საგადასახადო რეზიდენტობა გაერთიანებულ სამეფოში და საქართველოში
გაერთიანებული სამეფო რეზიდენტობას Statutory Residence Test-ით ადგენს საკუთარი საგადასახადო წლისთვის (6 აპრილი — 5 აპრილი): 183 დღე ავტომატურად რეზიდენტად გაქცევთ, ხოლო ნაკლები დღით — სახლი, სრული დასაქმება ან კავშირები (ოჯახი, საცხოვრებელი, სამუშაო, წინა წლები); დღედ ითვლება შუაღამე გაერთიანებულ სამეფოში. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. ორმაგ რეზიდენტობას 2004 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა; ურთიერთშეთანხმება — მხოლოდ მათთვის, ვინც არცერთი სახელმწიფოს მოქალაქე არ არის.
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, გაერთიანებული სამეფოს კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით გაერთიანებული სამეფო საგადასახადო რეზიდენტად
გაერთიანებული სამეფო რეზიდენტობას საკუთარი ტესტით (Statutory Residence Test) და საკუთარი საგადასახადო წლით ადგენს — 6 აპრილიდან 5 აპრილამდე.
- ბრიტანულ საგადასახადო წელს გაერთიანებულ სამეფოში 183 დღე ან მეტი გაატარეთ — ავტომატურად გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი ხართ.
- თქვენი სახლი მხოლოდ გაერთიანებულ სამეფოშია (საზღვარგარეთ არ გაქვთ სახლი, სადაც 30+ დღე გაატარეთ) — სახლის ტესტით გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი ხართ.
- სრული დასაქმება გაერთიანებულ სამეფოში 365 დღის განმავლობაში — გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი ხართ.
- დღეების რაოდენობა გაერთიანებულ სამეფოსთან თქვენს კავშირებთან ერთად კავშირების ტესტის ზღვარს აღწევს — გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი ხართ, 183 დღეზე ნაკლებითაც.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- გაერთიანებულ სამეფოში ნებისმიერი ბრიტანული ტესტისთვის საჭიროზე (16 ან 46) ნაკლები დღე გაატარეთ — ავტომატურად გაერთიანებული სამეფოს არარეზიდენტი ხართ.
- სრული დასაქმება საზღვარგარეთ და გაერთიანებულ სამეფოში 91 დღეზე ნაკლები — საზღვარგარეთის ავტომატური ტესტით გაერთიანებული სამეფოს არარეზიდენტი ხართ.
- კავშირების ტესტით გაერთიანებულ სამეფოსთან კავშირები თქვენი დღეების რაოდენობისთვის საკმარისი არ არის — გაერთიანებული სამეფოს არარეზიდენტი ხართ.
სად განსხვავდება გაერთიანებული სამეფოს კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: 183 დღე გაერთიანებულ სამეფოში და 183 დღე საქართველოში 12-თვიან პერიოდში. რადგან ორი სახელმწიფოს წლები და პერიოდები სხვადასხვაა, ერთ კალენდარულ წელს შეიძლება ბრიტანულ საგადასახადო წელს გაერთიანებულ სამეფოში 183 დღე გქონდეთ და, ამავე დროს, საქართველოში — 183 დღე 12-თვიან პერიოდში, რომელიც ამ წელს მთავრდება. მაშინ ორივე სახელმწიფო რეზიდენტად მიგიჩნევთ, და წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: მუდმივი საცხოვრებელი მხოლოდ ერთ სახელმწიფოში — ის; ორივეში — სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი; შემდეგ — ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი და მოქალაქეობა. შეინახეთ თითოეული კრიტერიუმის მტკიცებულებები.
- კოლიზია: გაერთიანებული სამეფო რეზიდენტად 183 დღეზე ნაკლებითაც გთვლით. ბრიტანული ტესტი რეზიდენტობას 183 დღის გარეშეც იძლევა — სახლის, გაერთიანებულ სამეფოში სრული დასაქმების ან კავშირების (ოჯახი, საცხოვრებელი, სამუშაო, წინა წლები, ქვეყანა) მიხედვით. საქართველო კი დღეებს ითვლის: 183 დღე ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება. ორივე სახელმწიფო რეზიდენტად მიგიჩნევთ; საბოლოოდ წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — მუდმივი საცხოვრებელი, შემდეგ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, რომელშიც ოჯახი, როგორც წესი, დიდ წონას ატარებს.
- კოლიზია: საქართველოში დაბრუნების შემდეგ გაერთიანებული სამეფო შეიძლება კვლავ რეზიდენტად გთვლიდეთ. თუ სამი წინა ბრიტანული წლიდან ერთში მაინც გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი იყავით, რეზიდენტად დარჩენისთვის საკმარისია 16 დღე და 4 კავშირი (ან 46 დღე და 3 კავშირი, 91 დღე და 2 კავშირი). საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, 183 დღით, საქართველოს რეზიდენტი ხართ — ორმაგ რეზიდენტობას შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს. ბრიტანული კავშირების შესამცირებლად: ნუ დატოვებთ ხელმისაწვდომ საცხოვრებელს, შეზღუდეთ სამუშაო დღეები და დღეების რაოდენობა გაერთიანებულ სამეფოში.
- კოლიზია: საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი 183 დღის გარეშე და გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტობა. საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი, რომელიც 183 დღის გარეშე მოგენიჭათ (მაგალითად, მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს), მხოლოდ იმ საგადასახადო წელზე ვრცელდება, რომლისთვისაც ცნობა გაიცა. ბრიტანულ რეზიდენტობას ის არ აუქმებს: თუ Statutory Residence Test-ით გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი ხართ, წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი; საქართველოში ფაქტობრივი ცხოვრების გარეშე მიღებული სტატუსი ამ კრიტერიუმებს არ ცვლის.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- რომელი შეთანხმება მოქმედებს: საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმება. მოქმედებს საქართველოს მთავრობასა და დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მთავრობას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ შეთანხმება (ლონდონი, 2004 წლის 13 ივლისი): ძალაშია 2005 წლის 11 ოქტომბრიდან, 2010 წლის ოქმით (დივიდენდი, მუდმივი დაწესებულება) და MLI-ით (პრეამბულა, ძირითადი მიზნის ტესტი, ურთიერთშეთანხმების პროცედურა) შეცვლილი. ქართული და ინგლისური ტექსტები თანაბრად ავთენტურია. რეზიდენტობა — მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: მუდმივი საცხოვრებელი → სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი → ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი → მოქალაქეობა → ურთიერთშეთანხმება, მაგრამ ბოლო საფეხური („d“) მხოლოდ მათ ეხება, ვინც არცერთი სახელმწიფოს მოქალაქე არ არის. ბიზნესის მოგება და თავისუფალი პროფესიები — მე-7 მუხლი (ცალკე მუხლი არ არის); ხელფასი — მე-14 მუხლი (183 დღე ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში); დივიდენდი, პროცენტი და როიალტი წყაროს სახელმწიფოში, როგორც წესი, არ იბეგრება (მე-10–მე-12 მუხლები); პენსიები — მე-17 მუხლი; საჯარო სამსახური — მე-18 მუხლი; ორმაგი დაბეგვრის გამორიცხვა — 23-ე მუხლი (ჩათვლა); ურთიერთშეთანხმების პროცედურა — 26-ე მუხლი (სამი წელი).
- სხვადასხვა საგადასახადო წელი და დღეების დათვლა. საქართველო კალენდარულ წელს ითვლის და რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც ამ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იყავით; დღედ ითვლება დღის ნებისმიერი ნაწილი. გაერთიანებული სამეფოს საგადასახადო წელი 6 აპრილიდან 5 აპრილამდეა, დღედ კი მხოლოდ ის დღე ითვლება, როცა შუაღამისას გაერთიანებულ სამეფოში ხართ (ტრანზიტის გარდა). ერთი მოგზაურობა ორი სახელმწიფოს სხვადასხვა „წლებში“ შეიძლება მოხვდეს: მაგალითად, ოქტომბრიდან ივნისამდე — ეს 183 დღეზე მეტია ბრიტანულ წელს, მაგრამ 183 დღეზე ნაკლები თითოეულ კალენდარულ წელს; საქართველოსთვის კი, თუ წინა 12 თვე საქართველოში გაატარეთ, ორივე წელი შეიძლება საქართველოს რეზიდენტობის წელი იყოს.
- გადასვლის წელი: გაერთიანებული სამეფო შეიძლება წელს ყოფდეს, საქართველო — არა. გარკვეული პირობებით (სახლის გადატანა, სრული დასაქმების დაწყება ან დასრულება) ბრიტანული წელი ორ ნაწილად იყოფა, და ჩამოსვლამდე ან გამგზავრების შემდეგ არარეზიდენტად იბეგრებით (split year — ავტომატურად). საქართველო სტატუსს მთელი კალენდარული წლისთვის ადგენს. ამიტომ ერთი და იმავე თვეებისთვის შეიძლება ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი იყოთ — მაშინ შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი იმ პერიოდის გარემოებების მიხედვით წყვეტს. საქართველოდან წასვლისას დეკლარაცია მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგინეთ, თუ შემოსავალზე გადასახადი წყაროსთან არ დაკავებულა.
- გაერთიანებულ სამეფოში მუშაობა მისი რეზიდენტობის გარეშე: 183 დღე 12 თვეში. სამუშაო იქ ითვლება შესრულებულად, სადაც ფიზიკურად მუშაობთ: გაერთიანებულ სამეფოში შესრულებული მოვალეობების ხელფასი იქ იბეგრება არარეზიდენტისთვისაც (PAYE). თუ შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, გაერთიანებული სამეფო ასეთ ხელფასს არ ბეგრავს, როცა მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის სამივე პირობა სრულდება: არაუმეტეს 183 დღე ნებისმიერ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც ფისკალურ წელს იწყება ან მთავრდება; დამსაქმებელი გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი არ არის; ანაზღაურება ბრიტანულ მუდმივ დაწესებულებას არ ეკისრება. საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი რეზიდენტ ფიზიკურ პირს არ ებეგრება (ქართული წყარო არ არის), ამიტომ ბრიტანული გადასახადი საბოლოოა.
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა ბრიტანელი დამსაქმებლის ან კლიენტისთვის. საქართველოდან შესრულებული სამუშაო და საქართველოს რეზიდენტის მიერ საზღვარგარეთ მყოფ დამკვეთზე საქართველოდან გაწეული მომსახურება ქართული წყაროს შემოსავალია (საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლი): 20 %, ხოლო ინდივიდუალური მეწარმის მცირე ბიზნესის სტატუსით — 1 %. გაერთიანებული სამეფო არარეზიდენტს საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასს არ უბეგრავს (ITEPA 2003, s. 27), ხოლო შეთანხმებით მისი რეზიდენტი არ ხართ — ბიზნესის მოგებასა და პროფესიულ შემოსავალს მუდმივი დაწესებულების გარეშე მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-7 მუხლი). თუ ბრიტანელი დამსაქმებელი PAYE-ს მაინც აკავებს, HMRC-ს მეშვეობით კოდის შეცვლა ან დაბრუნება მოითხოვეთ (DT-Individual ფორმა, საქართველოს რეზიდენტობის ცნობით). საქართველოში ფიზიკური პირი უცხოურ გადასახადს ვერ ჩაითვლის (კოდექსის 124-ე მუხლი მხოლოდ საწარმოს უშვებს), ამიტომ დაბრუნება გაერთიანებულ სამეფოშია საჭირო.
- შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტი ხართ: გაერთიანებული სამეფო მხოლოდ ბრიტანულ შემოსავალს ბეგრავს. თუ შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი რეზიდენტობას საქართველოს ანიჭებს, გაერთიანებული სამეფო გბეგრავთ როგორც არარეზიდენტს — მხოლოდ ბრიტანული წყაროს შემოსავალზე და შეთანხმების ფარგლებში: გაერთიანებულ სამეფოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასზე (თუ მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის პირობები არ სრულდება), ბრიტანული უძრავი ქონების ქირაზე (Non-resident Landlord Scheme: 20 %-იანი დაკავება, თუ HMRC დაკავების გარეშე გადახდას არ დაუშვებს) და მისი გაყიდვის ნამატზე. ბრიტანულ პროცენტსა და როიალტის მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-11 და მე-12 მუხლები), ბრიტანულ დივიდენდზე წყაროსთან გადასახადი არ არის (REIT-ის გარდა, 15 %); დაკავებული გადასახადის დაბრუნება DT-Individual ფორმით მოითხოვეთ. საქართველოში ეს შემოსავლები, როგორც უცხოური წყაროსი, რეზიდენტ ფიზიკურ პირს არ ებეგრება (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი), ამიტომ ბრიტანული გადასახადი საბოლოოა: 23-ე მუხლის პირველი პუნქტით ჩათვლა მხოლოდ მაშინ მოქმედებს, როცა საქართველო თავად ბეგრავს შემოსავალს.
- შეთანხმებით გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი ხართ: საქართველო მხოლოდ ქართულ შემოსავალს ბეგრავს, გაერთიანებული სამეფო ქართულ გადასახადს ჩაითვლის. თუ შეთანხმებით გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი ხართ, საქართველო გბეგრავთ როგორც არარეზიდენტს — მხოლოდ ქართული წყაროს შემოსავალზე და შეთანხმების ფარგლებში: საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი (20 %) საქართველოში არ იბეგრება, თუ მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის სამივე პირობა სრულდება (ქართული კანონითაც თავისუფლდება 30 დღემდე სამუშაო არარეზიდენტი დამსაქმებლისთვის); ქართული დივიდენდი, პროცენტი და როიალტი შეთანხმებით საქართველოში არ იბეგრება (მე-10–მე-12 მუხლები), თუმცა ქართული კანონი 5 %-ს ითვალისწინებს — შეღავათი წყაროსთან N1 ფორმით ან დაბრუნება N2 ფორმით მოითხოვეთ, HMRC-ის რეზიდენტობის ცნობით. საქართველოდან ანაზღაურებულ მომსახურებაზე 10 %-იანი დაკავება საქართველოში მუდმივი დაწესებულების გარეშე შეთანხმებას ეწინააღმდეგება (მე-7 მუხლი) — ასევე დაბრუნებას ექვემდებარება, ხანდაზმულობის 3-წლიან ვადაში. გაერთიანებული სამეფო მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს და ქართულ გადასახადს ჩაითვლის (23-ე მუხლის მე-2 პუნქტი): HMRC-ის მიხედვით ჩასათვლელია ფიზიკური პირების საშემოსავლო გადასახადი; მცირე ბიზნესის 1 % საშემოსავლო გადასახადის სპეციალური რეჟიმია (კოდექსის 88–89-ე მუხლები), მაგრამ HMRC მას ცალკე არ ახსენებს — ჩათვლაში ეჭვის შემთხვევაში HMRC-ს მიმართეთ.
- FIG რეჟიმი ახალი რეზიდენტებისთვის. თუ გაერთიანებულ სამეფოში ჩამოსვლამდე 10 წელი მისი რეზიდენტი არ ყოფილხართ, რეზიდენტობის პირველ 4 წელს FIG რეჟიმის მოთხოვნა შეგიძლიათ: უცხოური შემოსავალი და ნამატი (მათ შორის ქართული) გაერთიანებულ სამეფოში არ იბეგრება, მაგრამ დაუბეგრავ მინიმუმებს კარგავთ. ვინც 2022 წელს ჩამოვიდა, მისით მხოლოდ 2025–26 წლისთვის ისარგებლებს. რეჟიმი შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის შედეგს არ ცვლის. 24-ე მუხლის პირველი პუნქტი (საქართველოში შეღავათის შეზღუდვა იმ ოდენობით, რაც გაერთიანებულ სამეფოში გადარიცხვის საფუძველზე იბეგრება) remittance basis-ისთვის იყო გათვლილი, რომელიც 06.04.2025-დან გაუქმდა.
- გაერთიანებული სამეფოდან საქართველოში გადასვლა: დროებითი არარეზიდენტობა და მე-13 მუხლის მე-6 პუნქტი. გაერთიანებულ სამეფოს ფიზიკური პირების გასვლის გადასახადი არ აქვს, მაგრამ თუ გამგზავრებამდე 7 წლიდან არანაკლებ 4 წელი რეზიდენტი იყავით და 5 წელზე ნაკლებ დროში ბრუნდებით, არარეზიდენტობისას გაყიდული ძველი აქტივების ნამატი დაბრუნების წელს იბეგრება (TCGA 1992, s. 10A). შეთანხმება ამას არ ზღუდავს: მე-13 მუხლის მე-6 პუნქტით სახელმწიფოს შეუძლია დაბეგროს იმ პირის ნამატი, რომელიც მისი რეზიდენტი იყო გასხვისების წელს ან წინა ექვს წელიწადში. საქართველოს ფიზიკური პირებისთვის გასვლის გადასახადი არ აქვს, ხოლო რეზიდენტი ფიზიკური პირის უცხოური წყაროს ნამატი საქართველოში გათავისუფლებულია. ბრიტანული უძრავი ქონება (და ასეთი ქონებით მდიდარი კომპანიების აქციები) გაერთიანებულ სამეფოში რჩება დასაბეგრი (მე-13 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები).
- საქართველოს სახელმწიფო სამსახური გაერთიანებულ სამეფოში. საქართველოს მოქალაქე, რომელიც საზღვარგარეთ საქართველოს სახელმწიფო სამსახურშია, საქართველოს რეზიდენტად ითვლება დღეების მიუხედავად (საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-2 ნაწილი). საქართველოს სახელმწიფოს მიერ გადახდილ ხელფასს შეთანხმებით მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი); გაერთიანებულ სამეფოს დაბეგვრის უფლება მხოლოდ მაშინ აქვს, თუ სამსახურს გაერთიანებულ სამეფოში ასრულებს მისი რეზიდენტი, რომელიც მისი მოქალაქეა ან რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მაგალითად, საელჩოს ადგილზე დაქირავებული თანამშრომელი).
- პენსიები და ანუიტეტები: ბეგრავს რეზიდენტობის სახელმწიფო, სახელმწიფო სამსახურის პენსიას — გადამხდელი. წარსული დასაქმების პენსიები და ნებისმიერი ანუიტეტი მხოლოდ მიმღების რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება (შეთანხმების მე-17 მუხლი); სოციალური უზრუნველყოფის პენსიებზე ცალკე წესი არ არის — OECD-ის კომენტარის მიხედვით ისინი პენსიების მუხლში ხვდება, თუ წარსული დასაქმების გამო გაიცემა. სახელმწიფო სამსახურის პენსიას მხოლოდ გადამხდელი სახელმწიფო ბეგრავს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მიმღები მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი და მოქალაქეა (მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტი). ამრიგად, ბრიტანული კერძო ან სახელმწიფო პენსია შეთანხმებით საქართველოს რეზიდენტს გაერთიანებულ სამეფოში არ ებეგრება (PAYE-ს შესაჩერებლად — DT-Individual ფორმა), საქართველო კი უცხოური წყაროს შემოსავალს რეზიდენტ ფიზიკურ პირს არ უბეგრავს — ასეთი პენსია არცერთ სახელმწიფოში არ იბეგრება. ქართული სახელმწიფო და დაგროვებითი პენსიები საქართველოში გათავისუფლებულია.
- სოციალური დაზღვევა: საქართველოსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის შეთანხმება არ არის. საქართველო იმ ქვეყნების ნუსხაში არ არის, რომლებთანაც გაერთიანებულ სამეფოს სოციალური უზრუნველყოფის შეთანხმება აქვს. გაერთიანებულ სამეფოში მუშაობისას ეროვნული დაზღვევის შენატანები (National Insurance) ზოგადად გადაიხდება; საქართველოდან მივლინებული დასაქმებული, რომლის დამსაქმებლის საქმიანობის ადგილი გაერთიანებული სამეფოს გარეთაა და რომელიც იქ ჩვეულებრივ არ ცხოვრობს და არ მუშაობს, 1-ლი კატეგორიის შენატანებს პირველი 52 კვირის განმავლობაში არ იხდის. საქართველოში საერთო სოციალური შენატანი არ არის — მხოლოდ დაგროვებითი საპენსიო სქემა (დამსაქმებელი 2 %, დასაქმებული 2 %, სახელმწიფო 2 % ან 1 %), რომელიც საქართველოს მოქალაქეებსა და მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელებზე ვრცელდება. სოციალურ შენატანებს საგადასახადო შეთანხმება არ მოიცავს.
- რეზიდენტობის ცნობები, დაბრუნება და ურთიერთშეთანხმების პროცედურა. გაერთიანებულ სამეფოში შეთანხმებით სარგებლობისთვის, როგორც საქართველოს რეზიდენტს, დაგჭირდებათ საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა შესაბამისი წლისთვის (N4 ფორმა) ან DT-Individual ფორმის დადასტურება. საქართველოში შეთანხმებით სარგებლობისთვის, როგორც გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტს, HMRC-ში მოითხოვეთ certificate of residence და წარადგინეთ დამოწმებული ქართული თარგმანით, აპოსტილის გარეშე: გადამხდელთან (N1 ფორმა) ან დაბრუნების განცხადებასთან (N2 ფორმა); საგადასახადო ორგანო 30 დღეში წყვეტს, ზედმეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნება 3 წლის ვადაში შეიძლება (საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი). თუ დაბეგვრა შეთანხმებას არ შეესაბამება, საქმე ნებისმიერი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს პირველი შეტყობინებიდან სამ წელში წარუდგინეთ (26-ე მუხლი MLI-ის რედაქციით). ცნობები ყოველი წლისთვის მოითხოვეთ — ბრიტანული ცნობა ბრიტანულ საგადასახადო წელს ეხება.
- ორივე სახელმწიფოს მოქალაქე: შეთანხმებაში ბოლო საფეხურის წესი არ არის. შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „c“ ქვეპუნქტი მოქალაქეობის სახელმწიფოს ანიჭებს რეზიდენტობას, „d“ ქვეპუნქტი კი ურთიერთშეთანხმებას მხოლოდ მისთვის ითვალისწინებს, ვინც არცერთი სახელმწიფოს მოქალაქე არ არის. თუ საქართველოსა და გაერთიანებული სამეფოს მოქალაქე ხართ და წინა კრიტერიუმები (მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი) საქმეს ვერ წყვეტს, შეთანხმება პირდაპირ პასუხს არ იძლევა: სერვისი ამ შემთხვევას ურთიერთშეთანხმებაზე აგზავნის — 26-ე მუხლის მე-3 პუნქტით კომპეტენტური ორგანოები შეთანხმების გამოყენების ნებისმიერ სირთულესა და ეჭვს ურთიერთშეთანხმებით წყვეტენ. შეთანხმებამდე ორივე სახელმწიფოს შეუძლია რეზიდენტად მიგიჩნიოთ; საქმე ნებისმიერი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს სამ წელში წარუდგინეთ.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
თუ ორივე სახელმწიფო გთვლით რეზიდენტად, გამოიყენება შეთანხმება (შეთანხმება საქართველოს მთავრობასა და დიდი ბრიტანეთის და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მთავრობას შორის შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ (ლონდონი, 2004 წლის 13 ივლისი), 2010 წლის 3 თებერვლის ოქმითა და მრავალმხრივი კონვენციით (MLI) შეცვლილი, მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი). კრიტერიუმები თანმიმდევრულად მოწმდება — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, საგადასახადო ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
შეთანხმება დეტალურად: შემოსავლები, განაკვეთები, 183 დღის წესი →
ტერმინები, რომლებსაც გაერთიანებულ სამეფოში შეხვდებით
- Statutory Residence Test (SRT)
- გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტობის კანონისმიერი ტესტი: ავტომატური ტესტები და საკმარისი კავშირების ტესტი (Finance Act 2013, Sch. 45)
- sufficient ties
- კავშირები გაერთიანებულ სამეფოსთან: ოჯახი, საცხოვრებელი, სამუშაო, 90 დღე წინა წლებში, ქვეყანა; რაც მეტი დღე, მით ნაკლები კავშირია საჭირო
- split year
- ჩამოსვლის ან გამგზავრების წლის გაყოფა: საზღვარგარეთის ნაწილზე არარეზიდენტად იბეგრებით
- FIG regime
- 4-წლიანი რეჟიმი ახალი რეზიდენტებისთვის 10-წლიანი არარეზიდენტობის შემდეგ: უცხოური შემოსავალი და ნამატი არ იბეგრება
- HMRC
- გაერთიანებული სამეფოს საგადასახადო და საბაჟო სამსახური; გასცემს certificate of residence-ს
- DT-Individual
- ფორმა, რომლითაც არარეზიდენტი ბრიტანულ შემოსავალზე შეთანხმების შეღავათს ან დაბრუნებას ითხოვს
კითხვები
გაერთიანებულ სამეფოში 183 დღეზე ნაკლებს ვატარებ. შეიძლება იქ რეზიდენტი ვიყო?
დიახ: თუ სახლი მხოლოდ გაერთიანებულ სამეფოში გაქვთ, იქ სრულ განაკვეთზე მუშაობთ ან საკმარისი კავშირები გაქვთ (ოჯახი, საცხოვრებელი, სამუშაო, წინა წლები). თუ საქართველოც რეზიდენტად გთვლით (183 დღე 12-თვიან პერიოდში), წყვეტს შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: ჯერ მუდმივი საცხოვრებელი, შემდეგ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი.
საქართველოსა და გაერთიანებული სამეფოს მოქალაქე ვარ. რა მოხდება, თუ შეთანხმების კრიტერიუმები ვერ წყვეტს?
შეთანხმების „d“ ქვეპუნქტი ურთიერთშეთანხმებას მხოლოდ მისთვის ითვალისწინებს, ვინც არცერთი სახელმწიფოს მოქალაქე არ არის; ორმაგ მოქალაქეზე წესი არ არის. ასეთ შემთხვევაში საკითხი ურთიერთშეთანხმების ზოგად პროცედურაზე გადადის (26-ე მუხლი): საქმე ნებისმიერი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს — საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ან HMRC-ს — სამ წელში წარუდგინეთ.
საქართველოდან ვმუშაობ ბრიტანული კომპანიისთვის. სად ვიხდი გადასახადს?
საქართველოდან შესრულებული სამუშაო და მომსახურება ქართული წყაროა: 20 %, ან მცირე ბიზნესის სტატუსით 1 %. გაერთიანებული სამეფო არარეზიდენტს საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასს არ უბეგრავს, ხოლო ბიზნესის მოგებას მუდმივი დაწესებულების გარეშე შეთანხმებით მხოლოდ საქართველო ბეგრავს. თუ ბრიტანელი დამსაქმებელი PAYE-ს მაინც აკავებს, დაბრუნება HMRC-ში DT-Individual ფორმით მოითხოვეთ.
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- Finance Act 2013, Sch. 45 (Statutory Residence Test) — რეზიდენტია, ვინც ერთ ავტომატურ ბრიტანულ ტესტს მაინც დააკმაყოფილა და არცერთ ავტომატურ საზღვარგარეთის ტესტს, ან საკმარისი კავშირების ტესტი დააკმაყოფილა. საზღვარგარეთის ტესტებს უპირატესობა აქვს.
- Income Tax Act 2007, s. 4(3) — გაერთიანებულ სამეფოში საგადასახადო წელი 6 აპრილს იწყება და 5 აპრილს მთავრდება.
- HMRC RDR3 — Statutory Residence Test guidance — HMRC-ის ოფიციალური განმარტება რეზიდენტობის კანონისმიერი ტესტის შესახებ.
- Sch. 45, paras 12–14 — ავტომატურად არარეზიდენტი: 16 დღემდე (თუ 3 წინა წლიდან 1-ში რეზიდენტი იყავით), 46 დღემდე (თუ არ იყავით), ან სრული დასაქმება საზღვარგარეთ, როცა გაერთიანებულ სამეფოში 91 დღეზე ნაკლებს ატარებთ და იქ 31 სამუშაო დღეზე ნაკლებს მუშაობთ.
- Sch. 45, paras 22–23 — დღე ითვლება, თუ შუაღამისას გაერთიანებულ სამეფოში ხართ; ტრანზიტი არ ითვლება; განსაკუთრებული გარემოებების გამო (ომი, სტიქიური უბედურება) 60 დღემდე შეიძლება გამოირიცხოს.
- Sch. 45, para 7 — ავტომატურად რეზიდენტი: საგადასახადო წელს გაერთიანებულ სამეფოში არანაკლებ 183 დღე.
- Sch. 45, paras 8, 25 — სახლის ტესტი: სახლი გაერთიანებულ სამეფოში, სადაც ≥30 დღე გაატარეთ, თუ საზღვარგარეთ არ გაქვთ სახლი, სადაც ≥30 დღე გაატარეთ (ფასდება 91-დღიანი პერიოდის ფარგლებში).
- Sch. 45, para 9 — სრული დასაქმება გაერთიანებულ სამეფოში 365 დღის განმავლობაში: საშუალოდ ≥35 საათი კვირაში და სამუშაო დღეების 75 %-ზე მეტი — გაერთიანებულ სამეფოში.
- Sch. 45, paras 17–19, 31–38 — კავშირების ტესტი: ახალი რეზიდენტები — 46–90 დღე და 4 კავშირი, 91–120 და ≥3, ≥121 და ≥2; ყოფილი რეზიდენტები — 16–45 და ≥4, 46–90 და ≥3, 91–120 და ≥2, ≥121 და ≥1. კავშირები: ოჯახი, საცხოვრებელი, სამუშაო, 90 დღე, ქვეყანა.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების 29-ე მუხლი და დასკვნითი დებულება; 2010 წლის ოქმის მე-4 მუხლი — რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 24.12.2004-ის №818-რს დადგენილებით, ძალაშია 2005 წლის 11 ოქტომბრიდან. გამოიყენება საქართველოში — ძალაში შესვლის მომდევნო კალენდარული წლის 1 იანვრიდან დაწყებული საფინანსო წლებიდან (2006), გაერთიანებულ სამეფოში — საშემოსავლო გადასახადსა და კაპიტალის ნამატის გადასახადზე მომდევნო წლის 6 აპრილიდან. შესრულებულია 2004 წლის 13 ივლისს ლონდონში, ქართულ და ინგლისურ ენებზე, ორივე ტექსტი თანაბრად ავთენტურია. 2010 წლის 3 თებერვლის ოქმი ძალაშია 17.12.2010-დან და 2011 წლიდან გამოიყენება.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ფიზიკური პირი: a) ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მუდმივი საცხოვრებელი ორივე სახელმწიფოში აქვს — იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომელთანაც უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები აქვს (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი); b) თუ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრის დადგენა შეუძლებელია ან მუდმივი საცხოვრებელი არცერთ სახელმწიფოში არ აქვს — მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც ჩვეულებრივ ცხოვრობს; c) თუ ჩვეულებრივ ორივე სახელმწიფოში ცხოვრობს ან არცერთში — იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის მოქალაქეცაა; d) თუ არცერთი სახელმწიფოს მოქალაქე არ არის — საკითხს კომპეტენტური ორგანოები ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე გადაწყვეტენ. ორივე სახელმწიფოს მოქალაქეზე „d“ ქვეპუნქტი არაფერს ამბობს.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს შეთანხმებისა და მრავალმხრივი კონვენციის (MLI) სინთეზირებული ტექსტი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — MLI საქართველოსთვის 2019 წლის 1 ივლისს, გაერთიანებული სამეფოსთვის 2018 წლის 1 ოქტომბერს შევიდა ძალაში; ცვლის პრეამბულას (მე-6 მუხლი), ამატებს ძირითადი მიზნის ტესტს (მე-7 მუხლი) და ცვლის ურთიერთშეთანხმების პროცედურის 26-ე მუხლის პირველ პუნქტს (საქმე ნებისმიერი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს, სამი წლის ვადა; მე-16 მუხლი); მე-4 მუხლი არ იცვლება.
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებები: გაერთიანებული სამეფო (შეთანხმება, ოქმი, MLI-ის სინთეზირებული ტექსტი) — საქართველოს ოფიციალურ ნუსხაში გაერთიანებული სამეფო მოქმედ შეთანხმებებს შორისაა („შეთანხმება ძალაშია 11.10.05“, „ოქმი ძალაშია 17.12.10“); გამოქვეყნებულია ქართული ტექსტები და MLI-ით სინთეზირებული ტექსტი.
- GOV.UK — Georgia: tax treaties — გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის გვერდი: 2004 წლის შეთანხმება ძალაშია 11.10.2005-დან, გამოიყენება საქართველოში 01.01.2006-დან, გაერთიანებულ სამეფოში 06.04.2006-დან; 2010 წლის ოქმი; MLI-ით სინთეზირებული ტექსტი.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- Sch. 45, Part 3 (paras 44–51); HMRC RFIG21010 — ჩამოსვლის ან გამგზავრების წელს გარკვეული პირობებით წელი იყოფა (split year): საზღვარგარეთის ნაწილი — არარეზიდენტად. არჩევანი არ არის — წესი ავტომატურად გამოიყენება (მაგალითად, საზღვარგარეთ სრული დასაქმების დაწყება, საზღვარგარეთ სახლის შეძენა და გაერთიანებულ სამეფოში სახლის დატოვება, გაერთიანებულ სამეფოში სახლის შეძენა ან სრული დასაქმების დაწყება).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი — საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ: რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება; არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება (პირველი ნაწილი). მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას დეკლარაციას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს (მე-2 ნაწილი). პირს, რომელიც დეკლარაციის წარდგენას არ არის ვალდებული, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით (მე-4 ნაწილი).
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-14 მუხლი — ხელფასი იბეგრება რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ სამუშაო მეორე სახელმწიფოში არ სრულდება; თუ სრულდება — მეორე სახელმწიფოსაც შეუძლია დაბეგვრა. თუმცა მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ ერთდროულად: a) მიმღები მეორე სახელმწიფოში იმყოფება პერიოდით ან პერიოდებით, რომელთა საერთო ხანგრძლივობა არ აღემატება 183 დღეს ნებისმიერი 12-თვიანი პერიოდის განმავლობაში, რომელიც იწყება ან მთავრდება მოცემულ ფისკალურ წელს; b) ანაზღაურებას იხდის დამქირავებელი, რომელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი არ არის; c) ანაზღაურება არ არის წარმოქმნილი დამქირავებლის მუდმივი დაწესებულებიდან მეორე სახელმწიფოში (მე-2 პუნქტი).
- Income Tax (Earnings and Pensions) Act 2003, s. 27 — წლისთვის, როცა დასაქმებული გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი არ არის, დასაბეგრია მხოლოდ გაერთიანებულ სამეფოში შესრულებული მოვალეობების ანაზღაურება; საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი არარეზიდენტს გაერთიანებულ სამეფოში არ ებეგრება, დამსაქმებლის ადგილსამყოფელის მიუხედავად.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-7 მუხლი, მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „k“ ქვეპუნქტი და მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტი (2010 წლის ოქმის რედაქციით) — საწარმოს მოგება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში იბეგრება, თუ მეორე სახელმწიფოში საქმიანობა მუდმივი დაწესებულებით არ ხორციელდება; ასეთ შემთხვევაში — მხოლოდ მუდმივი დაწესებულებისთვის მიკუთვნებულ ნაწილში. „ბიზნესი“ მოიცავს პროფესიული მომსახურების გაწევას და დამოუკიდებელი ხასიათის სხვა საქმიანობას — დამოუკიდებელი პირადი მომსახურების ცალკე მუხლი შეთანხმებაში არ არის. სამშენებლო მოედანი მუდმივ დაწესებულებად 12 თვეზე მეტი ხანგრძლივობისას ითვლება.
- HMRC — Double Taxation Treaty Relief form DT-Individual — გაერთიანებული სამეფოს არარეზიდენტი ფიზიკური პირი ამ ფორმით ითხოვს ბრიტანული წყაროს შემოსავალზე (პენსია, პროცენტი, როიალტი და სხვ.) შეთანხმებით გათვალისწინებულ შეღავათს — წყაროსთან გათავისუფლებას ან დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას; ფორმას რეზიდენტობის სახელმწიფოს საგადასახადო ორგანო ადასტურებს.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლი — საქართველოს ფარგლების გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადის ჩათვლის უფლება აქვს საწარმოს — იმ შემოსავალზე, რომელიც საქართველოში არსებული წყაროდან არ არის მიღებული, და არა უმეტეს იმ თანხისა, რომელიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული. ფიზიკური პირისთვის უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ცალმხრივ ჩათვლას კოდექსი არ ითვალისწინებს.
- HMRC — Non-resident Landlord Scheme (Paying tax on rent to landlords abroad) — საზღვარგარეთ მცხოვრები გამქირავებლის ქირიდან აგენტი ან მოიჯარე საბაზო განაკვეთით (20 %) გადასახადს აკავებს, თუ HMRC-მა ქირის გადასახადის გარეშე გადახდა არ დაუშვა; გამქირავებელი შემოსავალს Self Assessment დეკლარაციაში აცხადებს.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტი (2010 წლის ოქმის რედაქციით), მე-11 და მე-12 მუხლების პირველი პუნქტები — დივიდენდი, რომლის ბენეფიციალური მფლობელი მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია, წყაროს სახელმწიფოში გადასახადისგან თავისუფლდება; გამონაკლისი — უძრავი ქონების შემოსავლიდან საინვესტიციო საშუალების მიერ გადახდილი დივიდენდი (საპენსიო სქემის გარდა): მაქსიმუმ 15 %. (ოქმის ქართულ ტექსტში — „რეზიდენტი კომპანია“, ინგლისურში — ნებისმიერი რეზიდენტი; HMRC-ის DT7753 ინგლისურ ფორმულირებას მიჰყვება.) პროცენტი და როიალტი, რომელთა ბენეფიციალური მფლობელი მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია, მხოლოდ ამ მეორე სახელმწიფოში იბეგრება.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების 23-ე მუხლი (ორმაგი დაბეგვრის გამორიცხვის მეთოდი) — საქართველოს რეზიდენტის შემოსავალზე, რომელიც შეთანხმებით შეიძლება დაიბეგროს გაერთიანებულ სამეფოში, საქართველო დაუშვებს გაერთიანებულ სამეფოში გადახდილი გადასახადის ტოლი თანხის გამოქვითვას — არაუმეტეს იმ ქართული გადასახადისა, რომელიც ამ შემოსავალს მიეწერება (პირველი პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი); გათავისუფლებული შემოსავალი შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს დარჩენილ შემოსავალზე გადასახადის გაანგარიშებისას („b“). გაერთიანებული სამეფო, თავისი კანონმდებლობის შესაბამისად, ქართული წყაროს შემოსავალზე შეთანხმების შესაბამისად გადახდილ ქართულ გადასახადს ბრიტანულ გადასახადში ჩაითვლის (მე-2 პუნქტი); შემოსავალი, რომელიც შეთანხმებით შეიძლება დაიბეგროს მეორე სახელმწიფოში, ამ სახელმწიფოს წყაროდან წარმოშობილად ითვლება (მე-3 პუნქტი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „შ“ ქვეპუნქტი — გადასახადისაგან თავისუფლდება არარეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ ხელფასის სახით მიღებული შემოსავალი, თუ საქართველოს ტერიტორიაზე დაქირავებით მუშაობა საგადასახადო წლის განმავლობაში 30 კალენდარულ დღეს არ აღემატება, ხელფასის გადამხდელი არარეზიდენტი დამქირავებელია და ეს ხარჯი მისი მუდმივი დაწესებულების ხარჯებს არ მიეკუთვნება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 130, 131, 132 და 134-ე მუხლები — გადახდის წყაროსთან დაბეგვრა: დივიდენდი — 5 % (საბოლოო); პროცენტი — 5 % (საბოლოო), ხოლო ლიცენზირებული საფინანსო ინსტიტუტის მიერ გადახდილი პროცენტი არ იბეგრება; რეზიდენტისთვის გადახდილი როიალტი — 20 %. მუდმივი დაწესებულების არმქონე არარეზიდენტს: როიალტი — 5 %, საქართველოში არსებული წყაროდან სხვა გადახდები — 10 %, ხელფასი და ფიზიკური პირისთვის გადახდილი საიჯარო ქირა — 20 %; შეღავათიანი დაბეგვრის ქვეყანაში რეგისტრირებულ პირებს — 15 % (პროცენტი, როიალტი, სხვა გადახდები). არარეზიდენტს, რომელსაც 10 % დაუკავეს, შეუძლია მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგინოს დეკლარაცია გადასახადის ხარჯების გათვალისწინებით გადაანგარიშებისთვის (134-ე მუხლის მე-3 ნაწილი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლი; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებებით შეღავათების გამოყენებისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების შესახებ (matsne.gov.ge, კონსოლიდირებული 05.12.2024), 1–5 მუხლები — შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების წესს ადგენს ფინანსთა მინისტრი (125-ე მუხლი). შეღავათს გადახდის წყაროსთან ქართველი გადამხდელი იყენებს N1 ფორმით, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას არარეზიდენტი ითხოვს N2 ფორმით; ორივეს ერთვის მიმღების სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი ან ლეგალიზაცია არ მოითხოვება); საგადასახადო ორგანო გადაწყვეტილებას 30 კალენდარულ დღეში იღებს. საქართველოს რეზიდენტი რეზიდენტობის ცნობას N4 ფორმით იღებს, ან შემოსავლების სამსახური უცხო ქვეყნის ფორმას ადასტურებს (მე-5 მუხლი).
- HMRC Double Taxation Relief Manual, DT7751 — Georgia: credit (განახლდა 04.08.2026) — ჩათვლისთვის დასაშვები ქართული გადასახადები: საწარმოთა მოგების (შემოსავლის) გადასახადი და ფიზიკური პირების საშემოსავლო გადასახადი; საწარმოთა და ფიზიკური პირების ქონების გადასახადები შეთანხმებით არის მოცული, მაგრამ, როგორც კაპიტალის გადასახადები, ჩაითვლება არ ექვემდებარება.
- Finance Act 2025, s. 37; ITTOIA 2005 ss. 845A–845J — 06.04.2025-დან remittance basis-ის ნაცვლად — უცხოური შემოსავლისა და ნამატის 4-წლიანი რეჟიმი (FIG), თუ მანამდე 10 წელი გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი არ ყოფილხართ.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების 24-ე მუხლი (გადასახადებისგან გათავისუფლების შეზღუდვა) — თუ შემოსავალი ერთ სახელმწიფოში შეთანხმებით თავისუფლდება, ხოლო მეორე სახელმწიფოს კანონით პირი იქ მხოლოდ გადარიცხულ ან მიღებულ თანხაზე იბეგრება და არა მთლიან შემოსავალზე, პირველი სახელმწიფო შეღავათს მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში დაბეგრილ ოდენობაზე ანიჭებს (პირველი პუნქტი); უცხოური ინვესტიციების წახალისების შიდა რეჟიმით სარგებლობის შემთხვევაში შეღავათი არ ენიჭება, თუ მისი მიღება მთავარი მიზანია (მე-2 პუნქტი).
- Taxation of Chargeable Gains Act 1992, s. 10A (დროებითი არარეზიდენტობა) — თუ პირი გამგზავრებამდე 7 საგადასახადო წლიდან არანაკლებ 4-ში გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტი იყო და არარეზიდენტობის შემდეგ 5 წელზე ნაკლებ დროში ბრუნდება, არარეზიდენტობის პერიოდში იმ აქტივების გასხვისების ნამატი, რომლებიც გამგზავრებამდე ჰქონდა, დაბრუნების წელს იბეგრება.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-13 მუხლი — უძრავი ქონების გასხვისების შემოსავალი შეიძლება დაიბეგროს მისი ადგილმდებარეობის სახელმწიფოში (პირველი პუნქტი); არასაბირჟო აქციები, რომელთა ღირებულების ნახევარზე მეტი მეორე სახელმწიფოში მდებარე უძრავი ქონებიდან მოდის, და ასეთი ქონების მქონე ამხანაგობისა თუ ტრასტის წილი — ამ მეორე სახელმწიფოში (მე-2 პუნქტი); სხვა ქონება — მხოლოდ გამსხვისებლის რეზიდენტობის სახელმწიფოში (მე-5 პუნქტი). მე-6 პუნქტი: მუხლი არ ზღუდავს სახელმწიფოს უფლებას, თავისი კანონით დაბეგროს იმ პირის ნებისმიერი ქონების გასხვისების შემოსავალი, რომელიც ამ სახელმწიფოს რეზიდენტი იყო გასხვისების საფინანსო წლის ნებისმიერ დროს ან უშუალოდ წინა ექვსი წლის განმავლობაში.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6, 6¹ და 6² ნაწილები — მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევის გარდა, საქართველოს რეზიდენტობა შეიძლება მიენიჭოს მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული წესითა და პირობებით (მე-6 ნაწილი), ხოლო უცხო ქვეყნის მოქალაქეს — მინისტრის მიერ განსაზღვრულ სხვა შემთხვევებში (6² ნაწილი). თუ ფიზიკური პირის რეზიდენტობა არცერთი ქვეყნის მიმართ არ დგინდება, საგადასახადო ორგანოსთვის მიმართვის შემთხვევაში იგი ჩაითვლება საქართველოს რეზიდენტად, თუ საქართველოს მოქალაქეა (6¹ ნაწილი).
- საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2023 წლის 1 მარტის №60 ბრძანება (საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე; გამოქვეყნდა 02.03.2023, ძალაშია 15.04.2023) — არაოფიციალური წყარო: BDO Georgia, Tax Newsletter, 2023 წლის აპრილი; REVERA — არაოფიციალური წყარო (საგადასახადო კონსულტანტები; ბრძანების ოფიციალური ტექსტი matsne.gov.ge-ზე ვერ მოიძებნა). მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირი: დადასტურებული ქონება 3 000 000 ლარზე მეტი ან განცხადებამდე 3 წლის განმავლობაში წლიური შემოსავალი 200 000 ლარზე მეტი. რეზიდენტად ცნობისთვის დამატებით საჭიროა (1) ბინადრობის ნებართვა, ბინადრის მოწმობა ან საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ან (2) განცხადების წინა საგადასახადო წელს საქართველოში არსებული წყაროდან არანაკლებ 25 000 ლარის შემოსავალი; ორივე შემთხვევაში — საქართველოში არანაკლებ 500 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ღირებულების ქონება საკუთრებაში. განცხადების წარდგენა შესაძლებელია წარმომადგენლის მეშვეობითაც. REVERA-ს ცნობით, სტატუსი მხოლოდ იმ წლისთვის ენიჭება, რომელშიც განცხადება წარადგინეს.
- „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლი (2015 წლის 27 ოქტომბრის №4346 კანონი) — პროფესიულ საჯარო მოხელედ შეიძლება მიიღონ მხოლოდ საქართველოს მოქალაქე (პირველი პუნქტი); საზღვარგარეთ მცხოვრები თანამემამულე საჯარო დაწესებულებაში შეიძლება დასაქმდეს მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულებით (მე-3 პუნქტი).
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-17 და მე-18 მუხლები — წარსულ დაქირავებულ შრომასთან დაკავშირებული პენსიები და მსგავსი ანაზღაურება, აგრეთვე ნებისმიერი ანუიტეტი, რომელსაც ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უხდიან, მხოლოდ ამ სახელმწიფოში იბეგრება (მე-17 მუხლი; სოციალური უზრუნველყოფის პენსიებზე ცალკე წესი არ არის). სახელმწიფო სამსახურის ხელფასი მხოლოდ გადამხდელ სახელმწიფოში იბეგრება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა სამსახური მეორე სახელმწიფოში სრულდება იმ სახელმწიფოს რეზიდენტის მიერ, რომელიც მისი მოქალაქეა ან რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი); სახელმწიფო სამსახურის პენსია მხოლოდ გადამხდელ სახელმწიფოში იბეგრება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მიმღები მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი და მოქალაქეა (მე-2 პუნქტი).
- OECD-ის სამოდელო კონვენციის მე-18 მუხლის კომენტარი, 24–26 პუნქტები — არაოფიციალური წყარო: მოდელის ვებტრანსკრიფცია (jfix.github.io/mtc-webbook) — წარსული დასაქმების გამო გადახდილი სოციალური უზრუნველყოფის პენსიები პენსიების მუხლით რეგულირდება (24-ე პუნქტი); საჯარო სამსახურისთვის გადახდილი — საჯარო სამსახურის მუხლით (25-ე პუნქტი); სოციალური უზრუნველყოფის სხვა გასაცემლები — სხვა შემოსავლების მუხლით (26-ე პუნქტი).
- GOV.UK — Reciprocal agreements (სოციალური უზრუნველყოფის ორმხრივი შეთანხმებების ნუსხა, განახლდა 07.07.2026) — ევროპის ეკონომიკური სივრცისა და შვეიცარიის გარდა, გაერთიანებულ სამეფოს სოციალური უზრუნველყოფის შეთანხმებები აქვს: ბარბადოსი, ბერმუდა, კანადა, ჩილე, ინდოეთი, მენის კუნძული, ისრაელი, იამაიკა, იაპონია, ჯერსი და გერნსი, მავრიკი, ახალი ზელანდია, ფილიპინები, ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკები, სამხრეთ კორეა, თურქეთი, აშშ (და ირლანდია). საქართველო ნუსხაში არ არის.
- Social Security (Contributions) Regulations 2001, reg. 145(2) — დასაქმებული, რომელიც გაერთიანებული სამეფოს ჩვეულებრივი რეზიდენტი არ არის და ჩვეულებრივ იქ არ მუშაობს, ხოლო დამსაქმებლის საქმიანობის ადგილი გაერთიანებული სამეფოს გარეთაა, პირველი 1-ლი კატეგორიის შენატანებს გაერთიანებულ სამეფოში მუშაობის დაწყებიდან 52 კვირის განმავლობაში არ იხდის.
- „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი, მე-3 და 34¹ მუხლები — კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა აქვთ. შენატანები: დამსაქმებელი — 2 % და დასაქმებული — 2 % დასაბეგრი ხელფასიდან; თვითდასაქმებული — 4 % (მონაწილეობა ნებაყოფლობითია); სახელმწიფო — 2 % წლიური შემოსავლიდან 24 000 ლარამდე და 1 % — 24 000-დან 60 000 ლარამდე. მონაწილეს, რომელმაც დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა, შეუძლია ერთჯერადად მიიღოს თავისი საპენსიო აქტივები.
- HMRC — Get a certificate of residence — გაერთიანებული სამეფოს რეზიდენტს HMRC ონლაინ ან წერილობითი განცხადებით გასცემს რეზიდენტობის ცნობას (certificate of residence) ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმებით უცხო ქვეყანაში შეღავათის მისაღებად.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი — საგადასახადო ორგანოსთვის გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი, რომელიც აითვლება ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნების უფლების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების 26-ე მუხლი (ურთიერთშეთანხმების პროცედურა), MLI-ის მე-16 მუხლით შეცვლილი — პირს, რომელიც მიიჩნევს, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება მის დაბეგვრას შეთანხმების შეუსაბამოდ იწვევს, შიდა საშუალებების მიუხედავად შეუძლია საქმე ნებისმიერი ხელშემკვრელი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს წარუდგინოს შეუსაბამო დაბეგვრის გამომწვევი მოქმედების შესახებ პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში; კომპეტენტური ორგანოები ურთიერთშეთანხმებით წყვეტენ შეთანხმების განმარტებისა და გამოყენების სირთულეებსა და ეჭვებს (მე-3 პუნქტი).
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი — „ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი აქვს ორივე სახელმწიფოში ის ჩაითვლება იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომელთანაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი)“.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „b“ ქვეპუნქტი — „თუ შეუძლებელია იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს დადგენა, სადაც მას აქვს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ან თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი არ აქვს არც ერთ ამ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს“.
- საქართველო–გაერთიანებული სამეფოს 2004 წლის შეთანხმების მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „c“ და „d“ ქვეპუნქტები — „c“: „თუ იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს ორივე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში, ან არ ცხოვრობს არც ერთ მათგანში, ის ჩაითვლება იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის მოქალაქესაც იგი წარმოადგენს“; „d“: „თუ ის არ არის არც ერთი ხელშემკვრელი სახელმწიფოს მოქალაქე, მაშინ ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები ამ საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე“. „d“ ქვეპუნქტი მხოლოდ იმ პირს მოიცავს, რომელიც არცერთი სახელმწიფოს მოქალაქე არ არის; ორივე სახელმწიფოს მოქალაქეზე შეთანხმება წესს არ ადგენს. ნაციონალური პირი საქართველოს შემთხვევაში — საქართველოს მოქალაქე, გაერთიანებული სამეფოს შემთხვევაში — ბრიტანეთის მოქალაქე ან ბრიტანელი, რომელსაც თანამეგობრობის სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობა არა აქვს და გაერთიანებულ სამეფოში ცხოვრების შეუზღუდავი უფლება აქვს (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „j“ ქვეპუნქტი).
სასამართლო პრაქტიკა
- Court of Appeal (England and Wales), A Taxpayer v HMRC [2025] EWCA Civ 106, 13.02.2025 — მორალური მოვალეობები (ავადმყოფი ნათესავის შვილებზე ზრუნვა) შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს, როცა ფასდება, განსაკუთრებულია თუ არა გარემოებები დღეების გამოსარიცხად para 22(4)-ის მიხედვით; პირი 50 დღით არარეზიდენტად იქნა ცნობილი 45-დღიანი ზღვრისას.
- First-tier Tribunal (Tax Chamber), Michael Parker v HMRC [2026] UKFTT 652 (TC), 01.05.2026 — სამი დღე ტრანზიტად იქნა ცნობილი, ერთი — განსაკუთრებულ გარემოებად; ამის შემდეგ გაერთიანებულ სამეფოში 89 დღე დარჩა — საზღვარგარეთ სრული დასაქმების ტესტი დაკმაყოფილდა, პირი არარეზიდენტია.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში