საგადასახადო რეზიდენტობა შვეიცარიაში და საქართველოში
შვეიცარია რეზიდენტად გთვლით, თუ იქ საგადასახადო Wohnsitz გაქვთ (საცხოვრებელი დარჩენის განზრახვით, ცხოვრების ცენტრი) ან თუ შვეიცარიაში 30 დღე იმყოფებით და მუშაობთ, ან 90 დღე — მუშაობის გარეშე (art. 3 DBG); ფედერალური, კანტონური და მუნიციპალური გადასახადები ერთი კრიტერიუმით დგინდება. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. ორმაგ რეზიდენტობას 2010 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, შვეიცარიის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით შვეიცარია საგადასახადო რეზიდენტად
შვეიცარია რეზიდენტად გთვლით Wohnsitz-ის მიხედვით (საცხოვრებელი იქ დარჩენის განზრახვით, ცხოვრების ცენტრი) ან უკვე 30 დღით ყოფნისას, თუ იქ მუშაობთ, და 90 დღით — მუშაობის გარეშე.
- საცხოვრებელი და ოჯახი შვეიცარიაში — საგადასახადო Wohnsitz: შვეიცარიის რეზიდენტი ხართ შეუზღუდავი ვალდებულებით (ფედერალური, კანტონური და მუნიციპალური გადასახადები).
- შვეიცარიაში სულ მცირე 30 დღე იმყოფებით და მუშაობთ (ან 90 დღე მუშაობის გარეშე) — ეს საგადასახადო Aufenthalt-ია: შვეიცარიის რეზიდენტი ხართ ყოფნის პირველივე დღიდან.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- მხოლოდ სწავლის ან მკურნალობის მიზნით ყოფნა შვეიცარიის რეზიდენტობას არ წარმოშობს (art. 3 Abs. 4 DBG).
- 30/90 დღის ზღვარი მიღწეული არ არის და Wohnsitz არ გაქვთ — შვეიცარიის არარეზიდენტი ხართ. შვეიცარიაში ფიზიკურად შესრულებული სამუშაოს ხელფასი იქ იბეგრება, თუ მას შვეიცარიელი დამსაქმებელი ან მუდმივი დაწესებულება იხდის (გადასახადი წყაროსთან). თუ დამსაქმებელი უცხოელია, მოქმედებს შეთანხმების მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი.
სად განსხვავდება შვეიცარიის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: შვეიცარია რეზიდენტად უკვე 30 ან 90 დღის შემდეგ გთვლით. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით. შვეიცარიისთვის კი საკმარისია 30 დღე მუშაობით ან 90 დღე მუშაობის გარეშე — დროებითი შესვენებების მიუხედავადაც. ამიტომ, მაგალითად, საქართველოში მცხოვრები, რომელიც შვეიცარიაში რამდენიმე თვით სამუშაოდ ჩადის, ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ხდება. კოლიზიას შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ საქართველოშია (სასტუმრო ან დროებითი ბინა შვეიცარიაში მუდმივი საცხოვრებელი არ არის), საქართველოს რეზიდენტი ხართ.
- კოლიზია: ოჯახი შვეიცარიაში. შვეიცარიისთვის დაქორწინებულ პირს Wohnsitz, როგორც წესი, საერთო ოჯახური საცხოვრებლის ადგილზე აქვს. თუ საცხოვრებელი ორივე სახელმწიფოში გაქვთ, შეთანხმებით წყვეტს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ოჯახი კი მას შვეიცარიისკენ წევს; Wohnsitz-ის გადატანის მტკიცების ტვირთი გადამხდელს აკისრია. საქართველოში 183 დღის დაგროვება ამას არ ცვლის — დღეები მხოლოდ „ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილის“ საფეხურზე ითვლება.
- კოლიზია: საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი 183 დღის გარეშე და შვეიცარიული Wohnsitz. საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი, რომელიც 183 დღის გარეშე მოგენიჭათ (მაგალითად, მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს), მხოლოდ იმ საგადასახადო წელზე ვრცელდება, რომლისთვისაც ცნობა გაიცა. შვეიცარიისთვის ასეთი ცნობა Wohnsitz-ს ან Aufenthalt-ს არ აუქმებს. ორმაგ რეზიდენტობას შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს მუდმივი საცხოვრებლის, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრისა და ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით — საქართველოში ფაქტობრივი ცხოვრების გარეშე მიღებული სტატუსი ამ კრიტერიუმებით, როგორც წესი, არ იმარჯვებს.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- რომელი შეთანხმება მოქმედებს: საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმება. მოქმედებს შეთანხმება საქართველოსა და შვეიცარიის კონფედერაციას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ ოქმით (ხელმოწერილია 2010 წლის 15 ივნისს): ძალაშია 2011 წლის 7 ივლისიდან და გამოიყენება 2012 წლიდან. ტექსტები გერმანულ, ქართულ და ინგლისურ ენებზეა; განსხვავებისას ინგლისური ტექსტი უპირატესია. მრავალმხრივი კონვენცია (MLI) ამ შეთანხმებას არ ეხება. რეზიდენტობა — მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი, OECD-ის მოდელის მიხედვით: მუდმივი საცხოვრებელი → სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი → ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი → მოქალაქეობა → კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება (თუ ორივე სახელმწიფოს მოქალაქე ხართ ან არცერთის).
- ჩამოსვლის წელი: შვეიცარია შემოსვლის დღიდან ითვლის, საქართველო — მთელ წელს. შვეიცარიული საგადასახადო ვალდებულება Wohnsitz-ის ან Aufenthalt-ის შეძენის დღიდან გამგზავრებამდე მოქმედებს (pro rata), განაკვეთი კი წლიური შემოსავლით დგინდება. საქართველო სტატუსს მთელი კალენდარული წლისთვის ადგენს — 183 დღით ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც ამ წელს მთავრდება. ამიტომ გადასვლის წელს ერთი და იმავე თვეებისთვის შეიძლება ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი იყოთ — მაშინ შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს.
- გადასახადი წყაროსთან (Quellensteuer) და ქართველი დამსაქმებელი. C ნებართვის არმქონე დასაქმებულები, რომლებიც შვეიცარიის რეზიდენტები არიან, გადასახადს წყაროსთან იხდიან — მას შვეიცარიელი დამსაქმებელი აკავებს. თუ დამსაქმებლის ადგილსამყოფელი შვეიცარიაში არ არის (მაგალითად, ქართული კომპანიაა) და ხელფასს მისი შვეიცარიული მუდმივი დაწესებულება არ იხდის, გადასახადი წყაროსთან არ დაიკავება: შემოსავალი ჩვეულებრივი წესით, დეკლარაციით იბეგრება. წელიწადში 120 000 CHF-დან ჩვეულებრივი დეკლარაცია სავალდებულოა დაკავების შემთხვევაშიც; ამ ზღვარს ქვემოთ მისი არჩევა შეიძლება განცხადებით მომდევნო წლის 31 მარტამდე, მაგრამ განცხადების უკან გამოთხოვა შეუძლებელია.
- შვეიცარიაში მუშაობა შვეიცარიის რეზიდენტობის გარეშე: 183 დღე კალენდარულ წელს. თუ საქართველოს რეზიდენტი ხართ, შეთანხმების მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტით შვეიცარიაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასს მხოლოდ საქართველოს შეუძლია დაბეგროს, თუ ერთდროულად: შვეიცარიაში ჯამში არაუმეტეს 183 დღე იმყოფებით კალენდარული წლის განმავლობაში (და არა ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში); დამსაქმებელი შვეიცარიის რეზიდენტი არ არის; ხარჯს მისი შვეიცარიული მუდმივი დაწესებულება ან ფიქსირებული ბაზა არ ატარებს. თუ რომელიმე პირობა არ სრულდება, ხელფასს შვეიცარია ბეგრავს (შვეიცარიელი დამსაქმებლისას — წყაროსთან). საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური შემოსავალია და რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია, ამიტომ შვეიცარიული გადასახადი საბოლოოა.
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა შვეიცარიელი დამსაქმებლისთვის ან კლიენტისთვის. თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ და საქართველოდან მუშაობთ შვეიცარიელი დამსაქმებლისთვის, ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი): საქართველოში შესრულებული სამუშაო ქართული წყაროს შემოსავალია — 20 % (104-ე მუხლი); თუ დამსაქმებელი ქართული საგადასახადო აგენტი არ არის, დეკლარაციას თავად წარადგენთ მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (153-ე მუხლი). შვეიცარიელი კლიენტებისთვის საქართველოდან გაწეული მომსახურების შემოსავალს შვეიცარია ვერ დაბეგრავს, თუ იქ მუდმივი დაწესებულება ან ფიქსირებული ბაზა არ გაქვთ (მე-7 და მე-14 მუხლები); საქართველოში ის ქართული წყაროს შემოსავალია და მცირე ბიზნესის სტატუსით 1 %-ით იბეგრება.
- შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ: შვეიცარია მხოლოდ შვეიცარიულ შემოსავალს ბეგრავს. თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, შვეიცარიას შეუძლია დაბეგროს მხოლოდ შვეიცარიული წყაროს შემოსავალი, რამდენადაც ამას შეთანხმება უშვებს: მაგალითად, შვეიცარიაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი (მე-15 მუხლი), შვეიცარიაში არსებული უძრავი ქონების შემოსავალი (მე-6 მუხლი), დივიდენდი — არაუმეტეს 10 %-ისა. პროცენტი და როიალტი შვეიცარიაში არ იბეგრება (მე-11 და მე-12 მუხლები). შვეიცარიული დივიდენდიდან და საბანკო პროცენტიდან დაკავებული 35 %-იანი Verrechnungssteuer-დან დივიდენდზე 25 პროცენტული პუნქტი, პროცენტზე კი მთლიანად ფედერალური საგადასახადო ადმინისტრაცია (ESTV) განცხადებით გიბრუნებთ. საქართველო გბეგრავთ მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალზე — შვეიცარიული შემოსავალი რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია; თუ შვეიცარიამ შეთანხმების თანახმად ქართული წყაროს შემოსავალი დაბეგრა, საქართველო შვეიცარიულ გადასახადს ჩაითვლის (23-ე მუხლის პირველი პუნქტი).
- შეთანხმებით შვეიცარიის რეზიდენტი ხართ: საქართველო მხოლოდ ქართულ შემოსავალს ბეგრავს. თუ შეთანხმებით შვეიცარიის რეზიდენტი ხართ, საქართველო გბეგრავთ როგორც არარეზიდენტს — მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალზე და მხოლოდ შეთანხმების ფარგლებში. საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი საქართველოში არ იბეგრება, თუ ერთდროულად სრულდება მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის პირობები (არაუმეტეს 183 დღე კალენდარულ წელს, დამსაქმებელი საქართველოს რეზიდენტი არ არის, ხარჯი მის ქართულ მუდმივ დაწესებულებას არ ეკისრება). ქართული პროცენტი და როიალტი, აგრეთვე საქართველოში მუდმივი დაწესებულების ან ფიქსირებული ბაზის გარეშე გაწეული მომსახურების შემოსავალი საქართველოში არ იბეგრება; ქართული დივიდენდის 5 %-იანი გადასახადი შეთანხმების 10 %-იან ზღვარს არ აღემატება. ზედმეტად დაკავებული გადასახადის დასაბრუნებლად შვეიცარიის რეზიდენტობის ცნობა (Ansässigkeitsbescheinigung) დაგჭირდებათ. შვეიცარია ქართულ შემოსავალს, რომლის დაბეგვრაც საქართველოს შეუძლია, ათავისუფლებს, მაგრამ განაკვეთს ითვალისწინებს; ქართულ დივიდენდზე გადასახადს განცხადებით ამსუბუქებს (23-ე მუხლის მე-2 პუნქტი).
- ხარჯებით დაბეგვრა (Pauschalbesteuerung) შვეიცარიაში. საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც შვეიცარიაში პირველად (ან ათწლიანი არყოფნის შემდეგ) გადადის და იქ არ მუშაობს, კანტონების უმეტესობაში შეუძლია შემოსავლისა და ქონების ნაცვლად ცხოვრების ხარჯებით დაიბეგროს (ფედერალური მინიმალური ბაზა 2025 წლისთვის — 434 700 CHF ან საცხოვრებლის წლიური ქირის შვიდმაგი). ციურიხი, ბაზელ-შტადტი, შაფჰაუზენი და აპენცელ-აუსერროდენი ამ რეჟიმს არ სთავაზობენ; შვეიცარიის მოქალაქეობა მას გამორიცხავს. საქართველო–შვეიცარიის შეთანხმებაში ასეთი პირებისთვის განსაკუთრებული დათქმა არ არის: ისინიც შვეიცარიის რეზიდენტებად ითვლებიან და ორმაგ რეზიდენტობას მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს.
- საქართველოს სახელმწიფო სამსახური შვეიცარიაში. საქართველოს სახელმწიფოს მიერ სახელმწიფო სამსახურისთვის გადახდილ ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს; შვეიცარიას მისი დაბეგვრა მხოლოდ მაშინ შეუძლია, თუ სამსახური შვეიცარიაში ხორციელდება და შვეიცარიის რეზიდენტი ხართ, რომელიც ან შვეიცარიის მოქალაქეა, ან შვეიცარიის რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მე-19 მუხლის პირველი პუნქტი). საქართველოს სახელმწიფო სამსახურის პენსიას მხოლოდ საქართველო ბეგრავს, თუ შვეიცარიის რეზიდენტიც და მოქალაქეც არ ხართ. დიპლომატიური და საკონსულო თანამშრომლების პრივილეგიები შეთანხმებით არ იზღუდება (27-ე მუხლი).
- პენსიები: მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, ერთიანი გადახდების ჩათვლით. წარსულ დაქირავებით მუშაობასთან დაკავშირებულ პენსიებს მხოლოდ მიმღების რეზიდენტობის სახელმწიფო ბეგრავს (მე-18 მუხლი), ხოლო ოქმის მე-4 პუნქტით „პენსია“ ერთიან გადახდასაც მოიცავს. შვეიცარიული მეორე სვეტის (საწარმოო საპენსიო დაწესებულების) პენსიიდან ან კაპიტალიდან საქართველოს მცხოვრებს შვეიცარია გადასახადს წყაროსთან აკავებს (art. 96 DBG), მაგრამ შეთანხმებით ის გიბრუნდებათ, თუ საქართველოს რეზიდენტობას დაადასტურებთ. თუ AHV/AVS-ის სახელმწიფო პენსია მე-18 მუხლით არ ფარდება, მაინც მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფო ბეგრავს (21-ე მუხლი). საქართველო რეზიდენტის უცხოურ პენსიას არ ბეგრავს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი), ამიტომ შვეიცარიული პენსია საქართველოში მცხოვრებისთვის, როგორც წესი, არცერთ სახელმწიფოში არ იბეგრება. სახელმწიფო სამსახურის პენსიები — მე-19 მუხლით.
- კანტონები: ერთი კრიტერიუმი, სხვადასხვა განაკვეთი. შვეიცარიული რეზიდენტობა ფედერალური, კანტონური და მუნიციპალური გადასახადებისთვის ერთი და იმავე კრიტერიუმებით დგინდება, მაგრამ საშემოსავლო გადასახადის ძირითადი ნაწილი კანტონური და მუნიციპალურია, ხოლო განაკვეთები კანტონებსა და თემებს შორის მნიშვნელოვნად განსხვავდება. კანტონები ქონებასაც ბეგრავენ — შეთანხმება კაპიტალზეც ვრცელდება.
- რეზიდენტობის ცნობები და დაბრუნების ვადები. შვეიცარიაში შეთანხმებით სარგებლობისთვის, როგორც საქართველოს რეზიდენტს (მაგალითად, Verrechnungssteuer-ის ან მეორე სვეტის პენსიიდან დაკავებული გადასახადის დასაბრუნებლად), საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა დაგჭირდებათ შესაბამისი წლისთვის. საქართველოში შეთანხმებით სარგებლობისთვის, როგორც შვეიცარიის რეზიდენტს, წარადგინეთ თქვენი კანტონის საგადასახადო ადმინისტრაციის რეზიდენტობის ცნობა (Ansässigkeitsbescheinigung); პროცედურას ფინანსთა მინისტრის №633 ბრძანება ადგენს. შეთანხმებაში დაბრუნების ცალკე ვადა არ არის, ამიტომ საქართველოში მოქმედებს საგადასახადო კოდექსის სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
თუ ორივე სახელმწიფო გთვლით რეზიდენტად, გამოიყენება შეთანხმება (შეთანხმება საქართველოსა და შვეიცარიის კონფედერაციას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ, ოქმით (2010 წლის 15 ივნისი), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი). კრიტერიუმები თანმიმდევრულად მოწმდება — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, საგადასახადო ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
შეთანხმება დეტალურად: შემოსავლები, განაკვეთები, 183 დღის წესი →
ტერმინები, რომლებსაც შვეიცარიაში შეხვდებით
- Wohnsitz
- საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი: ყოფნა მუდმივად დარჩენის განზრახვით, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი (art. 3 DBG)
- Aufenthalt
- საგადასახადო ყოფნა: 30 დღე მუშაობით ან 90 დღე მუშაობის გარეშე — რეზიდენტობა პირველივე დღიდან
- Quellensteuer
- გადასახადი წყაროსთან: C ნებართვის არმქონე დასაქმებულის ხელფასიდან შვეიცარიელი დამსაქმებელი აკავებს
- Verrechnungssteuer
- 35 %-იანი გადასახადი შვეიცარიულ დივიდენდსა და საბანკო პროცენტზე; შეთანხმებით ზედმეტი ნაწილი ESTV-ისგან ბრუნდება
- Besteuerung nach dem Aufwand
- ხარჯებით დაბეგვრა: შვეიცარიაში არმომუშავე უცხოელს შეუძლია შემოსავლის ნაცვლად ცხოვრების ხარჯებით დაიბეგროს (კანტონების უმეტესობაში)
- Ansässigkeitsbescheinigung
- შვეიცარიის რეზიდენტობის ცნობა, რომელსაც კანტონის საგადასახადო ადმინისტრაცია გასცემს
კითხვები
შვეიცარიაში სამი თვით სამუშაოდ მივდივარ, ბინა კი საქართველოში მრჩება. რეზიდენტი გავხდები?
შვეიცარიის კანონით — დიახ: 30 დღე მუშაობით საკმარისია (Aufenthalt). საქართველოსთვისაც რეზიდენტი რჩებით, თუ 12-თვიან პერიოდში საქართველოში 183 დღე დააგროვეთ. შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტით, თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ საქართველოშია (სასტუმრო ან დროებითი ბინა შვეიცარიაში მუდმივი საცხოვრებელი არ არის), საქართველოს რეზიდენტი ხართ.
რამდენ დღეს შემიძლია ვიმუშაო შვეიცარიაში ისე, რომ ხელფასზე იქ გადასახადი არ გადავიხადო?
შეთანხმების მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტით — ჯამში არაუმეტეს 183 დღე კალენდარულ წელს, თუ დამსაქმებელი შვეიცარიის რეზიდენტი არ არის და ხელფასის ხარჯს მისი შვეიცარიული მუდმივი დაწესებულება არ ატარებს. საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური შემოსავალია და რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია.
საქართველოში ვცხოვრობ და შვეიცარიული აქციების დივიდენდს ვიღებ. რამდენს დამიკავებენ?
შვეიცარია დივიდენდიდან 35 %-იან Verrechnungssteuer-ს აკავებს, მაგრამ შეთანხმებით მას მხოლოდ 10 % ეკუთვნის (მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტი): დანარჩენ 25 პროცენტულ პუნქტს ფედერალური საგადასახადო ადმინისტრაცია (ESTV) საქართველოს რეზიდენტობის ცნობით გიბრუნებთ. საქართველოში უცხოური დივიდენდი რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია.
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- art. 3 DBG (SR 642.11) — შეუზღუდავი ვალდებულება აქვს მას, ვისაც შვეიცარიაში აქვს საგადასახადო Wohnsitz (ყოფნა მუდმივად დარჩენის განზრახვით) ან Aufenthalt: სულ მცირე 30 დღე მუშაობით ან 90 დღე მუშაობის გარეშე, დროებითი შესვენებების მიუხედავად. სწავლა ან მკურნალობა რეზიდენტობას არ წარმოშობს.
- art. 3 StHG (SR 642.14) — კანტონები და თემები იმავე კრიტერიუმებს იყენებენ (Wohnsitz; 30/90 დღე); ძირითადი ტვირთი კანტონური და მუნიციპალური გადასახადებია.
- art. 83, 89, 91 DBG — C ნებართვის არმქონე დასაქმებულები (B, L, S და სხვ.), რომელთაც შვეიცარიაში Wohnsitz ან Aufenthalt აქვთ, გადასახადს წყაროსთან (Quellensteuer) იხდიან; 120 000 CHF-დან შემოსავლისას ან დაკავების გარეშე მიღებული შემოსავლისას — ჩვეულებრივი დეკლარაცია.
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების 28-ე მუხლი — შეთანხმება ძალაში შედის ბოლო წერილობითი შეტყობინების მიღების დღეს (ძალაშია 2011 წლის 7 ივლისიდან) და გამოიყენება წყაროსთან დაკავებულ გადასახადებზე — ძალაში შესვლის მომდევნო წლის 1 იანვრიდან გადახდილ თანხებზე, სხვა გადასახადებზე — ამ თარიღიდან დაწყებულ საგადასახადო წლებზე, ანუ 2012 წლიდან. ტექსტები გერმანულ, ქართულ და ინგლისურ ენებზეა, თანაბრად ავთენტიკური; განსხვავებული ინტერპრეტაციისას უპირატესია ინგლისური ტექსტი.
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — „ა) ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი ორივე სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი); ბ) თუ შეუძლებელია იმ სახელმწიფოს დადგენა, სადაც მას აქვს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ან თუ მას არ აქვს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი არც ერთ ამ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც ის ჩვეულებრივ ცხოვრობს; ც) თუ ის ჩვეულებრივ ცხოვრობს ორივე სახელმწიფოში ან არ ცხოვრობს არც ერთ მათგანში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის ნაციონალურ პირსაც წარმოადგენს; დ) თუ ის არის ორივე სახელმწიფოს ან არ არის არცერთი მათგანის ნაციონალური პირი, მაშინ ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე“.
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა — ნუსხაში 58 შეთანხმებაა. სერვისის 30 ქვეყნიდან მოქმედებს შეთანხმებები უკრაინასთან, პოლონეთთან, ჩეხეთთან, რუმინეთთან, უნგრეთთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, ინდოეთთან, იაპონიასთან, გერმანიასთან, ავსტრიასთან, საფრანგეთთან, ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, იტალიასთან, სინგაპურთან, შვედეთთან, შვეიცარიასთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ნიდერლანდთან. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, კანადასთან, მექსიკასთან, ბრაზილიასთან, არგენტინასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ტაივანთან, პაკისტანთან და ბანგლადეშთან შეთანხმება არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი — „ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი ორივე სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი)“.
- art. 8, 40 DBG — ვალდებულება იწყება იმ დღიდან, როცა პირი Wohnsitz-ს ან Aufenthalt-ს იძენს, და მთავრდება გამგზავრებით; არასრულ წელს გადასახადი ამ პერიოდის შემოსავალზე (pro rata) გამოითვლება.
- ESTV, Kreisschreiben Nr. 45 (12.06.2019) — გადასახადს წყაროსთან მხოლოდ ის გადამხდელი აკავებს, რომლის ადგილსამყოფელი ან მუდმივი დაწესებულება შვეიცარიაშია; ასეთი გადამხდელის გარეშე გადასახადი წყაროსთან არ დაიკავება და შემოსავალი ჩვეულებრივი წესით იბეგრება (Ziff. 2.2.1, 3.2.1).
- art. 4, 9, 10 QStV (SR 642.118.2) — შვეიცარიის არარეზიდენტი დამსაქმებლის ხელფასი წყაროსთან კი არა, ჩვეულებრივი წესით იბეგრება, თუ მას შვეიცარიული მუდმივი დაწესებულება არ იხდის (მე-4 მუხლი). ჩვეულებრივი დეკლარაცია სავალდებულოა 120 000 CHF-დან (მე-9 მუხლი); ამ ზღვარს ქვემოთ — განცხადებით, მომდევნო წლის 31 მარტამდე, უკან გამოთხოვის უფლების გარეშე (მე-10 მუხლი).
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების მე-15 მუხლი — ხელფასი მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ სამუშაო მეორე სახელმწიფოში არ სრულდება; თუ სრულდება — შეიძლება იქაც დაიბეგროს (პირველი პუნქტი). მეორე სახელმწიფოში შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ ერთდროულად: მიმღები მეორე სახელმწიფოში იმყოფება პერიოდით ან პერიოდებით, რომელთა საერთო ხანგრძლივობა არ აღემატება 183 დღეს მოცემული კალენდარული წლის განმავლობაში; ანაზღაურებას იხდის დამქირავებელი, რომელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი არ არის; ანაზღაურების ხარჯს არ ატარებს დამქირავებლის მუდმივი დაწესებულება ან ფიქსირებული ბაზა მეორე სახელმწიფოში (მე-2 პუნქტი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების მე-7 და მე-14 მუხლები — საწარმოს მოგება და პროფესიული ან სხვა დამოუკიდებელი ხასიათის საქმიანობის შემოსავალი მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ მეორე სახელმწიფოში მუდმივი დაწესებულება ან რეგულარულად ხელმისაწვდომი ფიქსირებული ბაზა არ არის; ასეთის არსებობისას მეორე სახელმწიფოს მხოლოდ მისთვის მისაკუთვნებელი ნაწილის დაბეგვრა შეუძლია.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი — საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ: რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება; არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება (პირველი ნაწილი). მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას დეკლარაციას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს (მე-2 ნაწილი). პირს, რომელიც დეკლარაციის წარდგენას არ არის ვალდებული, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით (მე-4 ნაწილი).
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტი, მე-11 და მე-12 მუხლების პირველი პუნქტები — დივიდენდზე წყაროს სახელმწიფოს გადასახადი, თუ ბენეფიციარი მფლობელი მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია, დივიდენდის 10 %-ს არ უნდა აღემატებოდეს (მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტი); პროცენტი და როიალტი მხოლოდ ბენეფიციარი მფლობელის რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება (მე-11 და მე-12 მუხლების პირველი პუნქტები).
- VStG (SR 642.21): Art. 4, 13 — Verrechnungssteuer 35 % — შვეიცარიული აქციების დივიდენდსა და შვეიცარიული ობლიგაციებისა და საბანკო დეპოზიტების პროცენტზე 35 %-იანი გადასახადი (Verrechnungssteuer) წყაროსთან დაიკავება.
- ESTV: Verrechnungssteuer rückerstatten lassen — უცხოეთის რეზიდენტს დაკავებული შვეიცარიული Verrechnungssteuer-ის ის ნაწილი, რომელიც ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმებით არ ეკუთვნის შვეიცარიას, ფედერალური საგადასახადო ადმინისტრაცია (ESTV) განცხადებით უბრუნებს.
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების 23-ე მუხლი — საქართველოს რეზიდენტისთვის: შვეიცარიაში შეთანხმების შესაბამისად გადახდილი გადასახადი ჩაითვლება ქართულ გადასახადში, მაგრამ არაუმეტეს ქართული გადასახადისა, რომელიც ამ შემოსავალზე მოდის (პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი). შვეიცარიის რეზიდენტისთვის: შემოსავალსა და კაპიტალს, რომელთა დაბეგვრაც საქართველოს შეუძლია, შვეიცარია ათავისუფლებს, მაგრამ დარჩენილ შემოსავალზე განაკვეთის დასადგენად მხედველობაში იღებს (მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი); ქართულ დივიდენდზე გადახდილ გადასახადს განცხადებით ჩაითვლის, გადასახადს ერთიანი თანხით შეამცირებს ან დივიდენდს ნაწილობრივ გაათავისუფლებს („ბ“ ქვეპუნქტი).
- Kanton Zürich: Ansässigkeitsbescheinigung bestellen — შვეიცარიის რეზიდენტობის ცნობას (Ansässigkeitsbescheinigung) საცხოვრებელი ადგილის კანტონის საგადასახადო ადმინისტრაცია გასცემს (ციურიხის კანტონში — თემის საგადასახადო სამსახური); პროცედურას თითოეული კანტონი ადგენს. ის არ უნდა აგერიოთ თემის მიერ მისამართის დადასტურებაში (Wohnsitzbestätigung).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლი; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებებით შეღავათების გამოყენებისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების შესახებ (matsne.gov.ge, კონსოლიდირებული 05.12.2024), 1–5 მუხლები — შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების წესს ადგენს ფინანსთა მინისტრი (125-ე მუხლი). შეღავათს გადახდის წყაროსთან ქართველი გადამხდელი იყენებს N1 ფორმით, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას არარეზიდენტი ითხოვს N2 ფორმით; ორივეს ერთვის მიმღების სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი ან ლეგალიზაცია არ მოითხოვება); საგადასახადო ორგანო გადაწყვეტილებას 30 კალენდარულ დღეში იღებს. საქართველოს რეზიდენტი რეზიდენტობის ცნობას N4 ფორმით იღებს, ან შემოსავლების სამსახური უცხო ქვეყნის ფორმას ადასტურებს (მე-5 მუხლი).
- Art. 14 DBG; ESTV Steuermäppchen 2025 «Besteuerung nach dem Aufwand» — შვეიცარიის მოქალაქეობის არმქონე პირს, რომელიც შვეიცარიაში პირველად (ან 10 წლიანი არყოფნის შემდეგ) იძენს Wohnsitz-ს და იქ არ მუშაობს, შეუძლია შემოსავლისა და ქონების ნაცვლად ცხოვრების ხარჯებით დაიბეგროს (Besteuerung nach dem Aufwand); ფედერალური მინიმალური ბაზა 2025 წლისთვის — 434 700 CHF ან საცხოვრებლის წლიური ქირის შვიდმაგი. ციურიხი, ბაზელ-შტადტი, შაფჰაუზენი და აპენცელ-აუსერროდენი ამ რეჟიმს არ სთავაზობენ.
- საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2023 წლის 1 მარტის №60 ბრძანება (საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე; გამოქვეყნდა 02.03.2023, ძალაშია 15.04.2023) — არაოფიციალური წყარო: BDO Georgia, Tax Newsletter, 2023 წლის აპრილი; REVERA — არაოფიციალური წყარო (საგადასახადო კონსულტანტები; ბრძანების ოფიციალური ტექსტი matsne.gov.ge-ზე ვერ მოიძებნა). მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირი: დადასტურებული ქონება 3 000 000 ლარზე მეტი ან განცხადებამდე 3 წლის განმავლობაში წლიური შემოსავალი 200 000 ლარზე მეტი. რეზიდენტად ცნობისთვის დამატებით საჭიროა (1) ბინადრობის ნებართვა, ბინადრის მოწმობა ან საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ან (2) განცხადების წინა საგადასახადო წელს საქართველოში არსებული წყაროდან არანაკლებ 25 000 ლარის შემოსავალი; ორივე შემთხვევაში — საქართველოში არანაკლებ 500 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ღირებულების ქონება საკუთრებაში. განცხადების წარდგენა შესაძლებელია წარმომადგენლის მეშვეობითაც. REVERA-ს ცნობით, სტატუსი მხოლოდ იმ წლისთვის ენიჭება, რომელშიც განცხადება წარადგინეს.
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების მე-18 და მე-19 მუხლები, ოქმის მე-4 პუნქტი — წარსულ დაქირავებით მუშაობასთან დაკავშირებული პენსიები და მსგავსი ანაზღაურება მხოლოდ მიმღების რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება (მე-18 მუხლი); ოქმის მე-4 პუნქტით „პენსია“ მოიცავს როგორც პერიოდულ, ასევე ერთიან გადახდებს. სახელმწიფო სამსახურის ხელფასი და პენსია მხოლოდ გადამხდელ სახელმწიფოში იბეგრება; ხელფასი — მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში, თუ სამსახური იქ სრულდება და პირი ამ სახელმწიფოს რეზიდენტია, რომელიც ან მისი ნაციონალური პირია, ან მისი რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა; პენსია — თუ პირი მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტიც არის და ნაციონალური პირიც (მე-19 მუხლი).
- „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლი (2015 წლის 27 ოქტომბრის №4346 კანონი) — პროფესიულ საჯარო მოხელედ შეიძლება მიიღონ მხოლოდ საქართველოს მოქალაქე (პირველი პუნქტი); საზღვარგარეთ მცხოვრები თანამემამულე საჯარო დაწესებულებაში შეიძლება დასაქმდეს მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულებით (მე-3 პუნქტი).
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების 21-ე მუხლის პირველი პუნქტი — შემოსავალი, რომელიც შეთანხმების წინა მუხლებში არ არის განხილული, წარმოშობის ადგილის მიუხედავად, მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება.
- art. 95, 96 DBG — შვეიცარიის არარეზიდენტს საჯარო სამართლის დამსაქმებლისგან ან შვეიცარიული საწარმოო საპენსიო დაწესებულებისგან (მეორე სვეტი) მიღებულ პენსიაზე, მათ შორის ერთიან გადახდაზე, გადასახადი წყაროსთან დაიკავება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი — საგადასახადო ორგანოსთვის გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი, რომელიც აითვლება ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნების უფლების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან.
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი — „თუ შეუძლებელია იმ სახელმწიფოს დადგენა, სადაც მას აქვს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ან თუ მას არ აქვს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი არც ერთ ამ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც ის ჩვეულებრივ ცხოვრობს“.
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „ც“ და „დ“ ქვეპუნქტები — „ც“: „თუ ის ჩვეულებრივ ცხოვრობს ორივე სახელმწიფოში ან არ ცხოვრობს არც ერთ მათგანში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის ნაციონალურ პირსაც წარმოადგენს“; „დ“: „თუ ის არის ორივე სახელმწიფოს ან არ არის არცერთი მათგანის ნაციონალური პირი, მაშინ ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე“; ნაციონალური პირი — ნებისმიერი ფიზიკური პირი, რომელსაც აქვს ხელშემკვრელი სახელმწიფოს ეროვნება ან მოქალაქეობა (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „ჰ“ ქვეპუნქტი).
- საქართველო–შვეიცარიის 2010 წლის შეთანხმების 25-ე მუხლის პირველი–მე-3 პუნქტები — პირს, რომელიც თვლის, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება იწვევს მის დაბეგვრას შეთანხმების შეუსაბამოდ, შიდა საშუალებებისგან დამოუკიდებლად შეუძლია საქმე წარუდგინოს იმ სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს, რომლის რეზიდენტიცაა, — შეუსაბამო დაბეგვრის შესახებ პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში; კომპეტენტური ორგანოები ცდილობენ საკითხი ურთიერთშეთანხმებით გადაწყვიტონ. კომპეტენტური ორგანო: საქართველოში — ფინანსთა სამინისტრო, შვეიცარიაში — ფედერალური საგადასახადო ადმინისტრაციის დირექტორი ან მათი უფლებამოსილი წარმომადგენლები (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი).
სასამართლო პრაქტიკა
- Bundesgericht (შვეიცარიის ფედერალური სასამართლო), 2C_480/2019, 12.02.2020 — საგადასახადო Wohnsitz არის ადგილი, სადაც პირი მუდმივად დარჩენის განზრახვით იმყოფება და რომელიც მისი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი გახდა; საზღვარგარეთ ბინა რეალური ცხოვრების ნიშნების გარეშე და საფოსტო მისამართი ცენტრის გადატანას არ ამტკიცებს; Wohnsitz-ისთვის, როგორც წესი, საჭიროა სულ მცირე ერთწლიანი ჰორიზონტი.
- Bundesgericht (შვეიცარიის ფედერალური სასამართლო), 9C_496/2023 (BGE 150 II 244), 29.02.2024 — Wohnsitz-ის გადატანა აღიარებულია, თუ ახალ ადგილთან კავშირები ერთობლიობაში უფრო მნიშვნელოვანია, თუნდაც შვეიცარიაში საცხოვრებელი შენარჩუნებული იყოს. Wohnsitz-ისთვის, როგორც წესი, საჭიროა ყოფნის სულ მცირე ერთწლიანი ჰორიზონტი, ხოლო მოგვიანებით გადასვლის განზრახვა Wohnsitz-ს არ გამორიცხავს. საერთაშორისო საქმეებში ოჯახის საცხოვრებელ ადგილს ავტომატური უპირატესობა არ აქვს.
- Bundesgericht (შვეიცარიის ფედერალური სასამართლო), 9C_702/2024, 13.01.2026 — საგადასახადო Wohnsitz ობიექტური სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრით დგინდება და არა რეგისტრაციით: ოთახი ხელმოწერილი ქირავნობის ხელშეკრულების გარეშე, ქირის ნაღდი ფულით გადახდა და გადასვლის მტკიცებულებების არარსებობა ყოფილი საცხოვრებლის შენარჩუნებისას ფიქტიურ საცხოვრებელ ადგილზე მიუთითებს; დოკუმენტების წარდგენაზე უარი შეიძლება გადამხდელის საწინააღმდეგოდ განიმარტოს. (კანტონთაშორისი დავა; კრიტერიუმები იგივეა, რაც art. 3 DBG-ში.)
- Bundesgericht (შვეიცარიის ფედერალური სასამართლო), 2C_398/2021, 23.12.2021 — დაქორწინებულ გადამხდელებს Wohnsitz, როგორც წესი, საერთო ოჯახური საცხოვრებლის ადგილზე აქვთ (Familienort).
- Bundesgericht (შვეიცარიის ფედერალური სასამართლო), 2C_186/2020, 28.12.2020 — საგადასახადო Aufenthalt გამგზავრებით დასრულდა, ამიტომ ვალდებულება მთელი წელი კი არა, pro rata მოქმედებდა.
- Bundesgericht (შვეიცარიის ფედერალური სასამართლო), 2C_128/2016, 2C_130/2016, 07.04.2017 — ორმაგი რეზიდენტობისას, როცა საცხოვრებელი ორივე სახელმწიფოშია, Wohnsitz-ის გადატანის მტკიცების ტვირთი გადამხდელს აკისრია.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში