საგადასახადო რეზიდენტობა საფრანგეთში და საქართველოში
საფრანგეთი რეზიდენტად თვლის სამი კრიტერიუმიდან ნებისმიერით: foyer (ოჯახი) ან ძირითადი ყოფნის ადგილი, ძირითადი პროფესიული საქმიანობა საფრანგეთში ან ეკონომიკური ინტერესების ცენტრი საფრანგეთში (art. 4 B CGI); 2025 წლის 16 თებერვლიდან კი რეზიდენტად აღარ თვლის მას, ვინც შეთანხმებით მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. ორმაგ რეზიდენტობას 2007 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, საფრანგეთის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით საფრანგეთი საგადასახადო რეზიდენტად
საფრანგეთი რეზიდენტად თვლის სამი კრიტერიუმიდან ნებისმიერით: foyer (ოჯახი) ან ძირითადი ყოფნის ადგილი, ძირითადი პროფესიული საქმიანობა საფრანგეთში, ეკონომიკური ინტერესების ცენტრი საფრანგეთში.
- თქვენი ოჯახი საფრანგეთში ცხოვრობს — ეს foyer-ია და art. 4 B CGI-ის მიხედვით საფრანგეთის რეზიდენტი ხართ, მთელ შემოსავალზე გადასახადის გადახდის ვალდებულებით.
- თქვენი ძირითადი პროფესიული საქმიანობა საფრანგეთშია (მათ შორის, იქიდან დისტანციური მუშაობა) — art. 4 B 1 b CGI-ის მიხედვით საფრანგეთის რეზიდენტი ხართ.
- თქვენი ეკონომიკური ინტერესების ცენტრი საფრანგეთშია — art. 4 B 1 c CGI-ის მიხედვით საფრანგეთის რეზიდენტი ხართ.
- საფრანგეთში ოჯახის, სამუშაოსა და ინტერესების გარეშე ძირითადი ყოფნის ადგილი წყვეტს: წელიწადში ექვს თვეზე მეტი საფრანგეთში — სავარაუდოდ, საფრანგეთის რეზიდენტი ხართ.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- art. 4 B CGI-ის არცერთი კრიტერიუმი არ სრულდება — საფრანგეთის არარეზიდენტი ხართ. ფრანგული წყაროს შემოსავალი (მათ შორის, საფრანგეთში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი) იქ იბეგრება — შეთანხმების ფარგლებში.
სად განსხვავდება საფრანგეთის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: საფრანგეთისთვის საკმარისია იქ ძირითადი სამუშაო. საფრანგეთისთვის საფრანგეთში ძირითადი პროფესიული საქმიანობა (მათ შორის, იქიდან დისტანციური მუშაობა ქართველი დამსაქმებლისთვის) რეზიდენტობის დამოუკიდებელი საფუძველია, დღეებისა და ოჯახის მიუხედავად. საქართველო კი რეზიდენტად გთვლით 183 დღის მიხედვით ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება (ან სტატუსით). ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტობას შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ საქართველოში გაქვთ — საქართველოს რეზიდენტი ხართ, და 2025 წლის 16 თებერვლიდან ფრანგული კანონითაც საფრანგეთის რეზიდენტად აღარ ითვლებით.
- კოლიზია: საფრანგეთისთვის საკმარისია ეკონომიკური ინტერესების ცენტრი. თუ თქვენი შემოსავლის ან ინვესტიციების უმეტესი ნაწილი საფრანგეთშია, საფრანგეთი რეზიდენტად გთვლით, თუნდაც საქართველოში ცხოვრობდეთ. ქართული კანონისთვის ეკონომიკური ცენტრი თავისთავად არაფერს წყვეტს — მნიშვნელობა აქვს საქართველოში ყოფნის დღეებს. წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — ჯერ მუდმივი საცხოვრებელი. საფრანგეთში ქონება მხოლოდ მაშინ ითვლება, თუ შემოსავალი მოაქვს (Conseil d'État, n° 426124).
- კოლიზია: ოჯახი საფრანგეთში — foyer. თუ საფრანგეთში ცხოვრობს თქვენი მეუღლე ან პარტნიორი და შვილები, საფრანგეთი რეზიდენტად გთვლით, თუნდაც წლის უმეტეს ნაწილს საქართველოში ატარებდეთ, ხოლო საქართველო — საქართველოში 183 დღისას 12-თვიან პერიოდში. შეთანხმებით: თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ საქართველოში გაქვთ — საქართველოს რეზიდენტი ხართ; თუ ორივე სახელმწიფოში — ოჯახი სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრს საფრანგეთისკენ წევს.
- კოლიზია: ექვს თვეზე მეტი საფრანგეთში და 183 დღე საქართველოში 12-თვიან პერიოდში. საფრანგეთი ძირითად ყოფნას კალენდარულ წელში აფასებს (ორიენტირი — ექვს თვეზე მეტი), საქართველო — ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, და საქართველოში ყოფნად ითვლის საქართველოდან დასასვენებლად, სამკურნალოდ, მივლინებით ან სასწავლებლად გასვლის დღეებსაც. ამიტომ ერთი და იმავე წლისთვის შეიძლება ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი იყოთ — მაგალითად, გადასვლის წელს. წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
- კოლიზია: საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი 183 დღის გარეშე და საფრანგეთის რეზიდენტობა. საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი, რომელიც 183 დღის გარეშე მოგენიჭათ (მაგალითად, მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს), მხოლოდ იმ საგადასახადო წელზე ვრცელდება, რომლისთვისაც ცნობა გაიცა. საფრანგეთისთვის ასეთი ცნობა საფრანგეთის რეზიდენტობას არ აუქმებს: თუ art. 4 B CGI-ის მიხედვით საფრანგეთის რეზიდენტი ხართ (ოჯახი, სამუშაო ან ეკონომიკური ინტერესები საფრანგეთში), ორმაგ რეზიდენტობას შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი; საქართველოში ფაქტობრივი ცხოვრების გარეშე მიღებული სტატუსი ამ კრიტერიუმებს არ ცვლის.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- რომელი შეთანხმება მოქმედებს: საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმება. მოქმედებს „საქართველოს მთავრობასა და საფრანგეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ“ შეთანხმება (პარიზი, 2007 წლის 7 მარტი): ძალაშია 2010 წლის 1 ივნისიდან და გამოიყენება 2011 წლიდან; ქართულ და ფრანგულ ტექსტებს თანაბარი ძალა აქვს. 2020 წლიდან მრავალმხრივი კონვენცია (MLI) შეთანხმებას ამატებს ძირითადი მიზნის ტესტს და საშუალებას იძლევა ურთიერთშეთანხმების პროცედურა ნებისმიერ სახელმწიფოში დაიწყოს; რეზიდენტობის მუხლი არ შეცვლილა. რეზიდენტობა — მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი (OECD-ის მოდელის მიხედვით, „მხოლოდ“ ყველა საფეხურზე); თავისუფალი პროფესიები — მე-14 მუხლი (ფიქსირებული ბაზა); ხელფასი — მე-15 მუხლი (183 დღე ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში); დივიდენდი — ფიზიკური პირისთვის მაქსიმუმ 10 %, პროცენტი და როიალტი — მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში; პენსიები — მე-18 მუხლი (რეზიდენტობის სახელმწიფო); საჯარო სამსახური — მე-19 მუხლი; სხვა შემოსავალი — 22-ე მუხლი (დაბეგვრის პირობით); ორმაგი დაბეგვრის აცილება — 24-ე მუხლი; ურთიერთშეთანხმების პროცედურა — 26-ე მუხლი (სამი წელი).
- 2025 წლიდან შეთანხმება ფრანგულ კანონში პირდაპირ უპირატესია. 2025 წლის 16 თებერვლიდან art. 4 B CGI პირდაპირ ადგენს: თუ შეთანხმებით საფრანგეთის რეზიდენტი არ ხართ, ფრანგული კანონითაც საფრანგეთში საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი არ გაქვთ. თუ შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, საფრანგეთი გბეგრავთ მხოლოდ როგორც არარეზიდენტს — ფრანგული წყაროს შემოსავალზე და შეთანხმების ფარგლებში. ამის დასადასტურებლად საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა დაგჭირდებათ; საფრანგეთის რეზიდენტობის ცნობას ფრანგული საგადასახადო სამსახური 731 ფორმით გასცემს.
- საფრანგეთში მუშაობა საფრანგეთის რეზიდენტობის გარეშე: 183 დღე 12 თვეში. საფრანგეთში შესრულებული პროფესიული საქმიანობის შემოსავალი ფრანგული წყაროსია (art. 164 B CGI). თუ საქართველოს რეზიდენტი ხართ, შეთანხმების მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტით ხელფასს მხოლოდ საქართველოს შეუძლია დაბეგროს, თუ ერთდროულად: საფრანგეთში არაუმეტეს 183 დღე ხართ ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც საგადასახადო წელს იწყება ან მთავრდება; დამსაქმებელი საფრანგეთის რეზიდენტი არ არის; ხარჯს მისი მუდმივი დაწესებულება ან ფიქსირებული ბაზა საფრანგეთში არ ეწევა. სხვა შემთხვევაში საფრანგეთი ხელფასს ბეგრავს და გადასახადი გადახდის წყაროსთან იკავება (art. 182 A CGI). საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური წყაროს შემოსავალია და რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი, 104-ე მუხლი) — ამიტომ ორმაგი დაბეგვრა არ წარმოიშობა.
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა ან მომსახურება ფრანგი დამსაქმებლისა თუ კლიენტებისთვის. თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ და საფრანგეთში არც მუდმივი დაწესებულება გაქვთ და არც ფიქსირებული ბაზა, თქვენს მოგებასა და ჰონორარს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-7 და მე-14 მუხლები; მე-14 მუხლში დღეების კრიტერიუმი არ არის), თუნდაც კლიენტები ფრანგები იყვნენ. საქართველოსთვის საქართველოდან ფრანგი კლიენტებისთვის გაწეული მომსახურება ქართული წყაროს შემოსავალია (104-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი) — 20 %, ხოლო მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალური მეწარმისთვის 1 %. ფრანგი დამსაქმებლის ხელფასი ფიზიკურად საქართველოში შესრულებული სამუშაოსთვის ფრანგული წყაროს შემოსავალი არ არის (art. 164 B CGI) და მხოლოდ საქართველოში იბეგრება (მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი) — 20 %; საფრანგეთს მხოლოდ საფრანგეთში ფიზიკურად ნამუშევარი დღეების ხელფასის დაბეგვრა შეუძლია. სოციალური შენატანები საგადასახადო შეთანხმებით არ რეგულირდება.
- შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ: საფრანგეთი მხოლოდ ფრანგულ შემოსავალს ბეგრავს. თუ შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, საფრანგეთი გბეგრავთ როგორც არარეზიდენტს — მხოლოდ ფრანგული წყაროს შემოსავალზე, რომელსაც შეთანხმება საფრანგეთს მიაკუთვნებს: მაგალითად, საფრანგეთში ნამუშევარი დღეების ხელფასი მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის ზღვრებს მიღმა (დაკავებით art. 182 A CGI-ით), საფრანგეთში არსებული უძრავი ქონების შემოსავალი, ფრანგული დივიდენდი (მაქსიმუმ 10 %; 5000 ფორმა, დამოწმებული საქართველოს საგადასახადო ორგანოს მიერ) ან ფრანგული საჯარო სამსახურის ანაზღაურება და პენსია (მე-19 მუხლი). ფრანგულ პროცენტსა და როიალტის მხოლოდ საქართველო ბეგრავს, სადაც ისინი, როგორც უცხოური შემოსავალი, გათავისუფლებულია. საქართველო ფრანგულ გადასახადს ჩაითვლის მხოლოდ მაშინ, როცა ამ შემოსავალს თავად ბეგრავს (24-ე მუხლის პირველი პუნქტი) — რეზიდენტი ფიზიკური პირის უცხოური შემოსავლისთვის ეს იშვიათია, ამიტომ ფრანგული გადასახადი, როგორც წესი, საფრანგეთს რჩება. ყურადღება 22-ე მუხლს: შემოსავალს, რომელიც სხვა მუხლებით არ რეგულირდება, მხოლოდ საქართველო ბეგრავს, თუ საქართველოში ამ შემოსავალზე დაბეგვრას ექვემდებარებით — წინააღმდეგ შემთხვევაში მისი დაბეგვრის უფლება საფრანგეთს რჩება. საფრანგეთის საგადასახადო კაბინეტში საზღვარგარეთის მისამართი მიუთითეთ; ფრანგულ შემოსავალს შემდეგ 2042-NR ფორმით დეკლარირებთ.
- შეთანხმებით საფრანგეთის რეზიდენტი ხართ: საქართველო მხოლოდ ქართულ შემოსავალს ბეგრავს, საფრანგეთი ქართულ შემოსავალზე კრედიტს ანიჭებს. თუ შეთანხმებით საფრანგეთის რეზიდენტი ხართ, საქართველო გბეგრავთ როგორც არარეზიდენტს — მხოლოდ ქართული წყაროს შემოსავალზე და შეთანხმების ფარგლებში: საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი საქართველოში არ იბეგრება, თუ სრულდება მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის სამივე პირობა; ქართულ დივიდენდზე — ქართული კანონით 5 % (შეთანხმების ზღვარი 10 %); პროცენტსა და როიალტიზე ქართული 5 %-იანი დაკავება, ასევე 10 % პროფესიულ მომსახურებაზე, რომელსაც მე-7 ან მე-14 მუხლით მხოლოდ საფრანგეთი ბეგრავს, საფრანგეთის რეზიდენტობის ცნობით (731 ფორმა) ბრუნდება. საფრანგეთი მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს, მაგრამ იმ ქართულ შემოსავალზე, რომლის დაბეგვრაც საქართველოს შეუძლია, საგადასახადო კრედიტს ანიჭებს: უმეტეს შემოსავალზე (მაგალითად, საქართველოში ნამუშევარი ხელფასი) — ამ შემოსავალზე ფრანგული გადასახადის ტოლს, თუ საქართველოში ამ შემოსავალზე დაბეგვრას ექვემდებარებით, ხოლო დივიდენდებზე — საქართველოში გადახდილი გადასახადის ტოლს (24-ე მუხლის მე-2 პუნქტი).
- ორივე სახელმწიფოს მოქალაქე ან არცერთის: წყვეტენ კომპეტენტური ორგანოები. თუ არც მუდმივი საცხოვრებელი, არც სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი და არც ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი შედეგს არ იძლევა და ორივე სახელმწიფოს მოქალაქე ხართ ან არცერთისა, საქართველოსა და საფრანგეთის კომპეტენტური ორგანოები საკითხს ურთიერთშეთანხმებით წყვეტენ (მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „d“ ქვეპუნქტი). 2020 წლიდან (MLI) საქმე ნებისმიერი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს შეგიძლიათ წარუდგინოთ — სადავო დაბეგვრის შესახებ პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში (26-ე მუხლი); საქართველოში კომპეტენტური ორგანოა ფინანსთა სამინისტრო. შეთანხმების მიღწევამდე ორივე სახელმწიფოს შეუძლია რეზიდენტად მიგიჩნიოთ: შეინახეთ მტკიცებულებები საცხოვრებლის, ოჯახის, სამუშაოს, ქონებისა და თითოეულ სახელმწიფოში გატარებული დღეების შესახებ.
- პენსიები: ყველა დაქირავებითი პენსია — რეზიდენტობის სახელმწიფოში, საჯარო სამსახურის პენსია — გადამხდელ სახელმწიფოში. წარსულ დაქირავებით მუშაობასთან დაკავშირებულ პენსიებს მხოლოდ მიმღების რეზიდენტობის სახელმწიფო ბეგრავს (მე-18 მუხლი); ფრანგული შეთანხმებების უმეტესობისგან განსხვავებით, სოციალური დაზღვევის პენსიებისთვის ცალკე წესი არ არის. ამიტომ საქართველოს რეზიდენტის ფრანგულ საბაზო და დამატებით (Agirc-Arrco) პენსიებსა და კერძო პენსიებს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს, რომელიც რეზიდენტის უცხოურ შემოსავალს ათავისუფლებს. თუ ფრანგული საპენსიო სალარო არარეზიდენტის დაკავებას იყენებს, საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა წარუდგინეთ შესაბამისი წლისთვის. საჯარო მოხელეების პენსიას (სახელმწიფო, ადგილობრივი ორგანოები, საჯარო სამართლის იურიდიული პირები) მხოლოდ გადამხდელი სახელმწიფო ბეგრავს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მიმღები მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტიცაა და მოქალაქეც (მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტი). საფრანგეთის რეზიდენტის ქართულ პენსიას საფრანგეთი ბეგრავს; საქართველოში სახელმწიფო პენსია და დაგროვებითი პენსია გადასახადისგან თავისუფლდება.
- გადასვლის წელი: საფრანგეთი წელს ყოფს, საქართველო — არა. საქართველო რეზიდენტობას მთელი კალენდარული წლისთვის ადგენს. საფრანგეთში გასვლის ან ჩამოსვლის წელი საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილის გადატანის თარიღით იყოფა: 2042 ფორმით დეკლარირდება საფრანგეთში რეზიდენტობის პერიოდის მსოფლიო შემოსავალი, 2042-NR ფორმით — არარეზიდენტობის პერიოდის ფრანგული შემოსავალი. იმ პერიოდისთვის, როცა ორივე სახელმწიფო რეზიდენტად გთვლით, შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი ამ პერიოდის გარემოებების მიხედვით წყვეტს. საქართველოდან წასვლისას დეკლარაცია მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგინეთ, თუ შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ დაბეგრილა; საქმიანობის შემწყვეტი ინდივიდუალური მეწარმე — 30 სამუშაო დღეში.
- საფრანგეთიდან საქართველოში გადასვლა: exit tax ავტომატური გადავადებით. თუ საგადასახადო საცხოვრებელ ადგილს საფრანგეთიდან საქართველოში გადაიტანთ, მანამდე ბოლო 10 წლიდან სულ მცირე 6 წელი საფრანგეთში იყო და ფლობთ წილებსა და ფასიან ქაღალდებს სულ მცირე 800 000 ევროს ღირებულებით (ან კომპანიის მოგების სულ მცირე 50 %-ს), არარეალიზებული სარგებელი გასვლისას იბეგრება (art. 167 bis CGI). საქართველოსა და საფრანგეთს შორის საშემოსავლო გადასახადზე ინფორმაციის გაცვლისა და ამოღებაში დახმარების დათქმები მოქმედებს (BOI-ANNX-000508), ამიტომ გადახდის გადავადება ავტომატურია — განცხადებისა და გარანტიების გარეშე: გასვლის წლის დეკლარაციასთან ერთად 2074-ETD ფორმა წარადგინეთ, შემდეგ წლებში — 2074-ETS. შეთანხმებით მოგვიანებით გაყიდული აქციების სარგებელს მხოლოდ გამსხვისებლის რეზიდენტობის სახელმწიფო ბეგრავს (მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტი), გარდა უძრავ ქონებაზე დაფუძნებული (50 %-ზე მეტი) კომპანიებისა („b“ ქვეპუნქტი); საქართველო უცხოურ კომპანიაში წილის გაყიდვის სარგებელს არ ბეგრავს, რადგან ეს ქართული წყაროს შემოსავალი არ არის. საქართველოში ფიზიკური პირებისთვის გასვლის გადასახადი არ არის.
- საფრანგეთში სამუშაოდ გადასვლა: იმპატრიანტების რეჟიმი (art. 155 B CGI). თუ საფრანგეთში სამუშაოდ გადადიხართ და წინა ხუთ კალენდარულ წელს საფრანგეთში საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი არ გქონიათ, იმპატრიაციის დანამატი (ფაქტობრივი ან, არჩევით, წმინდა ხელფასის 30 %) და დამსაქმებლის ინტერესებში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება ზღვრების ფარგლებში საფრანგეთში გადასახადისგან თავისუფლდება — სამსახურის დაწყების წლის მომდევნო მერვე წლის ბოლომდე. ფრანგული შეღავათი ქართულ დაბეგვრას არ ცვლის: თუ საქართველოს რეზიდენტადაც რჩებით, საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს საქართველო კვლავ ბეგრავს.
- საქართველოს სახელმწიფო სამსახური საფრანგეთში. საქართველოს სახელმწიფოს მიერ სახელმწიფო სამსახურისთვის გადახდილ ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს; საფრანგეთს მისი დაბეგვრა მხოლოდ მაშინ შეუძლია, თუ სამსახური საფრანგეთში ხორციელდება და საფრანგეთის რეზიდენტიცა ხართ და მოქალაქეც (მე-19 მუხლის მე-2 პუნქტი). საქართველოს მოქალაქისთვის, რომელიც საფრანგეთის მოქალაქე არ არის, ასეთ ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს.
- სოციალური დაზღვევა: საქართველოსა და საფრანგეთს შორის შეთანხმება არ არის. საქართველო არ არის იმ სახელმწიფოებს შორის, რომლებიც საფრანგეთთან სოციალური უზრუნველყოფის ორმხრივი შეთანხმებით არიან დაკავშირებული (CLEISS-ის ნუსხა), და ევროკავშირის კოორდინაციის წესები საქართველოზე არ ვრცელდება — სადაზღვევო პერიოდები არ ჯამდება და საფრანგეთში მუშაობისას ფრანგული სოციალური შენატანები ფრანგული კანონით სავალდებულოა. საქართველოში სოციალური გადასახადი არ არის; დაგროვებით საპენსიო სქემაში შენატანებს იხდიან საქართველოს მოქალაქეები და მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელები. ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება სოციალურ შენატანებს არ არეგულირებს.
- რეზიდენტობის ცნობები და გადასახადის დაბრუნება. საფრანგეთში შეთანხმებით სარგებლობისთვის, როგორც საქართველოს რეზიდენტს, დაგჭირდებათ საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა შესაბამისი წლისთვის; დივიდენდებისთვის 5000 ფორმა საქართველოს საგადასახადო ორგანოთი დაამოწმეთ და ფრანგ გადამხდელს გადაეცით. საქართველოში შეთანხმებით სარგებლობისთვის, როგორც საფრანგეთის რეზიდენტს (მაგალითად, 10 %-იანი დაკავების თავიდან ასაცილებლად ჰონორარზე, რომელსაც მხოლოდ საფრანგეთი ბეგრავს, ან პროცენტსა და როიალტიზე დაკავებული გადასახადის დასაბრუნებლად), ფრანგულ საგადასახადო სამსახურში (SIP) რეზიდენტობის ცნობა მოითხოვეთ (731 ფორმა). ფინანსთა მინისტრის №633 ბრძანებით ქართველი გადამხდელი შეთანხმებას N1 ფორმის საფუძველზე პირდაპირ იყენებს; წინააღმდეგ შემთხვევაში დაბრუნებას N2 ფორმით, ცნობის დამოწმებული ქართული თარგმანით მოითხოვთ, 3 წლის ვადაში (საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი). შეთანხმების შეუსაბამო დაბეგვრისას საქმე ნებისმიერი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს სამი წლის განმავლობაში წარუდგინეთ (26-ე მუხლი).
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
თუ ორივე სახელმწიფო გთვლით რეზიდენტად, გამოიყენება შეთანხმება (შეთანხმება საქართველოს მთავრობასა და საფრანგეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ, ოქმით (პარიზი, 2007 წლის 7 მარტი), მრავალმხრივი კონვენციით (MLI) შეცვლილი, მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი). კრიტერიუმები თანმიმდევრულად მოწმდება — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, საგადასახადო ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
შეთანხმება დეტალურად: შემოსავლები, განაკვეთები, 183 დღის წესი →
ტერმინები, რომლებსაც საფრანგეთში შეხვდებით
- domicile fiscal
- საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი საფრანგეთში: foyer ან ძირითადი ყოფნა, ძირითადი საქმიანობა ან ეკონომიკური ინტერესების ცენტრი (art. 4 B CGI)
- foyer
- ადგილი, სადაც ოჯახი — მეუღლე ან PACS-ის პარტნიორი და შვილები — ჩვეულებრივ ცხოვრობს; რეზიდენტობისთვის საკმარისია
- CGI
- საფრანგეთის საგადასახადო კოდექსი (Code général des impôts)
- retenue à la source
- არარეზიდენტის ფრანგული ხელფასიდან გადახდის წყაროსთან დაკავებული გადასახადი: 12 % და 20 % (art. 182 A CGI)
- exit tax
- გასვლის გადასახადი არარეალიზებულ სარგებელზე (art. 167 bis CGI); საქართველოში გადასვლისას გადახდა ავტომატურად გადავადდება
- formulaire 5000
- ფორმა, რომლითაც უცხოელი რეზიდენტი ფრანგ გადამხდელთან შეთანხმების განაკვეთს ითხოვს; რეზიდენტობას საქართველოს საგადასახადო ორგანო ადასტურებს
კითხვები
ოჯახი საფრანგეთში ცხოვრობს, მე კი წლის უმეტეს ნაწილს საქართველოში ვატარებ. სად ვარ რეზიდენტი?
საფრანგეთისთვის ოჯახი (foyer) საკმარისია, დღეების მიუხედავად; საქართველოსთვის რეზიდენტი ხართ, თუ 12-თვიან პერიოდში საქართველოში 183 დღე დააგროვეთ. წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: თუ მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ საქართველოში გაქვთ — საქართველოს რეზიდენტი ხართ; თუ ორივე სახელმწიფოში — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, რომელსაც ოჯახი, როგორც წესი, საფრანგეთისკენ წევს.
საქართველოდან ფრანგ კლიენტებს ვემსახურები. გადასახადს საფრანგეთშიც გადავიხდი?
თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ და საფრანგეთში არც მუდმივი დაწესებულება გაქვთ და არც რეგულარულად ხელმისაწვდომი ფიქსირებული ბაზა, ასეთ შემოსავალს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-7 და მე-14 მუხლები) — 20 %, ხოლო მცირე ბიზნესის სტატუსით 1 %. ფრანგ კლიენტს საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა მიაწოდეთ.
საქართველოში გადავედი და ფრანგულ პენსიას ვიღებ. სად იბეგრება?
შეთანხმების მე-18 მუხლით წარსულ დაქირავებით მუშაობასთან დაკავშირებულ პენსიებს — მათ შორის ფრანგულ საბაზო და დამატებით პენსიებს — მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფო ბეგრავს, ანუ საქართველო, რომელიც რეზიდენტის უცხოურ შემოსავალს ათავისუფლებს. ფრანგ საპენსიო სალაროს საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა წარუდგინეთ. გამონაკლისია საჯარო მოხელეების პენსია: მას საფრანგეთი ბეგრავს, თუ საქართველოს მოქალაქეც და რეზიდენტიც ერთდროულად არ ხართ (მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტი).
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- art. 4 A CGI — პირები, რომელთა საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი (domicile fiscal) საფრანგეთშია, საშემოსავლო გადასახადს მთელ შემოსავალზე იხდიან; დანარჩენები — მხოლოდ ფრანგული წყაროს შემოსავალზე.
- art. 4 B CGI (art. 83 de la loi n° 2025-127 du 14.02.2025-ის რედაქცია, ძალაშია 16.02.2025-დან) — საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი საფრანგეთში აქვს მას, ვისაც იქ აქვს foyer (ოჯახი) ან ძირითადი ყოფნის ადგილი, ან საფრანგეთში ეწევა ძირითად პროფესიულ საქმიანობას, ან საფრანგეთშია მისი ეკონომიკური ინტერესების ცენტრი. საკმარისია ერთი კრიტერიუმი. 16.02.2025-დან: თუ ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებით პირი საფრანგეთის რეზიდენტი არ არის, საფრანგეთში საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილიც არ აქვს.
- impots.gouv.fr — « Suis-je non-résident fiscal ? » — Foyer — მეუღლე ან PACS-ის პარტნიორი და შვილები, თუნდაც თავად პირი წლის უმეტეს ნაწილს საზღვარგარეთ ატარებდეს; საგადასახადო შეთანხმებების კრიტერიუმებს უპირატესობა აქვს.
- BOFiP BOI-IR-CHAMP-10-20160728 — Foyer — ადგილი, სადაც ოჯახი ჩვეულებრივ ცხოვრობს; ძირითადი ყოფნის ადგილი — ორიენტირი „წელიწადში ექვს თვეზე მეტი“, არა აბსოლუტური; ძირითადი საქმიანობა — ის, რასაც ყველაზე მეტ დროს უთმობს; ეკონომიკური ინტერესების ცენტრი — ძირითადი ინვესტიციები, საქმიანობის ადგილი, შემოსავლის უმეტესი ნაწილი; საკმარისია ერთი კრიტერიუმი.
- art. 164 B CGI — საფრანგეთში განხორციელებული პროფესიული საქმიანობის შემოსავალი ფრანგული წყაროს შემოსავალია.
- art. 182 A CGI (01.07.2026-დან მოქმედი რედაქცია) — არარეზიდენტისთვის გადახდილ ფრანგული წყაროს ხელფასზე გადახდის წყაროსთან გადასახადი იკავება: 12 % და 20 % დადგენილი ზღვრების ზემოთ.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების 30-ე მუხლი და დასკვნითი დებულება — შეთანხმება ხელმოწერილია პარიზში 2007 წლის 7 მარტს, ქართულ და ფრანგულ ენებზე, ორივე ტექსტს თანაბარი ძალა აქვს; რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 2007 წლის 25 აპრილის №4673 დადგენილებით. ძალაშია 2010 წლის 1 ივნისიდან (mof.ge; საფრანგეთის 2010 წლის 1 ივნისის №2010-582 დეკრეტი) და გამოიყენება ძალაში შესვლის მომდევნო კალენდარული წლიდან — 2011 წლიდან (მე-2 პუნქტი).
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ფიზიკური პირი: a) ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მუდმივი საცხოვრებელი ორივე სახელმწიფოში აქვს — მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი); b) თუ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის დადგენა შეუძლებელია ან მუდმივი საცხოვრებელი არც ერთ სახელმწიფოში არ აქვს — მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც ჩვეულებრივ ცხოვრობს; c) თუ ჩვეულებრივ ორივე სახელმწიფოში ცხოვრობს ან არც ერთში — მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის მოქალაქესაც წარმოადგენს; d) თუ ორივე სახელმწიფოს მოქალაქეა ან არც ერთისა — საკითხს კომპეტენტური ორგანოები ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე გადაწყვეტენ.
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — საქართველო–საფრანგეთის შეთანხმების სინთეზირებული ტექსტი მრავალმხრივი კონვენციის (MLI) გათვალისწინებით — MLI ძალაშია საქართველოსთვის 2019 წლის 1 ივლისიდან, საფრანგეთისთვის — 2019 წლის 1 იანვრიდან; შეთანხმების მიმართ ამოქმედდა 2020 წლის 1 იანვრიდან: შეიცვალა პრეამბულა (MLI-ის მე-6 მუხლი), ოქმის მე-8 პუნქტი ძირითადი მიზნის ტესტით ჩანაცვლდა (MLI-ის მე-7 მუხლი), 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის პირველი წინადადება — MLI-ის მე-16 მუხლით (საქმე ნებისმიერი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს წარედგინება); მე-4 მუხლი უცვლელია.
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა — ნუსხაში 58 შეთანხმებაა. სერვისის 30 ქვეყნიდან მოქმედებს შეთანხმებები უკრაინასთან, პოლონეთთან, ჩეხეთთან, რუმინეთთან, უნგრეთთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, ინდოეთთან, იაპონიასთან, გერმანიასთან, ავსტრიასთან, საფრანგეთთან, ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, იტალიასთან, სინგაპურთან, შვედეთთან, შვეიცარიასთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ნიდერლანდთან. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, კანადასთან, მექსიკასთან, ბრაზილიასთან, არგენტინასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ტაივანთან, პაკისტანთან და ბანგლადეშთან შეთანხმება არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- impots.gouv.fr — ფორმა 731-FR-GB-ES-DE, ფიზიკური პირის საგადასახადო რეზიდენტობის ცნობა — საგადასახადო რეზიდენტობის ცნობა მოითხოვება ფიზიკური პირების საგადასახადო სამსახურში (SIP), რომელიც ამოწმებს, საფრანგეთშია თუ არა საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი, და ხელმოწერილ ფორმას აბრუნებს; ფორმა ფრანგულ, ინგლისურ, ესპანურ და გერმანულ ენებზეა; თუ წყაროს სახელმწიფოს საკუთარი ფორმა აქვს, ის გამოიყენება.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-15 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები — ხელფასი იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ სამუშაო მეორე სახელმწიფოში არ სრულდება; თუ სრულდება — მეორე სახელმწიფოსაც შეუძლია დაბეგვრა. თუმცა მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ ერთდროულად: a) მიმღები მეორე სახელმწიფოში იმყოფება პერიოდით ან პერიოდებით, რომელთა საერთო ხანგრძლივობა არ აღემატება 183 დღეს ნებისმიერი თორმეტთვიანი პერიოდის განმავლობაში, რომელიც იწყება ან მთავრდება მოცემულ საგადასახადო წელს; b) ანაზღაურებას იხდის დამქირავებელი, რომელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი არ არის; c) ანაზღაურების ხარჯებს არ ეწევა დამქირავებლის მუდმივი დაწესებულება ან ფიქსირებული ბაზა მეორე სახელმწიფოში.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-7 და მე-14 მუხლები — საწარმოს მოგება იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ საწარმო მეორე სახელმწიფოში საქმიანობას იქ განლაგებული მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით არ ახორციელებს (მე-7 მუხლი). პროფესიული მომსახურების ან დამოუკიდებელი ხასიათის სხვა საქმიანობის შემოსავალი იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ პირს მეორე სახელმწიფოში საქმიანობისთვის რეგულარულად ხელმისაწვდომი ფიქსირებული ბაზა არ აქვს (მე-14 მუხლი); დღეების კრიტერიუმი მე-14 მუხლში არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-10–მე-12 მუხლები — დივიდენდი შეიძლება დაიბეგროს გადამხდელი კომპანიის სახელმწიფოშიც, მაგრამ ფიზიკური პირისთვის — არაუმეტეს 10 %-ისა (მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის „b“ ქვეპუნქტის (ii) ქვეპუნქტი; 0 % და 5 % — მხოლოდ კომპანიებისთვის მნიშვნელოვანი მონაწილეობით). პროცენტი და როიალტი, რომელთა ფაქტობრივი მფლობელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია, იბეგრება მხოლოდ ამ მეორე სახელმწიფოში (მე-11 და მე-12 მუხლების პირველი პუნქტები).
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-18 და მე-19 მუხლები — წარსულ დაქირავებით მუშაობასთან დაკავშირებით ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტისთვის გადახდილი პენსიები და სხვა მსგავსი ანაზღაურება იბეგრება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში — რეზიდენტობის სახელმწიფოში; სოციალური დაზღვევის პენსიებისთვის ცალკე წესი არ არის (მე-18 მუხლი). სახელმწიფოს, მისი ქვედანაყოფის, ადგილობრივი ორგანოს ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირისთვის გაწეული სამსახურის ხელფასი იბეგრება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა სამსახური მეორე სახელმწიფოში იქნა გაწეული და პირი ამ მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტიცაა და მოქალაქეც (მე-19 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები); ასეთი სამსახურის პენსია იბეგრება მხოლოდ გადამხდელ სახელმწიფოში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა პირი მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტიცაა და მოქალაქეც (მე-3 პუნქტი).
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების 22-ე მუხლის პირველი პუნქტი — შემოსავლის სახეები, რომლებიც შეთანხმების წინა მუხლებში არ არის განხილული, იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ რეზიდენტი ამ სახელმწიფოში ამ შემოსავალზე დაბეგვრას ექვემდებარება; თუ ეს მოთხოვნა არ სრულდება, ეს შემოსავალი მეორე სახელმწიფოში, მისი კანონმდებლობის შესაბამისად, დაიბეგრება.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების 24-ე მუხლი — ქართული ტექსტის მიხედვით (ფრანგულ ტექსტში პუნქტები პირიქითაა დანომრილი): საქართველოს რეზიდენტის შემოსავალზე, რომელიც შეთანხმებით შეიძლება დაიბეგროს საფრანგეთში, საქართველო დაუშვებს საფრანგეთში გადახდილი გადასახადის გამოქვითვას — არაუმეტეს ამ შემოსავალზე მიწერილი ქართული გადასახადისა (პირველი პუნქტი). საფრანგეთის რეზიდენტის შემოსავალი, რომელიც შეიძლება დაიბეგროს ან იბეგრება მხოლოდ საქართველოში, საფრანგეთის გადასახადის გაანგარიშებისას გაითვალისწინება და საფრანგეთის გადასახადზე საგადასახადო კრედიტი ენიჭება: უმეტეს შემოსავალზე — ამ შემოსავალზე დარიცხული საფრანგეთის გადასახადის ტოლი, თუ პირი ამ შემოსავალზე ქართულ დაბეგვრას ექვემდებარება; დივიდენდებზე, მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის შემოსავალზე, დირექტორთა ჰონორარზე, არტისტებისა და სპორტსმენების შემოსავალზე — საქართველოში გადახდილი გადასახადის ტოლი, საფრანგეთის გადასახადის ფარგლებში (მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი).
- impots.gouv.fr — ფორმა 5000 (შეთანხმებით სარგებლობისთვის რეზიდენტობის დადასტურება) — არარეზიდენტი ავსებს 5000 ფორმას (I–III ნაწილები), რეზიდენტობას თავისი სახელმწიფოს საგადასახადო ორგანოთი ადასტურებს (IV ნაწილი) და ფრანგ გადამხდელს გადასცემს; თუ გადასახადი სრული განაკვეთით უკვე დაკავდა, ზედმეტობა 5000 ფორმით და 5001 დანართით (დივიდენდები) მოითხოვება.
- impots.gouv.fr — « Auprès de qui dois-je déclarer mes revenus ? » — ფრანგული წყაროს შემოსავალი, რომელიც შეთანხმებით საფრანგეთში იბეგრება, ყოველ გაზაფხულზე 2042-NR ფორმით დეკლარირდება. გასვლის ან ჩამოსვლის წელი გადასვლის თარიღით იყოფა: 2042 ფორმა — საფრანგეთში რეზიდენტობის პერიოდისთვის, 2042-NR — არარეზიდენტობის პერიოდის ფრანგული შემოსავლისთვის.
- impots.gouv.fr — « Je pars vivre à l'étranger : quelles démarches ? » — პირად კაბინეტში საზღვარგარეთის ახალი მისამართი მიუთითეთ; თუ გასვლის შემდეგაც იღებთ თანხებს, აცნობეთ დამსაქმებელსა და საპენსიო სალაროებს — მათი დაბეგვრა, როგორც წესი, იცვლება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „შ“ ქვეპუნქტი — გადასახადისაგან თავისუფლდება არარეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ ხელფასის სახით მიღებული შემოსავალი, თუ საქართველოს ტერიტორიაზე დაქირავებით მუშაობა საგადასახადო წლის განმავლობაში 30 კალენდარულ დღეს არ აღემატება, ხელფასის გადამხდელი არარეზიდენტი დამქირავებელია და ეს ხარჯი მისი მუდმივი დაწესებულების ხარჯებს არ მიეკუთვნება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 134-ე მუხლის პირველი ნაწილი — არარეზიდენტის მიერ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი, რომელიც მის მუდმივ დაწესებულებას არ მიეკუთვნება, გადახდის წყაროსთან იბეგრება: დივიდენდი — 5 %, პროცენტი — 5 %, როიალტი — 5 %, ხელფასი — 20 %, საქართველოში არსებული წყაროდან გადახდილი სხვა თანხები (მაგალითად, მომსახურების ანაზღაურება) — 10 %.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების 26-ე მუხლის პირველი პუნქტი (MLI-ის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის რედაქციით) — თუ პირი თვლის, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება იწვევს ან გამოიწვევს მის დაბეგვრას შეთანხმების შეუსაბამოდ, მას შეუძლია, შიდა საშუალებებისგან დამოუკიდებლად, საქმე წარუდგინოს ნებისმიერი ხელშემკვრელი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს (2020 წლიდან, MLI; მანამდე — რეზიდენტობის სახელმწიფოს), შეთანხმების შეუსაბამოდ დაბეგვრის გამომწვევი მოქმედების შესახებ პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში.
- impots.gouv.fr — « Les particularités de la fiscalité des non-résidents » (Direction des impôts des non-résidents, 2026 წლის მარტი) — არარეზიდენტები მხოლოდ ფრანგული წყაროს შემოსავალზე იბეგრებიან, საგადასახადო შეთანხმების გათვალისწინებით; არარეზიდენტების სპეციალური დაკავება, როგორც წესი, საფრანგეთში შესრულებული საქმიანობის ხელფასსა და საფრანგეთში დაფუძნებული გადამხდელის პენსიაზე გამოიყენება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ და „ბ³“ ქვეპუნქტები — გადასახადისაგან თავისუფლდება სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია და სახელმწიფო სტიპენდია („ბ“ ქვეპუნქტი), აგრეთვე დაგროვებითი საპენსიო სქემის მონაწილის ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე განხორციელებული შენატანი, მასზე დარიცხული სარგებელი და ამ სქემიდან გასაცემი პენსია — გარდა კანონით გათვალისწინებული დაბრუნების შემთხვევებისა („ბ³“ ქვეპუნქტი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი — საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ: რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება; არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება (პირველი ნაწილი). მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას დეკლარაციას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს (მე-2 ნაწილი). პირს, რომელიც დეკლარაციის წარდგენას არ არის ვალდებული, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით (მე-4 ნაწილი).
- art. 167 bis CGI — impots.gouv.fr « Je quitte la France : suis-je concerné par l'exit tax ? » — ეხება პირებს, რომლებსაც გასვლამდე ბოლო 10 წლიდან სულ მცირე 6 წელი საფრანგეთში ჰქონდათ საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი და ფლობენ წილებს, ფასიან ქაღალდებს ჯამში სულ მცირე 800 000 ევროს ღირებულებით ან კომპანიის მოგების სულ მცირე 50 %-ს; არარეალიზებული სარგებელი გასვლისას იბეგრება.
- BOFiP BOI-ANNX-000508 (08.10.2025) — ინფორმაციის გაცვლისა და გადასახადის ამოღებაში დახმარების დათქმების ცხრილი — ცხრილი სახელმწიფოების მიხედვით; art. 167 bis CGI იმ ნორმებს შორისაა, რომლებიც ორივე დათქმას მოითხოვს. სტრიქონი „Géorgie“: ინფორმაციის გაცვლა და ამოღებაში დახმარება საშემოსავლო გადასახადზე — დიახ; ამიტომ გადახდის გადავადება ავტომატურია.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-13 მუხლი — უძრავი ქონების გასხვისების შემოსავალი შეიძლება დაიბეგროს მისი მდებარეობის სახელმწიფოში (პირველი პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი); კომპანიის, ტრასტის ან მსგავსი წარმონაქმნის აქციების ან სხვა უფლებების გასხვისების შემოსავალი, თუ მათი აქტივების ღირებულების 50 %-ზე მეტი სახელმწიფოში მდებარე უძრავი ქონებისგან შედგება ან მისგან წარმოიქმნება, — ამ სახელმწიფოშიც („b“ ქვეპუნქტი); სხვა ქონების გასხვისების შემოსავალი იბეგრება მხოლოდ გამსხვისებლის რეზიდენტობის სახელმწიფოში (მე-4 პუნქტი).
- art. 155 B CGI — impots.gouv.fr « Le régime des impatriés » — მათთვის, ვისაც სამსახურის დაწყებამდე წინა ხუთ კალენდარულ წელს საფრანგეთში საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი არ ჰქონია: გადასახადისგან თავისუფლდება იმპატრიაციის დანამატი (ფაქტობრივი ან, არჩევით, წმინდა ხელფასის 30 %) და საზღვარგარეთ დამსაქმებლის ინტერესებში შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება (ზღვრებით); რეჟიმი სამსახურის დაწყების წლის მომდევნო მერვე წლის 31 დეკემბრამდე მოქმედებს.
- საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2023 წლის 1 მარტის №60 ბრძანება (საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე; გამოქვეყნდა 02.03.2023, ძალაშია 15.04.2023) — არაოფიციალური წყარო: BDO Georgia, Tax Newsletter, 2023 წლის აპრილი; REVERA — არაოფიციალური წყარო (საგადასახადო კონსულტანტები; ბრძანების ოფიციალური ტექსტი matsne.gov.ge-ზე ვერ მოიძებნა). მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირი: დადასტურებული ქონება 3 000 000 ლარზე მეტი ან განცხადებამდე 3 წლის განმავლობაში წლიური შემოსავალი 200 000 ლარზე მეტი. რეზიდენტად ცნობისთვის დამატებით საჭიროა (1) ბინადრობის ნებართვა, ბინადრის მოწმობა ან საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ან (2) განცხადების წინა საგადასახადო წელს საქართველოში არსებული წყაროდან არანაკლებ 25 000 ლარის შემოსავალი; ორივე შემთხვევაში — საქართველოში არანაკლებ 500 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ღირებულების ქონება საკუთრებაში. განცხადების წარდგენა შესაძლებელია წარმომადგენლის მეშვეობითაც. REVERA-ს ცნობით, სტატუსი მხოლოდ იმ წლისთვის ენიჭება, რომელშიც განცხადება წარადგინეს.
- „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლი (2015 წლის 27 ოქტომბრის №4346 კანონი) — პროფესიულ საჯარო მოხელედ შეიძლება მიიღონ მხოლოდ საქართველოს მოქალაქე (პირველი პუნქტი); საზღვარგარეთ მცხოვრები თანამემამულე საჯარო დაწესებულებაში შეიძლება დასაქმდეს მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულებით (მე-3 პუნქტი).
- CLEISS — FAQ « Accords de sécurité sociale » — საფრანგეთთან სოციალური უზრუნველყოფის ორმხრივი შეთანხმებით დაკავშირებული დაახლოებით ორმოცი სახელმწიფოსა და ტერიტორიის ნუსხა (შემოწმდა 13.11.2026); საქართველო ნუსხაში არ არის.
- „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი, მე-3 და 34¹ მუხლები — კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა აქვთ. შენატანები: დამსაქმებელი — 2 % და დასაქმებული — 2 % დასაბეგრი ხელფასიდან; თვითდასაქმებული — 4 % (მონაწილეობა ნებაყოფლობითია); სახელმწიფო — 2 % წლიური შემოსავლიდან 24 000 ლარამდე და 1 % — 24 000-დან 60 000 ლარამდე. მონაწილეს, რომელმაც დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა, შეუძლია ერთჯერადად მიიღოს თავისი საპენსიო აქტივები.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლი; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებებით შეღავათების გამოყენებისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების შესახებ (matsne.gov.ge, კონსოლიდირებული 05.12.2024), 1–5 მუხლები — შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების წესს ადგენს ფინანსთა მინისტრი (125-ე მუხლი). შეღავათს გადახდის წყაროსთან ქართველი გადამხდელი იყენებს N1 ფორმით, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას არარეზიდენტი ითხოვს N2 ფორმით; ორივეს ერთვის მიმღების სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი ან ლეგალიზაცია არ მოითხოვება); საგადასახადო ორგანო გადაწყვეტილებას 30 კალენდარულ დღეში იღებს. საქართველოს რეზიდენტი რეზიდენტობის ცნობას N4 ფორმით იღებს, ან შემოსავლების სამსახური უცხო ქვეყნის ფორმას ადასტურებს (მე-5 მუხლი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი — საგადასახადო ორგანოსთვის გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი, რომელიც აითვლება ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნების უფლების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი — „ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი აქვს ორივე სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი)“.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „b“ ქვეპუნქტი — „თუ შეუძლებელია იმ სახელმწიფოს დადგენა, სადაც პირს აქვს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი ან თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი არ აქვს არც ერთ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს“.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „c“ და „d“ ქვეპუნქტები — „c“: „თუ იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს ორივე სახელმწიფოში ან არ ცხოვრობს არც ერთ მათგანში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის მოქალაქესაც იგი წარმოადგენს“; „d“: „თუ ის არის ორივე სახელმწიფოს მოქალაქე ან არ არის არც ერთი მათგანის მოქალაქე, მაშინ ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე“.
- საქართველო–საფრანგეთის 2007 წლის შეთანხმების 26-ე მუხლის პირველი პუნქტი MLI-ის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის რედაქციით (ფინანსთა სამინისტროს სინთეზირებული ტექსტი) — პირს, რომელიც მიიჩნევს, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება იწვევს ან გამოიწვევს მის დაბეგვრას შეთანხმების შეუსაბამოდ, შიდასახელმწიფოებრივი საშუალებების მიუხედავად შეუძლია საქმე წარუდგინოს ერთ-ერთი ხელშემკვრელი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს — შეთანხმების შეუსაბამოდ დაბეგვრის გამომწვევი მოქმედების შესახებ პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში (MLI ამოქმედდა 2020 წლის 1 იანვრიდან).
სასამართლო პრაქტიკა
- საფრანგეთის სახელმწიფო საბჭო (Conseil d'État), n° 450692, 11.05.2022 — მარტოხელა პირის foyer ის ადგილია, სადაც ის ჩვეულებრივ ცხოვრობს და სადაც მისი პირადი ცხოვრების ცენტრია, სამუშაოს ან განსაკუთრებული გარემოებების გამო სხვაგან დროებითი ყოფნის გაუთვალისწინებლად; ძირითად ყოფნას მნიშვნელობა მხოლოდ მაშინ აქვს, როცა foyer არ არის.
- საფრანგეთის საკასაციო სასამართლო (Cour de cassation), კომერციული პალატა, n° 15-27.364, ECLI:FR:CCASS:2017:CO00562, 26.04.2017 — Foyer და ინტერესების ცენტრი საფრანგეთში ფაქტებით დადასტურდა: ორი სახლი, საარჩევნო სიებში რეგისტრაცია, ელექტროენერგიის მნიშვნელოვანი მოხმარება, ანგარიშები მხოლოდ ფრანგულ ბანკებში, ფრანგული სამედიცინო დაზღვევა; მესამე პირის ჩვენება საზღვარგარეთ საცხოვრებლის ქირაობაზე, გადახდის ქვითრების გარეშე, ამას არ აბათილებს. საქმე ქონების გადასახადს (ISF) ეხებოდა.
- საფრანგეთის სახელმწიფო საბჭო (Conseil d'État), n° 469771, 05.02.2024 — ფრანგული კომპანიის გენერალურ დირექტორს, რომლის ოჯახი შვეიცარიაში ცხოვრობდა, საგადასახადო საცხოვრებელი ადგილი საფრანგეთში აქვს ძირითადი პროფესიული საქმიანობის კრიტერიუმით; საზღვარგარეთიდან შემთხვევითი დისტანციური მუშაობა ამას არ ცვლის (დასკვნა შეთანხმების მნიშვნელობაზე დაკავებისთვის 16.02.2025-დან კანონით განეიტრალდა).
- საფრანგეთის სახელმწიფო საბჭო (Conseil d'État), n° 426124, 07.10.2020 — ეკონომიკური ინტერესების ცენტრის დადგენა მხოლოდ საფრანგეთში კომპანიებისა და უძრავი ქონების არსებობით შეუძლებელია: უნდა შემოწმდეს, მოაქვს თუ არა მათ შემოსავალი, და შედარდეს საზღვარგარეთის შემოსავლებს.
- საფრანგეთის საკასაციო სასამართლო (Cour de cassation), კომერციული პალატა, n° 19-14.013, ECLI:FR:CCASS:2021:CO00809, 24.11.2021 — თუ საფრანგეთი პირს art. 4 B CGI-ით რეზიდენტად თვლის (ამ შემთხვევაში — ეკონომიკური ინტერესების ცენტრით), ხოლო სხვა სახელმწიფო მას თავის რეზიდენტად აღიარებს, რეზიდენტობის კონფლიქტი წარმოიშობა და სასამართლო ვალდებულია შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის წესები გამოიყენოს. საქმე ქონების გადასახადს (ISF) ეხებოდა, რეზიდენტობის კრიტერიუმები იგივეა.
- საფრანგეთის საკასაციო სასამართლო (Cour de cassation), კომერციული პალატა, n° 19-13.710, ECLI:FR:CCASS:2021:CO00698, 13.10.2021 — საცხოვრებელი, რომელიც პირმა საფრანგეთში საკუთარი ხანგრძლივი სარგებლობისთვის შეინარჩუნა, შეთანხმების მიზნებისთვის მუდმივი საცხოვრებელია, თუნდაც საზღვარგარეთ სახლი ჰქონდეს; როცა პირადი კავშირები ორ სახელმწიფოს შორის იყოფა, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი ეკონომიკური კავშირებით დადგინდა (თითქმის ყველა შემოსავალი და აქტივი საფრანგეთში). საქმე ISF-ს ეხებოდა, კრიტერიუმები იგივეა.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში