახადო ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
შეთანხმება დეტალურად: შემოსავლები, განაკვეთები, 183 დღის წესი →
ტერმინები, რომლებსაც უკრაინაში შეხვდებით
- податковий резидент
- საგადასახადო რეზიდენტი უკრაინის საგადასახადო კოდექსით; მსოფლიო შემოსავალზე იბეგრება
- місце проживання
- საცხოვრებელი ადგილი: საცხოვრებელი უკრაინაში, კასკადის პირველი კრიტერიუმი
- центр життєвих інтересів
- სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი; უკრაინის კოდექსით საკმარისია ოჯახი ან ФОП-ად რეგისტრაცია უკრაინაში
- ФОП
- ფიზიკური პირი-მეწარმე: უკრაინაში ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაცია, ხშირად ერთიანი გადასახადით
- військовий збір
- სამხედრო მოსაკრებელი: 5 % საშემოსავლო გადასახადის (18 %) გარდა, 01.12.2024-იდან
- ДПС
- უკრაინის სახელმწიფო საგადასახადო სამსახური; გასცემს უკრაინის რეზიდენტობის ცნობას და ინდივიდუალურ საგადასახადო კონსულტაციას
კითხვები
საქართველოში ვცხოვრობ ოჯახთან ერთად, მაგრამ უკრაინაში ФОП დავიტოვე. სად ვარ რეზიდენტი?
უკრაინისთვის ФОП-ად რეგისტრაცია საკმარისია, რომ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი უკრაინაში ჩაითვალოს, ამიტომ უკრაინამ შეიძლება რეზიდენტად ჩაგთვალოთ; საქართველოსთვის რეზიდენტი ხართ, თუ 12-თვიან პერიოდში 183 დღე დააგროვეთ. წყვეტს კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ საქართველოში გაქვთ ან ოჯახი და ცხოვრება საქართველოშია, კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ. უკრაინა ერთიან გადასახადს მაინც აგროვებს, სანამ ФОП რეგისტრირებულია, და მის ჩათვლას საქართველოში ნუ დაეყრდნობით.
რამდენ დღეს შემიძლია ვიმუშაო უკრაინაში ისე, რომ ხელფასზე იქ გადასახადი არ გადავიხადო?
თუ კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ — არაუმეტეს 183 დღე კალენდარული წლის განმავლობაში, თუ დამქირავებელი უკრაინის რეზიდენტი არ არის და ანაზღაურების ხარჯებს არ ეწევა მისი მუდმივი წარმომადგენლობა უკრაინაში (მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი). სხვა შემთხვევაში უკრაინა ხელფასს პირველივე დღიდან ბეგრავს (18 % და 5 % სამხედრო მოსაკრებელი); საქართველოში ეს ხელფასი, როგორც უცხოური შემოსავალი, რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია.
საქართველოში ვცხოვრობ. ვინ დაბეგრავს ჩემს უკრაინულ პენსიას?
1997 წლის კონვენციის მე-18 მუხლით წარსულ მუშაობასთან დაკავშირებულ პენსიებს მხოლოდ ის სახელმწიფო ბეგრავს, საიდანაც ისინი გაიცემა: უკრაინულ პენსიას — მხოლოდ უკრაინა. საქართველოში ის საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი არ არის და რეზიდენტისთვის ისედაც არ იბეგრება.
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- უკრაინის საგადასახადო კოდექსის (უსკ) 14.1.213 ქვეპუნქტის „в“ ნაწილი — რეზიდენტია ფიზიკური პირი, რომელსაც უკრაინაში საცხოვრებელი ადგილი აქვს.
- უკრაინის საგადასახადო კოდექსის (უსკ) 14.1.213 ქვეპუნქტის „в“ ნაწილი, მე-2 აბზაცი — თუ ფიზიკურ პირს საცხოვრებელი ადგილი უცხო სახელმწიფოშიც აქვს, ის რეზიდენტად ითვლება, თუ უკრაინაში მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი აქვს; თუ მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი უცხო სახელმწიფოშიც აქვს, ის რეზიდენტად ითვლება, თუ უკრაინასთან უფრო მჭიდრო პირადი ან ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი) აქვს.
- უკრაინის საგადასახადო კოდექსის (უსკ) 14.1.213 ქვეპუნქტის „в“ ნაწილი, მე-3 აბზაცი — თუ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის დადგენა შეუძლებელია ან ფიზიკურ პირს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი არცერთ სახელმწიფოში არ აქვს, ის რეზიდენტად ითვლება, თუ უკრაინაში არანაკლებ 183 დღე (ჩამოსვლისა და წასვლის დღეების ჩათვლით) იმყოფება საგადასახადო წლის პერიოდის ან პერიოდების განმავლობაში.
- უკრაინის საგადასახადო კოდექსის (უსკ) 14.1.213 ქვეპუნქტის „в“ ნაწილი, მე-6 აბზაცი — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის ადგილის დასადგენად საკმარისი (თუმცა არა ერთადერთი) პირობაა პირის ოჯახის წევრების მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი ან მისი რეგისტრაცია სამეწარმეო საქმიანობის სუბიექტად.
- უკრაინის საგადასახადო კოდექსის (უსკ) 14.1.213 ქვეპუნქტის „в“ ნაწილი, ბოლოსწინა აბზაცი — პირის რეზიდენტად ჩათვლის საკმარისი საფუძველია ფიზიკური პირის მიერ უკრაინაში ძირითადი საცხოვრებელი ადგილის დამოუკიდებლად განსაზღვრა ან მისი რეგისტრაცია თვითდასაქმებულ პირად.
- უკრაინის საგადასახადო კოდექსის (უსკ) 14.1.213 ქვეპუნქტის „в“ ნაწილი, მე-4 აბზაცი — თუ წინა დებულებების გამოყენებით ფიზიკური პირის რეზიდენტული სტატუსის განსაზღვრა შეუძლებელია, ფიზიკური პირი რეზიდენტად ითვლება, თუ ის უკრაინის მოქალაქეა.
- უკრაინის საგადასახადო სამსახურის ცოდნის ბაზა (ЗІР), კატეგორია 135.06 — ФОП-ს შეუძლია მიიღოს უკრაინის საგადასახადო რეზიდენტობის დამადასტურებელი ცნობა ნებისმიერი გასული წლისთვის (უკრაინის ფინანსთა სამინისტროს 19.08.2022 №248 ბრძანება).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — მუდმივი საცხოვრებელი; თუ ის ორივე სახელმწიფოშია — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი; თუ მისი დადგენა შეუძლებელია ან მუდმივი საცხოვრებელი არცერთ სახელმწიფოში არ არის — ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი; შემდეგ — მოქალაქეობა; შემდეგ — კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), მე-7 და მე-14 მუხლები — საწარმოს მოგება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ მეორე სახელმწიფოში მუდმივი წარმომადგენლობით არ ხორციელდება საქმიანობა (მე-7 მუხლი). პროფესიული მომსახურებისა და დამოუკიდებელი ხასიათის სხვა საქმიანობის შემოსავალი მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა პირს მეორე სახელმწიფოში ამ საქმიანობისთვის რეგულარულად ხელმისაწვდომი მუდმივი ბაზა აქვს; მაშინ მეორე სახელმწიფოში მხოლოდ ამ ბაზისთვის მისაკუთვნებელი შემოსავალი იბეგრება (მე-14 მუხლი; დღეების კრიტერიუმი არ არის).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), 24-ე მუხლი — უკრაინა საქართველოს კანონმდებლობითა და კონვენციის შესაბამისად საქართველოში არსებული წყაროებიდან მიღებულ შემოსავალზე გადახდილ ქართულ გადასახადს უკრაინული გადასახადის მიმართ კრედიტის სახით ჩაითვლის (პირველი პუნქტი); საქართველო უკრაინის კანონმდებლობითა და კონვენციის შესაბამისად უკრაინაში არსებული წყაროებიდან მიღებულ შემოსავალზე გადახდილ უკრაინულ გადასახადს ქართული გადასახადის მიმართ კრედიტის სახით ჩაითვლის (მე-2 პუნქტი); ჩათვლა არ აღემატება გადასახადის იმ ნაწილს, რომელიც მეორე სახელმწიფოში დასაბეგრ შემოსავალზე მოდის (მე-3 პუნქტი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლი — საქართველოს ფარგლების გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადის ჩათვლის უფლება აქვს საწარმოს — იმ შემოსავალზე, რომელიც საქართველოში არსებული წყაროდან არ არის მიღებული, და არა უმეტეს იმ თანხისა, რომელიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული. ფიზიკური პირისთვის უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ცალმხრივ ჩათვლას კოდექსი არ ითვალისწინებს.
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი — ერთი სახელმწიფოს რეზიდენტის ანაზღაურება მეორე სახელმწიფოში დაქირავებით მუშაობისთვის მხოლოდ პირველ სახელმწიფოში იბეგრება, თუ ერთდროულად: მიმღები მეორე სახელმწიფოში იმყოფება პერიოდის ან პერიოდების განმავლობაში, რომლებიც ჯამში კალენდარული წლის განმავლობაში 183 დღეს არ აღემატება; ანაზღაურებას იხდის დამქირავებელი ან მისი სახელით, რომელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი არ არის; ანაზღაურების ხარჯებს არ ეწევა დამქირავებლის მუდმივი წარმომადგენლობა ან მუდმივი ბაზა მეორე სახელმწიფოში (რუსული ავთენტური ტექსტის თარგმანი).
- უსკ-ის მე-13 მუხლის 13.5 პუნქტი და 170.11.2 ქვეპუნქტი — უკრაინის რეზიდენტი საზღვარგარეთ გადახდილ გადასახადს ჩაითვლის უცხოური საგადასახადო ორგანოს ცნობით მიღებული შემოსავლისა და გადახდილი გადასახადის შესახებ, დადგენილი წესით ლეგალიზებულით; ჩასათვლელი თანხა არ შეიძლება აღემატებოდეს ამ შემოსავალზე უკრაინაში გადასახდელ გადასახადს.
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), 26-ე მუხლი — ურთიერთშეთანხმების პროცედურა: თუ რეზიდენტი თვლის, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება იწვევს ან გამოიწვევს კონვენციასთან შეუსაბამო დაბეგვრას, მას შეუძლია, შიდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული დაცვის საშუალებების მიუხედავად, მიმართოს თავისი რეზიდენტობის სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს; განცხადება უნდა წარედგინოს ასეთი დაბეგვრის გამომწვევი მოქმედების შესახებ პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში.
- უსკ-ის 162.1.2 ქვეპუნქტი — არარეზიდენტი მხოლოდ უკრაინული წყაროდან მიღებულ შემოსავალზე იბეგრება.
- უსკ-ის XX განყოფილების მე-10 ქვეგანყოფილების 16¹ პუნქტი (სამხედრო მოსაკრებელი) — უკრაინის მთავრობა, 25.12.2024: ფიზიკური პირების ხელფასი, ქირა, პრიზები, დეპოზიტების პროცენტი და სხვა შემოსავალი 01.12.2024-იდან 5 %-იანი სამხედრო მოსაკრებლით იბეგრება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი — საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ: რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება; არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება (პირველი ნაწილი). მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას დეკლარაციას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს (მე-2 ნაწილი). პირს, რომელიც დეკლარაციის წარდგენას არ არის ვალდებული, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით (მე-4 ნაწილი).
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი — ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტის მიერ დაქირავებით მუშაობით მიღებული ხელფასი და მსგავსი ანაზღაურება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში იბეგრება, თუ სამუშაო მეორე სახელმწიფოში არ სრულდება; თუ სრულდება, მიღებული ანაზღაურება შეიძლება ამ მეორე სახელმწიფოში დაიბეგროს.
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), მე-18 და მე-19 მუხლები — წარსულ მუშაობასთან დაკავშირებით ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტისთვის გადახდილი პენსიები და მსგავსი ანაზღაურება, აგრეთვე ნებისმიერი რენტა, მხოლოდ იმ სახელმწიფოში იბეგრება, საიდანაც ეს გადახდები ხორციელდება (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი). სახელმწიფოს ან მისი ადგილობრივი ორგანოს მიერ სამსახურისთვის გადახდილი ანაზღაურება, პენსიის გარდა, მხოლოდ ამ სახელმწიფოში იბეგრება, მაგრამ მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში — თუ სამსახური იქ სრულდება და პირი ამ სახელმწიფოს რეზიდენტი და მოქალაქეა (მე-19 მუხლი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ და „ბ³“ ქვეპუნქტები — გადასახადისაგან თავისუფლდება მიღებული გრანტი, სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია, სახელმწიფო სტიპენდია და ბიუჯეტიდან გაცემული დახმარებები („ბ“ ქვეპუნქტი), აგრეთვე „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ კანონით დაგროვებითი საპენსიო სქემის მონაწილის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე განხორციელებული შენატანი, მასზე დარიცხული სარგებელი და საპენსიო სქემიდან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში გაცემული თანხები („ბ³“ ქვეპუნქტი).
- უსკ-ის 14.1.213 ქვეპუნქტის „в“ ნაწილი (ორმაგი მოქალაქეობის წესი) — უკრაინის მოქალაქე, რომელსაც სხვა ქვეყნის მოქალაქეობაც აქვს, ამ გადასახადის მიზნებისთვის უკრაინის მოქალაქედ ითვლება საზღვარგარეთ გადახდილი გადასახადების ჩათვლის უფლების გარეშე (ციტირებულია უკრაინის სახელმწიფო საგადასახადო სამსახურის ბუკლეტში, 2024 წლის ივნისი).
- უსკ-ის მე-3 მუხლის 3.2 პუნქტი — თუ უკრაინის რატიფიცირებული საერთაშორისო შეთანხმება კოდექსისგან განსხვავებულ წესებს ადგენს, გამოიყენება საერთაშორისო შეთანხმების წესები.
- საქართველოს მთავრობასა და უკრაინის მთავრობას შორის შემოსავლებისა და ქონების გადასახადებზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადებისგან თავის არიდების აღკვეთის შესახებ კონვენცია (კიევი, 14.02.1997) — რუსული ავთენტური ტექსტი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა: უკრაინა — კონვენცია უკრაინასთან: ხელმოწერილია 14.02.1997, ძალაშია 01.04.1999-იდან.
- უკრაინის ფინანსთა სამინისტრო — კონვენციის სინთეზირებული ტექსტი MLI-ის გათვალისწინებით — საქართველომ MLI-ის მიმართ პოზიცია 27.11.2025-ს შეცვალა და ეს კონვენცია მოცულ შეთანხმებებს დაამატა; MLI-ის დებულებები (პრეამბულა, ძირითადი მიზნის ტესტი, ურთიერთშეთანხმების პროცედურა) გამოიყენება წყაროსთან დაკავებულ გადასახადებზე 01.01.2026-იდან, სხვა გადასახადებზე — 02.09.2026-იდან დაწყებული პერიოდებიდან.
- საქართველოს პოზიცია MLI-ის მიმართ (OECD, დეპონირებულია 29.03.2019) — მე-4 მუხლზე დათქმა — „კონვენციის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საქართველო იტოვებს უფლებას, რომ მე-4 მუხლი მთლიანად არ გამოიყენებოდეს მის მოცულ საგადასახადო შეთანხმებებზე“ (თარგმანი ინგლისურიდან). MLI-ის მე-4 მუხლი მხოლოდ იმ პირებს ეხება, რომლებიც ფიზიკური პირები არ არიან.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლი; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებებით შეღავათების გამოყენებისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების შესახებ (matsne.gov.ge, კონსოლიდირებული 05.12.2024), 1–5 მუხლები — შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების წესს ადგენს ფინანსთა მინისტრი (125-ე მუხლი). შეღავათს გადახდის წყაროსთან ქართველი გადამხდელი იყენებს N1 ფორმით, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას არარეზიდენტი ითხოვს N2 ფორმით; ორივეს ერთვის მიმღების სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი ან ლეგალიზაცია არ მოითხოვება); საგადასახადო ორგანო გადაწყვეტილებას 30 კალენდარულ დღეში იღებს. საქართველოს რეზიდენტი რეზიდენტობის ცნობას N4 ფორმით იღებს, ან შემოსავლების სამსახური უცხო ქვეყნის ფორმას ადასტურებს (მე-5 მუხლი).
- უსკ-ის 162-ე, 167-ე, 170-ე და 179-ე მუხლები
- უსკ-ის მე-13 მუხლის 13.1 პუნქტი და 170-ე მუხლის 170.11 პუნქტი — საზღვარგარეთ გადახდილი გადასახადი უკრაინაში ჩაითვლება მხოლოდ მაშინ, როცა ამას ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების მოქმედი საერთაშორისო შეთანხმება ითვალისწინებს; რეზიდენტის უცხოური შემოსავალი მისი წლიური დასაბეგრი შემოსავლის ნაწილია.
- უკრაინის სახელმწიფო საგადასახადო სამსახური, ტერნოპილის ოლქი: ბუკლეტი უცხოური შემოსავლის შესახებ (2026 წლის თებერვალი) — რეზიდენტების უცხოური შემოსავალი 18 %-იანი საშემოსავლო გადასახადით და 5 %-იანი სამხედრო მოსაკრებლით იბეგრება; წლიური დეკლარაცია მომდევნო წლის 1 მაისამდე წარედგინება, გადასახადი 1 აგვისტომდე იხდება; ჩათვლისთვის საჭიროა უცხოური საგადასახადო ორგანოს ცნობა, ლეგალიზებული, თუ შეთანხმება სხვას არ ადგენს, და ჩასათვლელი თანხა უკრაინულ გადასახადს არ აღემატება.
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი — ფიზიკური პირი ითვლება იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომელშიც მუდმივი საცხოვრებელი აქვს. თუ მუდმივი საცხოვრებელი ორივე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში აქვს, ის ითვლება იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომელშიც უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები აქვს (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი) (რუსული ავთენტური ტექსტის თარგმანი).
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „b“ ქვეპუნქტი — თუ ხელშემკვრელი სახელმწიფო, რომელშიც პირს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი აქვს, ვერ დგინდება, ან თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი არცერთ ხელშემკვრელ სახელმწიფოში არ აქვს, ის ითვლება იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომელშიც ჩვეულებრივ ცხოვრობს (რუსული ავთენტური ტექსტის თარგმანი).
- საქართველო–უკრაინის კონვენცია (კიევი, 14.02.1997), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „c“ და „d“ ქვეპუნქტები — „c“: თუ ის ჩვეულებრივ ცხოვრობს ორივე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში ან არცერთში, ითვლება იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის ეროვნული პირიც (მოქალაქეც) არის; „d“: თუ ის შეიძლება ორივე ხელშემკვრელმა სახელმწიფომ, თითოეულის კანონმდებლობის შესაბამისად, თავის ეროვნულ პირად აღიაროს, ან არცერთის ეროვნული პირი არ არის, ხელშემკვრელი სახელმწიფოების კომპეტენტური ორგანოები ასეთი რეზიდენტის დაბეგვრის საკითხს ურთიერთშეთანხმებით წყვეტენ (რუსული ავთენტური ტექსტის თარგმანი).
სასამართლო პრაქტიკა
- უკრაინის უზენაესი სასამართლო (საკასაციო სამოქალაქო სასამართლო), 760/12263/23, 31.10.2024 — უცხოელი, რომელიც 2004 წლიდან ოჯახთან ერთად მუდმივად ცხოვრობს უკრაინაში, აქვს მუდმივი ბინადრობის მოწმობა და რეგისტრირებული საცხოვრებელი ადგილი, უკრაინის რეზიდენტია; სასამართლომ, სხვა ნორმებთან ერთად, უსკ-ის 14.1.213 ქვეპუნქტი გამოიყენა.
- მეორე სააპელაციო ადმინისტრაციული სასამართლო (უკრაინა), 520/23643/24, 17.04.2025 — თუ პირის საცხოვრებელი და სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი საზღვარგარეთაა (არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში), უკრაინაში არანაკლებ 183 დღით ყოფნა „არ არის პირობა … უკრაინის რეზიდენტად მიკუთვნებისთვის“: კრიტერიუმები თანმიმდევრულად გამოიყენება.
- უკრაინის უზენაესი სასამართლო (საკასაციო ადმინისტრაციული სასამართლო), 461/1800/17, 03.06.2021 — პოლონეთის მოქალაქე, რომელიც საბაჟო სისტემის მონაცემებით წელიწადში 340 დღე (183-ზე მეტი) იმყოფებოდა უკრაინაში, სასამართლომ უკრაინის რეზიდენტად ცნო; ქვედა ინსტანციების დასკვნა მისი არარეზიდენტობის შესახებ მცდარი იყო. ყოფნის დღეები საზღვრის კვეთის მონაცემებით დადგინდა.
- უკრაინის უზენაესი სასამართლო (საკასაციო ადმინისტრაციული სასამართლო), 1840/2871/18, 09.07.2019 — უსკ-ის 14.1.213 ქვეპუნქტით რეზიდენტობის კრიტერიუმები „არ შემოიფარგლება პირის მოქალაქეობით ან საცხოვრებელი ადგილით“; „მხოლოდ სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობა პირის არარეზიდენტის სტატუსს არ ადასტურებს“. თუ საგადასახადო ორგანომ მტკიცებულებები წარადგინა, პირმა ისინი უნდა უარყოს და არარეზიდენტის სტატუსი დოკუმენტებით დაადასტუროს.
- უკრაინის უზენაესი სასამართლო (საკასაციო ადმინისტრაციული სასამართლო), 160/1061/19, 12.02.2020 — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების საერთაშორისო შეთანხმებას უსკ-ის ნორმებთან შედარებით უპირატესობა აქვს (უსკ-ის 3.2 პუნქტი).
- უკრაინის უზენაესი სასამართლო (საკასაციო ადმინისტრაციული სასამართლო), 440/10892/21, 03.08.2023 — კონვენციის შეღავათები არ გამოიყენეს: რეზიდენტობის ცნობა არ მოიცავდა შემოსავლის მიღების პერიოდს.
- უკრაინის უზენაესი სასამართლო (საკასაციო ადმინისტრაციული სასამართლო), 620/7208/24, 18.03.2026 — შემოსავლის გადახდის მომენტში კონვენციის გამოსაყენებლად საკმარისია რეზიდენტობის ცნობა, სათანადოდ ლეგალიზებული (აპოსტილით) და უკრაინის კანონმდებლობის შესაბამისად თარგმნილი.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში