საგადასახადო რეზიდენტობა ავსტრიაში და საქართველოში
ავსტრია რეზიდენტად გთვლით, თუ იქ გაქვთ საცხოვრებელი, რომლითაც ნებისმიერ დროს შეგიძლიათ ისარგებლოთ (Wohnsitz) — დღეების დათვლის გარეშე, ან თუ ავსტრიაში 6 თვეზე მეტ ხანს იმყოფებით, თუნდაც ეს პერიოდი ორ წელზე მოდიოდეს; მაშინ რეზიდენტი ხართ პირველივე დღიდან. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ამ წელს დასრულებულ ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში საქართველოში 183 დღე იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. ორმაგ რეზიდენტობას 2005 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, ავსტრიის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით ავსტრია საგადასახადო რეზიდენტად
ავსტრიაში, ისევე როგორც გერმანიაში, გადამწყვეტია საცხოვრებელი: Wohnsitz დღეების დათვლის გარეშე გაქცევთ რეზიდენტად. საცხოვრებლის გარეშე — 6 თვეზე მეტი ყოფნა, თუნდაც წლის საზღვრის გადაკვეთით.
6 თვე ზედიზედ ითვლება და არა კალენდარული წლის ფარგლებში; ავსტრიიდან მოკლე გასვლები (შვებულება, მივლინება, სახლში ჩასვლა) დათვლას მხოლოდ აჩერებს.
- ავსტრიაში საცხოვრებელი გაქვთ — ეს Wohnsitz-ია და EStG-ის § 1-ის მიხედვით ავსტრიის რეზიდენტი ხართ მსოფლიო შემოსავალზე გადასახადის გადახდის ვალდებულებით, თუნდაც იქ იშვიათად იმყოფებოდეთ.
- ავსტრიაში 6 თვეზე მეტხანს იმყოფებით — ეს ჩვეულებრივი ყოფნაა და ავსტრიის რეზიდენტი ხართ უკუძალით, პირველივე დღიდან.
- შრომითი ხელშეკრულება ან მუშაობის ნებართვა 6 თვეზე მეტი ვადით — BMF-ის პრაქტიკით ავსტრიის რეზიდენტი ხართ ყოფნის დაწყებიდან, თუნდაც სამუშაო ადრე დასრულდეს.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- ავსტრიაში საცხოვრებელი არ გაქვთ და ყოფნა 6 თვეს არ აღემატება — ავსტრიის არარეზიდენტი ხართ. ავსტრიაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი იქ იბეგრება.
სად განსხვავდება ავსტრიის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: ავსტრიისთვის საკმარისია საცხოვრებელი, საქართველო დღეებს ითვლის. ავსტრიისთვის საცხოვრებელი, რომლითაც ნებისმიერ დროს შეგიძლიათ ისარგებლოთ, Wohnsitz-ია, თუნდაც იქ იშვიათად იყოთ (VwGH, Ra 2019/15/0145) — და ავსტრიის რეზიდენტი ხართ. საქართველოს კანონი საცხოვრებელს საერთოდ არ ითვალისწინებს: რეზიდენტობას 183 დღე 12-თვიან პერიოდში ან მინიჭებული სტატუსი ქმნის. ამიტომ საქართველოში მცხოვრები, რომელიც ავსტრიაში ბინას ინარჩუნებს, ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტია. შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტით ჯერ მუდმივი საცხოვრებელი მოწმდება: თუ ის მხოლოდ ავსტრიაშია (საქართველოში კი სასტუმროში ან მოკლევადიანი ქირით ცხოვრობთ), ავსტრია იმარჯვებს, თუნდაც საქართველოში მეტ დღეს ატარებდეთ. თუ საცხოვრებელი ორივეგანაა, გადამწყვეტია სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი — ავსტრიული სასამართლოების მიხედვით, უპირველეს ყოვლისა, სადაც ოჯახთან ერთად ცხოვრობთ, რამდენიმე წლის ჭრილში (VwGH, Ra 2019/15/0160, Ra 2023/13/0186); ერთი სახელმწიფოს რეზიდენტობის ცნობა ამას არ წყვეტს.
- კოლიზია: 6 უწყვეტი თვე ავსტრიაში და 183 დღე საქართველოში 12-თვიან პერიოდში. ორივე სახელმწიფო დღეებს წლის საზღვრის გადაკვეთით ითვლის: ავსტრია — 6 თვეზე მეტ უწყვეტ ყოფნას (და მაშინ პირველივე დღიდან რეზიდენტი ხართ), საქართველო — 183 დღეს 12 თვის ნებისმიერ პერიოდში, რომელიც ამ წელს მთავრდება, საზღვარგარეთ მივლინებისა და სწავლის დღეების ჩათვლით. ამიტომ, მაგალითად, თუ წლის პირველი ნახევარი საქართველოში გაატარეთ, ხოლო ივლისიდან 6 თვეზე მეტით ავსტრიაში წახვედით, იმავე წელს ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ხართ. კოლიზიას შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს. პრაქტიკულად გადაფარვა შეზღუდულია: ავსტრია მსოფლიო შემოსავალს მხოლოდ რეზიდენტობის დაწყებიდან ბეგრავს, საქართველო კი მხოლოდ ქართული წყაროს შემოსავალს.
- კოლიზია: 6 თვეზე მეტი ვადის ხელშეკრულება ავსტრიის რეზიდენტად გაქცევთ პირველივე დღიდან. 6 თვეზე მეტი ვადის შრომითი ხელშეკრულებით ან მუშაობის ნებართვით ავსტრია რეზიდენტად ყოფნის დაწყებიდან გთვლით, საქართველოს კანონით კი გადასვლის წელს, როგორც წესი, კვლავ საქართველოს რეზიდენტი ხართ, თუ ამ წელს დასრულებულ 12-თვიან პერიოდში საქართველოში 183 დღე დააგროვეთ. კოლიზიას შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: თუ ოჯახთან ერთად ავსტრიაში გადახვედით და საქართველოში მუდმივი საცხოვრებელი აღარ გაქვთ, ავსტრიის რეზიდენტი იქნებით.
- კოლიზია: საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი 183 დღის გარეშე და საცხოვრებელი ავსტრიაში. ფინანსთა მინისტრის წესით მინიჭებული საქართველოს რეზიდენტობა (მაგალითად, მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირის სტატუსი) ავსტრიის რეზიდენტობას არ აუქმებს: თუ ავსტრიაში Wohnsitz ან 6 თვეზე მეტი ყოფნა გაქვთ, ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ხართ. შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი მაშინ ფაქტობრივ კავშირებს აფასებს — მუდმივ საცხოვრებელს, ოჯახსა და ინტერესების ცენტრს, დღეებს, — და არა ქართულ სტატუსს. თუ ცხოვრების ცენტრი ავსტრიაშია, შეთანხმებით ავსტრიის რეზიდენტი იქნებით და საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა ავსტრიაში არ დაგეხმარებათ.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- რომელი შეთანხმება მოქმედებს: საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმება. საქართველოსა და ავსტრიას შორის მოქმედებს შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმება (ვენა, 11.04.2005; ძალაშია 01.03.2006-დან, გამოიყენება 2007 წლიდან), 2012 წლის ოქმით შეცვლილი რედაქციით (დივიდენდები). ორმაგ რეზიდენტობას მისი მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი OECD-ის მოდელის რიგით წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა, კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება. 2026 წლიდან (ავსტრიაში ზოგი გადასახადისთვის — 2027 წლიდან) შეთანხმებას MLI ავსებს (ძირითადი მიზნის ტესტი, ავსტრიის რეზიდენტებისთვის ჩათვლაზე გადასვლა), მაგრამ მე-4 მუხლი უცვლელია.
- საქართველოს რეზიდენტი ხართ: ავსტრია მხოლოდ ავსტრიულ შემოსავალს ბეგრავს. თუ შეთანხმების მიზნებისთვის საქართველოს რეზიდენტი ხართ (მხოლოდ საქართველოს კანონით ან მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტით), ავსტრიას შეუძლია დაბეგროს მხოლოდ ავსტრიული შემოსავალი შეთანხმების ფარგლებში: ავსტრიაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი (თუ მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის პირობები არ სრულდება), ავსტრიული უძრავი ქონების ქირა, ავსტრიაში არსებული მუდმივი დაწესებულების მოგება, დივიდენდი — არაუმეტეს 10 %-ისა; პროცენტსა და როიალტს — საერთოდ ვერა. თუ ავსტრიაში საცხოვრებელს ინარჩუნებთ, ავსტრიის კანონით შეუზღუდავი ვალდებულება ფორმალურად რჩება, ამიტომ ავსტრიაში დეკლარაცია შეიძლება კვლავ დაგჭირდეთ — შეთანხმება მხოლოდ დაბეგვრის უფლებას ზღუდავს. საქართველო ავსტრიულ შემოსავალს რეზიდენტ ფიზიკურ პირს ისედაც არ უბეგრავს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი), ამიტომ ავსტრიული გადასახადი საბოლოოა; 23-ე მუხლის მე-2 პუნქტის ჩათვლა მხოლოდ ქართული წყაროს შემოსავალს ეხება, რომელსაც ავსტრიაც ბეგრავს.
- ავსტრიის რეზიდენტი ხართ: საქართველო მხოლოდ ქართულ შემოსავალს ბეგრავს, ავსტრია მას ათავისუფლებს. თუ შეთანხმების მიზნებისთვის ავსტრიის რეზიდენტი ხართ (მხოლოდ ავსტრიის კანონით ან მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტით), საქართველო გბეგრავთ როგორც არარეზიდენტს და მხოლოდ შეთანხმების ფარგლებში: საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი (თუ მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის პირობები არ სრულდება), ქართული უძრავი ქონების ქირა, ქართული დივიდენდი (კოდექსის 5 % 10 %-იან ზღვარს არ აღემატება); ქართულ პროცენტსა და როიალტს შეთანხმებით მხოლოდ ავსტრია ბეგრავს. მომსახურება, რომელსაც საქართველოდან უცხოელ დამკვეთებს უწევთ, ქართული კანონით ქართული წყაროა (104-ე მუხლის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი), მაგრამ შეთანხმებით მხოლოდ ავსტრიაში იბეგრება, თუ საქართველოში მუდმივი დაწესებულება (მაგალითად, სამუშაოსთვის მუდმივად გამოყენებული ოფისი) არ გაქვთ. ქართველ გადამხდელს წინასწარ წარუდგინეთ ავსტრიის საგადასახადო ორგანოს მიერ დადასტურებული რეზიდენტობის ცნობა (ფორმა ZS-AD) ქართული თარგმანით, ან ზედმეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნება 3 წლის ვადაში მოითხოვეთ. ავსტრია ქართულ შემოსავალს, რომლის დაბეგვრაც საქართველოს შეუძლია, პროგრესიის დათქმით ათავისუფლებს, დივიდენდზე კი ქართულ გადასახადს ჩაითვლის (23-ე მუხლის პირველი პუნქტი).
- მუშაობა ავსტრიაში ავსტრიის რეზიდენტობის გარეშე: 183 დღე. არარეზიდენტი ავსტრიაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასზე ავსტრიაში იხდის გადასახადს (EStG 1988-ის § 98 Abs. 1 Z 4), თუ შეთანხმების მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის ყველა პირობა არ სრულდება: ავსტრიაში არაუმეტეს 183 დღისა, დამსაქმებელი ავსტრიის რეზიდენტი არ არის და ხელფასს მისი ავსტრიული მუდმივი დაწესებულება არ იხდის. 183 დღე ინგლისური და გერმანული ტექსტებით კალენდარულ (ფისკალურ) წელში ითვლება, ქართული ტექსტით კი — წელს დაწყებულ ან დასრულებულ ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში; ორ ტექსტს შორის განსხვავებისას შეთანხმება ინგლისურ ტექსტს ანიჭებს უპირატესობას, ამიტომ ეს მოდელი კალენდარულ წელს იყენებს. საქართველოში ავსტრიაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური წყაროს შემოსავალია და საქართველოს რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია.
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა ავსტრიელი დამსაქმებლისთვის ან დამკვეთისთვის. საქართველოში ფიზიკურად შესრულებული სამუშაო და საქართველოდან ავსტრიელი დამკვეთისთვის გაწეული მომსახურება ქართული წყაროს შემოსავალია: ხელფასი 20 %-ით იბეგრება, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალური მეწარმის შემოსავალი — 1 %-ით. ავსტრიის შიდა კანონი ავსტრიაში „გამოყენებული“ (verwertet) სამუშაოს ხელფასსაც ბეგრავს, მაგრამ შეთანხმების მე-14 მუხლის პირველი პუნქტით ხელფასი მხოლოდ იქ იბეგრება, სადაც სამუშაო სრულდება, ხოლო მე-7 მუხლით მეწარმის მოგება — მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ ავსტრიაში მუდმივი დაწესებულება არ გაქვთ. თუ ავსტრიელმა დამსაქმებელმა ავსტრიული გადასახადი მაინც დაგიკავათ, დაბრუნება საქართველოს რეზიდენტობის ცნობით მოითხოვეთ — საქართველო ავსტრიულ გადასახადს მხოლოდ შეთანხმების შესაბამისად დაკავების შემთხვევაში ჩაითვლის.
- გადასვლის წელი: ავსტრია წელს ყოფს, საქართველო — არა. ავსტრიაში შეუზღუდავი საგადასახადო ვალდებულება Wohnsitz-ის ან ჩვეულებრივი ყოფნის წარმოშობიდან იწყება და მათი შეწყვეტით მთავრდება, ამიტომ გადასვლის წელს ავსტრია მსოფლიო შემოსავალს მხოლოდ წლის ნაწილზე ბეგრავს. საქართველო სტატუსს მთელ კალენდარულ წელზე ადგენს: თუ ამ წელს დასრულებულ 12-თვიან პერიოდში საქართველოში 183 დღე დააგროვეთ, მთელი წლის რეზიდენტი ხართ (მხოლოდ ქართული წყაროს შემოსავალზე). თუ ორივე სახელმწიფო ერთსა და იმავე პერიოდზე გთვლით რეზიდენტად, შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს — შეინახეთ გადასვლის თარიღის დამადასტურებელი დოკუმენტები.
- ავსტრიიდან საქართველოში გადასვლა: ავსტრიის გასვლის გადასახადი. თუ ავსტრიიდან საქართველოში გადადიხართ და ავსტრია კარგავს დაბეგვრის უფლებას თქვენს კაპიტალურ აქტივებზე (აქციები და წილები, ფონდის წილები, ობლიგაციები, დერივატივები, კრიპტოაქტივები), მათი ღირებულების ნამატი გადასვლამდე რეალიზებულად ითვლება და 27,5 %-ით იბეგრება — მინიმალური წილის გარეშე. საქართველო ევროკავშირისა და ეეს-ის წევრი არ არის, ამიტომ გადასახადი მაშინვე გადასახდელია. შეთანხმებით მოგვიანებით გაყიდვის შემოსავალი მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება (მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტი), მაგრამ აქციების გაყიდვისას ავსტრიას გადასვლიდან ხუთი წლის განმავლობაში შეუძლია დაბეგროს ის ნამატი, რომელიც ავსტრიაში რეზიდენტობისას დაგროვდა (მე-5 პუნქტი და ოქმის მე-5 პუნქტი). საქართველო უცხოური კომპანიის აქციების გაყიდვას რეზიდენტ ფიზიკურ პირს არ უბეგრავს (ეს ქართული წყარო არ არის), ხოლო ფიზიკური პირებისთვის საკუთარი გასვლის გადასახადი საქართველოს არ აქვს. ღირებულების ნამატი ავსტრიაში ბოლო დეკლარაციაში აღნიშნეთ.
- მეორე საცხოვრებელი ავსტრიაში. თუ თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი ხუთ კალენდარულ წელზე მეტია ავსტრიის გარეთაა (მაგალითად, საქართველოში), ავსტრიული დასასვენებელი საცხოვრებელი რეზიდენტად არ გაქცევთ იმ წლებში, როცა მით არაუმეტეს 70 დღისა სარგებლობთ და დღეების ჟურნალს აწარმოებთ.
- საქართველოს სახელმწიფო სამსახური ავსტრიაში. საქართველოს სახელმწიფოს, მისი ქვედანაყოფის ან ადგილობრივი ორგანოს სამსახურისთვის გადახდილ ხელფასს შეთანხმებით მხოლოდ საქართველო ბეგრავს; ავსტრიას შეუძლია დაბეგროს ის მხოლოდ მაშინ, როცა სამსახური ავსტრიაში სრულდება და ავსტრიის რეზიდენტი ხართ, რომელიც ან ავსტრიის მოქალაქეა, ან ავსტრიის რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი). საქართველოს სახელმწიფო პენსია მხოლოდ საქართველოში იბეგრება, თუ ავსტრიის რეზიდენტი და მოქალაქე არ ხართ.
- პენსიები: წარსული შრომისა და სოციალური დაზღვევის (ASVG) პენსია — რეზიდენტობის სახელმწიფოში, სახელმწიფო სამსახურის პენსია — გადამხდელ სახელმწიფოში. წარსულ დაქირავებულ შრომასთან დაკავშირებული პენსია და მსგავსი ანაზღაურება მხოლოდ თქვენი რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება (მე-17 მუხლი); სოციალური დაზღვევის პენსიისთვის ცალკე წესი შეთანხმებაში არ არის. თუ საქართველოს რეზიდენტი ხართ და ავსტრიულ პენსიას იღებთ, საქართველო მას, როგორც უცხოური წყაროს შემოსავალს, არ ბეგრავს. სახელმწიფო სამსახურის პენსია მხოლოდ გადამხდელ სახელმწიფოში იბეგრება, თუ მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი და მოქალაქე არ ხართ (მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტი). ავსტრიული სოციალური დაზღვევის პენსია (ASVG) ასევე მე-17 მუხლის პენსიაა: ავსტრია სოციალური დაზღვევის პენსიის დაბეგვრის უფლებას მხოლოდ მაშინ ინარჩუნებს, როცა შეთანხმება მას გადამხდელ სახელმწიფოს პირდაპირ მიაკუთვნებს (ავსტრიის ფედერალური საფინანსო სასამართლო, BFG RV/7100956/2015, 13.06.2016 — ბულგარეთთან შეთანხმებაზე), საქართველო–ავსტრიის შეთანხმება კი ასეთ დათქმას არ შეიცავს. ამიტომ, თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, ASVG-პენსიას მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (და, როგორც უცხოური წყაროს შემოსავალს, ათავისუფლებს); ავსტრიაში დაკავებული გადასახადის დაბრუნება საქართველოს რეზიდენტობის ცნობით მოითხოვეთ (§ 240a BAO).
- სოციალური დაზღვევა: ავსტრია–საქართველოს შეთანხმება არ არის. ავსტრიას საქართველოსთან სოციალური დაზღვევის შეთანხმება არ აქვს (Sozialministerium-ის მიმოხილვაში საქართველო არ არის), ხოლო ევროკავშირის 883/2004 რეგლამენტი საქართველოზე არ ვრცელდება. ავსტრიაში მუშაობისას შენატანები მხოლოდ ავსტრიის კანონით იხდება, ქართული ცნობა მათგან ვერ გაგათავისუფლებთ და დაზღვევის პერიოდები არ ჯამდება. საქართველოს დაგროვებითი პენსია საქართველოს მოქალაქეებსა და მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელებზე ვრცელდება; საგადასახადო შეთანხმება სოციალურ შენატანებს არ არეგულირებს.
- შეღავათი ავსტრიაში გადასული მკვლევრებისთვის (Zuzugsbegünstigung). თუ მეცნიერი ან მკვლევარი ხართ და ავსტრიაში მეცნიერების ინტერესებისთვის გადადიხართ, ხუთი წლის განმავლობაში სამეცნიერო საქმიანობის შემოსავლის 30 %-იანი ზოგადი შეღავათი შეგიძლიათ მოითხოვოთ; მეცნიერებს, მკვლევრებს, ხელოვანებსა და სპორტსმენებს შეუძლიათ გადასვლით გამოწვეული დამატებითი საგადასახადო ტვირთის მოხსნაც მოითხოვონ. განცხადება Finanzamt Österreich-ს გადასვლიდან ექვს თვეში წარედგინება. შეღავათი მხოლოდ ავსტრიულ გადასახადს ამცირებს.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
თუ ორივე სახელმწიფო გთვლით რეზიდენტად, გამოიყენება შეთანხმება (შეთანხმება საქართველოსა და ავსტრიის რესპუბლიკას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ, ოქმით (ვენა, 2005 წლის 11 აპრილი), 2012 წლის 4 ივნისის ოქმით შეცვლილი რედაქციით, მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი). კრიტერიუმები თანმიმდევრულად მოწმდება — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, საგადასახადო ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
შეთანხმება დეტალურად: შემოსავლები, განაკვეთები, 183 დღის წესი →
ტერმინები, რომლებსაც ავსტრიაში შეხვდებით
- Wohnsitz
- საცხოვრებელი ადგილი: საცხოვრებელი, რომლითაც ნებისმიერ დროს შეგიძლიათ ისარგებლოთ; რეზიდენტობისთვის საკმარისია, დღეების მინიმუმის გარეშე (BAO-ის § 26)
- gewöhnlicher Aufenthalt
- ჩვეულებრივი ყოფნა: 6 თვეზე მეტი ყოფნა ავსტრიაში — რეზიდენტი ხართ პირველივე დღიდან
- unbeschränkte Steuerpflicht
- შეუზღუდავი საგადასახადო ვალდებულება: რეზიდენტი ავსტრიაში მსოფლიო შემოსავალზე იბეგრება (EStG-ის § 1)
- Zweitwohnsitzverordnung
- მეორე საცხოვრებლის წესი: თუ ინტერესების ცენტრი 5 წელზე მეტია საზღვარგარეთაა, საცხოვრებელი, რომლითაც წელიწადში 70 დღემდე სარგებლობთ, რეზიდენტად არ გაქცევთ
- Ansässigkeitsbescheinigung (ZS-AD)
- ავსტრიის რეზიდენტობის ცნობა, რომელსაც საგადასახადო ორგანო ადასტურებს — საჭიროა საქართველოში შეთანხმებით სარგებლობისთვის
- Finanzamt
- ავსტრიის საგადასახადო ორგანო
კითხვები
ავსტრიაში ბინა მაქვს, მაგრამ წლის უმეტეს ნაწილს საქართველოში ვატარებ. სად ვარ რეზიდენტი?
ავსტრიისთვის ბინა, რომლითაც ნებისმიერ დროს შეგიძლიათ ისარგებლოთ (Wohnsitz), საკმარისია; საქართველოსთვის რეზიდენტი ხართ, თუ 12-თვიან პერიოდში 183 დღე დააგროვეთ. წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ ავსტრიაშია, ავსტრიის რეზიდენტი ხართ, თუნდაც საქართველოში მეტ დღეს ატარებდეთ; თუ ორივეგან გაქვთ — გადამწყვეტია სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, უპირველეს ყოვლისა, ოჯახი.
რამდენ დღეს შემიძლია ვიმუშაო ავსტრიაში ისე, რომ ხელფასზე იქ გადასახადი არ გადავიხადო?
შეთანხმების მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტით — არაუმეტეს 183 დღე კალენდარულ წელს (ინგლისური ტექსტი, რომელიც უპირატესია), თუ დამსაქმებელი ავსტრიის რეზიდენტი არ არის და ხელფასს ავსტრიაში მისი მუდმივი დაწესებულება არ იხდის. საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური შემოსავალია და რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია.
ავსტრიიდან საქართველოში ვბრუნდები. უნდა გადავიხადო გასვლის გადასახადი?
ავსტრიაში — შესაძლოა: თუ აქციები, ფონდის წილები ან კრიპტოაქტივები გაქვთ, მათი ღირებულების ნამატი გადასვლამდე რეალიზებულად ითვლება და 27,5 %-ით იბეგრება; საქართველო ევროკავშირის წევრი არ არის, ამიტომ გადასახადი მაშინვე გადასახდელია. საქართველოს ფიზიკური პირებისთვის გასვლის ან შესვლის გადასახადი არ აქვს.
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- EStG 1988-ის § 1 Abs. 2–3 — შეუზღუდავი საგადასახადო ვალდებულება (მსოფლიო შემოსავალზე) აქვს პირს, რომელსაც ავსტრიაში აქვს საცხოვრებელი ადგილი (Wohnsitz) ან ჩვეულებრივი ყოფნის ადგილი (gewöhnlicher Aufenthalt); დანარჩენებს — მხოლოდ ავსტრიულ შემოსავალზე (§ 98).
- BAO-ის § 26 — Wohnsitz — საცხოვრებელი, რომელსაც პირი ისეთ გარემოებებში ფლობს, რომლებიც მისი შენარჩუნებისა და გამოყენების განზრახვაზე მიუთითებს. ჩვეულებრივი ყოფნა — ყოფნა, რომელიც მხოლოდ დროებითი არ არის; ავსტრიაში 6 თვეზე მეტი ყოფნა ყოველთვის ჩვეულებრივი ყოფნაა, პირველი 6 თვის ჩათვლით.
- BMF: Persönliche Steuerpflicht (2026) — Wohnsitz-ისთვის საცხოვრებლით სარგებლობა განმეორებით მაინც უნდა ხდებოდეს; 6 თვის ყოფნის შემდეგ — სრული ვალდებულება უკუძალით.
- LStR 2002 Rz 3 (რედ. 04.12.2024) — Wohnsitz — საცხოვრებლით საკუთარი საჭიროებისთვის ნებისმიერ დროს სარგებლობის შესაძლებლობა; რეგისტრაცია მხოლოდ ნიშანია; დამსაქმებლის მიერ სხვებთან ერთად გამოყოფილი საწოლი ადგილი Wohnsitz-ს არ ქმნის.
- LStR 2002 Rz 4 — 6 თვეზე მეტი ვადით მუშაობის ნებართვის ან შრომითი ხელშეკრულების შემთხვევაში — ჩვეულებრივი ყოფნა და სრული ვალდებულება პირველივე დღიდან; ის შენარჩუნდება, თუნდაც სამუშაო ადრე შეწყდეს.
- LStR 2002 Rz 5 (რედ. 15.12.2023) — 6 თვეზე მეტი ყოფნა — სრული ვალდებულება პირველივე დღიდან, თუნდაც წლის საზღვრის გადაკვეთით; მოკლე გასვლები (შვებულება, მივლინება, სახლში ჩასვლა) დათვლას აჩერებს და არ ითვლება, მაგრამ მას არ ანულებს.
- EStG 1988-ის § 98 Abs. 1 Z 4 — არარეზიდენტი იხდის გადასახადს ავსტრიაში შესრულებული ან გამოყენებული (verwertet) სამუშაოს ხელფასზე.
- შეთანხმება საქართველოსა და ავსტრიის რესპუბლიკას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ (ვენა, 11.04.2005) — ოფიციალური ქართული ტექსტი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 2005 წლის 11 ოქტომბრის №1917-IIს დადგენილებით; ძალაშია 01.03.2006-დან, გამოიყენება 2007 წლის 1 იანვრიდან დაწყებულ საგადასახადო წლებზე (28-ე მუხლის მე-2 პუნქტი). შედგენილია ქართულ, გერმანულ და ინგლისურ ენებზე, ყველა ტექსტი თანაბრად ავთენტურია; ქართულ და გერმანულ ტექსტებს შორის განსხვავებისას უპირატესია ინგლისური ტექსტი. 2012 წლის 4 ივნისის ოქმით შეიცვალა მე-10 (დივიდენდები) და 26-ე მუხლები, ძალაშია 01.03.2013-დან. ოქმის მე-8 პუნქტის თანახმად, OECD-ის მოდელის შესაბამისი დებულებები OECD-ის კომენტარების მიხედვით განიმარტება.
- საქართველო–ავსტრიის შეთანხმება MLI-ით შეცვლილი რედაქციით — RIS, ავსტრიის ფედერალური კანონმდებლობა (Gesetzesnummer 20004675, მოქმედი რედაქცია, MLI-ის სინთეზური ტექსტი) — საქართველომ 27.11.2025-ს შეთანხმებების ნუსხა გააფართოვა და ავსტრიასთან შეთანხმება MLI-ით დაფარული გახდა: ემატება პრეამბულა (MLI-ის მე-6 მუხლი), ძირითადი მიზნის ტესტი (მე-7 მუხლი) და ავსტრიის რეზიდენტებისთვის ჩათვლაზე გადასვლა (მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტი, ვარიანტი A). ძალაშია საქართველოსთვის: წყაროსთან დაკავებულ გადასახადებზე — 01.01.2026-დან, სხვა გადასახადებზე — 02.09.2026-დან დაწყებულ პერიოდებზე; ავსტრიისთვის: 01.01.2026-დან და 2027 წლის დაბეგვრიდან. მე-4 მუხლი არ შეცვლილა — საქართველომ MLI-ის მე-4 მუხლზე დათქმა გააკეთა.
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა — ნუსხაში 58 შეთანხმებაა. სერვისის 30 ქვეყნიდან მოქმედებს შეთანხმებები უკრაინასთან, პოლონეთთან, ჩეხეთთან, რუმინეთთან, უნგრეთთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, ინდოეთთან, იაპონიასთან, გერმანიასთან, ავსტრიასთან, საფრანგეთთან, ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, იტალიასთან, სინგაპურთან, შვედეთთან, შვეიცარიასთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ნიდერლანდთან. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, კანადასთან, მექსიკასთან, ბრაზილიასთან, არგენტინასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ტაივანთან, პაკისტანთან და ბანგლადეშთან შეთანხმება არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი — „ის ჩაითვლება იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი აქვს ორივე სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი)“.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6, 6¹ და 6² ნაწილები — მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევის გარდა, საქართველოს რეზიდენტობა შეიძლება მიენიჭოს მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული წესითა და პირობებით (მე-6 ნაწილი), ხოლო უცხო ქვეყნის მოქალაქეს — მინისტრის მიერ განსაზღვრულ სხვა შემთხვევებში (6² ნაწილი). თუ ფიზიკური პირის რეზიდენტობა არცერთი ქვეყნის მიმართ არ დგინდება, საგადასახადო ორგანოსთვის მიმართვის შემთხვევაში იგი ჩაითვლება საქართველოს რეზიდენტად, თუ საქართველოს მოქალაქეა (6¹ ნაწილი).
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების 23-ე მუხლი — ავსტრია (პირველი პუნქტი): ავსტრიის რეზიდენტის შემოსავალს, რომელიც შეთანხმებით შეიძლება დაიბეგროს საქართველოში, ათავისუფლებს („a“), მაგრამ დანარჩენ შემოსავალზე გადასახადის გაანგარიშებისას ითვალისწინებს („c“ — პროგრესიის დათქმა); მე-10 მუხლით გათვალისწინებულ დივიდენდზე ქართულ გადასახადს ჩაითვლის, არაუმეტეს ამ შემოსავალზე ავსტრიული გადასახადისა („b“). საქართველო (მე-2 პუნქტი): საქართველოს რეზიდენტის შემოსავალზე, რომელიც შეთანხმებით შეიძლება დაიბეგროს ავსტრიაში, ავსტრიაში გადახდილ გადასახადს ჩაითვლის, არაუმეტეს ამ შემოსავალზე ქართული გადასახადისა.
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების მე-10 მუხლი (2012 წლის ოქმის რედაქციით), მე-11 და მე-12 მუხლები — დივიდენდი შეიძლება დაიბეგროს გადამხდელი კომპანიის სახელმწიფოშიც, მაგრამ ფიზიკური პირისთვის — არაუმეტეს 10 %-ისა; პროცენტი და როიალტი, რომელთა ბენეფიციარი მფლობელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია, მხოლოდ ამ მეორე (რეზიდენტობის) სახელმწიფოში იბეგრება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების მე-7 მუხლი და მე-5 მუხლი — საწარმოს (მათ შორის, ინდივიდუალური მეწარმის) მოგება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ საქმიანობა მეორე სახელმწიფოში იქ არსებული მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით არ ხორციელდება; ასეთ შემთხვევაში მეორე სახელმწიფოს შეუძლია დაბეგროს მხოლოდ მუდმივ დაწესებულებაზე მისაკუთვნებელი მოგება. დამოუკიდებელი პროფესიული მომსახურების ცალკე მუხლი შეთანხმებაში არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლი; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებებით შეღავათების გამოყენებისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების შესახებ (matsne.gov.ge, კონსოლიდირებული 05.12.2024), 1–5 მუხლები — შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების წესს ადგენს ფინანსთა მინისტრი (125-ე მუხლი). შეღავათს გადახდის წყაროსთან ქართველი გადამხდელი იყენებს N1 ფორმით, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას არარეზიდენტი ითხოვს N2 ფორმით; ორივეს ერთვის მიმღების სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი ან ლეგალიზაცია არ მოითხოვება); საგადასახადო ორგანო გადაწყვეტილებას 30 კალენდარულ დღეში იღებს. საქართველოს რეზიდენტი რეზიდენტობის ცნობას N4 ფორმით იღებს, ან შემოსავლების სამსახური უცხო ქვეყნის ფორმას ადასტურებს (მე-5 მუხლი).
- BMF: ფორმა ZS-AD (რეზიდენტობის ცნობა) — რეზიდენტობის ცნობა შეთანხმების მიზნებისთვის: მიუთითებთ შეთანხმების ქვეყანას და შემოსავალს, რომელზეც შეღავათია საჭირო, და ფორმას სამ ორიგინალად წარუდგენთ საგადასახადო ორგანოს (Finanzamt); საგადასახადო ორგანო რეზიდენტობას III ნაწილში ადასტურებს.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი — საგადასახადო ორგანოსთვის გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი, რომელიც აითვლება ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნების უფლების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან.
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების მე-14 მუხლი — ხელფასი იბეგრება რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ სამუშაო მეორე სახელმწიფოში არ სრულდება; თუ სრულდება, მეორე სახელმწიფოსაც შეუძლია დაბეგვრა (პირველი პუნქტი). მეორე სახელმწიფოში შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ: მიმღები მეორე სახელმწიფოში ჯამში 183 დღეზე მეტხანს არ იმყოფება — ინგლისური ტექსტით „მოცემულ ფისკალურ წელს“, ქართული ტექსტით „ნებისმიერი თორმეტთვიანი პერიოდის განმავლობაში, რომელიც იწყება ან მთავრდება მოცემულ ფისკალურ წელს“; ანაზღაურებას იხდის დამქირავებელი, რომელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი არ არის, ან მისი სახელით; და ანაზღაურება არ წარმოიქმნება დამქირავებლის მუდმივ დაწესებულებაში მეორე სახელმწიფოში (მე-2 პუნქტი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- EStG 1988-ის § 27 Abs. 6 Z 1; § 27a Abs. 1 Z 2; § 6 Z 6 — თუ გადასვლა ავსტრიის დაბეგვრის უფლებას ზღუდავს, კაპიტალური აქტივების (აქციები და წილები, საინვესტიციო ფონდის წილები, ობლიგაციები, დერივატივები, კრიპტოაქტივები) ღირებულების ნამატი გადასვლამდე რეალიზებულად ითვლება და 27,5 %-ით იბეგრება — მინიმალური წილისა და რეზიდენტობის მინიმალური ვადის გარეშე. ევროკავშირის ან ეეს-ის სახელმწიფოში გადასვლისას აქციებზე, წილებზე, ობლიგაციებსა და დერივატივებზე გადასახადი განცხადებით მხოლოდ ფაქტობრივი გაყიდვისას განისაზღვრება (lit. a), კრიპტოაქტივებზე შეიძლება მხოლოდ განვადება მოითხოვოთ (lit. d); სხვა სახელმწიფოში გადასვლისას გადასახადი მაშინვე გადასახდელია. სამეწარმეო ქონება — § 6 Z 6.
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების მე-13 მუხლი და ოქმის მე-5 პუნქტი — უძრავი ქონების გასხვისებიდან შემოსავალი შეიძლება დაიბეგროს მისი ადგილმდებარეობის სახელმწიფოში (პირველი პუნქტი); სხვა ქონების გასხვისებიდან — მხოლოდ გამსხვისებლის რეზიდენტობის სახელმწიფოში (მე-4 პუნქტი); მაგრამ სახელმწიფოს შეუძლია თავისი კანონით დაბეგროს აქციების გასხვისებიდან შემოსავალი იმ პირისა, რომელიც გასხვისებამდე ხუთი წლის განმავლობაში მისი რეზიდენტი იყო (მე-5 პუნქტი) — მხოლოდ იმ ღირებულების ნამატის ფარგლებში, რომელიც ამ სახელმწიფოს რეზიდენტობის პერიოდში დაგროვდა (ოქმის მე-5 პუნქტი).
- Zweitwohnsitzverordnung (BGBl. II Nr. 528/2003) — თუ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი 5 კალენდარულ წელზე მეტია საზღვარგარეთაა, ავსტრიული საცხოვრებელი Wohnsitz-ია მხოლოდ იმ წლებში, როცა მით 70 დღეზე მეტხანს სარგებლობენ; დღეების ჟურნალი უნდა იწარმოებოდეს.
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების მე-17 და მე-18 მუხლები — წარსულ დაქირავებულ შრომასთან დაკავშირებით გადახდილი პენსია მხოლოდ მიმღების რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება (მე-17 მუხლი). სახელმწიფოს, მისი ქვედანაყოფის ან ადგილობრივი ორგანოს სამსახურისთვის გადახდილი ხელფასი მხოლოდ ამ სახელმწიფოში იბეგრება, მაგრამ მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში, თუ სამსახური იქ სრულდება და პირი ამ სახელმწიფოს რეზიდენტია და ან მისი მოქალაქეა, ან მისი რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი); სახელმწიფო პენსია მხოლოდ გადამხდელ სახელმწიფოში იბეგრება, მაგრამ მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში, თუ პირი მისი რეზიდენტი და მოქალაქეა (მე-2 პუნქტი).
- ავსტრიის ფედერალური საფინანსო სასამართლო (Bundesfinanzgericht), RV/7100956/2015, 13.06.2016 — ASVG-ის მიხედვით გადახდილი სოციალური დაზღვევის პენსია შეთანხმების პენსიის მუხლით (წარსული შრომისთვის გადახდილი პენსია) კვალიფიცირდება; ავსტრია მისი დაბეგვრის უფლებას მხოლოდ შეთანხმების ცალკე დათქმის საფუძველზე ინარჩუნებს (ბულგარეთთან შეთანხმების მე-17 მუხლის მე-2 პუნქტი). ასეთი დათქმის გარეშე პენსიას მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფო ბეგრავს.
- § 240a BAO; ავსტრიის ფინანსთა სამინისტრო — ავსტრიული წყაროსთან დაკავებული გადასახადის დაბრუნება — წყაროსთან დაკავებული ავსტრიული გადასახადი, რომელიც შეთანხმებით არ ეკუთვნის ავსტრიას, განცხადებით ბრუნდება; განცხადებას ერთვის მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტობის ცნობა.
- Sozialministerium — სოციალური დაზღვევის შეთანხმებების მიმოხილვა (03.08.2026-ის მდგომარეობით) — ავსტრიას სოციალური დაზღვევის ორმხრივი შეთანხმებები აქვს ევროკავშირისა და ეეს-ის გარეთ 21 სახელმწიფოსთან (ალბანეთი, ავსტრალია, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ბრაზილია, ჩილე, ინდოეთი, ისრაელი, იაპონია, კანადა/კვებეკი, კორეა, კოსოვო, მოლდოვა, მონღოლეთი, მონტენეგრო, ჩრდილოეთ მაკედონია, ფილიპინები, სერბეთი, ტუნისი, თურქეთი, აშშ და ურუგვაი); საქართველო ნუსხაში არ არის.
- „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი, მე-3 და 34¹ მუხლები — კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა აქვთ. შენატანები: დამსაქმებელი — 2 % და დასაქმებული — 2 % დასაბეგრი ხელფასიდან; თვითდასაქმებული — 4 % (მონაწილეობა ნებაყოფლობითია); სახელმწიფო — 2 % წლიური შემოსავლიდან 24 000 ლარამდე და 1 % — 24 000-დან 60 000 ლარამდე. მონაწილეს, რომელმაც დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა, შეუძლია ერთჯერადად მიიღოს თავისი საპენსიო აქტივები.
- EStG 1988-ის § 103; BMF: Zuzugsbegünstigung — მეცნიერებსა და მკვლევრებს, რომელთა ავსტრიაში გადასვლა მეცნიერებისა და კვლევის ინტერესებს ემსახურება, შეუძლიათ მოითხოვონ სამეცნიერო საქმიანობის შემოსავლის 30 %-იანი ზოგადი შეღავათი ხუთი წლის განმავლობაში (§ 103 Abs. 1a); მეცნიერებს, მკვლევრებს, ხელოვანებსა და სპორტსმენებს შეუძლიათ გადასვლით გამოწვეული დამატებითი საგადასახადო ტვირთის მოხსნა მოითხოვონ. განცხადება Finanzamt Österreich-ს გადასვლიდან ექვს თვეში წარედგინება (შეიძლება ადრეც); გადასვლა სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის ავსტრიულ საცხოვრებელში გადატანას მოითხოვს. BMF-ის გვერდი მოქალაქეობის პირობას არ ადგენს.
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „b“ ქვეპუნქტი — „თუ შეუძლებელია იმ სახელმწიფოს დადგენა, სადაც მას აქვს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი ან თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი არ აქვს არც ერთ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს“.
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „c“ და „d“ ქვეპუნქტები — „c“: „თუ ის ჩვეულებრით ცხოვრობს ორივე სახელმწიფოში ან არ ცხოვრობს არც ერთ მათგანში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის მოქალაქესაც ის წარმოადგენს“; „d“: „თუ ის არის ორივე სახელმწიფოს ან არ არის არც ერთი მათგანის მოქალაქე, მაშინ ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე“.
- საქართველო–ავსტრიის 2005 წლის შეთანხმების 25-ე მუხლი (ურთიერთშეთანხმების პროცედურა) — თუ პირი თვლის, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება იწვევს ან გამოიწვევს მის დაბეგვრას შეთანხმების საწინააღმდეგოდ, მას შეუძლია, შიდა კანონმდებლობით გათვალისწინებული საშუალებებისგან დამოუკიდებლად, საქმე წარუდგინოს იმ სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს, რომლის რეზიდენტიც არის (24-ე მუხლის პირველი პუნქტის შემთხვევაში — რომლის ნაციონალური პირიც არის), შეთანხმების საწინააღმდეგო დაბეგვრის გამომწვევი მოქმედების შესახებ პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში; მიღწეული შეთანხმება შიდა კანონმდებლობის ვადების მიუხედავად სრულდება. კომპეტენტური ორგანო: საქართველოში — ფინანსთა სამინისტრო ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენელი, ავსტრიაში — ფინანსთა ფედერალური მინისტრი ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენელი (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „i“ ქვეპუნქტი).
სასამართლო პრაქტიკა
- ავსტრიის ადმინისტრაციული უზენაესი სასამართლო (Verwaltungsgerichtshof), Ra 2019/15/0145, 05.03.2020 — Wohnsitz — საცხოვრებლად ვარგისი საცხოვრებლით ნებისმიერ დროს სარგებლობის სამართლებრივი და ფაქტობრივი შესაძლებლობა; რამდენად ხშირად სარგებლობენ მით, მნიშვნელობა არ აქვს, ღამისთევების მინიმალური რაოდენობა საჭირო არ არის (BFG-ის გადაწყვეტილება, რომელიც ამას მოითხოვდა, გაუქმდა).
- ავსტრიის ადმინისტრაციული უზენაესი სასამართლო (Verwaltungsgerichtshof), Ra 2015/15/0066, 27.11.2017 — BAO-ის § 26-ის მიზნებისთვის გადამწყვეტია საცხოვრებელზე ფაქტობრივი კონტროლი; პოლიციური რეგისტრაცია (ZMR) და ქირის გადახდა გადამწყვეტი არ არის. საქმე დღგ-ს ეხებოდა (უცხოელი მყიდველისთვის ექსპორტის გათავისუფლება), მაგრამ Wohnsitz-ის კრიტერიუმი იგივეა.
- ავსტრიის ფედერალური საფინანსო სასამართლო (Bundesfinanzgericht), RV/3100198/2020, 09.06.2022 — საერთო სახლში ოთახი საკუთარი აბაზანით საცხოვრებელია: სრული საგადასახადო ვალდებულება ავსტრიაში, თუმცა ინტერესების ცენტრი აშშ-ში იყო.
- ავსტრიის ადმინისტრაციული უზენაესი სასამართლო (Verwaltungsgerichtshof), Ra 2019/15/0160, 23.01.2020 — რევიზია უარყოფილია: საცხოვრებლის ორივე სახელმწიფოში ქონისას უმჭიდროესი პირადი კავშირი, როგორც წესი, იმ ადგილთანაა, სადაც პირი რეგულარულად ცხოვრობს ოჯახთან ერთად; უცხო სახელმწიფოს (შვეიცარიის) რეზიდენტობის ცნობა სტატუსს მხოლოდ ამ სახელმწიფოს თვალსაზრისით ადასტურებს და სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის საკითხს არ წყვეტს — საჭიროა ორივე სახელმწიფოში არსებული გარემოებების აწონვა.
- ავსტრიის ადმინისტრაციული უზენაესი სასამართლო (Verwaltungsgerichtshof), Ra 2023/13/0186, 03.09.2024 — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი რამდენიმე წლის და არა ერთი წლის მიხედვით ფასდება; საზღვარგარეთ (აქ — აშშ-ში) დროებითი მუშაობა ცენტრს ავსტრიაში ტოვებს, თუნდაც ოჯახი გადავიდეს, თუ ავსტრიული საცხოვრებელი შენარჩუნებულია; კოლეგებთან და მეზობლებთან ჩვეულებრივი კონტაქტები სახელმწიფოსთან პირადი კავშირი არ არის.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში