საგადასახადო რეზიდენტობა მექსიკაში და საქართველოში
მექსიკა დღეებს არ ითვლის: რეზიდენტია ის, ვინც მექსიკაში საცხოვრებელი (casa habitación) დაიდო — საკუთარი ან საცხოვრებლად ნაქირავები და არა მხოლოდ დროებით, ტურისტული მიზნით დაკავებული. თუ საცხოვრებელი სხვა ქვეყანაშიც გაქვთ, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი წყვეტს, რომელსაც კანონი მექსიკაში მიიჩნევს, კერძოდ, როცა წლის შემოსავლის 50 %-ზე მეტის წყარო მექსიკაშია (მექსიკიდან დისტანციური მუშაობაც) ან იქაა ძირითადი პროფესიული საქმიანობა. მექსიკის მოქალაქეები რეზიდენტებად ივარაუდებიან, სანამ საწინააღმდეგოს არ დაამტკიცებენ, ხოლო ვინც მექსიკას ტოვებს, SAT-ს არაუგვიანეს 15 დღით ადრე უნდა შეატყობინოს — სხვაგვარად რეზიდენტად რჩება. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. საქართველოსა და მექსიკას შორის ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება არ არის: ორმაგ რეზიდენტობას ვერაფერი წყვეტს, მექსიკის განაკვეთები წყაროსთან არ მცირდება, ხოლო ქართულ საშემოსავლო გადასახადს მექსიკა საკუთარი კანონით (art. 5 LISR) ჩაითვლის.
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, მექსიკის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით მექსიკა საგადასახადო რეზიდენტად
მექსიკა ფიზიკური პირის რეზიდენტობას უპირველესად საცხოვრებლით (casa habitación) ადგენს: ვინც მექსიკაში საცხოვრებელი დაიდო, მისი რეზიდენტია; თუ საცხოვრებელი სხვა ქვეყანაშიც აქვს — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი წყვეტს. საცხოვრებელი, რომელშიც დროებით, ტურისტული მიზნით ცხოვრობთ, არ ითვლება. დღეების რაოდენობას კანონი არ ადგენს.
თუ საცხოვრებელი მხოლოდ მექსიკაში გაქვთ, მისი რეზიდენტი ხართ დამატებითი შემოწმების გარეშე. თუ საცხოვრებელი საქართველოშიც (ან მესამე ქვეყანაში) გაქვთ, მექსიკა ამოწმებს, სად არის თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი.
მექსიკაში სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის პირველი კანონისმიერი ნიშანია კალენდარული წლის მთელი შემოსავლის 50 %-ზე მეტი მექსიკური წყაროდან. ხელფასისა და ჰონორარის წყარო იქაა, სადაც სამუშაო ფიზიკურად სრულდება (arts. 154, 156 LISR), ამიტომ მექსიკიდან უცხოელი დამკვეთისთვის დისტანციური მუშაობაც მექსიკური წყაროა.
მეორე კანონისმიერი ნიშანია პროფესიული საქმიანობის ძირითადი ცენტრი მექსიკაში. კანონში ნიშნების ნუსხა ღიაა („entre otros casos“), ამიტომ მათი არარსებობისას ცენტრს ყველა პირადი და ეკონომიკური კავშირის მიხედვით აფასებენ.
მექსიკაში საცხოვრებლის გარეშე CFF-ის მე-9 მუხლით რეზიდენტი შეიძლება იყოთ მხოლოდ როგორც მექსიკის მოქალაქე — სახელმწიფო მოხელე, როგორც მოქალაქე, რომელსაც რეზიდენტობის პრეზუმფცია არ გაუქარწყლებია, ან როგორც ყოფილი რეზიდენტი, რომელიც SAT-ისთვის შეტყობინების გარეშე წავიდა.
მექსიკის მოქალაქე მის რეზიდენტად ითვლება, სანამ საწინააღმდეგოს არ დაამტკიცებს. ვინც მექსიკაში ცხოვრობდა და წავიდა, რეზიდენტობას მხოლოდ SAT-ისთვის შეტყობინებისა და ახალი საგადასახადო რეზიდენტობის დადასტურების შემდეგ წყვეტს.
უცხოელი, რომელსაც მექსიკაში საცხოვრებელი არ აქვს, არარეზიდენტია, თუ ადრე მექსიკის რეზიდენტი არ ყოფილა. ვინც მექსიკაში ცხოვრობდა და წავიდა, რეზიდენტობას მხოლოდ SAT-ისთვის შეტყობინებისა და ახალი საგადასახადო რეზიდენტობის დადასტურების შემდეგ წყვეტს.
საცხოვრებელი, რომელშიც დროებით, ტურისტული მიზნით ცხოვრობთ, casa habitación არ არის (art. 5 Reglamento CFF). თუ საცხოვრებელი სხვა ქვეყანაშიც გაქვთ (მაგალითად, მესამე სახელმწიფოში), მექსიკა სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრს შეამოწმებს.
ხელფასისა და ჰონორარის წყარო ის სახელმწიფოა, სადაც სამუშაო ფიზიკურად სრულდება (arts. 154, 156 LISR): მექსიკიდან ქართველი დამსაქმებლის ან დამკვეთისთვის დისტანციური მუშაობა მექსიკური წყაროა.
კანონი არ განსაზღვრავს, რა არის „პროფესიული საქმიანობის ძირითადი ცენტრი“; საგადასახადო ორგანო აფასებს, სად მუშაობთ ძირითადად, სად გაქვთ პრაქტიკა ან ბიზნესი.
კანონისმიერი ნიშნების გარეშე (მექსიკიდან შემოსავლის 50 %-ზე მეტი ან იქ ძირითადი პროფესიული საქმიანობა) მექსიკის საგადასახადო ორგანომ უნდა დაამტკიცოს, რომ თქვენი ინტერესების ცენტრი მექსიკაშია — ოჯახს, ქონებას, სოციალურ კავშირებს ერთობლიობაში აფასებენ.
სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის ნიშნების ნუსხა კანონში ღიაა; შეინახეთ საქართველოსთან კავშირების მტკიცებულებები (ოჯახი, სამსახური, ქონება, ანგარიშები).
მტკიცების ტვირთი თქვენზეა: შეინახეთ საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა და მექსიკის გარეთ საცხოვრებლისა და კავშირების მტკიცებულებები.
მექსიკა ყოფნის დღეებს არ ითვლის: გადამწყვეტია საცხოვრებელი (casa habitación), სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი და მოქალაქეობა. ერთ ნაქირავებ საცხოვრებელში ხანგრძლივი, არატურისტული ცხოვრება საგადასახადო ორგანომ შეიძლება casa habitación-ის დადებად მიიჩნიოს.
შეღავათიანი საგადასახადო რეჟიმის წესი (რეზიდენტობა კიდევ 5 წელი ნარჩუნდება) არ გამოიყენება, თუ ახალ სახელმწიფოს მექსიკასთან ინფორმაციის ფართო გაცვლის შეთანხმება და გადასახადების იძულებით გადახდევინებაში ურთიერთდახმარების შეთანხმება აქვს. საქართველო ორივე პირობას აკმაყოფილებს: ის regla 2.1.2-ის III ნაწილის „a“ ქვეპუნქტშია (RMF 2026) და ურთიერთდახმარების კონვენციის 30-ე მუხლზე დათქმები არ გაუკეთებია.
აიღეთ საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა — მისი გაცემა შესაძლებელია მაშინ, როცა 12-თვიან პერიოდში საქართველოში 183 დღეს დააგროვებთ (ან ფინანსთა მინისტრის წესით მიიღებთ რეზიდენტის სტატუსს); მით ახალ რეზიდენტობას დაადასტურებთ.
შეტყობინება რეზიდენტობის შეცვლამდე არაუგვიანეს 15 დღისა წარედგინება; წარადგინეთ რაც შეიძლება მალე, რომ მექსიკის რეზიდენტად აღარ დარჩეთ.
- მექსიკაში საცხოვრებელი (casa habitación) დაიდეთ, საქართველოში კი საცხოვრებელი არ გაქვთ — მექსიკის საგადასახადო რეზიდენტი ხართ (CFF-ის მე-9 მუხლის I ნაწილის „a“ ქვეპუნქტი) ქვეყანაში გატარებული დღეების მიუხედავად. მექსიკა თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს (art. 1 LISR) 1,92–35 %-იანი შკალით და ქართულ საშემოსავლო გადასახადს საკუთარი კანონით ჩაითვლის (art. 5 LISR); შეთანხმება არ არის.
- საცხოვრებელი მექსიკაშიც გაქვთ და საქართველოშიც, ხოლო კალენდარული წლის მთელი შემოსავლის 50 %-ზე მეტის წყარო მექსიკაშია — კანონის მიხედვით თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი მექსიკაშია და მექსიკის საგადასახადო რეზიდენტი ხართ (CFF-ის მე-9 მუხლის I ნაწილის „a“ ქვეპუნქტის 1-ლი პუნქტი). მექსიკა თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს (art. 1 LISR); საქართველოსთან შეთანხმება არ არის, ამიტომ ორმაგ რეზიდენტობას ვერაფერი წყვეტს.
- საცხოვრებელი მექსიკაშიც გაქვთ და საქართველოშიც, ხოლო პროფესიული საქმიანობის ძირითადი ცენტრი მექსიკაშია — კანონის მიხედვით თქვენი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი მექსიკაშია და მექსიკის საგადასახადო რეზიდენტი ხართ (CFF-ის მე-9 მუხლის I ნაწილის „a“ ქვეპუნქტის მე-2 პუნქტი). მექსიკა თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს (art. 1 LISR); საქართველოსთან შეთანხმება არ არის, ამიტომ ორმაგ რეზიდენტობას ვერაფერი წყვეტს.
- საცხოვრებელი მექსიკაშიც გაქვთ და საქართველოშიც, ხოლო სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, თქვენი შეფასებით, მექსიკაშია. CFF-ის მე-9 მუხლში ცენტრის ნიშნების ნუსხა ღიაა, ამიტომ, სავარაუდოდ, მექსიკის საგადასახადო რეზიდენტი ხართ და მექსიკა თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს (art. 1 LISR). საქართველოსთან შეთანხმება არ არის, ამიტომ ორმაგ რეზიდენტობას ვერაფერი წყვეტს.
- მექსიკის მოქალაქე ხართ და მექსიკის სახელმწიფოს მოხელე ან თანამშრომელი — მექსიკის საგადასახადო რეზიდენტი ხართ მექსიკაში საცხოვრებლის გარეშეც და მაშინაც, თუ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი საზღვარგარეთ გაქვთ (CFF-ის მე-9 მუხლის I ნაწილის „b“ ქვეპუნქტი). მექსიკა თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს; საქართველოსთან შეთანხმება არ არის, ამიტომ სახელმწიფო სამსახურის წესი, რომელიც სხვა შეთანხმებებში ანაზღაურების დაბეგვრას ზღუდავს, აქ არ მოქმედებს.
- SAT-ს საგადასახადო რეზიდენტობის შეცვლის შესახებ შეტყობინება წარუდგინეთ, მაგრამ სხვა სახელმწიფოში ახალი რეზიდენტობის დადასტურება არ შეგიძლიათ. CFF-ის მე-9 მუხლის მიხედვით მექსიკის რეზიდენტის სტატუსს შეტყობინების წელს და მომდევნო ხუთ წელს არ კარგავთ — მექსიკა თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს. საქართველოსთან შეთანხმება არ არის: თუ საქართველოც რეზიდენტად მიგიჩნევთ, ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ხართ.
- მექსიკის საგადასახადო რეზიდენტი იყავით და SAT-ისთვის საგადასახადო რეზიდენტობის შეცვლის შესახებ შეტყობინების წარუდგენლად წახვედით — CFF-ის მე-9 მუხლის მიხედვით მექსიკის რეზიდენტის სტატუსს არ კარგავთ, მაშინაც კი, თუ იქ საცხოვრებელი აღარ გაქვთ. მექსიკა თქვენს მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს. საქართველოსთან შეთანხმება არ არის, ამიტომ საქართველოს რეზიდენტობა მექსიკის რეზიდენტობას არ წყვეტს.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- საცხოვრებელი მექსიკაშიც გაქვთ და საქართველოშიც, მაგრამ შემოსავლის 50 %-ზე მეტს მექსიკური წყაროდან არ იღებთ, პროფესიული საქმიანობა მექსიკაში არ არის თავმოყრილი, ხოლო სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი საქართველოშია. სავარაუდოდ, მექსიკის რეზიდენტი არ ხართ (CFF-ის მე-9 მუხლის I ნაწილის „a“ ქვეპუნქტი) და მექსიკაში გადასახადს მხოლოდ მექსიკურ შემოსავალზე იხდით (art. 1 LISR, Título V).
- მექსიკის მოქალაქე ხართ, მაგრამ მექსიკაში საცხოვრებელი არ გაქვთ და მისი საგადასახადო რეზიდენტი არასოდეს ყოფილხართ. კანონი ვარაუდობს, რომ მექსიკის მოქალაქე მისი რეზიდენტია, სანამ საწინააღმდეგოს არ დაამტკიცებს (CFF-ის მე-9 მუხლი); თუ ამის დამტკიცება შეგიძლიათ, მექსიკის რეზიდენტი არ ხართ და იქ გადასახადს მხოლოდ მექსიკურ შემოსავალზე იხდით.
- მექსიკის მოქალაქე არ ხართ, იქ საცხოვრებელი (casa habitación) არ გაქვთ და მისი საგადასახადო რეზიდენტი არ ყოფილხართ — მექსიკის არარეზიდენტი ხართ. მექსიკაში გატარებულ დღეებს თავისთავად მნიშვნელობა არ აქვს. მექსიკა მხოლოდ მექსიკური წყაროს შემოსავალს ბეგრავს საბოლოო გადასახადით (Título V LISR): მექსიკაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი — წელიწადში 125 900 პესოს ზემოთ 15 % და 1 000 000 პესოს ზემოთ 30 % (გადასახადის გარეშე, თუ გადამხდელი უცხოელი პირია მექსიკაში დაწესებულების გარეშე და მექსიკაში 183 დღეზე ნაკლებ ხანს იმყოფებით), ჰონორარი — 25 %, დივიდენდი — 10 %.
- მექსიკაში ცხოვრობდით, წახვედით, SAT-ს საგადასახადო რეზიდენტობის შეცვლის შესახებ შეტყობინება წარუდგინეთ და ახალი რეზიდენტობის დადასტურება უცხოური საგადასახადო ორგანოს ცნობით შეგიძლიათ. მექსიკაში საცხოვრებელი არ გაქვთ — მექსიკის რეზიდენტი არ ხართ რეზიდენტობის შეცვლის დღიდან (CFF-ის მე-9 მუხლი) და იქ გადასახადს მხოლოდ მექსიკურ შემოსავალზე იხდით.
სად განსხვავდება მექსიკის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: მექსიკისა და საქართველოს რეზიდენტი ერთდროულად. მექსიკა რეზიდენტად გთვლით მექსიკაში საცხოვრებლისა (casa habitación) და სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის, მექსიკის მოქალაქეობის ან იმის გამო, რომ SAT-ისთვის შეტყობინების გარეშე წახვედით; დღეებს ის არ ითვლის. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, ან ფინანსთა მინისტრის წესით მიგენიჭათ რეზიდენტის სტატუსი (34-ე მუხლი); საცხოვრებელს და ინტერესების ცენტრს საქართველო არ აფასებს. ორივე კრიტერიუმი ერთსა და იმავე წელს შეიძლება შესრულდეს — მაგალითად, საქართველოში გადასვლის პირველ წელს SAT-ისთვის შეტყობინების გარეშე ან მექსიკაში შენარჩუნებული საცხოვრებლით. შეთანხმება არ არის, ამიტომ „მუდმივი საცხოვრებლის“ ტესტი არ გამოიყენება და ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი რჩებით.
- სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი: მექსიკა შემოსავლის წყაროს უყურებს, საქართველო — მხოლოდ დღეებს. მექსიკა სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრს მექსიკაში მიიჩნევს უკვე მაშინ, როცა წლის შემოსავლის 50 %-ზე მეტის წყარო მექსიკაშია ან იქაა ძირითადი პროფესიული საქმიანობა. ხელფასისა და ჰონორარის წყარო იქაა, სადაც სამუშაო ფიზიკურად სრულდება, ამიტომ მექსიკიდან ქართველი დამსაქმებლის ან დამკვეთისთვის დისტანციური მუშაობა მექსიკური შემოსავალია. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ინტერესების ცენტრს საერთოდ არ აფასებს — მხოლოდ საქართველოში ყოფნის დღეებს (34-ე მუხლი). საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი საქართველოსთვის უცხოური წყაროა და რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია, ამიტომ მექსიკიდან შესრულებულ სამუშაოზე მხოლოდ მექსიკურ ISR-ს გადაიხდით, მაშინაც კი, თუ საქართველოს რეზიდენტიც ხართ.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- საქართველოსა და მექსიკას შორის ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება არ არის. საქართველო არ არის SAT-ის მოქმედი შეთანხმებების ნუსხაში (RMF 2026-ის regla 2.1.2-ის II ნაწილი) და მექსიკის შეთანხმებებში, რომლებზეც მრავალმხრივი კონვენცია (MLI) ვრცელდება; მექსიკა არ არის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ნუსხაში. შედეგად: ორმაგ რეზიდენტობას ვერაფერი წყვეტს — თითოეული სახელმწიფო თავის კანონს იყენებს; მექსიკის განაკვეთები გადახდის წყაროსთან (დივიდენდი 10 %, ჰონორარი და იჯარა 25 %, როიალტი 25–35 %) არ მცირდება; ურთიერთშეთანხმების პროცედურა არ არის. ორმაგ დაბეგვრას შიდა ნორმები ამსუბუქებს: მექსიკა ქართულ საშემოსავლო გადასახადს ჩაითვლის (art. 5 LISR — შეთანხმება საჭირო არ არის), საქართველო კი რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოური წყაროს შემოსავალს არ უბეგრავს. საგადასახადო ინფორმაციას საქართველო და მექსიკა ურთიერთდახმარების კონვენციით ცვლიან (regla 2.1.2-ის III ნაწილი, 01.01.2013-დან).
- ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი: რომელი შემოსავალი იბეგრება ორჯერ. საქართველო უცხოური წყაროს შემოსავალს რეზიდენტ ფიზიკურ პირს არ უბეგრავს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი), ამიტომ მექსიკური და მესამე ქვეყნების შემოსავალი მხოლოდ მექსიკაში იბეგრება. ორჯერ იბეგრება საქართველოში არსებული წყაროს შემოსავალი — საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი, საქართველოდან გაწეული მომსახურება (მათ შორის, დისტანციურად მექსიკელი დამკვეთებისთვის), ქართული დივიდენდი, პროცენტი და ქირა: საქართველო მას თავისი განაკვეთებით ბეგრავს, მექსიკა კი მსოფლიო შემოსავალში ითვალისწინებს და ქართულ გადასახადს ჩაითვლის — არაუმეტეს ამ შემოსავალზე მექსიკური ISR-ისა; ჩაუთვლელი ნაწილი მომდევნო ათი წლის განმავლობაში ჩაითვლება (art. 5 LISR). ქართულ საშემოსავლო გადასახადს (20 %) და 5 %-იან დაკავებას ISR-ის ბუნება აქვს (regla 3.1.6); მცირე ბიზნესის 1 %-იანი გადასახადი ბრუტო შემოსავალზე, გამოქვითვების გარეშე, — არა, ამიტომ ის არ ჩაითვლება. საქართველო მექსიკურ გადასახადს არ ჩაითვლის (124-ე მუხლი მხოლოდ საწარმოებს ეხება).
- მექსიკა დღეებს არ ითვლის: 183 დღე რეზიდენტად არ გაქცევთ. საქართველოსგან განსხვავებით (183 დღე ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება), მექსიკის კანონი დღეების ზღვარს არ ადგენს: რეზიდენტობას საცხოვრებელი (casa habitación) და სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი განსაზღვრავს. შეიძლება მექსიკაში ნახევარ წელზე მეტი გაატაროთ და მისი რეზიდენტი არ გახდეთ, თუ იქ დროებით, ტურისტული მიზნით ცხოვრობთ, — და პირიქით, რეზიდენტი პირველივე დღიდან გახდეთ, თუ იქ საცხოვრებელი დაიდეთ. ერთ ნაქირავებ საცხოვრებელში ხანგრძლივი, არატურისტული ცხოვრება საგადასახადო ორგანომ შეიძლება casa habitación-ის დადებად მიიჩნიოს. მექსიკაში დღეები მხოლოდ მექსიკური ხელფასის გათავისუფლებისთვის ითვლება (183 დღეზე ნაკლები 12-თვიან პერიოდში, arts. 154, 156 LISR).
- მექსიკიდან საქართველოში გადასვლა: შეტყობინება SAT-ს არაუგვიანეს 15 დღით ადრე. მექსიკის რეზიდენტობის შესაწყვეტად SAT-ს წარუდგინეთ შეტყობინება საგადასახადო რეზიდენტობის შეცვლის შესახებ (aviso de cambio de residencia fiscal) გასვლამდე არაუგვიანეს 15 დღისა და არა უადრეს ორი თვისა (ficha 30/CFF, თუ მექსიკაში საქმიანობას წყვეტთ, ან 28/CFF, თუ იქ შემოსავალს კვლავ მიიღებთ). შეტყობინების გარეშე მექსიკის რეზიდენტად რჩებით; თუ ახალ რეზიდენტობას ვერ დაადასტურებთ — შეტყობინების წელს და მომდევნო ხუთ წელსაც. საქართველოს რეზიდენტობას შემოსავლების სამსახურის ცნობა ადასტურებს, ის კი მხოლოდ მაშინ გაიცემა, როცა 12-თვიან პერიოდში საქართველოში 183 დღეს დააგროვებთ: დაგეგმეთ, რომ ცნობა გადასვლის წლის ბოლოსთვის გქონდეთ. საქართველოს ტერიტორიული დაბეგვრა და მცირე ბიზნესის 1 % ჩვეულებრივ შეღავათიან საგადასახადო რეჟიმად ითვლება (გადასახადი მექსიკური ISR-ის 75 %-ზე ნაკლებია, art. 176 LISR), მაგრამ ხუთწლიანი წესი არ გამოიყენება: საქართველო ინფორმაციის ფართო გაცვლის ქვეყანაა (regla 2.1.2-ის III ნაწილის „a“ ქვეპუნქტი) და ურთიერთდახმარების კონვენციის 30-ე მუხლზე დათქმები არ გაუკეთებია, ხოლო მექსიკის დათქმები ISR-ს არ ეხება.
- მექსიკაში მუშაობა საქართველოს რეზიდენტად. მექსიკაში ფიზიკურად შესრულებული სამუშაოს ხელფასი მექსიკური წყაროა — მათ შორის, ქართველი დამსაქმებლისთვის დისტანციური მუშაობა, როცა მექსიკაში იმყოფებით. არარეზიდენტი საბოლოო გადასახადს იხდის: წელიწადში 125 900 პესოს ზემოთ — 15 % 1 000 000 პესომდე და 30 % მის ზემოთ; დამოუკიდებელი მომსახურების ჰონორარი — 25 % ბრუტო თანხიდან. მექსიკის შიდა წესით გადასახადი არ არის, თუ გადამხდელი უცხოელი პირია მექსიკაში დაწესებულების გარეშე და მექსიკაში 12-თვიან პერიოდში 183 დღეზე ნაკლებ ხანს იმყოფებით (arts. 154, 156 LISR) — ეს გათავისუფლება შეთანხმების გარეშეც მოქმედებს. საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური წყაროს შემოსავალია და რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი, 104-ე მუხლი), ამიტომ ამ ხელფასზე მხოლოდ მექსიკურ გადასახადს გადაიხდით.
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა მექსიკელი დამკვეთებისთვის. საქართველოდან ფიზიკურად შესრულებული სამუშაო და მომსახურება ქართული წყაროს შემოსავალია (104-ე მუხლი): ხელფასი 20 %-ით იბეგრება, ინდივიდუალური მეწარმის მომსახურება მცირე ბიზნესის სტატუსით — 1 %-ით. მექსიკისთვის საზღვარგარეთიდან გაწეულ მომსახურებას და საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასს მექსიკური წყარო არ აქვს (arts. 154, 156 LISR), ამიტომ, თუ მექსიკის რეზიდენტი არ ხართ, მექსიკა ამ შემოსავალს არ ბეგრავს. გამონაკლისია ტექნიკური დახმარებისა და როიალტის (მაგალითად, პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზიის) საფასური, რომელსაც მექსიკის რეზიდენტი იხდის: მექსიკა 25 %-ს აკავებს (პატენტებსა და სასაქონლო ნიშნებზე — 35 %, art. 167 LISR), საქართველო კი ამ გადასახადს არ ჩაითვლის — შეთანხმება არ არის, ხოლო 124-ე მუხლი მხოლოდ საწარმოებს ეხება. ხელშეკრულებაში მკაფიოდ აღწერეთ, რომ მომსახურებას უწევთ და არა ტექნიკურ დახმარებას ან ლიცენზიას.
- მექსიკური პასიური შემოსავალი საქართველოს რეზიდენტისთვის: საბოლოო გადასახადი წყაროსთან. მექსიკური კომპანიის დივიდენდზე მექსიკა არარეზიდენტს 10 %-ს აკავებს (art. 164), მექსიკაში არსებული უძრავი ქონების ქირაზე — 25 %-ს ბრუტო თანხიდან (art. 158), მის გაყიდვაზე — 25 %-ს ბრუტო თანხიდან ან, არჩევით, 35 %-ს მოგებიდან (arts. 160–161), პროცენტზე — 4,9 %-დან 35 %-მდე (art. 166), როიალტიზე — 25 % ან 35 % (art. 167); IMSS-ისა და ISSSTE-ს პენსია ხელფასივით იბეგრება (125 900 პესოს ზემოთ 15 % და 30 %). შეთანხმება არ არის, ამიტომ განაკვეთები არ მცირდება. საქართველოში ეს უცხოური წყაროს შემოსავალია და რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია, ამიტომ მექსიკური გადასახადი საბოლოოა და საქართველოში მეორე გადასახადი არ არის.
- ინდივიდუალური მეწარმე საქართველოში და მექსიკის რეზიდენტობა. თუ მექსიკის რეზიდენტი ხართ და საქართველოში ინდივიდუალური მეწარმე ხართ, საქართველო საქართველოში არსებული წყაროს შემოსავალს ბეგრავს — მცირე ბიზნესის სტატუსით 1 %-ით (500 000 ლარის ზემოთ — 3 %-ით), ზოგადი რეჟიმით 20 %-ით მოგებიდან. მექსიკა მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს თავისი წესებით და უცხოურ გადასახადს მხოლოდ მაშინ ჩაითვლის, თუ მას ISR-ის ბუნება აქვს (regla 3.1.6): 20 %-იანი საშემოსავლო გადასახადი მოგებიდან ჩაითვლება, მცირე ბიზნესის 1 % ბრუტო შემოსავლიდან, გამოქვითვების გარეშე, — არა. ამიტომ მექსიკის რეზიდენტობისას მცირე ბიზნესის რეჟიმი ორმაგ დაბეგვრას იწვევს; შეადარეთ ზოგად რეჟიმს.
- პენსიები: შეთანხმების გარეშე თითოეული სახელმწიფო თავის კანონს იყენებს. შეთანხმების გარეშე არ არსებობს წესი, რომელიც პენსიას ერთ სახელმწიფოს მიაკუთვნებს. საქართველო არ ბეგრავს სახელმწიფო პენსიას და დაგროვებითი საპენსიო სქემის პენსიას (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ და „ბ³“ ქვეპუნქტები), ხოლო უცხოურ პენსიას რეზიდენტისთვის — როგორც უცხოური წყაროს შემოსავალს. მექსიკა რეზიდენტს მექსიკურ და უცხოურ პენსიებს უბეგრავს (ქართულ პენსიასაც) და უცხოურ გადასახადს ჩაითვლის; არარეზიდენტს — მხოლოდ მექსიკურს: IMSS-ისა და ISSSTE-ს პენსია არარეზიდენტის ხელფასივით იბეგრება (წლის პირველი 125 900 პესო გათავისუფლებულია, შემდეგ 15 % 1 000 000 პესომდე და 30 % მის ზემოთ). საქართველოს რეზიდენტისთვის ეს მექსიკური გადასახადი საბოლოოა.
- მექსიკის მოქალაქეობა: რეზიდენტობის პრეზუმფცია. მექსიკის მოქალაქე (მათ შორის, საქართველოსა და მექსიკის ორმაგი მოქალაქე) მის საგადასახადო რეზიდენტად ითვლება, სანამ საწინააღმდეგოს არ დაამტკიცებს (CFF-ის მე-9 მუხლი): რომ მექსიკაში საცხოვრებელი არ აქვს, ხოლო თუ იქ ცხოვრობდა — რომ SAT-ს შეტყობინება წარუდგინა და ახალი საგადასახადო რეზიდენტობა დაადასტურა. მექსიკის მოქალაქე სახელმწიფო სამსახურში ყოველთვის მისი რეზიდენტია. შეთანხმება არ არის, ამიტომ საქართველოს რეზიდენტობა ამ პრეზუმფციას თავისთავად არ აუქმებს — საჭიროა მტკიცებულებები: საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა, საქართველოში საცხოვრებლისა და კავშირების დოკუმენტები. საქართველოსთვის მოქალაქეობას მნიშვნელობა არ აქვს — მხოლოდ დღეები (34-ე მუხლი).
- მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირის სტატუსი და მექსიკა. ფინანსთა მინისტრის წესით მინიჭებული რეზიდენტის სტატუსი (მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირი) 183 დღის გარეშე მხოლოდ ცნობაში მითითებული საგადასახადო წლისთვის მოქმედებს. მექსიკისთვის ეს ცნობა ახალი საგადასახადო რეზიდენტობის დადასტურებად გამოდგება რეზიდენტობის შეცვლის შეტყობინებისას, მაგრამ თავისთავად საკმარისი არ არის: თუ მექსიკაში საცხოვრებელს (და სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრს) ინარჩუნებთ ან SAT-ს შეტყობინება არ წარუდგინეთ, მექსიკის რეზიდენტად რჩებით და მსოფლიო შემოსავალზე იხდით გადასახადს; მექსიკის მოქალაქეები, გარდა ამისა, რეზიდენტებად ივარაუდებიან (CFF-ის მე-9 მუხლი). ხუთწლიანი წესი (შეღავათიანი რეჟიმი) საქართველოზე არ გამოიყენება.
- გადასვლის წელი: არც საქართველო ყოფს წელს და არც მექსიკა. საქართველო რეზიდენტობას მთელ კალენდარულ წელზე ადგენს. მექსიკის კანონიც ფიზიკური პირებისთვის წლის გაყოფას არ ითვალისწინებს: ვინც მექსიკას ტოვებს, რეზიდენტობას შეცვლის დღიდან კარგავს, თუ SAT-ს შეტყობინება წარუდგინა, და ამ წელს წინასწარ გადახდილ გადასახადებს საბოლოოდ მიიჩნევს, წლიური დეკლარაციის გარეშე (art. 90 LISR); ვინც მექსიკაში ჩადის და საცხოვრებელს დებს, რეზიდენტია კანონით დადგენილი საწყისი თარიღის გარეშე. შეთანხმების გარეშე იმ თვეებზე, როცა ორივე სახელმწიფო რეზიდენტად გთვლით, tie-breaker არ არსებობს. გასვლის გადასახადი ფიზიკური პირებისთვის არც საქართველოს აქვს და არც მექსიკას (art. 12 LISR მხოლოდ იურიდიულ პირებს ეხება).
- რეზიდენტობის ცნობები და დოკუმენტები. შეთანხმების გარეშე რეზიდენტობის ცნობა არც ერთ სახელმწიფოში დაკავებულ გადასახადს არ ამცირებს — ის მხოლოდ საგადასახადო რეზიდენტობის მტკიცებულებაა. საქართველოს რეზიდენტობის ცნობას შემოსავლების სამსახური ყოველი წლისთვის გასცემს (N4 ფორმა); მექსიკაში ის საჭიროა რეზიდენტობის შეცვლის შეტყობინებისას ახალი რეზიდენტობის დასადასტურებლად (TFJA-ს პრაქტიკით, უცხოური რეზიდენტობა საგადასახადო ორგანოს ცნობით ან მის მიერ დამოწმებული დეკლარაციით მტკიცდება) და მექსიკის მოქალაქისთვის რეზიდენტობის პრეზუმფციის გასაქარწყლებლად. მექსიკის რეზიდენტობის ცნობას (constancia de residencia para efectos fiscales) SAT ონლაინ გასცემს (ficha 24/CFF). მექსიკაში ქართული გადასახადის ჩასათვლელად შეინახეთ ქართული დაკავებისა და გადახდის დოკუმენტები: საქართველო მექსიკასთან ინფორმაციას ცვლის, ამიტომ დაკავების ცნობა საკმარისია (art. 5 LISR).
- სოციალური დაზღვევა: საქართველოსა და მექსიკას შორის შეთანხმება არ არის. მექსიკას სოციალური დაზღვევის შეთანხმებები მხოლოდ ესპანეთთან და კანადასთან აქვს; საქართველოსთან შეთანხმება არ არის. დროებით მივლინებულის ცნობა, რომელიც ერთ-ერთ ქვეყანაში შენატანებისგან გაგათავისუფლებდათ, არ არსებობს, და სადაზღვევო პერიოდები პენსიისთვის არ ჯამდება. მექსიკაში დაქირავებით მუშაობისას IMSS-ის შენატანები მექსიკის წესებით იხდება; საქართველოს დაგროვებითი პენსია საქართველოს მოქალაქეებსა და მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელებზე ვრცელდება, საგადასახადო რეზიდენტობის მიუხედავად. სოციალური შენატანები საგადასახადო რეზიდენტობაზე არ არის დამოკიდებული.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
საქართველოსა და ამ სახელმწიფოს შორის ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმება არ მოქმედებს.
ტერმინები, რომლებსაც მექსიკაში შეხვდებით
- SAT
- მექსიკის საგადასახადო ადმინისტრირების სამსახური (Servicio de Administración Tributaria); იღებს შეტყობინებებს და გასცემს რეზიდენტობის ცნობას
- CFF
- მექსიკის ფედერაციის საგადასახადო კოდექსი (Código Fiscal de la Federación); ფიზიკური პირების რეზიდენტობა — მე-9 მუხლი
- casa habitación
- საცხოვრებელი, სადაც ცხოვრობთ; მექსიკის რეზიდენტად გაქცევთ დღეების მიუხედავად
- centro de intereses vitales
- სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი; მექსიკაში, კერძოდ, — შემოსავლის 50 %-ზე მეტი მექსიკური წყაროდან ან იქ ძირითადი პროფესიული საქმიანობა
- aviso de cambio de residencia fiscal
- SAT-ისთვის შეტყობინება საგადასახადო რეზიდენტობის შეცვლის შესახებ, წასვლამდე არაუგვიანეს 15 დღისა; მის გარეშე მექსიკის რეზიდენტად რჩებით
- ISR
- მექსიკის საშემოსავლო გადასახადი (Impuesto sobre la Renta): რეზიდენტისთვის — 1,92–35 % მსოფლიო შემოსავალზე, არარეზიდენტისთვის — საბოლოო გადასახადი მექსიკურ შემოსავალზე
კითხვები
მექსიკაში 183 დღეზე მეტს გავატარებ. მისი საგადასახადო რეზიდენტი გავხდები?
აუცილებლად არა: მექსიკის კანონი დღეებს არ ითვლის. რეზიდენტად საცხოვრებელი (casa habitación) გაქცევთ — საკუთარი ან საცხოვრებლად ნაქირავები; საცხოვრებელი, რომელშიც მხოლოდ დროებით, ტურისტული მიზნით ცხოვრობთ, არ ითვლება (art. 5 Reglamento CFF). თუ საცხოვრებელი საქართველოშიც გაქვთ, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი წყვეტს: მექსიკური წყაროს შემოსავლის 50 %-ზე მეტი ან იქ ძირითადი პროფესიული საქმიანობა რეზიდენტად გაქცევთ. საქართველოსთან შეთანხმება არ არის, ამიტომ თუ საქართველოც რეზიდენტად გთვლით, ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი იქნებით.
მექსიკიდან საქართველოში გადავდივარ. რა უნდა გავაკეთო, რომ მექსიკის რეზიდენტი აღარ ვიყო?
SAT-ს წარუდგინეთ შეტყობინება საგადასახადო რეზიდენტობის შეცვლის შესახებ წასვლამდე არაუგვიანეს 15 დღისა და დაადასტურეთ ახალი რეზიდენტობა საქართველოს შემოსავლების სამსახურის ცნობით (ის გაიცემა, როცა საქართველოში 12-თვიან პერიოდში 183 დღეს დააგროვებთ). შეტყობინების გარეშე მექსიკის რეზიდენტად რჩებით, ახალი რეზიდენტობის დადასტურების გარეშე — შეტყობინების წელს და მომდევნო ხუთ წელსაც. საქართველოს ტერიტორიული დაბეგვრა შეღავათიან რეჟიმად ითვლება, მაგრამ ხუთწლიანი წესი საქართველოზე არ გამოიყენება: საქართველო მექსიკასთან ინფორმაციას ცვლის და ურთიერთდახმარების კონვენციის მონაწილეა დათქმების გარეშე.
საქართველოდან დისტანციურად ვმუშაობ მექსიკელი კომპანიისთვის. სად ვიხდი გადასახადს?
საქართველოში შესრულებული სამუშაო ქართული წყაროს შემოსავალია: ხელფასი 20 %-ით იბეგრება, მომსახურება მცირე ბიზნესის სტატუსით — 1 %-ით. თუ მექსიკის რეზიდენტი არ ხართ, საქართველოდან გაწეულ მომსახურებას მექსიკური წყარო არ აქვს, გარდა ტექნიკური დახმარებისა და როიალტისა — მათზე მექსიკა 25 %-ს აკავებს, საქართველო კი ამ გადასახადს არ ჩაითვლის. თუ მექსიკის რეზიდენტიც ხართ, მექსიკა მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს და ქართულ 20 %-ს ჩაითვლის, 1 %-ს კი — არა.
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- art. 9o, fr. I, Código Fiscal de la Federación (CFF), texto vigente (reformas publicadas en el DOF el 05.01.2004 y el 12.11.2021; última reforma del CFF: DOF 09.04.2026) — მექსიკის რეზიდენტები არიან ფიზიკური პირები: ა) რომლებმაც მექსიკაში საცხოვრებელი (casa habitación) დაიდეს; თუ საცხოვრებელი სხვა ქვეყანაშიც აქვთ — მექსიკის რეზიდენტები არიან, როცა მექსიკაშია მათი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, რაც, სხვა შემთხვევებთან ერთად (entre otros casos), ივარაუდება, თუ კალენდარული წლის მთელი შემოსავლის 50 %-ზე მეტის წყარო მექსიკაშია ან მექსიკაშია პროფესიული საქმიანობის ძირითადი ცენტრი; ბ) მექსიკის მოქალაქეები, რომლებიც სახელმწიფოს მოხელეები ან თანამშრომლები არიან, მაშინაც კი, თუ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი საზღვარგარეთ აქვთ. მექსიკის მოქალაქე რეზიდენტად ივარაუდება, სანამ საწინააღმდეგოს არ დაამტკიცებს. ყოფნის დღეების რაოდენობას კანონი არ ადგენს.
- art. 5 Reglamento del CFF (DOF 02.04.2014) — პირს მექსიკაში საცხოვრებელი (casa habitación) არ დაუდია, თუ უძრავ ქონებაში დროებით, ტურისტული მიზნით ცხოვრობს, ხოლო მისი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი მექსიკაში არ არის.
- art. 9o CFF, tres últimos párrafos (reforma publicada en el DOF el 12.11.2021, vigente desde el 01.01.2022) — ვინც მექსიკის რეზიდენტობას წყვეტს, საგადასახადო ორგანოს შეტყობინებას (aviso) საგადასახადო რეზიდენტობის შეცვლამდე არაუგვიანეს 15 დღისა წარუდგენს; შეტყობინების გარეშე რეზიდენტის სტატუსი არ იკარგება. სტატუსს არც ის კარგავს, ვინც ახალ საგადასახადო რეზიდენტობას ვერ დაადასტურებს ან დაადასტურებს ისეთ სახელმწიფოში, სადაც მისი შემოსავალი შეღავათიან საგადასახადო რეჟიმს (régimen fiscal preferente, LISR-ის VI სათაურის I თავი) ექვემდებარება — შეტყობინების წარდგენის საგადასახადო წელს და მომდევნო ხუთ წელს. შეღავათიანი რეჟიმის წესი არ გამოიყენება, თუ ახალ სახელმწიფოს მექსიკასთან აქვს საგადასახადო ინფორმაციის ფართო გაცვლის შეთანხმება და, ამასთან, საერთაშორისო შეთანხმება გადასახადების შეტყობინების, აკრეფისა და იძულებით გადახდევინების სფეროში ურთიერთდახმარების შესახებ.
- arts. 29, fr. XVII, y 30, fr. XIV, del Reglamento del CFF; regla 2.5.1 de la Resolución Miscelánea Fiscal (RMF) para 2026 (compilación del SAT al 02.10.2026) — შეტყობინება საგადასახადო რეზიდენტობის შეცვლის შესახებ წარედგინება შეცვლამდე არაუგვიანეს 15 დღისა და არა უადრეს ორი თვისა. ფიზიკური პირი, რომელიც მექსიკაში საქმიანობას მთლიანად წყვეტს, მას საქმიანობის შეჩერების შეტყობინებად წარადგენს (ficha 30/CFF «Aviso de suspensión de actividades»); ვინც მექსიკაში დასაბეგრ შემოსავალს კვლავ იღებს — საქმიანობისა და ვალდებულებების განახლების შეტყობინებად (ficha 28/CFF).
- art. 1 LISR — მექსიკის რეზიდენტი ფიზიკური პირები საშემოსავლო გადასახადს (ISR) ყველა შემოსავალზე იხდიან, წყაროს მიუხედავად; არარეზიდენტები — მხოლოდ მექსიკაში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალზე ან მექსიკაში მათი მუდმივი დაწესებულებისთვის მიკუთვნებულ შემოსავალზე.
- arts. 150 y 152 LISR; Anexo 8 de la RMF para 2026 (DOF 28.12.2025), tarifa anual 2026 — რეზიდენტი ფიზიკური პირის წლიური ISR — პროგრესული შკალით 1,92 %-დან 35 %-მდე; 2026 წლისთვის ზღვრები ინფლაციით გაიზარდა (კოეფიციენტი 1,13213): 35 % — დასაბეგრი შემოსავლის 5 107 703,93 პესოს ზემოთ ნაწილზე. წლიური დეკლარაცია მომდევნო წლის აპრილში წარედგინება (art. 150); პირებს, რომლებსაც მხოლოდ 400 000 პესომდე ხელფასი აქვთ და მასზე გადასახადი დაკავდა, შეუძლიათ არ წარადგინონ.
- arts. 153–167 LISR (Título V, residentes en el extranjero con ingresos de fuente de riqueza en México) — არარეზიდენტი იხდის საბოლოო გადასახადს, რომელსაც მექსიკის რეზიდენტი გადამხდელი აკავებს (დაკავების გარეშე — თავად იხდის 15 დღეში): ხელფასი და პენსია — წლის პირველი 125 900 პესო გათავისუფლებულია, შემდეგ 15 % 1 000 000 პესომდე და 30 % — მის ზემოთ (arts. 154–155); ხელფასი და ჰონორარი, რომელსაც იხდის უცხოელი პირი მექსიკაში მუდმივი დაწესებულების გარეშე, გათავისუფლებულია, თუ მექსიკაში ყოფნა 12-თვიან პერიოდში (ზედიზედ ან წყვეტილად) 183 დღეზე ნაკლებია (arts. 154, 156); მექსიკაში გაწეული დამოუკიდებელი მომსახურების ჰონორარი — 25 % ბრუტო თანხიდან (art. 156); მექსიკაში არსებული უძრავი ქონების ქირა, უძრავი ქონების ან მექსიკური კომპანიების აქციების გაყიდვა — 25 % ბრუტო თანხიდან (arts. 160–161-ის პირობებში შეიძლება 35 % მოგებიდან); დივიდენდი — 10 % (art. 164); როიალტი და ტექნიკური დახმარება — 25 %, პატენტები და სასაქონლო ნიშნები — 35 % (art. 167); პროცენტი — 4,9 %-დან 35 %-მდე, მსესხებლის მიხედვით (art. 166).
- regla 2.1.2, fr. III, inciso a), RMF 2026 (República de Georgia, a partir del 01.01.2013); Georgia no figura en la fr. II — საქართველო იმ ქვეყნებს შორისაა, რომლებთანაც მოქმედებს კონვენცია საგადასახადო საკითხებში ურთიერთდახმარების შესახებ და რომლებიც მექსიკასთან ინფორმაციას ცვლიან (ინფორმაციის ფართო გაცვლის შეთანხმება CFF-ის მე-9 მუხლის მიზნებისთვის); II ნაწილში — მოქმედი ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმებების მქონე ქვეყნების ნუსხაში — საქართველო არ არის.
- Convención sobre Asistencia Administrativa Mutua en Materia Fiscal (Consejo de Europa/OCDE, 1988, modificada por el Protocolo de 2010), arts. 11 a 17 y 30; reservas y declaraciones de las Partes (base de datos oficial de tratados de los Países Bajos, depositario de consulta) — კონვენცია ითვალისწინებს ინფორმაციის გაცვლას, საგადასახადო მოთხოვნების იძულებით გადახდევინებაში დახმარებას (11–16-ე მუხლები) და დოკუმენტების ჩაბარებას (მე-17 მუხლი); მხარეს შეუძლია დათქმით უარი თქვას გადახდევინებაში ან ჩაბარებაში დახმარებაზე (30-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ და „დ“ ქვეპუნქტები). მექსიკის დათქმები (23.05.2012) მხოლოდ მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის გადასახადებს ეხება, ISR-ისა და დღგ-ის გარდა, ამიტომ ISR დაფარულია. საქართველოს 30-ე მუხლზე დათქმები არ გაუკეთებია (მისი განცხადებები მხოლოდ A, B და C დანართებს ეხება).
- Convención multilateral (MLI), posición de México en el depósito (15.03.2023), art. 2: lista de convenios comprendidos — მექსიკის ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმებების ნუსხაში, რომლებზეც მრავალმხრივი კონვენცია ვრცელდება, საქართველოსთან შეთანხმება არ არის.
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა — ნუსხაში 58 შეთანხმებაა. სერვისის 30 ქვეყნიდან მოქმედებს შეთანხმებები უკრაინასთან, პოლონეთთან, ჩეხეთთან, რუმინეთთან, უნგრეთთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, ინდოეთთან, იაპონიასთან, გერმანიასთან, ავსტრიასთან, საფრანგეთთან, ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, იტალიასთან, სინგაპურთან, შვედეთთან, შვეიცარიასთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ნიდერლანდთან. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, კანადასთან, მექსიკასთან, ბრაზილიასთან, არგენტინასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ტაივანთან, პაკისტანთან და ბანგლადეშთან შეთანხმება არ არის.
- art. 5 LISR (acreditamiento del ISR pagado en el extranjero) — მექსიკის რეზიდენტი თავის ISR-ში ჩაითვლის საზღვარგარეთ უცხოური წყაროს შემოსავალზე გადახდილ საშემოსავლო გადასახადს — არაუმეტეს იმ მექსიკური ISR-ისა, რომელიც ამ შემოსავალს შეესაბამება (გამოითვლება ქვეყნების მიხედვით); ნამეტი ჩაითვლება მომდევნო ათი წლის განმავლობაში. საჭიროა გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი; თუ გადასახადი დაკავდა ისეთ ქვეყანაში, რომელთანაც ინფორმაციის ფართო გაცვლის შეთანხმება არსებობს, დაკავების ცნობა საკმარისია. ჩათვლისთვის ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება საჭირო არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- regla 3.1.6 de la RMF para 2026 (compilación del SAT al 02.10.2026); art. 5, penúltimo párrafo, LISR — საზღვარგარეთ გადახდილ გადასახადს ISR-ის ბუნება აქვს (და ჩაითვლება), თუ ის მოქმედ ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმებაშია პირდაპირ ჩამოთვლილი (art. 5 LISR) ან აკმაყოფილებს regla 3.1.6-ის პირობებს: იხდება ზოგადი და სავალდებულო კანონით, არ არის საქონლის ან მომსახურების საფასური ან სოციალური შენატანი, და მისი ობიექტი მიღებული შემოსავალია (ბაზა შემოსავალს უნდა ზომავდეს: LISR-ის მსგავსი გამოქვითვები ან წმინდა ბაზა). თუ ეს პირობები არ სრულდება, საკმარისია, რომ ობიექტი და ბაზა ISR-ისას არსებითად ჰგავდეს. გადასახადის სახელწოდებას და იმას, როგორ აკვალიფიცირებს მას დამდგენი ქვეყანა, მნიშვნელობა არ აქვს.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლი — საქართველოს ფარგლების გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადის ჩათვლის უფლება აქვს საწარმოს — იმ შემოსავალზე, რომელიც საქართველოში არსებული წყაროდან არ არის მიღებული, და არა უმეტეს იმ თანხისა, რომელიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული. ფიზიკური პირისთვის უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ცალმხრივ ჩათვლას კოდექსი არ ითვალისწინებს.
- art. 176 LISR (regímenes fiscales preferentes) — შემოსავალი შეღავათიან საგადასახადო რეჟიმს ექვემდებარება, თუ საზღვარგარეთ არ იბეგრება ან იბეგრება საშემოსავლო გადასახადით, რომელიც მექსიკაში გადასახდელი ISR-ის 75 %-ზე ნაკლებია.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- arts. 156 y 167 LISR (honorarios y regalías/asistencia técnica de residentes en el extranjero) — დამოუკიდებელი მომსახურების ჰონორარის წყარო მექსიკაშია, როცა მომსახურება მექსიკაში იწევა (art. 156): საზღვარგარეთიდან გაწეულ მომსახურებას მექსიკური წყარო არ აქვს. როიალტისა და ტექნიკური დახმარების საფასურის წყარო მექსიკაშია, როცა ქონება ან უფლება მექსიკაში გამოიყენება ან მას მექსიკის რეზიდენტი იხდის; გადამხდელი 25 %-ს აკავებს (პატენტებსა და სასაქონლო ნიშნებზე — 35 %) (art. 167).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ და „ბ³“ ქვეპუნქტები — საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია, სახელმწიფო სტიპენდია და ბიუჯეტიდან გაცემული დახმარებები („ბ“ ქვეპუნქტი), აგრეთვე დაგროვებით საპენსიო სქემაში განხორციელებული საპენსიო შენატანი, მასზე დარიცხული სარგებელი და ამ სქემიდან მიღებული პენსია („ბ³“ ქვეპუნქტი); შეცდომით ან ზედმეტად განხორციელებული შენატანის დაბრუნება, სქემიდან გასვლა და საქართველოს სამუდამოდ დატოვებისას საპენსიო აქტივების დაბრუნება 20 %-ით იბეგრება („ბ³.ა“–„ბ³.გ“ ქვეპუნქტები).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6, 6¹ და 6² ნაწილები — მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევის გარდა, საქართველოს რეზიდენტობა შეიძლება მიენიჭოს მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული წესითა და პირობებით (მე-6 ნაწილი), ხოლო უცხო ქვეყნის მოქალაქეს — მინისტრის მიერ განსაზღვრულ სხვა შემთხვევებში (6² ნაწილი). თუ ფიზიკური პირის რეზიდენტობა არცერთი ქვეყნის მიმართ არ დგინდება, საგადასახადო ორგანოსთვის მიმართვის შემთხვევაში იგი ჩაითვლება საქართველოს რეზიდენტად, თუ საქართველოს მოქალაქეა (6¹ ნაწილი).
- საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2023 წლის 1 მარტის №60 ბრძანება (საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე; გამოქვეყნდა 02.03.2023, ძალაშია 15.04.2023) — არაოფიციალური წყარო: BDO Georgia, Tax Newsletter, 2023 წლის აპრილი; REVERA — არაოფიციალური წყარო (საგადასახადო კონსულტანტები; ბრძანების ოფიციალური ტექსტი matsne.gov.ge-ზე ვერ მოიძებნა). მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირი: დადასტურებული ქონება 3 000 000 ლარზე მეტი ან განცხადებამდე 3 წლის განმავლობაში წლიური შემოსავალი 200 000 ლარზე მეტი. რეზიდენტად ცნობისთვის დამატებით საჭიროა (1) ბინადრობის ნებართვა, ბინადრის მოწმობა ან საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ან (2) განცხადების წინა საგადასახადო წელს საქართველოში არსებული წყაროდან არანაკლებ 25 000 ლარის შემოსავალი; ორივე შემთხვევაში — საქართველოში არანაკლებ 500 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ღირებულების უძრავი ქონება საკუთრებაში (შემოსავლების სამსახურის განმარტებით, Revera). განცხადების წარდგენა შესაძლებელია წარმომადგენლის მეშვეობითაც. REVERA-ს ცნობით, სტატუსი მხოლოდ იმ წლისთვის ენიჭება, რომელშიც განცხადება წარადგინეს.
- art. 90 LISR, párrafo sobre el cambio de residencia durante el año de calendario — რეზიდენტი ფიზიკური პირი, რომელიც კალენდარული წლის განმავლობაში რეზიდენტობას სხვა ქვეყანაში იცვლის, გადახდილ წინასწარ გადასახადებს საბოლოოდ მიიჩნევს და წლიურ დეკლარაციას ვერ წარადგენს.
- art. 12 LISR — მექსიკის რეზიდენტი იურიდიული პირი, რომელიც რეზიდენტობას იცვლის, ISR-ის მიზნებისთვის ლიკვიდირებულად ითვლება (ქონება — შეცვლის დღის საბაზრო ღირებულებით). ფიზიკური პირებისთვის ანალოგიურ წესს კანონი არ ითვალისწინებს.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი — საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ: რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება; არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება (პირველი ნაწილი). მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას დეკლარაციას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს (მე-2 ნაწილი). პირს, რომელიც დეკლარაციის წარდგენას არ არის ვალდებული, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით (მე-4 ნაწილი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლი; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებებით შეღავათების გამოყენებისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების შესახებ (matsne.gov.ge, კონსოლიდირებული 05.12.2024), 1–5 მუხლები — შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების წესს ადგენს ფინანსთა მინისტრი (125-ე მუხლი). შეღავათს გადახდის წყაროსთან ქართველი გადამხდელი იყენებს N1 ფორმით, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას არარეზიდენტი ითხოვს N2 ფორმით; ორივეს ერთვის მიმღების სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი ან ლეგალიზაცია არ მოითხოვება); საგადასახადო ორგანო გადაწყვეტილებას 30 კალენდარულ დღეში იღებს. საქართველოს რეზიდენტი რეზიდენტობის ცნობას N4 ფორმით იღებს, ან შემოსავლების სამსახური უცხო ქვეყნის ფორმას ადასტურებს (მე-5 მუხლი).
- regla 2.1.3 de la RMF para 2026; ficha de trámite 24/CFF «Solicitud de constancia de residencia para efectos fiscales» del Anexo 2 (compilación del SAT al 01.10.2026) — მექსიკის საგადასახადო რეზიდენტობის ცნობას (constancia de residencia para efectos fiscales) SAT უფასოდ გასცემს პორტალზე (Mi portal, RFC-ით და პაროლით): განცხადებაში ფიცის ქვეშ აცხადებთ, რომ სხვა ქვეყანაში საგადასახადო რეზიდენტობა არ გაქვთ, და მიუთითებთ პერიოდს (მიმდინარე წელი ან ოთხამდე წინა წელი). პირობები: აქტიური RFC მთელი პერიოდის განმავლობაში, დადებითი დასკვნა საგადასახადო ვალდებულებების შესრულებაზე (opinión de cumplimiento) და ვალდებულებების არსებობა. განხილვის ვადა — 8 დღე; აპოსტილისთვის დამოწმებული ასლია საჭირო.
- IMSS — Preguntas frecuentes de pensiones: «¿Requiero sumar mis cotizaciones de España o Canadá?» (convenios de totalización de semanas) — მექსიკის სოციალური დაზღვევის ინსტიტუტს (IMSS) შენატანების კვირების დაჯამების შეთანხმება მხოლოდ ორ ქვეყანასთან აქვს: ესპანეთთან და კანადასთან.
- „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი, მე-3 და 34¹ მუხლები — კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა აქვთ. შენატანები: დამსაქმებელი — 2 % და დასაქმებული — 2 % დასაბეგრი ხელფასიდან; თვითდასაქმებული — 4 % (მონაწილეობა ნებაყოფლობითია); სახელმწიფო — 2 % წლიური შემოსავლიდან 24 000 ლარამდე და 1 % — 24 000-დან 60 000 ლარამდე. მონაწილეს, რომელმაც დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა, შეუძლია ერთჯერადად მიიღოს თავისი საპენსიო აქტივები.
- art. 140 LISR (dividendos de personas físicas) — რეზიდენტი მექსიკური კომპანიების დივიდენდს შემოსავალში მასზე მოსულ კორპორაციულ გადასახადთან ერთად ითვალისწინებს (კოეფიციენტი 1,4286) და ამ გადასახადს ჩაითვლის; გარდა ამისა, კომპანია დივიდენდიდან 10 %-ს საბოლოოდ აკავებს.
- arts. 113-E a 113-J LISR (Régimen Simplificado de Confianza, RESICO) — რეზიდენტ ფიზიკურ პირებს, რომლებიც მხოლოდ სამეწარმეო ან პროფესიული საქმიანობიდან ან იჯარიდან (აგრეთვე ხელფასიდან ან პროცენტიდან) იღებენ შემოსავალს და წინა წელს ასეთი შემოსავალი 3 500 000 პესოს არ აღემატებოდა, შეუძლიათ ISR ყოველთვიურად 1–2,5 %-ით გადაიხადონ ფაქტობრივად მიღებული შემოსავლიდან გამოქვითვების გარეშე და წარადგინონ წლიური დეკლარაცია.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში