საგადასახადო რეზიდენტობა კანადაში და საქართველოში
კანადაში რეზიდენტობა ფაქტობრივია: საცხოვრებელი, მეუღლე ან კმაყოფაზე მყოფი პირები კანადაში ჩამოსვლის დღიდან გაქცევთ რეზიდენტად, ხოლო ასეთი კავშირების გარეშე — წელიწადში 183 დღე ყოფნა (Income Tax Act, s. 250(1)(a)). საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. საქართველოსა და კანადას შორის ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება არ არის: ორმაგ რეზიდენტობას ვერაფერი წყვეტს, კანადის 25 %-იანი გადასახადი წყაროსთან არ მცირდება, ხოლო ქართულ გადასახადს კანადა მხოლოდ საკუთარი კანონით (s. 126) ჩაითვლის.
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, კანადის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით კანადა საგადასახადო რეზიდენტად
კანადაში რეზიდენტობა ფაქტობრივია: მას ქვეყანასთან მნიშვნელოვანი კავშირები განსაზღვრავს (საცხოვრებელი, მეუღლე, კმაყოფაზე მყოფი პირები), ხოლო მათ გარეშე — წელიწადში 183 დღე ყოფნა.
- კანადასთან მნიშვნელოვანი კავშირები გაქვთ (საცხოვრებელი, მეუღლე ან კმაყოფაზე მყოფი პირები) — კანადის ფაქტობრივი რეზიდენტი ხართ ჩამოსვლის დღიდან და გადასახადს მსოფლიო შემოსავალზე იხდით.
- წელიწადში 183 დღე ან მეტ ხანს იმყოფებოდით კანადაში — s. 250(1)(a)-ის მიხედვით მთელი წლის განმავლობაში კანადის რეზიდენტად ითვლებით.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- კანადასთან მნიშვნელოვანი კავშირები არ გაქვთ და 183 დღეზე ნაკლებ ხანს იმყოფებოდით — კანადის არარეზიდენტი ხართ. კანადაში ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ხელფასი იქ იბეგრება.
სად განსხვავდება კანადის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: ოჯახი კანადაში — კანადის რეზიდენტი ხართ, საქართველო კი დღეებს ითვლის. კანადისთვის მეუღლე, პარტნიორი ან კმაყოფაზე მყოფი პირები კანადაში მნიშვნელოვანი კავშირია: კანადის ფაქტობრივი რეზიდენტი ხართ 183 დღის გარეშეც. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი ოჯახს არ აფასებს — რეზიდენტი ხართ, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით (34-ე მუხლი). შეთანხმება არ არის, ამიტომ ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი რჩებით: კანადა მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს, მათ შორის, საქართველოში გამომუშავებულს, და ქართულ გადასახადს s. 126-ით ჩაითვლის; საქართველო მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს ბეგრავს.
- კოლიზია: საცხოვრებელი კანადაში — რეზიდენტი ჩამოსვლის დღიდან. საკუთარი ან ნაქირავები საცხოვრებელი კანადაში, რომელიც ცხოვრებისთვის ხელმისაწვდომია, მნიშვნელოვანი კავშირია: კანადა ჩამოსვლის დღიდან გთვლით რეზიდენტად, დღეების დათვლის გარეშე. საქართველოსთვის საცხოვრებელს მნიშვნელობა არ აქვს — გადამწყვეტია საქართველოში ყოფნის დღეები (ან ფინანსთა მინისტრის წესით მინიჭებული სტატუსი). შეთანხმება არ არის, ამიტომ „მუდმივი საცხოვრებლის“ ტესტი, რომელიც სხვა სახელმწიფოებთან ორმაგ რეზიდენტობას წყვეტს, აქ არ გამოიყენება და ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი რჩებით.
- კოლიზია: 183 დღე კანადაში და 183 დღე საქართველოში. კანადა 183 დღეს კალენდარულ წელში ითვლის და მთელი წლის რეზიდენტად გთვლით (s. 250(1)(a)). საქართველო 183 დღეს ითვლის ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება და შეიძლება წინა წელს დაიწყოს, და საქართველოში ყოფნას უმატებს საზღვარგარეთ სპეციალურად დასასვენებლად, სამკურნალოდ, მივლინებით ან სასწავლებლად გატარებულ დღეებს (34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). ამიტომ ერთსა და იმავე წელს ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი შეიძლება იყოთ. შეთანხმების გარეშე s. 250(5) არ მოქმედებს: კანადა მთელი წლის მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს, საქართველო — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- საქართველოსა და კანადას შორის ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება არ არის. კანადის ფინანსთა დეპარტამენტის ნუსხაში საქართველო არც მოქმედ, არც ხელმოწერილ და არც მოლაპარაკების პროცესში მყოფ შეთანხმებებშია; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ნუსხაშიც კანადა არ არის. შედეგად: ორმაგ რეზიდენტობას ვერაფერი წყვეტს — s. 250(5), რომელიც შეთანხმებით მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტს კანადის რეზიდენტობისგან ათავისუფლებს, არ გამოიყენება; კანადის 25 %-იანი გადასახადი წყაროსთან (Part XIII) არ მცირდება; კანადაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი პირველივე დღიდან იბეგრება — 183 დღის გათავისუფლება არ არსებობს; ურთიერთშეთანხმების პროცედურა არ არის. ქართული გადასახადის ჩათვლა კანადაში შესაძლებელია მხოლოდ კანადის კანონით (s. 126).
- ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი: რომელი შემოსავალი ორჯერ იბეგრება. საქართველო უცხოურ შემოსავალს რეზიდენტ ფიზიკურ პირს არ უბეგრავს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი), ამიტომ კანადური და სხვა უცხოური შემოსავალი მხოლოდ კანადაში იბეგრება. ორჯერ იბეგრება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი — საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი, საქართველოდან გაწეული მომსახურება (მათ შორის, დისტანციურად კანადელი დამკვეთებისთვის), ქართული დივიდენდი, პროცენტი და ქირა: საქართველო მას თავისი განაკვეთებით ბეგრავს, კანადა კი მსოფლიო შემოსავალში ითვალისწინებს და ქართულ გადასახადს s. 126-ით ჩაითვლის — არაუმეტეს კანადური გადასახადისა ამ შემოსავალზე. საქართველო კანადურ გადასახადს არ ჩაითვლის (124-ე მუხლი მხოლოდ საწარმოებს ეხება).
- კანადაში მუშაობა საქართველოს რეზიდენტად: 183 დღის გათავისუფლება არ არის. კანადაში ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ხელფასი არარეზიდენტისთვისაც კანადაში იბეგრება პირველივე დღიდან, დამსაქმებლის რეზიდენტობის მიუხედავად (s. 115(1)(a)(i)): შეთანხმება არ არის, ამიტომ 183-დღიანი გათავისუფლება არ მოქმედებს. იბეგრება ხელფასის ის ნაწილი, რომელიც კანადაში ნამუშევარ დღეებს შეესაბამება (Nonis, 2021 TCC 31). საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური წყაროს შემოსავალია და რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი, 104-ე მუხლი), ამიტომ ამ ხელფასზე მხოლოდ კანადურ გადასახადს გადაიხდით.
- კანადური პასიური შემოსავალი საქართველოს რეზიდენტისთვის: 25 % წყაროსთან. კანადური კომპანიის დივიდენდზე, კანადაში არსებული ქონების ქირაზე, როიალტიზე, კანადურ პენსიებსა და მსგავს გადახდებზე კანადა არარეზიდენტს 25 %-ს აკავებს (s. 212, Part XIII); შეთანხმება არ არის, ამიტომ განაკვეთი არ მცირდება. დამოუკიდებელი პირისგან მიღებული ჩვეულებრივი პროცენტი ამ გადასახადისგან თავისუფალია. საქართველოში ეს უცხოური წყაროს შემოსავალია და რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია, ამიტომ კანადური გადასახადი საბოლოოა.
- კანადის რეზიდენტი, რომელიც საქართველოში მუშაობს. თუ კანადის რეზიდენტი ხართ და სამუშაოს ფიზიკურად საქართველოში ასრულებთ (მათ შორის, დისტანციურად კანადელი დამსაქმებლისთვის ან დამკვეთებისთვის), საქართველოსთვის ეს ქართული წყაროს შემოსავალია (104-ე მუხლი). საქართველოს არარეზიდენტის ხელფასი გათავისუფლებულია მხოლოდ მაშინ, თუ საქართველოში მუშაობა საგადასახადო წელს 30 კალენდარულ დღეს არ აღემატება, დამსაქმებელი არარეზიდენტია და ხარჯი მის მუდმივ დაწესებულებას საქართველოში არ ეკისრება (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „შ“ ქვეპუნქტი); სხვა შემთხვევაში ხელფასი 20 %-ით იბეგრება, ხოლო თუ გადასახადი წყაროსთან არ დაკავდა, დეკლარაციას მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენთ (153-ე მუხლი). კანადა მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს და ქართულ გადასახადს s. 126-ით ჩაითვლის.
- მცირე ბიზნესის 1 %-იანი გადასახადი და კანადის რეზიდენტობა. თუ კანადის რეზიდენტი ხართ და საქართველოში მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალური მეწარმე ხართ, საქართველო საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს 1 %-ით (500 000 ლარის ზემოთ — 3 %-ით) ბეგრავს, კანადა კი მსოფლიო მოგებას — ხარჯების გამოქვითვით — თავისი შკალით. CRA-ს ზოგადი წესით, უცხოური გადასახადი ბრუტო შემოსავალზე საშემოსავლო გადასახადად ჩაითვლება მხოლოდ მაშინ, თუ შემოსავლების დაბეგვრის ერთიანი სისტემის ნაწილია და მასთან მჭიდროდაა დაკავშირებული. საქართველოში ეს საშემოსავლო გადასახადის სპეციალური რეჟიმია (საგადასახადო კოდექსის 88–90-ე მუხლები), რაც ჩათვლის სასარგებლო არგუმენტია, მაგრამ CRA-ს პოზიცია კონკრეტულად ამ გადასახადზე არ მოგვიძიებია — ჩათვლა გარანტირებული არ არის.
- ჩამოსვლისა და წასვლის წელი: კანადა წელს ყოფს და ქონებას გადააფასებს. ჩამოსვლის წელს კანადა მსოფლიო შემოსავალს მხოლოდ რეზიდენტად გახდომის დღიდან ბეგრავს (s. 114), ხოლო ქონების ღირებულება მომავალი ნამატის გამოსათვლელად ჩამოსვლის დღის საბაზრო ღირებულებად ითვლება (s. 128.1(1)). კანადიდან წასვლისას — მაგალითად, საქართველოში დაბრუნებისას — ქონების უმეტესობა საბაზრო ღირებულებით გასხვისებულად ითვლება და ნამატი კანადაში იბეგრება (გასვლის გადასახადი, s. 128.1(4)); კანადაში არსებული უძრავი ქონება და ზოგიერთი სხვა აქტივი გამონაკლისია. საქართველო რეზიდენტობას მთელ კალენდარულ წელზე ადგენს, წელს არ ყოფს და გასვლის გადასახადს არ ადგენს.
- საიმიგრაციო სტატუსი, NR74 და კვებეკი. საიმიგრაციო სტატუსი (მუდმივი რეზიდენტი, სამუშაო ან სასწავლო ნებართვა) საგადასახადო რეზიდენტობას თავისთავად არ განსაზღვრავს: CRA ახალჩამოსულს რეზიდენტად თვლის, როცა კანადასთან საკმარისი საცხოვრებელი კავშირები უჩნდება — უმეტესობას კანადაში ცხოვრების პირველი დღიდან; სამუშაო ნებართვა მხოლოდ მეორეხარისხოვანი კავშირია. CRA-ს დასკვნა სტატუსზე შეგიძლიათ მოითხოვოთ NR74 ფორმით (ჩამოსვლისას) ან NR73 ფორმით (წასვლისას). კვებეკის რეზიდენტები პროვინციის ცალკე დეკლარაციას წარადგენენ.
- სოციალური დაზღვევა: საქართველოსა და კანადას შორის შეთანხმება არ არის. კანადის სოციალური უზრუნველყოფის საერთაშორისო შეთანხმებების ნუსხაში საქართველო არ არის, ამიტომ კანადის საპენსიო გეგმისა (CPP) და საქართველოს დაგროვებითი პენსიის პერიოდები არ ჯამდება და ორმაგი შენატანებისგან დაცვა არ არსებობს. კანადაში დაქირავებით მუშაობისას შენატანები, როგორც წესი, კანადის წესებით იხდება; საქართველოს დაგროვებით სქემაში მონაწილეობა საქართველოს მოქალაქეებსა და მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელებზე ვრცელდება, საგადასახადო რეზიდენტობის მიუხედავად. ორმაგი დაბეგვრის საკითხები სოციალურ შენატანებს არ ეხება.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
საქართველოსა და ამ სახელმწიფოს შორის ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმება არ მოქმედებს.
ტერმინები, რომლებსაც კანადაში შეხვდებით
- factual resident
- კანადის ფაქტობრივი რეზიდენტი — პირი, რომელსაც კანადასთან მნიშვნელოვანი კავშირები აქვს: საცხოვრებელი, მეუღლე ან პარტნიორი, კმაყოფაზე მყოფი პირები
- deemed resident
- რეზიდენტად მიჩნეული — პირი, რომელიც წელიწადში 183 დღე ან მეტ ხანს იმყოფებოდა კანადაში; რეზიდენტად ითვლება მთელი წლის განმავლობაში (s. 250(1)(a))
- Part XIII tax
- 25 %-იანი გადასახადი, რომელსაც კანადა არარეზიდენტისთვის გადახდილ დივიდენდზე, ქირაზე, როიალტიზე, პენსიაზე აკავებს; შეთანხმების გარეშე არ მცირდება (s. 212)
- foreign tax credit
- უცხოური გადასახადის ჩათვლა კანადურ გადასახადში (s. 126) — შეთანხმების გარეშეც მოქმედებს
- departure tax
- კანადიდან წასვლისას ქონების უმეტესობა საბაზრო ღირებულებით გასხვისებულად ითვლება და ნამატი იბეგრება (s. 128.1(4))
- NR74 / NR73
- ფორმები, რომლებითაც კანადის საგადასახადო სააგენტოს (CRA) დასკვნას რეზიდენტობის სტატუსზე ითხოვენ — ჩამოსვლისას (NR74) და წასვლისას (NR73)
კითხვები
ოჯახი კანადაში გადავიყვანე, მე კი წლის უმეტეს ნაწილს საქართველოში ვატარებ. სად ვარ რეზიდენტი?
კანადისთვის მეუღლე და შვილები კანადაში მნიშვნელოვანი კავშირია — კანადის ფაქტობრივი რეზიდენტი ხართ 183 დღის გარეშეც. საქართველოსთვის რეზიდენტი ხართ, თუ 12-თვიან პერიოდში საქართველოში 183 დღე დააგროვეთ. შეთანხმება არ არის, ამიტომ ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ხართ: კანადა მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს და ქართულ გადასახადს ჩაითვლის, საქართველო კი მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს ბეგრავს.
საქართველოდან დისტანციურად ვმუშაობ კანადელი კომპანიისთვის. სად ვიხდი გადასახადს?
საქართველოში შესრულებული სამუშაო ქართული წყაროს შემოსავალია: ხელფასი 20 %-ით იბეგრება, მომსახურება მცირე ბიზნესის სტატუსით — 1 %-ით. თუ კანადის რეზიდენტი არ ხართ, კანადა საქართველოში შესრულებულ სამუშაოს არ ბეგრავს. თუ კანადის რეზიდენტიც ხართ (მაგალითად, ოჯახის ან საცხოვრებლის გამო), კანადა მსოფლიო შემოსავალს ბეგრავს და ქართულ გადასახადს s. 126-ით ჩაითვლის.
კანადაში რამდენ დღეს შემიძლია ვიმუშაო ისე, რომ ხელფასზე იქ გადასახადი არ გადავიხადო?
შეთანხმების გარეშე ასეთი ზღვარი არ არსებობს: კანადაში ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ხელფასი არარეზიდენტისთვისაც პირველივე დღიდან იბეგრება (s. 115), კანადაში ნამუშევარი დღეების პროპორციულად. საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია, ამიტომ ორჯერ არ გადაიხდით.
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- Income Tax Act, s. 2(1), 2(3) — საშემოსავლო გადასახადს მსოფლიო შემოსავალზე იხდის ყველა პირი, რომელიც წლის ნებისმიერ მომენტში კანადის რეზიდენტი იყო; არარეზიდენტები — მხოლოდ კანადაში მიღებულ შემოსავალზე.
- CRA Income Tax Folio S5-F1-C1, «Determining an Individual's Residence Status» — ფაქტობრივი რეზიდენტია პირი, რომელსაც კანადასთან მნიშვნელოვანი კავშირები აქვს: საცხოვრებელი (საკუთარი ან ნაქირავები, ცხოვრებისთვის ხელმისაწვდომი), მეუღლე ან პარტნიორი, კმაყოფაზე მყოფი პირები. მეორეხარისხოვანი კავშირები (ავტომობილი, პროვინციული სამედიცინო დაზღვევა, საბანკო ანგარიში, სამუშაო ნებართვა) ერთობლიობაში ფასდება. დღის ნებისმიერი ნაწილი დღედ ითვლება.
- Income Tax Act, s. 250(1)(a) — პირი, რომელიც წელიწადში ჯამში 183 დღე ან მეტ ხანს იმყოფებოდა კანადაში (sojourn), მთელი წლის განმავლობაში კანადის რეზიდენტად ითვლება.
- Income Tax Act, s. 115(1)(a)(i) — არარეზიდენტი გადასახადს იხდის კანადაში ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ხელფასზე.
- Department of Finance Canada — «Tax treaties» (შეცვლილია 21.07.2026) — კანადის საგადასახადო შეთანხმებების ნუსხა — მოქმედი, ხელმოწერილი, მაგრამ ძალაში შეუსვლელი, და მოლაპარაკების პროცესში მყოფი. საქართველო არცერთ განყოფილებაში არ არის (წაკითხულია 13.11.2026).
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა — ნუსხაში 58 შეთანხმებაა. სერვისის 30 ქვეყნიდან მოქმედებს შეთანხმებები უკრაინასთან, პოლონეთთან, ჩეხეთთან, რუმინეთთან, უნგრეთთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, ინდოეთთან, იაპონიასთან, გერმანიასთან, ავსტრიასთან, საფრანგეთთან, ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, იტალიასთან, სინგაპურთან, შვედეთთან, შვეიცარიასთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ნიდერლანდთან. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, კანადასთან, მექსიკასთან, ბრაზილიასთან, არგენტინასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ტაივანთან, პაკისტანთან და ბანგლადეშთან შეთანხმება არ არის.
- Income Tax Act, s. 250(5) — პირი კანადის რეზიდენტად არ ითვლება, თუ ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმების მიხედვით ის მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია და არა კანადის. შეთანხმების გარეშე ეს წესი არ გამოიყენება.
- Income Tax Act, s. 126 — კანადის რეზიდენტი კანადური გადასახადიდან აკლებს უცხოეთში გადახდილ საშემოსავლო გადასახადს (კანონით დადგენილი ფორმულის ფარგლებში) — ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმების არსებობის მიუხედავად.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 124-ე მუხლი — საქართველოს ფარგლების გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადის ჩათვლის უფლება აქვს საწარმოს — იმ შემოსავალზე, რომელიც საქართველოში არსებული წყაროდან არ არის მიღებული, და არა უმეტეს იმ თანხისა, რომელიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული. ფიზიკური პირისთვის უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ცალმხრივ ჩათვლას კოდექსი არ ითვალისწინებს.
- Income Tax Act, s. 212(1)–(2) — არარეზიდენტი 25 %-იან გადასახადს იხდის კანადის რეზიდენტის მიერ გადახდილ დივიდენდზე, ქირაზე, როიალტიზე, პენსიასა და ზოგიერთ სხვა თანხაზე (Part XIII, გადახდის წყაროსთან). დამოუკიდებელი (arm's length) პირისთვის გადახდილი პროცენტი, მონაწილეობითი ვალის პროცენტის გარდა, ამ გადასახადს არ ექვემდებარება. განაკვეთს მხოლოდ ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმება ამცირებს.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „შ“ ქვეპუნქტი — გადასახადისაგან თავისუფლდება არარეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ ხელფასის სახით მიღებული შემოსავალი, თუ საქართველოს ტერიტორიაზე დაქირავებით მუშაობა საგადასახადო წლის განმავლობაში 30 კალენდარულ დღეს არ აღემატება, ხელფასის გადამხდელი არარეზიდენტი დამქირავებელია და ეს ხარჯი მისი მუდმივი დაწესებულების ხარჯებს არ მიეკუთვნება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი — საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ: რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება; არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება (პირველი ნაწილი). მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას დეკლარაციას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს (მე-2 ნაწილი). პირს, რომელიც დეკლარაციის წარდგენას არ არის ვალდებული, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით (მე-4 ნაწილი).
- CRA, Income Tax Folio S5-F2-C1, ¶1.12.1 — უცხოური გადასახადი მთლიან (ბრუტო) შემოსავალზე საშემოსავლო გადასახადად ჩაითვლება მხოლოდ მაშინ, თუ ის შემოსავლების დაბეგვრის ერთიანი სისტემის ნაწილია და მასთან მჭიდროდაა დაკავშირებული.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- Income Tax Act, s. 114 — პირი, რომელიც წლის მხოლოდ ნაწილში იყო კანადის რეზიდენტი, მსოფლიო შემოსავალზე იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის პერიოდისთვის; დანარჩენ პერიოდში — როგორც არარეზიდენტი.
- Income Tax Act, s. 128.1(1), (4) — კანადის რეზიდენტად გახდომისას ქონება საბაზრო ღირებულებით გასხვისებულად და ხელახლა შეძენილად ითვლება (s. 128.1(1)). რეზიდენტობის შეწყვეტისას ქონება საბაზრო ღირებულებით გასხვისებულად ითვლება და ნამატი იბეგრება (s. 128.1(4)); გამონაკლისებია, მაგალითად, კანადაში არსებული უძრავი ქონება, კანადაში მუდმივი დაწესებულების ბიზნეს-ქონება და ზოგიერთი საპენსიო უფლება, ხოლო პირისთვის, რომელიც ბოლო 120 თვიდან 60 თვეზე მეტ ხანს არ იყო რეზიდენტი, — ქონება, რომელიც კანადაში ჩამოსვლისას უკვე ჰქონდა ან შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო.
- CRA: Newcomers to Canada and the CRA (განახლდა 03.08.2026) — საგადასახადო რეზიდენტი ხდებით, როცა კანადასთან საკმარისი საცხოვრებელი კავშირები გიჩნდებათ; ახალჩამოსულთა უმეტესობისთვის — კანადაში ცხოვრების პირველი დღიდან.
- CRA: Determining your residency status (NR74 / NR73) — NR74 ფორმით CRA-სგან რეზიდენტობის სტატუსზე დასკვნას კანადაში ჩამოსვლისას ითხოვენ, NR73 ფორმით — წასვლისას.
- Government of Canada — «Social security agreements» (შეცვლილია 09.10.2026) — კანადის სოციალური უზრუნველყოფის საერთაშორისო შეთანხმებების ნუსხა; საქართველო ნუსხაში არ არის (წაკითხულია 13.11.2026).
- „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი, მე-3 და 34¹ მუხლები — კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა აქვთ. შენატანები: დამსაქმებელი — 2 % და დასაქმებული — 2 % დასაბეგრი ხელფასიდან; თვითდასაქმებული — 4 % (მონაწილეობა ნებაყოფლობითია); სახელმწიფო — 2 % წლიური შემოსავლიდან 24 000 ლარამდე და 1 % — 24 000-დან 60 000 ლარამდე. მონაწილეს, რომელმაც დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა, შეუძლია ერთჯერადად მიიღოს თავისი საპენსიო აქტივები.
სასამართლო პრაქტიკა
- კანადის საგადასახადო სასამართლო (Tax Court of Canada), Biya v. The Queen, 2020 TCC 113, 13.10.2020 — პირი ეთიოპიაში მუშაობდა, მაგრამ ოჯახი და კავშირები კანადაში რჩებოდა — კანადის რეზიდენტად იქნა ცნობილი („settled existence in Canada“).
- კანადის საგადასახადო სასამართლო (Tax Court of Canada), Corkum v. The Queen, 2015 TCC 38, 23.02.2015 — ოჯახი მრავალი წლის განმავლობაში ეგვიპტეში ცხოვრობდა — ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი იქ იყო და კანადის რეზიდენტობა დაკარგულად ჩაითვალა.
- კანადის საგადასახადო სასამართლო (Tax Court of Canada), Nonis v. The Queen, 2021 TCC 31, 14.04.2021 — არარეზიდენტი კანადაში იბეგრება ხელფასის მხოლოდ იმ ნაწილზე, რომელიც კანადაში ფაქტობრივად ნამუშევარ დღეებს შეესაბამება.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები იაპონიაში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში