საგადასახადო რეზიდენტობა ჩინეთში და საქართველოში
ჩინეთი რეზიდენტად გთვლით, თუ ჩინეთში დომიცილი გაქვთ — ჩვეულებრივ ცხოვრობთ იქ შინამეურნეობის რეგისტრაციის (ჰუკოუ), ოჯახის ან ეკონომიკური ინტერესების გამო, — ან, დომიცილის გარეშე, კალენდარულ წელს ჩინეთში 183 დღე ან მეტი იმყოფებით; ითვლება მხოლოდ სრული 24-საათიანი დღეები. დომიცილის არმქონე რეზიდენტის უცხოურ შემოსავალს, რომელსაც უცხოელი გადამხდელები უხდიან, ჩინეთი მხოლოდ ზედიზედ ექვსი ასეთი წლის შემდეგ ბეგრავს. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. ორმაგ რეზიდენტობას 2005 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, ჩინეთის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით ჩინეთი საგადასახადო რეზიდენტად
ჩინეთში მოქალაქეობას მნიშვნელობა არ აქვს: ჩინეთის მოქალაქეებიც და უცხოელებიც რეზიდენტები არიან, თუ ჩინეთში დომიცილი აქვთ — ჩვეულებრივი ცხოვრება ჰუკოუს, ოჯახის ან ეკონომიკური ინტერესების გამო, — ან, დომიცილის გარეშე, კალენდარულ წელს ჩინეთში 183 დღე ან მეტი იმყოფებიან. დომიცილი სამართლებრივი კრიტერიუმია: პირი, რომელიც დროებით საზღვარგარეთ იმყოფება სწავლის, მუშაობის, ნათესავების მონახულების ან მოგზაურობის მიზნით და ამ მიზეზის ამოწურვისას ჩინეთში საცხოვრებლად ბრუნდება, ჩინეთს ჩვეულებრივ საცხოვრებელ ადგილად ინარჩუნებს.
დომიცილის არმქონე ფიზიკური პირი რეზიდენტი ხდება, თუ კალენდარულ წელს ჩინეთში ჯამში 183 დღე იმყოფება (183-ე დღის ჩათვლით). ითვლება მხოლოდ დღეები, როცა ჩინეთში სრული 24 საათი იმყოფებოდით; ჩინეთი დღეებს 1 იანვრიდან 31 დეკემბრამდე პერიოდში ითვლის.
„ექვსი წლის წესი“ რეზიდენტის სტატუსს არ ცვლის; ის მხოლოდ განსაზღვრავს, იბეგრება თუ არა ჩინეთში უცხოური წყაროს შემოსავალი, რომელსაც დომიცილის არმქონე რეზიდენტს უცხოური ორგანიზაციები ან პირები უხდიან.
- ჩინეთში ჩვეულებრივ ცხოვრობთ შინამეურნეობის რეგისტრაციის, ოჯახის ან ეკონომიკური ინტერესების გამო, ანუ ჩინეთში დომიცილი გაქვთ. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის საშემოსავლო გადასახადის შესახებ კანონის 1-ლი მუხლით ჩინეთის რეზიდენტი ფიზიკური პირი ხართ და გადასახადს მსოფლიო შემოსავალზე იხდით ჩინეთში ყოფნის დღეების მიუხედავად; საზღვარგარეთ გადახდილი გადასახადი მე-7 მუხლის ფარგლებში ჩაითვლება.
- ჩინეთში დომიცილი არ გაქვთ, მაგრამ კალენდარულ წელს იქ 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, ამიტომ ჩინეთის რეზიდენტი ფიზიკური პირი ხართ (1-ლი მუხლი). რადგან წინა ექვსი წლიდან თითოეულშიც 183 დღე გქონდათ 30 დღეზე მეტი ერთჯერადი გასვლის გარეშე, ყველა თქვენი შემოსავალი — ჩინეთიდან და საზღვარგარეთიდან, მათ შორის საქართველოდან, — ჩინეთში იბეგრება.
- ჩინეთში დომიცილი არ გაქვთ, მაგრამ კალენდარულ წელს იქ 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, ამიტომ ჩინეთის რეზიდენტი ფიზიკური პირი ხართ (1-ლი მუხლი). რადგან წინა ექვსი წლიდან ერთ-ერთში მაინც 183 დღეზე ნაკლები გქონდათ ან 30 დღეზე მეტი ერთჯერადი გასვლა, უცხოური ორგანიზაციების ან პირების მიერ გადახდილი უცხოური წყაროს შემოსავალი (მაგალითად, ქართველი გადამხდელისგან მიღებული შემოსავალი საქართველოდან) ჩინეთში საგადასახადო ორგანოში შეტყობინების წარდგენის შემდეგ თავისუფლდება (დებულების მე-4 მუხლი). ჩინური წყაროს შემოსავალი, მათ შორის ჩინეთში შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება, და ჩინური ორგანიზაციის მიერ გადახდილი უცხოური შემოსავალი იბეგრება.
- ჩინეთში დომიცილი არ გაქვთ, მაგრამ კალენდარულ წელს იქ 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, ამიტომ ჩინეთის რეზიდენტი ფიზიკური პირი ხართ (1-ლი მუხლი). ბეგრავს თუ არა ჩინეთი თქვენს უცხოურ შემოსავალსაც, ექვსი წლის წესზეა დამოკიდებული: თუ წინა ექვსი წლიდან თითოეულში (2019 წლიდან ათვლით) 183 დღე გქონდათ 30 დღეზე მეტი ერთჯერადი გასვლის გარეშე, ყველა შემოსავალი იბეგრება; წინააღმდეგ შემთხვევაში უცხოური ორგანიზაციების ან პირების მიერ გადახდილი უცხოური წყაროს შემოსავალი შეტყობინების წარდგენის შემდეგ თავისუფლდება.
- კალენდარულ წელს ჩინეთში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, ამიტომ ჩინეთის რეზიდენტი ფიზიკური პირი ხართ დომიცილის არსებობის მიუხედავად (1-ლი მუხლი). თუ ჩინეთში დომიცილი გაქვთ, ყველა თქვენი შემოსავალი იბეგრება; მის გარეშე უცხოური ორგანიზაციების ან პირების მიერ გადახდილი უცხოური წყაროს შემოსავალი შეიძლება ექვსი წლის წესით გათავისუფლდეს (დებულების მე-4 მუხლი).
როდის ხართ არარეზიდენტი
- ჩინეთში დომიცილი არ გაქვთ და კალენდარულ წელს იქ 183 დღეზე ნაკლები იმყოფებოდით, ამიტომ არარეზიდენტი ხართ (1-ლი მუხლი): ჩინეთი მხოლოდ ჩინური წყაროს შემოსავალს ბეგრავს. ჩინეთის ფარგლებს გარეთ შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება ჩინური წყაროს შემოსავალი არ არის; თუ ჩინეთში არაუმეტეს 90 დღე იმყოფებოდით, ჩინეთში შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების ის ნაწილი, რომელსაც უცხოელი დამსაქმებელი იხდის და რომელიც მის ჩინურ დაწესებულებას არ ეკისრება, თავისუფლდება (დებულების მე-5 მუხლი).
სად განსხვავდება ჩინეთის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: დომიცილი ჩინეთში, საქართველოს რეზიდენტობა კი დღეებით. ჩინეთი რეზიდენტად თვლის პირს, რომელსაც ჩინეთში დომიცილი აქვს — ჩვეულებრივი ცხოვრება ჰუკოუს, ოჯახის ან ეკონომიკური ინტერესების გამო, — დღეების მიუხედავად. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი დომიცილს არ იცნობს: რეზიდენტი ხართ, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით (ან სტატუსით). ამიტომ ორივე სახელმწიფომ შეიძლება თავის რეზიდენტად მიგიჩნიოთ. წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: მუდმივი საცხოვრებელი; თუ ის ორივე სახელმწიფოშია — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი; თუ მისი დადგენა შეუძლებელია ან მუდმივი საცხოვრებელი არცერთში არ არის — ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი; შემდეგ მოქალაქეობა და ურთიერთშეთანხმება. ჩინეთში დარჩენილი ოჯახი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის შეფასებისას ჩინეთის სასარგებლოდ მეტყველებს.
- კოლიზია: 183 დღე ჩინეთში კალენდარულ წელს და 183 დღე საქართველოში 12-თვიან პერიოდში. დომიცილის გარეშე ჩინეთის რეზიდენტი ხდებით, თუ კალენდარულ წელს ჩინეთში 183 დღე იმყოფებით. საქართველო კი 183 დღეს ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში ითვლის, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება და შეიძლება წინა წელს დაიწყოს. ამიტომ ერთსა და იმავე წელს ორივე პირობა შეიძლება შესრულდეს — მაგალითად, თუ გასული წლის მეორე ნახევარი და ამ წლის იანვარი საქართველოში გაატარეთ, თებერვლიდან კი ჩინეთში მუშაობთ. რომელია რეზიდენტობის სახელმწიფო, შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს, და ამაზეა დამოკიდებული, შეუძლია თუ არა ჩინეთს თქვენი ქართული შემოსავლის დაბეგვრა.
- კოლიზია: საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი 183 დღის გარეშე და ჩინეთის რეზიდენტობა. საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი, რომელიც 183 დღის გარეშე მოგენიჭათ (მაგალითად, მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს), მხოლოდ იმ საგადასახადო წელზე ვრცელდება, რომლისთვისაც ცნობა გაიცა. ჩინეთისთვის ასეთი ცნობა რეზიდენტობას არ აუქმებს: თუ ჩინეთში დომიცილი გაქვთ ან კალენდარულ წელს იქ 183 დღე იმყოფებით, ორმაგ რეზიდენტობას შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს მუდმივი საცხოვრებლის, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრისა და ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით — საქართველოში ფაქტობრივი ცხოვრების გარეშე მიღებული სტატუსი ამ კრიტერიუმებს არ ცვლის.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- რომელი შეთანხმება მოქმედებს: საქართველო–ჩინეთის 2005 წლის შეთანხმება. მოქმედებს შეთანხმება საქართველოს მთავრობასა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მთავრობას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ (პეკინი, 2005 წლის 22 ივნისი): ძალაშია 2005 წლის 10 ნოემბრიდან და გამოიყენება 2006 წლის 1 იანვრიდან (29-ე მუხლი; ამ თარიღებს ჩინეთის სახელმწიფო საგადასახადო ადმინისტრაციაც ადასტურებს). ტექსტები ქართულ, ჩინურ და ინგლისურ ენებზეა, თანაბრად ავთენტიკური; განსხვავებისას ინგლისური ტექსტი უპირატესია. რეზიდენტობა — მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი OECD-ის მოდელის მიხედვით: მუდმივი საცხოვრებელი → სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი → ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი → მოქალაქეობა → კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება. ხელფასი — მე-15 მუხლი (183 დღე ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში); დამოუკიდებელი პირადი მომსახურება — მე-14 მუხლი (ფიქსირებული ბაზა ან 183 დღე კალენდარულ წელს); პენსიები — მე-18 მუხლი; სახელმწიფო სამსახური — მე-19 მუხლი; ორმაგი დაბეგვრის გამორიცხვა — 24-ე მუხლი; ურთიერთშეთანხმების პროცედურა — 26-ე მუხლი.
- დღეები ჩინეთში მხოლოდ სრული დღე-ღამეებით ითვლება. ჩინეთი დომიცილის არმქონე პირისთვის მხოლოდ იმ დღეებს ითვლის, როცა ჩინეთში სრული 24 საათი იმყოფებოდით; შესვლისა და გასვლის დღეები, როგორც წესი, არ ითვლება, ხოლო პერიოდი კალენდარული წელია. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი კი დღედ თვლის ყოველ დღეს, როცა საქართველოში იმყოფებოდით, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად, და 183 დღეს ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში ითვლის, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება; საქართველოში ყოფნად ითვლება აგრეთვე საქართველოდან სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად გასვლის დრო. ამიტომ ორ სახელმწიფოში დათვლილი დღეების ჯამი შეიძლება 365-ს არ ემთხვეოდეს.
- ქართული შემოსავალი დომიცილის არმქონე ჩინეთის რეზიდენტისთვის: ექვსი წლის წესი. თუ ჩინეთის რეზიდენტი მხოლოდ 183 დღის კრიტერიუმით ხართ, ჩინეთი არ ბეგრავს უცხოური ორგანიზაციების ან პირების მიერ გადახდილ უცხოური წყაროს შემოსავალს — მაგალითად, თბილისში ბინის ქირას, ქართულ საბანკო ანაბარზე პროცენტს ან საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასს ქართველი დამსაქმებლისგან, — თუ წინა ექვსი წლიდან თითოეულში (2019 წლიდან ათვლით) ჩინეთში 183 დღე 30 დღეზე მეტი გასვლის გარეშე არ გქონდათ. გათავისუფლებისთვის საგადასახადო ორგანოში შეტყობინება უნდა წარადგინოთ. ჩინეთში შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება ჩინური წყაროა, თუნდაც ქართველი დამსაქმებელი იხდიდეს. ქართული წყაროს შემოსავალს საქართველო ნებისმიერ შემთხვევაში ბეგრავს — როგორც რეზიდენტისას, ისე არარეზიდენტისას (შეთანხმების ფარგლებში).
- შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ: ჩინეთი მხოლოდ ჩინურ შემოსავალს ბეგრავს. თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, ჩინეთს შეუძლია დაბეგროს მხოლოდ ჩინური წყაროს შემოსავალი, რამდენადაც ამას შეთანხმება უშვებს: ჩინეთში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი, თუ მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის პირობები არ სრულდება; დამოუკიდებელი პირადი მომსახურების შემოსავალი, თუ ჩინეთში ფიქსირებული ბაზა გაქვთ ან კალენდარულ წელს იქ 183 დღე ან მეტი იმყოფებით (მე-14 მუხლი); ჩინეთში არსებული უძრავი ქონების შემოსავალი; ჩინურ დივიდენდსა და პროცენტზე — მაქსიმუმ 10 %, როიალტიზე — მაქსიმუმ 5 %. სხვა ქონების, მათ შორის ჩინური კომპანიების აქციების, გასხვისების შემოსავალს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტი). საქართველოში ჩინური წყაროს შემოსავალი რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი), ამიტომ ჩინური გადასახადის ჩათვლა (24-ე მუხლის პირველი პუნქტი) იშვიათად დაგჭირდებათ. თუ ჩინეთის კანონით კვლავ რეზიდენტი ხართ (მაგალითად, ჩინეთში დომიცილს ინარჩუნებთ), შეთანხმებით სარგებლობისთვის ჩინეთის საგადასახადო ორგანოს საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა წარუდგინეთ — შეთანხმება მხოლოდ ჩინეთის დაბეგვრის უფლებას ზღუდავს.
- შეთანხმებით ჩინეთის რეზიდენტი ხართ: საქართველო მხოლოდ ქართულ შემოსავალს ბეგრავს, ჩინეთი ქართულ გადასახადს ჩაითვლის. თუ შეთანხმებით ჩინეთის რეზიდენტი ხართ, საქართველო გბეგრავთ როგორც არარეზიდენტს — მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალზე და მხოლოდ შეთანხმების ფარგლებში. საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი საქართველოში არ იბეგრება, თუ ერთდროულად სრულდება მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის პირობები: საქართველოში არაუმეტეს 183 დღე ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, რომელიც მოცემულ ფისკალურ წელს იწყება ან მთავრდება; დამქირავებელი საქართველოს რეზიდენტი არ არის; ანაზღაურება საქართველოში მის მუდმივ დაწესებულებას ან ფიქსირებულ ბაზას არ ეკისრება. საქართველოში გაწეული დამოუკიდებელი პირადი მომსახურების შემოსავალს საქართველო მხოლოდ ფიქსირებული ბაზისას ან კალენდარულ წელს 183 დღის ყოფნისას ბეგრავს (მე-14 მუხლი). ქართულ დივიდენდსა და პროცენტზე გადასახადი 10 %-ს, როიალტიზე — 5 %-ს არ აღემატება. შეთანხმებაზე მეტად დაკავებული ქართული გადასახადი ჩინეთის საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული რეზიდენტობის ცნობით ბრუნდება (ფინანსთა მინისტრის №633 ბრძანება). ჩინეთი მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს და საქართველოში შეთანხმების შესაბამისად გადახდილ გადასახადს ჩაითვლის — არაუმეტეს ამ შემოსავალზე ჩინური გადასახადისა (24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი); ზღვარი საქართველოსთვის ცალკე გამოითვლება, ნამეტი ხუთ წელზე გადაიტანება, ხოლო ჩათვლისთვის ქართული საგადასახადო ორგანოს გადახდის დოკუმენტია საჭირო.
- ჩინეთში მუშაობა ჩინეთის რეზიდენტობის გარეშე: 90 დღე ჩინური კანონით, 183 დღე შეთანხმებით. ჩინეთში ფიზიკურად შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება ჩინური წყაროს შემოსავალია, გადახდის ადგილის მიუხედავად (დებულების მე-3 მუხლი). ჩინური კანონი თავისთავად უცხოელი დამსაქმებლის მიერ გადახდილ ანაზღაურებას მხოლოდ 90 დღემდე ყოფნისას ათავისუფლებს (დებულების მე-5 მუხლი). თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტით ხელფასს მხოლოდ საქართველოს შეუძლია დაბეგროს, თუ ერთდროულად: ჩინეთში არაუმეტეს 183 დღე იმყოფებით ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, რომელიც მოცემულ ფისკალურ წელს იწყება ან მთავრდება; დამქირავებელი ჩინეთის რეზიდენტი არ არის; ანაზღაურება ჩინეთში მის მუდმივ დაწესებულებას ან ფიქსირებულ ბაზას არ ეკისრება. საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური წყაროს შემოსავალია და რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი, 104-ე მუხლი): თუ ჩინეთი ხელფასს დაბეგრავს, ორმაგი დაბეგვრა არ წარმოიშობა, ხოლო თუ შეთანხმება ჩინეთს დაბეგვრას უკრძალავს, ის შეიძლება არცერთ სახელმწიფოში არ დაიბეგროს. დამოუკიდებელი საქმიანობის შემოსავალს ჩინეთი მხოლოდ ფიქსირებული ბაზისას ან კალენდარულ წელს 183 დღის ყოფნისას ბეგრავს (მე-14 მუხლი).
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა ჩინელი დამსაქმებლისთვის ან კლიენტისთვის. თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ და საქართველოდან მუშაობთ ჩინელი დამსაქმებლისთვის, ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი): საქართველოში შესრულებული სამუშაო ქართული წყაროს შემოსავალია — 20 % (104-ე მუხლი). თუ დამსაქმებელი ქართული საგადასახადო აგენტი არ არის, დეკლარაციას თავად წარადგენთ მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (153-ე მუხლი). ჩინეთის კანონითაც ჩინეთის ფარგლებს გარეთ შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება უცხოური წყაროს შემოსავალია და ჩინეთის არარეზიდენტისთვის იქ არ იბეგრება. საქართველოდან ჩინელი კლიენტებისთვის გაწეული მომსახურება (მათ შორის, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალური მეწარმის მიერ — 1 %) ასევე ქართული წყაროს შემოსავალია (104-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); ჩინეთს მისი დაბეგვრა მხოლოდ ჩინეთში ფიქსირებული ბაზისას ან კალენდარულ წელს 183 დღის ყოფნისას შეუძლია (მე-14 მუხლი), ბიზნესის მოგებისა — მხოლოდ ჩინეთში მუდმივი დაწესებულებისას (მე-7 მუხლი).
- გადასვლის წელი: არცერთი სახელმწიფო წელს არ ყოფს. ჩინეთიც და საქართველოც რეზიდენტობას მთელი კალენდარული წლისთვის ადგენენ. საქართველო 183 დღეს 12-თვიან პერიოდში ითვლის, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, ამიტომ გადასვლის წელს წინა წლის დღეებიც შეიძლება ჩაითვალოს. გადასვლის წელს ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი შეიძლება იყოთ; მაშინ შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს, რომელ სახელმწიფოს ეკუთვნის მსოფლიო შემოსავლის დაბეგვრის უფლება. შეინახეთ შესვლისა და გასვლის აღნიშვნები — ჩინეთი მხოლოდ სრული 24-საათიანი ყოფნის დღეებს ითვლის.
- საქართველოს სახელმწიფო სამსახური ჩინეთში. საქართველოს სახელმწიფოს მიერ სახელმწიფო სამსახურისთვის გადახდილ ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს; ჩინეთს მისი დაბეგვრა მხოლოდ მაშინ შეუძლია, თუ სამსახური ჩინეთში ხორციელდება და ჩინეთის რეზიდენტი ხართ, რომელიც ან ჩინეთის მოქალაქეა, ან ჩინეთის რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მე-19 მუხლის პირველი პუნქტი). დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების თანამშრომლების საგადასახადო პრივილეგიები შეთანხმებით არ იზღუდება (28-ე მუხლი).
- პენსიები: დაქირავებით მუშაობის პენსია — რეზიდენტობის სახელმწიფოში, სახელმწიფო სამსახურისა — გადამხდელ სახელმწიფოში. წარსულ დაქირავებულ შრომასთან დაკავშირებით გადახდილ პენსიებსა და მსგავს ანაზღაურებას მხოლოდ მიმღების რეზიდენტობის სახელმწიფო ბეგრავს (მე-18 მუხლი). ამიტომ ჩინეთში წარსული მუშაობის პენსია საქართველოს რეზიდენტისთვის შეთანხმების ტექსტით მხოლოდ საქართველოში იბეგრება — სადაც, როგორც უცხოური წყაროს შემოსავალი, გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). სახელმწიფოს, მისი პოლიტიკური ქვედანაყოფის ან ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოს მიერ შექმნილი ფონდებიდან სახელმწიფო სამსახურისთვის გადახდილ პენსიას გადამხდელი სახელმწიფო ბეგრავს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტიც და მოქალაქეც ხართ (მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტი).
- სოციალური დაზღვევა: საქართველო ჩინეთის შეთანხმებების ნუსხაში არ არის. იმ 13 სახელმწიფოს შორის, რომლებთანაც ჩინეთს სოციალური უზრუნველყოფის ორმხრივი შეთანხმებები აქვს, საქართველო არ არის. ამიტომ ჩინეთში მუშაობისას ჩინეთის სოციალური დაზღვევის შენატანები შეიძლება სავალდებულო იყოს; ეს მუშაობის დაწყებამდე დამსაქმებელთან გაარკვიეთ. საქართველოში სოციალური გადასახადი არ არის; დაგროვებით საპენსიო სქემაში შენატანებს იხდიან საქართველოს მოქალაქეები და მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელები. ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება სოციალურ შენატანებს არ არეგულირებს.
- რეზიდენტობის ცნობები და დაბრუნების ვადა. ჩინეთში შეთანხმებით სარგებლობისთვის, როგორც საქართველოს რეზიდენტს (მაგალითად, ჩინურ დივიდენდსა და პროცენტზე 10 %-იანი, როიალტიზე 5 %-იანი განაკვეთისთვის), დაგჭირდებათ საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა შესაბამისი წლისთვის (N4 ფორმა, ფინანსთა მინისტრის №633 ბრძანების მე-5 მუხლი). საქართველოში შეთანხმებით სარგებლობისთვის, როგორც ჩინეთის რეზიდენტს, N1 ან N2 ფორმას დაურთეთ ჩინეთის საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით. საქართველოში შეთანხმებაზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნება საგადასახადო კოდექსის სამწლიან ხანდაზმულობის ვადაში მოითხოვეთ (მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი) — საქართველო–ჩინეთის შეთანხმება დაბრუნების ცალკე ვადას არ ადგენს.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
თუ ორივე სახელმწიფო გთვლით რეზიდენტად, გამოიყენება შეთანხმება (შეთანხმება საქართველოს მთავრობასა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მთავრობას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ (პეკინი, 2005 წლის 22 ივნისი), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი). კრიტერიუმები თანმიმდევრულად მოწმდება — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, საგადასახადო ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
შეთანხმება დეტალურად: შემოსავლები, განაკვეთები, 183 დღის წესი →
ტერმინები, რომლებსაც ჩინეთში შეხვდებით
- 住所 (დომიცილი)
- ჩინეთში ჩვეულებრივი ცხოვრება ჰუკოუს, ოჯახის ან ეკონომიკური ინტერესების გამო; რეზიდენტობისთვის საკმარისია დღეების მიუხედავად
- 户籍 (ჰუკოუ)
- შინამეურნეობის რეგისტრაცია ჩინეთში — დომიცილის ერთ-ერთი ნიშანი
- 居民个人
- რეზიდენტი ფიზიკური პირი: იბეგრება ჩინეთსა და მის ფარგლებს გარეთ მიღებულ შემოსავალზე
- 非居民个人
- არარეზიდენტი ფიზიკური პირი: იბეგრება მხოლოდ ჩინური წყაროს შემოსავალზე
- 六年规则 (ექვსი წლის წესი)
- დომიცილის არმქონე რეზიდენტის უცხოური შემოსავალი, რომელსაც უცხოელები უხდიან, თავისუფლდება, სანამ ზედიზედ ექვსი წელი 183 დღით (30 დღეზე მეტი გასვლის გარეშე) არ დაგროვდება
- 综合所得
- ერთობლივი შემოსავალი: ხელფასი, მომსახურების ანაზღაურება, ჰონორარი და როიალტი, 3–45 %-იანი შკალით
კითხვები
ჩინეთში 200 დღე ვმუშაობ, ოჯახი და ბინა კი თბილისშია. სად ვარ რეზიდენტი?
ჩინეთისთვის 183 დღე კალენდარულ წელს საკმარისია რეზიდენტობისთვის; საქართველოსთვის რეზიდენტი ხართ, თუ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც ამ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე დააგროვეთ. თუ ორივე სახელმწიფო რეზიდენტად გთვლით, წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ საქართველოში გაქვთ (ჩინეთში — სასტუმრო ან მოკლევადიანი ქირა), საქართველოს რეზიდენტი ხართ; თუ ორივეში — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის მიხედვით, სადაც ოჯახი დიდ წონას ატარებს.
რამდენ დღეს შემიძლია ვიმუშაო ჩინეთში ისე, რომ ხელფასზე იქ გადასახადი არ გადავიხადო?
ჩინური კანონით უცხოელი დამსაქმებლის მიერ გადახდილი ანაზღაურება გათავისუფლებულია 90 დღემდე ყოფნისას. თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტით ზღვარი 183 დღეა ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, თუ დამქირავებელი ჩინეთის რეზიდენტი არ არის და ხელფასი ჩინეთში მის მუდმივ დაწესებულებას ან ფიქსირებულ ბაზას არ ეკისრება. საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური შემოსავალია და რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია.
ჩინეთის რეზიდენტი ვარ, მაგრამ თბილისში ბინას ვაქირავებ. ბეგრავს თუ არა ჩინეთი ამ ქირას?
თუ ჩინეთში დომიცილი არ გაქვთ და რეზიდენტი მხოლოდ 183 დღით ხართ, ქართველი მოიჯარისგან მიღებული ქირა ჩინეთში თავისუფლდება (შეტყობინების წარდგენის შემდეგ), სანამ ჩინეთში ზედიზედ ექვსი ასეთი წელი არ დაგიგროვდებათ. საქართველოში ქირა ქართული წყაროს შემოსავალია და იქ იბეგრება ნებისმიერ შემთხვევაში; თუ ჩინეთიც დაბეგრავს, ქართულ გადასახადს ჩაითვლის (შეთანხმების 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი).
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- Individual Income Tax Law of the People's Republic of China (seventh amendment of 31 August 2018), Art. 1 — ფიზიკური პირი, რომელსაც ჩინეთში დომიცილი აქვს, ან რომელსაც დომიცილი არ აქვს, მაგრამ საგადასახადო წელს ჩინეთში ჯამში 183 დღე ან მეტი იმყოფება, რეზიდენტი ფიზიკური პირია და გადასახადს იხდის ჩინეთში და მის ფარგლებს გარეთ არსებული წყაროებიდან მიღებულ შემოსავალზე. ფიზიკური პირი დომიცილისა და ყოფნის გარეშე, ან დომიცილის გარეშე 183 დღეზე ნაკლები ყოფნით, არარეზიდენტია და გადასახადს მხოლოდ ჩინური წყაროს შემოსავალზე იხდის. საგადასახადო წელი კალენდარულია (1 იანვარი – 31 დეკემბერი).
- Implementation Regulations of the Individual Income Tax Law (State Council Decree No. 707), Art. 2 — ჩინეთში დომიცილი ნიშნავს ჩინეთში ჩვეულებრივ ცხოვრებას შინამეურნეობის რეგისტრაციის (ჰუკოუ), ოჯახის ან ეკონომიკური ინტერესების გამო.
- Provisions on Several Issues concerning the Levy of Individual Income Tax (Guoshuifa [1994] No. 89), Art. 1 — ჩვეულებრივი ცხოვრება რეზიდენტობის დადგენის სამართლებრივი კრიტერიუმია და არ ნიშნავს ფაქტობრივი ცხოვრების ან გარკვეულ პერიოდში ყოფნის ადგილს. თუ პირი საზღვარგარეთ სწავლის, მუშაობის, ნათესავების მონახულების ან მოგზაურობის მიზნით იმყოფება და ამის შემდეგ ჩინეთში საცხოვრებლად უნდა დაბრუნდეს, მისი ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი ჩინეთი რჩება.
- MOF/STA Announcement No. 34 of 2019 — დომიცილის არმქონე ფიზიკური პირისთვის ცხოვრების დღეები ჩინეთში ყოფნის დღეებია: ითვლება დღე, როცა პირი ჩინეთში სრული 24 საათი იმყოფებოდა; უფრო მოკლე ყოფნა არ ითვლება. თუ ასეთი პირი საგადასახადო წელს ჩინეთში 183 დღე იმყოფება და წინა ექვსი წლიდან თითოეულშიც 183 დღე ჰქონდა 30 დღეზე მეტი ერთჯერადი გასვლის გარეშე, ამ წლისთვის იბეგრება როგორც ჩინური, ისე უცხოური წყაროს შემოსავალი; წინააღმდეგ შემთხვევაში უცხოური ორგანიზაციების ან პირების მიერ გადახდილი უცხოური წყაროს შემოსავალი თავისუფლდება. ექვსი წელი 2019 წლიდან აითვლება.
- Implementation Regulations of the Individual Income Tax Law, Art. 4 — დომიცილის არმქონე ფიზიკური პირი, რომელიც ჩინეთში ექვს ზედიზედ წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში ყოველწლიურად 183 დღე ცხოვრობდა, კომპეტენტურ საგადასახადო ორგანოში შეტყობინების (备案) წარდგენის შემდეგ თავისუფლდება უცხოური ორგანიზაციების ან პირების მიერ გადახდილ უცხოური წყაროს შემოსავალზე გადასახადისგან; ნებისმიერ წელს 30 დღეზე მეტი ერთჯერადი გასვლა ათვლას თავიდან იწყებს.
- Implementation Regulations of the Individual Income Tax Law, Art. 3 — თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი, ჩინეთში თანამდებობასთან, დაქირავებასთან ან ხელშეკრულების შესრულებასთან დაკავშირებით გაწეული მომსახურების შემოსავალი ჩინური წყაროს შემოსავალია, გადახდის ადგილის მიუხედავად.
- Implementation Regulations of the Individual Income Tax Law, Art. 5 — დომიცილის არმქონე ფიზიკური პირი, რომელიც საგადასახადო წელს ჩინეთში ჯამში არაუმეტეს 90 დღე იმყოფება, თავისუფლდება ჩინური წყაროს ხელფასის იმ ნაწილზე გადასახადისგან, რომელსაც უცხოელი დამსაქმებელი იხდის და რომელიც დამსაქმებლის ჩინურ დაწესებულებას ან საქმიანობის ადგილს არ ეკისრება.
- MOF/STA Announcement No. 3 of 2020 (individual income tax on foreign-source income) — ჩინეთის ფარგლებს გარეთ გაწეული მომსახურების შემოსავალი უცხოური წყაროს შემოსავალია. უცხოური ერთობლივი შემოსავალი და სამეწარმეო შემოსავალი იმავე სახის შიდა შემოსავალს ემატება; სხვა კატეგორიები ცალკე გამოითვლება. ჩათვლის ზღვარი თითოეული ქვეყნისთვის (რეგიონისთვის) ცალკე გამოითვლება; გამოუყენებელი ნამეტი ხუთ საგადასახადო წელზე გადაიტანება; გადასახადის გადახდის სათანადო დოკუმენტის გარეშე ჩათვლა არ ხდება; შეთანხმებით გათავისუფლებული გადასახადი (tax sparing) გადახდილად ითვლება. რეზიდენტები უცხოურ შემოსავალს მომდევნო წლის 1 მარტიდან 30 ივნისამდე დეკლარირებენ. თუ უცხოური საგადასახადო წელი კალენდარულს არ ემთხვევა, შესაბამის წლად ითვლება კალენდარული წელი, რომელშიც უცხოური საგადასახადო წელი მთავრდება.
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების 29-ე მუხლი და დასკვნითი დებულება — შეთანხმება ძალაში შედის დიპლომატიური ნოტების გაცვლიდან ოცდამეათე დღეს და მოქმედებს: წყაროსთან დასაკავებელ გადასახადებზე — ძალაში შესვლის მომდევნო კალენდარული წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ მიღებულ შემოსავალზე; სხვა გადასახადებზე — ამ თარიღიდან დაწყებულ საგადასახადო წლებზე. ძალაში შევიდა 2005 წლის 10 ნოემბერს, გამოიყენება 2006 წლის 1 იანვრიდან. შედგენილია 2005 წლის 22 ივნისს პეკინში, ქართულ, ჩინურ და ინგლისურ ენებზე, ყველა ტექსტი თანაბრად ავთენტიკურია; განსხვავებისას უპირატესობა ინგლისურ ტექსტს ენიჭება.
- 国家税务总局关于更正中格两国税收协定中文文本有关条款的通知 (Guoshuifa [2006] No. 124, 16.08.2006) — ჩინეთის სახელმწიფო საგადასახადო ადმინისტრაცია ადასტურებს: ჩინეთ–საქართველოს შეთანხმება ხელმოწერილია 2005 წლის 22 ივნისს პეკინში, ძალაში შევიდა 2005 წლის 10 ნოემბერს და გამოიყენება 2006 წლის 1 იანვრიდან; შეთანხმების ჩინური ტექსტის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტი (დივიდენდები) ინგლისური ტექსტის მიხედვით შესწორდა.
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ფიზიკური პირი: a) ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ ორივეში აქვს — სადაც უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები აქვს (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი); b) თუ ცენტრის დადგენა შეუძლებელია ან მუდმივი საცხოვრებელი არცერთში არ აქვს — სადაც ჩვეულებრივ ცხოვრობს; c) თუ ჩვეულებრივ ორივეში ცხოვრობს ან არცერთში — რომლის მოქალაქეცაა; d) თუ ორივესი მოქალაქეა ან არცერთის — საკითხს კომპეტენტური ორგანოები ურთიერთშეთანხმებით წყვეტენ.
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა — ნუსხაში 58 შეთანხმებაა. სერვისის 30 ქვეყნიდან მოქმედებს შეთანხმებები უკრაინასთან, პოლონეთთან, ჩეხეთთან, რუმინეთთან, უნგრეთთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, ინდოეთთან, იაპონიასთან, გერმანიასთან, ავსტრიასთან, საფრანგეთთან, ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, იტალიასთან, სინგაპურთან, შვედეთთან, შვეიცარიასთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ნიდერლანდთან. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, კანადასთან, მექსიკასთან, ბრაზილიასთან, არგენტინასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ტაივანთან, პაკისტანთან და ბანგლადეშთან შეთანხმება არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების მე-15 მუხლი — ხელფასი იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ სამუშაო მეორე სახელმწიფოში არ სრულდება; თუ სრულდება — მეორე სახელმწიფოსაც შეუძლია დაბეგროს. მიუხედავად ამისა, ანაზღაურება იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ ერთდროულად: მიმღები მეორე სახელმწიფოში იმყოფება არაუმეტეს 183 დღე ნებისმიერი თორმეტთვიანი პერიოდის განმავლობაში, რომელიც იწყება ან მთავრდება მოცემულ ფისკალურ წელს; ანაზღაურებას იხდის დამქირავებელი, რომელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი არ არის, ან მისი სახელით; ანაზღაურება არ წარმოიქმნება დამქირავებლის მუდმივი დაწესებულებიდან ან ფიქსირებული ბაზიდან მეორე სახელმწიფოში (მე-2 პუნქტი).
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების მე-14 მუხლი — პროფესიული მომსახურების ან დამოუკიდებელი ხასიათის სხვა საქმიანობის შემოსავალი იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, გარდა შემთხვევებისა, როცა პირს მეორე სახელმწიფოში რეგულარულად ხელმისაწვდომი ფიქსირებული ბაზა აქვს (მაშინ მეორე სახელმწიფოში იბეგრება მხოლოდ ბაზისთვის მისაკუთვნებელი ნაწილი) ან მეორე სახელმწიფოში კალენდარული წლის განმავლობაში ჯამში 183 დღე ან მეტი იმყოფება (მაშინ — მხოლოდ იქ განხორციელებული საქმიანობის შემოსავალი).
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების მე-10–მე-12 მუხლები — დივიდენდზე წყაროს სახელმწიფოს გადასახადი, თუ ბენეფიციური მფლობელი მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია, არ უნდა აღემატებოდეს 10 %-ს (კომპანიისთვის, რომელიც სულ მცირე 50 %-ს ფლობს და 2 მილიონ ევროზე მეტი აქვს ინვესტირებული, — 0 %, ხოლო სულ მცირე 10 %-ს ფლობს და 100 000 ევროზე მეტი აქვს ინვესტირებული, — 5 %); პროცენტზე — 10 %-ს (მეორე სახელმწიფოს მთავრობის, პოლიტიკური ქვედანაყოფის, ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოს, ცენტრალური ბანკისა და მთავრობის მთლიანად კუთვნილი საფინანსო ინსტიტუტის მიერ მიღებული პროცენტი წყაროს სახელმწიფოში თავისუფლდება); როიალტიზე — 5 %-ს.
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების მე-13 მუხლი — უძრავი ქონების გასხვისების შემოსავალი შეიძლება დაიბეგროს ქონების ადგილმდებარეობის სახელმწიფოში; მუდმივი დაწესებულების ან ფიქსირებული ბაზის კომერციული მოძრავი ქონებისა — ამ დაწესებულების ან ბაზის სახელმწიფოში; ნებისმიერი სხვა ქონების, მათ შორის აქციების, გასხვისების შემოსავალი იბეგრება მხოლოდ გამსხვისებლის რეზიდენტობის სახელმწიფოში (მე-4 პუნქტი).
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების 24-ე მუხლი — საქართველოს რეზიდენტისთვის: შემოსავალზე, რომელიც შეთანხმებით შეიძლება დაიბეგროს ჩინეთში, საქართველო დაუშვებს ჩინეთში გადახდილი გადასახადის გამოქვითვას — არაუმეტეს ქართული გადასახადის იმ ნაწილისა, რომელიც ამ შემოსავალს მიეწერება (პირველი პუნქტი). ჩინეთის რეზიდენტისთვის: საქართველოში შეთანხმების შესაბამისად გადასახდელი გადასახადი გამოიქვითება ჩინეთში გამოანგარიშებული გადასახადიდან — არაუმეტეს ამ შემოსავალზე ჩინეთის საგადასახადო კანონმდებლობით გამოთვლილი ჩინური გადასახადისა (მე-2 პუნქტი).
- Implementation Regulations of the Individual Income Tax Law, Arts 21–22 — ჩათვლის ზღვარი თითოეული ქვეყნისთვის (რეგიონისთვის) ცალკე გამოითვლება. თუ ქვეყანაში გადახდილი გადასახადი ზღვარზე ნაკლებია, სხვაობა ჩინეთში იხდება; ნამეტი შეიძლება ჩაითვალოს იმავე ქვეყნის გამოუყენებელ ზღვარში მომდევნო წლებში, მაგრამ არაუმეტეს ხუთი წლისა. ჩათვლისთვის საჭიროა შესაბამისი წლისთვის უცხოური საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული გადასახადის გადახდის დოკუმენტი.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლი; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებებით შეღავათების გამოყენებისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების შესახებ (matsne.gov.ge, კონსოლიდირებული 05.12.2024), 1–5 მუხლები — შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების წესს ადგენს ფინანსთა მინისტრი (125-ე მუხლი). შეღავათს გადახდის წყაროსთან ქართველი გადამხდელი იყენებს N1 ფორმით, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას არარეზიდენტი ითხოვს N2 ფორმით; ორივეს ერთვის მიმღების სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი ან ლეგალიზაცია არ მოითხოვება); საგადასახადო ორგანო გადაწყვეტილებას 30 კალენდარულ დღეში იღებს. საქართველოს რეზიდენტი რეზიდენტობის ცნობას N4 ფორმით იღებს, ან შემოსავლების სამსახური უცხო ქვეყნის ფორმას ადასტურებს (მე-5 მუხლი).
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების მე-7 მუხლის პირველი პუნქტი — ხელშემკვრელი სახელმწიფოს საწარმოს მოგება იბეგრება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში, თუ საწარმო მეორე სახელმწიფოში საქმიანობას იქ განლაგებული მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით არ ახორციელებს; თუ ახორციელებს — მეორე სახელმწიფოში შეიძლება დაიბეგროს მხოლოდ მოგების ის ნაწილი, რომელიც ამ დაწესებულებას მიეკუთვნება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი — საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ: რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება; არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება (პირველი ნაწილი). მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას დეკლარაციას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს (მე-2 ნაწილი). პირს, რომელიც დეკლარაციის წარდგენას არ არის ვალდებული, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით (მე-4 ნაწილი).
- საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2023 წლის 1 მარტის №60 ბრძანება (საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე; გამოქვეყნდა 02.03.2023, ძალაშია 15.04.2023) — არაოფიციალური წყარო: BDO Georgia, Tax Newsletter, 2023 წლის აპრილი; REVERA — არაოფიციალური წყარო (საგადასახადო კონსულტანტები; ბრძანების ოფიციალური ტექსტი matsne.gov.ge-ზე ვერ მოიძებნა). მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირი: დადასტურებული ქონება 3 000 000 ლარზე მეტი ან განცხადებამდე 3 წლის განმავლობაში წლიური შემოსავალი 200 000 ლარზე მეტი. რეზიდენტად ცნობისთვის დამატებით საჭიროა (1) ბინადრობის ნებართვა, ბინადრის მოწმობა ან საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ან (2) განცხადების წინა საგადასახადო წელს საქართველოში არსებული წყაროდან არანაკლებ 25 000 ლარის შემოსავალი; ორივე შემთხვევაში — საქართველოში არანაკლებ 500 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ღირებულების ქონება საკუთრებაში. განცხადების წარდგენა შესაძლებელია წარმომადგენლის მეშვეობითაც. REVERA-ს ცნობით, სტატუსი მხოლოდ იმ წლისთვის ენიჭება, რომელშიც განცხადება წარადგინეს.
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების მე-18 და მე-19 მუხლები — მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტის გათვალისწინებით, წარსულ დაქირავებულ შრომასთან დაკავშირებით რეზიდენტისთვის გადახდილი პენსიები და მსგავსი ანაზღაურება იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში (მე-18 მუხლი). სახელმწიფოს, მისი პოლიტიკური ქვედანაყოფის ან ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოს მიერ სამსახურისთვის გადახდილი ხელფასი იბეგრება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში, ხოლო მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში — თუ სამსახური იქ ხორციელდება და პირი ამ სახელმწიფოს რეზიდენტია, რომელიც მისი მოქალაქეა ან მისი რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მე-19 მუხლის პირველი პუნქტი). ასეთი ორგანოების მიერ შექმნილი ფონდებიდან სახელმწიფო სამსახურისთვის გადახდილი პენსია იბეგრება მხოლოდ გადამხდელ სახელმწიფოში, ხოლო მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში — თუ პირი მისი რეზიდენტიც და მოქალაქეც არის (მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტი).
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების 28-ე მუხლი — შეთანხმება გავლენას არ ახდენს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების თანამშრომელთა საგადასახადო პრივილეგიებზე, რომლებიც საერთაშორისო სამართლის საყოველთაო ნორმებით ან სპეციალური შეთანხმებებით არის დადგენილი.
- „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლი (2015 წლის 27 ოქტომბრის №4346 კანონი) — პროფესიულ საჯარო მოხელედ შეიძლება მიიღონ მხოლოდ საქართველოს მოქალაქე (პირველი პუნქტი); საზღვარგარეთ მცხოვრები თანამემამულე საჯარო დაწესებულებაში შეიძლება დასაქმდეს მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულებით (მე-3 პუნქტი).
- Belt and Road Portal (eng.yidaiyilu.gov.cn, Xinhua, 7 Feb 2025): "China-Kyrgyzstan social security agreement to boost bilateral exchanges, interactions: official" — agreement with Kyrgyzstan signed 5 Feb 2025 by the Minister of Human Resources and Social Security; "Since 2001, China has signed bilateral social security agreements with 12 other countries" (DE, KR, DK, FI, CA, CH, NL, FR, ES, LU, JP, RS) — ჩინეთს სოციალური უზრუნველყოფის ორმხრივი შეთანხმებები 13 სახელმწიფოსთან აქვს: გერმანია, კორეა, დანია, ფინეთი, კანადა, შვეიცარია, ნიდერლანდები, საფრანგეთი, ესპანეთი, ლუქსემბურგი, იაპონია, სერბეთი და ყირგიზეთი. საქართველო ამ ნუსხაში არ არის.
- „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი, მე-3 და 34¹ მუხლები — კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა აქვთ. შენატანები: დამსაქმებელი — 2 % და დასაქმებული — 2 % დასაბეგრი ხელფასიდან; თვითდასაქმებული — 4 % (მონაწილეობა ნებაყოფლობითია); სახელმწიფო — 2 % წლიური შემოსავლიდან 24 000 ლარამდე და 1 % — 24 000-დან 60 000 ლარამდე. მონაწილეს, რომელმაც დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა, შეუძლია ერთჯერადად მიიღოს თავისი საპენსიო აქტივები.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი — საგადასახადო ორგანოსთვის გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი, რომელიც აითვლება ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნების უფლების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან.
- Individual Income Tax Law, Art. 3 and rate schedules — ერთობლივი შემოსავალი: პროგრესიული შკალა 3-დან 45 %-მდე (წლიური დასაბეგრი შემოსავალი 36 000 იუანამდე — 3 %; 36 000–144 000 — 10 %; 144 000–300 000 — 20 %; 300 000–420 000 — 25 %; 420 000–660 000 — 30 %; 660 000–960 000 — 35 %; 960 000-ზე მეტი — 45 %). სამეწარმეო შემოსავალი: 5-დან 35 %-მდე. პროცენტი, დივიდენდი, ქირა, ქონების გასხვისების შემოსავალი და შემთხვევითი შემოსავალი — 20 %.
- Individual Income Tax Law, Art. 6 — რეზიდენტი ფიზიკური პირის დასაბეგრი ერთობლივი შემოსავალი: წლიური შემოსავალი გამოკლებული 60 000 იუანი და სპეციალური, სპეციალური დამატებითი და სხვა გამოქვითვები. არარეზიდენტი ფიზიკური პირი: თვიური ხელფასი გამოკლებული 5 000 იუანი; პირადი მომსახურების ანაზღაურება, საავტორო ჰონორარი და როიალტი — თითოეული გადახდიდან.
- Individual Income Tax Law, Art. 7 — რეზიდენტ ფიზიკურ პირს შეუძლია ჩინეთის ფარგლებს გარეთ მიღებულ შემოსავალზე საზღვარგარეთ გადახდილი საშემოსავლო გადასახადი ჩინურ გადასახადში ჩაითვალოს, მაგრამ არაუმეტეს ამ უცხოურ შემოსავალზე კანონით გამოთვლილი ჩინური გადასახადისა.
- Individual Income Tax Law, Arts 10, 11 and 13 — დეკლარაციას წარადგენენ, მათ შორის, უცხოური წყაროს შემოსავლის მიღებისას, აგრეთვე არარეზიდენტები, რომლებიც ხელფასს ჩინეთში ორი ან მეტი წყაროდან იღებენ. ერთობლივ შემოსავალზე გადასახადი წინასწარ ყოველთვიურად ან ყოველი გადახდიდან კავდება და საბოლოოდ მომდევნო წლის 1 მარტიდან 30 ივნისამდე გამოითვლება; უცხოური შემოსავალი მომდევნო წლის 1 მარტიდან 30 ივნისამდე დეკლარირდება; არარეზიდენტის ხელფასზე გადასახადს გადამხდელი აკავებს წლიური საბოლოო გაანგარიშების გარეშე.
- საქართველო–ჩინეთის 2005 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი — „ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი აქვს ორივე სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი)“.
- საქართველო–ჩინეთის 2005 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „b“ ქვეპუნქტი — „თუ შეუძლებელია იმ სახელმწიფოს დადგენა, სადაც მას აქვს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი ან თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი არ გააჩნია არც ერთ ამ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს“.
- საქართველო–ჩინეთის 2005 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „c“ და „d“ ქვეპუნქტები — „c“: „თუ ის ჩვეულებრივ ცხოვრობს ორივე სახელმწიფოში ან არ ცხოვრობს არც ერთ მათგანში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის მოქალაქესაც იგი წარმოადგენს“; „d“: „თუ ის ორივე სახელმწიფოს ან არ არის არც ერთი მათგანის მოქალაქე, მაშინ ხელშემკვრელ სახემწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე“ (ციტატა — mof.ge-ზე გამოქვეყნებული ტექსტის მართლწერით); ნაციონალური პირი — ფიზიკური პირი, რომელსაც ხელშემკვრელი სახელმწიფოს მოქალაქეობა აქვს (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „h“ ქვეპუნქტი).
- საქართველო–ჩინეთის შეთანხმების 26-ე მუხლის პირველი პუნქტი — პირს, რომელიც თვლის, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება იწვევს ან გამოიწვევს მის დაბეგვრას შეთანხმების საწინააღმდეგოდ, შეუძლია შიდა საშუალებებისგან დამოუკიდებლად საქმე წარუდგინოს იმ სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს, რომლის რეზიდენტიცაა, — პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში. კომპეტენტური ორგანო: საქართველოში — ფინანსთა სამინისტრო ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენელი; ჩინეთში — სახელმწიფო საგადასახადო ადმინისტრაცია ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენელი (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „g“ ქვეპუნქტი).
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში