საგადასახადო რეზიდენტობა იაპონიაში და საქართველოში
იაპონია დღეებს არ ითვლის: მისი რეზიდენტი ხართ, თუ თქვენი ცხოვრების საფუძველი (დომიცილი) იაპონიაშია ან იქ ერთი წელი ან მეტი უწყვეტად ცხოვრობთ; ვინც ისეთ სამუშაოზე ჩავიდა, რომელიც, როგორც წესი, იაპონიაში ერთი წლის ან მეტი ხნის ცხოვრებას მოითხოვს, დომიცილის მქონედ ჩამოსვლის დღიდან ითვლება. იაპონიის მოქალაქეობის არმქონე რეზიდენტი, რომელსაც ბოლო 10 წლიდან იაპონიაში ჯამში არაუმეტეს 5 წელი ჰქონდა დომიცილი ან ყოფნის ადგილი, არამუდმივი რეზიდენტია: უცხოური შემოსავალი მხოლოდ იაპონიაში გადახდილ ან იქ გადმორიცხულ ნაწილში იბეგრება. საქართველო რეზიდენტად გთვლით, თუ ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტი იმყოფებოდით, და რეზიდენტ ფიზიკურ პირს უცხოურ შემოსავალს არ უბეგრავს. ორმაგ რეზიდენტობას 2021 წლის კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, ნაციონალური პირის სტატუსი და კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
უფასოდ, რეგისტრაციის გარეშე, დაახლოებით 3 წუთი. დასკვნა — საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, იაპონიის კანონმდებლობასთან და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებასთან შედარებით.
როდის გთვლით იაპონია საგადასახადო რეზიდენტად
იაპონიის რეზიდენტია ფიზიკური პირი, რომელსაც იაპონიაში დომიცილი (ცხოვრების საფუძველი) აქვს ან იაპონიაში ერთი წელი ან მეტი უწყვეტად იმყოფება. იაპონიაში დღეების კრიტერიუმი არ არის. მოქალაქეობას მნიშვნელობა მხოლოდ სახელმწიფო მოხელეების წესისა და არამუდმივი რეზიდენტების კატეგორიისთვის აქვს.
ითვლება, რომ პირს, რომელიც საზღვარგარეთ ისეთ საქმიანობას იწყებს, რომელიც, როგორც წესი, საზღვარგარეთ ერთი წლის ან მეტი ხნის უწყვეტ ცხოვრებას მოითხოვს, იაპონიაში დომიცილი არ აქვს. ამ წესის ქვეშ, როგორც წესი, ხვდება თანამშრომელი, რომელიც უცხოურ ფილიალში — მაგალითად, საქართველოში — ერთი წლის ან მეტი დაგეგმილი ვადით გადაიყვანეს.
დომიცილი თქვენი ცხოვრების საფუძველია, რომელიც ობიექტური ფაქტებით განისაზღვრება — საცხოვრებელი ადგილით, საქმიანობით, ქონების ადგილმდებარეობით, ნათესავების საცხოვრებელი ადგილით, მოქალაქეობით, — და არა მხოლოდ დღეების რაოდენობით.
ითვლება, რომ იაპონიის მოქალაქეობის არმქონე პირს, რომელიც იაპონიაში ისეთ საქმიანობას იწყებს, რომელიც, როგორც წესი, იქ ერთი წლის ან მეტი ხნის ცხოვრებას მოითხოვს, იაპონიაში დომიცილი აქვს; პირი, რომელიც იაპონიაში ერთი წელი ან მეტი უწყვეტად იმყოფება, ასევე რეზიდენტია.
- როგორც იაპონიის სახელმწიფო ან ადგილობრივი მოხელე, იაპონიაში დომიცილის მქონედ ითვლებით საზღვარგარეთ მისი გარეშე მუშაობისასაც (საშემოსავლო გადასახადის შესახებ კანონის მე-3 მუხლი). იაპონიის რეზიდენტი ხართ და გადასახადს იაპონიაში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებულ ყველა შემოსავალზე იხდით.
- თქვენი ცხოვრების საფუძველი (დომიცილი) იაპონიაშია. საშემოსავლო გადასახადის შესახებ კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის iii ქვეპუნქტით იაპონიის რეზიდენტი ხართ (არა არამუდმივი რეზიდენტი) და გადასახადს იაპონიაში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებულ ყველა შემოსავალზე იხდით.
- იაპონიაში ერთი წელი ან მეტი უწყვეტად ცხოვრობთ, ან იაპონიაში დომიცილის მქონედ ითვლებით, რადგან თქვენი საქმიანობა იაპონიაში ერთი წლის ან მეტი ხნის ცხოვრებას მოითხოვს (საშემოსავლო გადასახადის შესახებ კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის iii ქვეპუნქტი; აღსრულების ბრძანების მე-14 მუხლი). იაპონიის რეზიდენტი ხართ და გადასახადს იაპონიაში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებულ ყველა შემოსავალზე იხდით.
- იაპონიაში დომიცილი გაქვთ ან იქ ერთი წელი ან მეტი ცხოვრობთ, იაპონიის მოქალაქეობა არ გაქვთ და ბოლო 10 წლის განმავლობაში იაპონიაში დომიცილის ან ყოფნის საერთო ვადა 5 წელს არ აღემატება, ამიტომ „არამუდმივი რეზიდენტი“ ხართ (მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის iv ქვეპუნქტი). იაპონია ბეგრავს თქვენს შემოსავალს, რომელიც უცხოური წყაროს შემოსავალი არ არის, ხოლო უცხოური წყაროს შემოსავალს — მაგალითად, საქართველოდან — მხოლოდ მაშინ, თუ ის იაპონიაში გადაიხადეს ან იაპონიაში გადმორიცხეს.
- იაპონიაში დომიცილი გაქვთ ან იქ ერთი წელი ან მეტი ცხოვრობთ და ბოლო 10 წლის განმავლობაში იაპონიაში დომიცილის ან ყოფნის საერთო ვადა 5 წელს აღემატება, ამიტომ რეზიდენტი ხართ, რომელიც არამუდმივი არ არის. იაპონიის მოქალაქეობის გარეშეც იაპონია ბეგრავს იაპონიაში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებულ ყველა თქვენს შემოსავალს.
- იაპონიის რეზიდენტი ხართ. თუ ბოლო 10 წლის განმავლობაში იაპონიაში დომიცილის ან ყოფნის საერთო ვადა 5 წელს არ აღემატება, არამუდმივი რეზიდენტი ხართ (უცხოური წყაროს შემოსავალი მხოლოდ იაპონიაში გადახდისას ან იქ გადმორიცხვისას იბეგრება); თუ აღემატება — ყველა შემოსავალი იბეგრება. პერიოდები შესვლისა და გასვლის თარიღებით შეამოწმეთ.
როდის ხართ არარეზიდენტი
- საზღვარგარეთ ისეთი საქმიანობა გაქვთ, რომელიც, როგორც წესი, იაპონიის გარეთ ერთი წლის ან მეტი ხნის უწყვეტ ცხოვრებას მოითხოვს, ამიტომ იაპონიაში დომიცილის არმქონედ ითვლებით (აღსრულების ბრძანების მე-15 მუხლი). როგორც არარეზიდენტი, იაპონიაში გადასახადს მხოლოდ იაპონური წყაროს შემოსავალზე იხდით. ეს ვარაუდი ფაქტებით შეიძლება გაქარწყლდეს.
- თქვენი ცხოვრების საფუძველი იაპონიაში არ არის და იქ ერთი წელი ან მეტი უწყვეტად არ გიცხოვრიათ. როგორც არარეზიდენტი, იაპონიაში გადასახადს მხოლოდ იაპონური წყაროს შემოსავალზე იხდით (საშემოსავლო გადასახადის შესახებ კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის v ქვეპუნქტი, მე-7 მუხლი).
სად განსხვავდება იაპონიის კანონმდებლობა ქართული წესებისგან
- კოლიზია: იაპონიის რეზიდენტობა ერთწლიან სამუშაოზე ჩამოსვლის დღიდან. თუ იაპონიაში ისეთ სამუშაოზე ჩახვედით, რომელიც, როგორც წესი, იქ ერთი წლის ან მეტი ხნის ცხოვრებას მოითხოვს, იაპონია დომიცილს ჩამოსვლის დღიდან გითვლით — დღეების მინიმუმის გარეშე (აღსრულების ბრძანების მე-14 მუხლი). საქართველო სტატუსს მთელი კალენდარული წლისთვის ადგენს და 183 დღეს 12-თვიან პერიოდში ითვლის, რომელიც ამ წელს მთავრდება, — ამიტომ გადასვლის წელს საქართველოს რეზიდენტადაც შეიძლება დარჩეთ. თუ ორივე სახელმწიფო რეზიდენტად გთვლით, წყვეტს კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: მუდმივი საცხოვრებელი, შემდეგ სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, ნაციონალური პირის სტატუსი.
- კოლიზია: საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი 183 დღის გარეშე და იაპონიის რეზიდენტობა. საქართველოს რეზიდენტის სტატუსი, რომელიც 183 დღის გარეშე მოგენიჭათ (მაგალითად, მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილ პირს), მხოლოდ იმ საგადასახადო წელზე ვრცელდება, რომლისთვისაც ცნობა გაიცა. იაპონიისთვის ასეთი ცნობა რეზიდენტობას არ აუქმებს: თუ იაპონიაში დომიცილი გაქვთ ან იქ ერთი წელი ან მეტი ცხოვრობთ, ორმაგ რეზიდენტობას კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს მუდმივი საცხოვრებლის, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრისა და ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით — საქართველოში ფაქტობრივი ცხოვრების გარეშე მიღებული სტატუსი ამ კრიტერიუმებს არ ცვლის.
კიდევ რა უნდა იცოდეთ
- რომელი კონვენცია მოქმედებს: საქართველო–იაპონიის 2021 წლის კონვენცია. მოქმედებს კონვენცია საქართველოსა და იაპონიას შორის შემოსავლებზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობისა და თავიდან არიდების აღკვეთის შესახებ, ოქმით (ტოკიო, 2021 წლის 29 იანვარი): ძალაშია 2021 წლის 23 ივლისიდან და გამოიყენება 2022 წლის 1 იანვრიდან; მან 1986 წლის სსრკ–იაპონიის კონვენცია შეცვალა (29-ე მუხლი). კონვენცია მხოლოდ ინგლისურ ენაზეა ხელმოწერილი; ფინანსთა სამინისტროს ქართული ტექსტი თარგმანია. რეზიდენტობა — მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი OECD-ის მოდელის მიხედვით: მუდმივი საცხოვრებელი → სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი → ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი → ნაციონალური პირის სტატუსი → კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმება. ხელფასი — მე-14 მუხლი (183 დღე ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში); დამოუკიდებელი მომსახურების ცალკე მუხლი არ არის — მოქმედებს მე-7 მუხლი (მუდმივი დაწესებულება); პენსიები — მე-17 მუხლი; საჯარო სამსახური — მე-18 მუხლი; ორმაგი დაბეგვრის გამორიცხვა — 22-ე მუხლი; ურთიერთშეთანხმების პროცედურა — 24-ე მუხლი; ძირითადი მიზნის ტესტი — 28-ე მუხლი. კონვენცია თავიდანვე BEPS-ის სტანდარტებს შეესაბამება და MLI-ით არ არის მოცული.
- იაპონიაში დღეების კრიტერიუმი არ არის. იაპონია დღეებს არ ითვლის: მისი რეზიდენტი ხართ, თუ თქვენი ცხოვრების საფუძველი (დომიცილი) იაპონიაშია ან იქ ერთი წელი ან მეტი უწყვეტად ცხოვრობთ; გადასახადი კალენდარული წლისთვის გამოითვლება. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი კი, პირიქით, მხოლოდ დღეებს (183 დღე ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც არჩეულ წელს მთავრდება) ან სპეციალურ სტატუსს ითვალისწინებს — საცხოვრებელი ან ოჯახი საქართველოში თავისთავად რეზიდენტად არ გაქცევთ. ამიტომ საზღვარგარეთ 183 დღეზე მეტი ყოფნის შემდეგაც შეიძლება იაპონიის რეზიდენტი დარჩეთ, ხოლო საქართველოში 183 დღე ისე დააგროვოთ, რომ იაპონიაში დომიცილი შეინარჩუნოთ.
- არამუდმივი რეზიდენტი: ქართული შემოსავალი იაპონიაში მხოლოდ იქ გადახდისას ან გადმორიცხვისას იბეგრება. როგორც იაპონიის არამუდმივი რეზიდენტი, უცხოური წყაროს შემოსავალზე — მაგალითად, საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასზე, თბილისში ბინის ქირაზე ან ქართულ ანგარიშებზე პროცენტზე — იაპონიაში გადასახადს მხოლოდ იმ ნაწილზე იხდით, რომელიც იაპონიაში გადაიხადეს ან იაპონიაში გადმორიცხეს; უცხოური გადასახადის ჩათვლაც ამ ნაწილით შემოიფარგლება. ქართული წყაროს შემოსავალს საქართველო ნებისმიერ შემთხვევაში ბეგრავს — როგორც რეზიდენტისას, ისე არარეზიდენტისას (კონვენციის ფარგლებში). როცა იაპონიაში დომიცილის ან ყოფნის საერთო ვადა 10 წლიდან 5 წელს გადააჭარბებს, იაპონია თქვენს მსოფლიო შემოსავალს დაბეგრავს.
- კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ: იაპონია მხოლოდ იაპონურ შემოსავალს ბეგრავს. თუ კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, იაპონიას შეუძლია დაბეგროს მხოლოდ იაპონური წყაროს შემოსავალი, რამდენადაც ამას კონვენცია უშვებს: იაპონიაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი, თუ მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის პირობები არ სრულდება; იაპონური კომპანიის დირექტორის ჰონორარი (მე-15 მუხლი); იაპონიაში არსებული უძრავი ქონების შემოსავალი და ასეთი ქონებით „მდიდარი“ კომპანიების აქციების გასხვისების შემოსავალი (მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტი); იაპონურ დივიდენდსა და პროცენტზე — მაქსიმუმ 5 % (გამოქვითვად დივიდენდზე — 10 %). როიალტის, სხვა აქციების გასხვისების შემოსავალს და პენსიებს (გარდა სახელმწიფო სამსახურის პენსიისა) მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-12, მე-13, მე-17 მუხლები). იაპონიაში შემცირებული განაკვეთის ან გათავისუფლებისთვის გადამხდელის მეშვეობით „საგადასახადო კონვენციის გამოყენების შესახებ განცხადება“ წარადგინეთ. საქართველოში იაპონური წყაროს შემოსავალი რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი), ამიტომ იაპონური გადასახადის ჩათვლა (22-ე მუხლის პირველი პუნქტი) იშვიათად დაგჭირდებათ.
- კონვენციით იაპონიის რეზიდენტი ხართ: საქართველო მხოლოდ ქართულ შემოსავალს ბეგრავს, იაპონია ქართულ გადასახადს ჩაითვლის. თუ კონვენციით იაპონიის რეზიდენტი ხართ, საქართველო გბეგრავთ როგორც არარეზიდენტს — მხოლოდ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალზე და მხოლოდ კონვენციის ფარგლებში. საქართველოში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი საქართველოში არ იბეგრება, თუ ერთდროულად სრულდება მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის პირობები: საქართველოში არაუმეტეს 183 დღე ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, რომელიც მოცემულ საგადასახადო წელს იწყება ან მთავრდება; დამქირავებელი საქართველოს რეზიდენტი არ არის; ხარჯი საქართველოში მის მუდმივ დაწესებულებას არ ეკისრება. საქართველოში შესრულებული მომსახურების ან ბიზნესის მოგებას საქართველო მხოლოდ საქართველოში მუდმივი დაწესებულებისას ბეგრავს (მე-7 მუხლი). ქართულ დივიდენდსა და პროცენტზე გადასახადი 5 %-ს არ აღემატება, როიალტის საქართველო ვერ დაბეგრავს. კონვენციაზე მეტად დაკავებული ქართული გადასახადი იაპონიის საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული რეზიდენტობის ცნობით ბრუნდება (ფინანსთა მინისტრის №633 ბრძანება). იაპონია ქართულ გადასახადს თავისი კანონმდებლობით ჩაითვლის — არაუმეტეს ამ შემოსავლის შესატყვისი იაპონური გადასახადისა (22-ე მუხლის მე-2 პუნქტი; საშემოსავლო გადასახადის შესახებ კანონის 95-ე მუხლი: ჩათვლის ზღვარი, 3-წლიანი გადატანა, ქართული გადასახადის დოკუმენტები დეკლარაციას ერთვის).
- იაპონიაში მუშაობა იაპონიის რეზიდენტობის გარეშე: 183 დღე 12 თვეში. იაპონიაში ფიზიკურად შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება იაპონური წყაროს შემოსავალია; არარეზიდენტს იაპონური გადამხდელი მისგან 20,42 %-ს აკავებს. თუ კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტით ხელფასს მხოლოდ საქართველოს შეუძლია დაბეგროს, თუ ერთდროულად: იაპონიაში არაუმეტეს 183 დღე იმყოფებით ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, რომელიც მოცემულ საგადასახადო წელს იწყება ან მთავრდება; დამქირავებელი იაპონიის რეზიდენტი არ არის; ხარჯი იაპონიაში მის მუდმივ დაწესებულებას არ ეკისრება. საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური წყაროს შემოსავალია და რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი, 104-ე მუხლი): თუ იაპონია ხელფასს დაბეგრავს, ორმაგი დაბეგვრა არ წარმოიშობა, ხოლო თუ კონვენცია იაპონიას დაბეგვრას უკრძალავს, ის შეიძლება არცერთ სახელმწიფოში არ დაიბეგროს. დამოუკიდებელი საქმიანობის შემოსავალს იაპონია მხოლოდ იაპონიაში მუდმივი დაწესებულებისას ბეგრავს (მე-7 მუხლი).
- საქართველოდან დისტანციური მუშაობა იაპონელი დამსაქმებლისთვის ან კლიენტისთვის. თუ კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ და საქართველოდან მუშაობთ იაპონელი დამსაქმებლისთვის, ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-14 მუხლის პირველი პუნქტი): საქართველოში შესრულებული სამუშაო ქართული წყაროს შემოსავალია — 20 % (104-ე მუხლი). თუ დამსაქმებელი ქართული საგადასახადო აგენტი არ არის, დეკლარაციას თავად წარადგენთ მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (153-ე მუხლი). იაპონური კომპანიის დირექტორის ჰონორარი გამონაკლისია — მას იაპონიაც ბეგრავს (მე-15 მუხლი). საქართველოდან იაპონელი კლიენტებისთვის გაწეული მომსახურება (მათ შორის, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალური მეწარმის მიერ — 1 %) ასევე ქართული წყაროს შემოსავალია (104-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); იაპონიას მისი დაბეგვრა მხოლოდ იაპონიაში მუდმივი დაწესებულებისას შეუძლია (მე-7 მუხლი). იაპონური გადამხდელი რომ გადასახადს არ დაგიკავოთ, მას გადახდამდე „საგადასახადო კონვენციის გამოყენების შესახებ განცხადება“ და საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა მიაწოდეთ.
- იაპონიიდან გასვლა: არარეზიდენტი გასვლის მომდევნო დღიდან. თუ საზღვარგარეთ (მაგალითად, საქართველოში) ერთი წლის ან მეტი ვადით სამუშაოდ გადაგიყვანეს, იაპონია თვლის, რომ იაპონიაში დომიცილი არ გაქვთ (აღსრულების ბრძანების მე-15 მუხლი), და, როგორც წესი, გასვლის მომდევნო დღიდან არარეზიდენტი ხართ. გასვლის წელს დეკლარირდება გასვლამდე მიღებული ყველა შემოსავალი და გასვლის შემდეგ მიღებული იაპონური წყაროს შემოსავალი — მომდევნო წლის 15 მარტამდე, თუ საგადასახადო წარმომადგენელი დანიშნულია, წინააღმდეგ შემთხვევაში — გასვლამდე. მცხოვრებთა გადასახადს აკისრებს მუნიციპალიტეტი, სადაც 1 იანვარს ცხოვრობდით, ამიტომ გასვლის წლისთვის ის უნდა გადაიხადოთ. შემდგომ იაპონია მხოლოდ იაპონური წყაროს შემოსავალს ბეგრავს.
- ჩამოსვლის ან გასვლის წელი: იაპონია წელს ყოფს, საქართველო — არა. იაპონიის რეზიდენტობა იაპონიაში დომიცილის შეძენით იწყება — ერთწლიან სამუშაოზე ჩამოსვლის დღიდან — ან ერთი წლის ცხოვრების შემდეგ მომდევნო დღიდან და გასვლით მთავრდება; ამ წლის შემოსავალი რეზიდენტობისა და არარეზიდენტობის პერიოდებად იყოფა. საქართველო წელს არ ყოფს: სტატუსი მთელი კალენდარული წლისთვის დგინდება, ხოლო 183 დღე 12-თვიან პერიოდში ითვლება, რომელიც ამ წელს მთავრდება. პერიოდებს, როცა ორივე სახელმწიფო რეზიდენტად გთვლით, კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი წყვეტს.
- იაპონიის გასვლის გადასახადი: ფასიანი ქაღალდები 100 მლნ იენიდან. თუ იაპონიიდან გასვლისას 100 მლნ იენი ან მეტი ღირებულების ფასიანი ქაღალდები და მსგავსი აქტივები გაქვთ და გასვლამდე 10 წლიდან იაპონიაში 5 წელზე მეტი გქონდათ დომიცილი ან ყოფნის ადგილი, იაპონია არარეალიზებულ ნამატს ისე ბეგრავს, თითქოს ისინი გაყიდეთ (საშემოსავლო გადასახადის შესახებ კანონის 60-2 მუხლი). გადახდა შეიძლება 5 (10-მდე) წლით გადავადდეს საგადასახადო წარმომადგენლის დანიშვნითა და უზრუნველყოფით; ამ ვადაში დაბრუნებისას გადასახადი უქმდება. კონვენციას გასვლის გადასახადის სპეციალური წესი არ აქვს. საქართველოში გადასვლის შემდეგ აქციების (გარდა უძრავი ქონებით „მდიდარი“ იაპონური კომპანიებისა) გასხვისების შემოსავალს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (მე-13 მუხლის მე-5 პუნქტი), ხოლო უცხოური წყაროს შემოსავალი საქართველოში რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია; თავად საქართველოს ფიზიკური პირებისთვის გასვლის გადასახადი არ აქვს.
- საქართველოს საჯარო სამსახური იაპონიაში. საქართველოს სახელმწიფოს მიერ საჯარო სამსახურისთვის გადახდილ ხელფასს მხოლოდ საქართველო ბეგრავს; იაპონიას მისი დაბეგვრა მხოლოდ მაშინ შეუძლია, თუ სამსახური იაპონიაში ხორციელდება და იაპონიის რეზიდენტი ხართ, რომელიც ან იაპონიის ნაციონალური პირია, ან იაპონიის რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი). დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებების თანამშრომლების საგადასახადო პრივილეგიები კონვენციით არ იზღუდება (27-ე მუხლი).
- პენსიები: მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, საჯარო სამსახურის პენსია — გადამხდელ სახელმწიფოში. პენსიებსა და მსგავს ანაზღაურებას, რომლის ბენეფიციური მფლობელიც ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტია, მხოლოდ ეს სახელმწიფო ბეგრავს (მე-17 მუხლი). ამიტომ იაპონური პენსია — როგორც კერძო, ისე იაპონიის საჯარო საპენსიო სისტემისა — საქართველოს რეზიდენტისთვის კონვენციით მხოლოდ საქართველოში იბეგრება, სადაც, როგორც უცხოური წყაროს შემოსავალი, გათავისუფლებულია (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი); იაპონური დაკავების თავიდან ასაცილებლად გადამხდელს „საგადასახადო კონვენციის გამოყენების შესახებ განცხადება“ წარუდგინეთ. სახელმწიფოს, მისი ქვედანაყოფების ან ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოების მიერ ან მათ მიერ შექმნილი ან დაფინანსებული ფონდებიდან საჯარო სამსახურისთვის გადახდილ პენსიას გადამხდელი სახელმწიფო ბეგრავს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტიც და ნაციონალური პირიც ხართ (მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტი).
- სოციალური დაზღვევა: საქართველოსა და იაპონიას შორის შეთანხმება არ არის. იაპონიის მოქმედი სოციალური უზრუნველყოფის შეთანხმებების ნუსხაში (Japan Pension Service) საქართველო არ არის. ამიტომ იაპონიაში მუშაობისას იაპონიის საპენსიო და სამედიცინო დაზღვევის შენატანები, როგორც წესი, სავალდებულოა; ეს მუშაობის დაწყებამდე დამსაქმებელთან გაარკვიეთ. საქართველოში სოციალური გადასახადი არ არის; დაგროვებით საპენსიო სქემაში შენატანებს იხდიან საქართველოს მოქალაქეები და მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელები. ორმაგი დაბეგვრის კონვენცია სოციალურ შენატანებს არ არეგულირებს.
- რეზიდენტობის ცნობები და დაბრუნების ვადა. იაპონიაში კონვენციით სარგებლობისთვის, როგორც საქართველოს რეზიდენტს (მაგალითად, დივიდენდსა და პროცენტზე 5 %-იანი განაკვეთისთვის, როიალტისა და პენსიის გათავისუფლებისთვის), გადამხდელის მეშვეობით „საგადასახადო კონვენციის გამოყენების შესახებ განცხადება“ წარადგინეთ; საქართველოს შემოსავლების სამსახურის რეზიდენტობის ცნობა შესაბამისი წლისთვის N4 ფორმით გაიცემა (ფინანსთა მინისტრის №633 ბრძანების მე-5 მუხლი). საქართველოში კონვენციით სარგებლობისთვის, როგორც იაპონიის რეზიდენტს, N1 ან N2 ფორმას დაურთეთ იაპონიის საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით. საქართველოში კონვენციაზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნება საგადასახადო კოდექსის სამწლიან ხანდაზმულობის ვადაში მოითხოვეთ (მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი) — კონვენცია დაბრუნების ცალკე ვადას არ ადგენს.
როგორ წყდება ორმაგი რეზიდენტობა
თუ ორივე სახელმწიფო გთვლით რეზიდენტად, გამოიყენება შეთანხმება (კონვენცია საქართველოსა და იაპონიას შორის შემოსავლებზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის და გადასახადების თავიდან არიდების აღკვეთის შესახებ, ოქმით (ტოკიო, 2021 წლის 29 იანვარი), მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი). კრიტერიუმები თანმიმდევრულად მოწმდება — მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი, მოქალაქეობა და, ბოლოს, საგადასახადო ორგანოების ურთიერთშეთანხმება.
შეთანხმება დეტალურად: შემოსავლები, განაკვეთები, 183 დღის წესი →
ტერმინები, რომლებსაც იაპონიაში შეხვდებით
- 居住者
- რეზიდენტი: დომიცილი იაპონიაში ან ერთი წლის უწყვეტი ყოფნა
- 非永住者
- არამუდმივი რეზიდენტი: ბოლო 10 წლიდან იაპონიაში არაუმეტეს 5 წლისა; უცხოური შემოსავალი მხოლოდ იაპონიაში გადახდისას ან გადმორიცხვისას იბეგრება
- 非居住者
- არარეზიდენტი: გადასახადი მხოლოდ იაპონური წყაროს შემოსავალზე
- 住所
- დომიცილი — ცხოვრების საფუძველი, რომელიც ობიექტური ფაქტებით განისაზღვრება
- 居所
- ყოფნის ადგილი
- 納税管理人
- არარეზიდენტის საგადასახადო წარმომადგენელი იაპონიაში
კითხვები
იაპონიაში ორი წლით სამუშაოდ მივდივარ. რომელი დღიდან ვარ იაპონიის რეზიდენტი?
ჩამოსვლის დღიდან: თუ თქვენი საქმიანობა, როგორც წესი, იაპონიაში ერთი წლის ან მეტი ხნის ცხოვრებას მოითხოვს, იაპონია დომიცილს პირველი დღიდან გითვლით. საქართველო სტატუსს მთელი წლისთვის ადგენს და 183 დღეს 12-თვიან პერიოდში ითვლის, ამიტომ გადასვლის წელს საქართველოს რეზიდენტადაც შეიძლება დარჩეთ. მაშინ წყვეტს კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი: მუდმივი საცხოვრებელი, სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ჩვეულებრივი საცხოვრებელი ადგილი.
სად იბეგრება იაპონიაში შესრულებული სამუშაოს ხელფასი?
ხელფასი იაპონური წყაროს შემოსავალია. თუ კონვენციით საქართველოს რეზიდენტი ხართ, იაპონია მას არ ბეგრავს მხოლოდ სამი პირობის ერთდროულად შესრულებისას: იაპონიაში არაუმეტეს 183 დღე ნებისმიერ თორმეტთვიან პერიოდში, დამქირავებელი იაპონიის რეზიდენტი არ არის და ხელფასი იაპონიაში მის მუდმივ დაწესებულებას არ ეკისრება (მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტი). საქართველოში საზღვარგარეთ შესრულებული სამუშაოს ხელფასი უცხოური შემოსავალია და რეზიდენტისთვის გათავისუფლებულია.
იაპონიაში ვმუშაობდი და იქ პენსიას ვიღებ. ვიხდი თუ არა გადასახადს, თუ საქართველოში ვცხოვრობ?
კონვენციის მე-17 მუხლით პენსიებს, რომლებსაც საქართველოს რეზიდენტი იღებს, მხოლოდ საქართველო ბეგრავს (გამონაკლისია იაპონიის საჯარო სამსახურის პენსია — მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტი), საქართველოში კი უცხოური წყაროს შემოსავალი რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გათავისუფლებულია. იაპონური დაკავების თავიდან ასაცილებლად გადამხდელს „საგადასახადო კონვენციის გამოყენების შესახებ განცხადება“ და საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა წარუდგინეთ.
წყაროები
კანონმდებლობა და ოფიციალური განმარტებები
- Income Tax Act (Japan), art. 2(1)(iii)–(v) — რეზიდენტი — ფიზიკური პირი, რომელსაც იაპონიაში დომიცილი აქვს ან ამ დრომდე იაპონიაში ერთი წელი ან მეტი უწყვეტად ჰქონდა ყოფნის ადგილი. არამუდმივი რეზიდენტი — რეზიდენტი იაპონიის მოქალაქეობის გარეშე, რომელსაც ბოლო 10 წლის განმავლობაში იაპონიაში დომიცილი ან ყოფნის ადგილი ჯამში არაუმეტეს 5 წლისა ჰქონდა. არარეზიდენტი — ფიზიკური პირი, რომელიც რეზიდენტი არ არის.
- Income Tax Act (Japan), art. 3 — სახელმწიფო და ადგილობრივი მოხელეები (გარდა იაპონიის მოქალაქეობის არმქონე პირებისა და მთავრობის ბრძანებით განსაზღვრული სხვა პირებისა) იაპონიაში დომიცილის მქონედ ითვლებიან იმ პერიოდებშიც, როცა იაპონიაში დომიცილი არ აქვთ. დომიცილის განსაზღვრის საკითხებს მთავრობის ბრძანება აწესრიგებს.
- Order for Enforcement of the Income Tax Act, art. 15 — ითვლება, რომ ფიზიკურ პირს, რომელიც იაპონიის ფარგლებს გარეთ საცხოვრებლად გავიდა, იაპონიაში დომიცილი არ აქვს, თუ (1) მას აქვს საქმიანობა, რომელიც, როგორც წესი, საზღვარგარეთ ერთი წლის ან მეტი ხნის განმავლობაში უწყვეტ ცხოვრებას მოითხოვს, ან (2) მას აქვს უცხო ქვეყნის მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის უცხოური ნებართვა და არ არსებობს გარემოებები — მაგალითად, ნათესავები, რომლებიც მასთან ერთად იაპონიაში საერთო მეურნეობას ეწევიან, — რომლებიც იაპონიაში ძირითადად საცხოვრებლად დაბრუნებაზე მიუთითებს. ოჯახის წევრებს, რომლებიც მასთან ერთად ცხოვრობენ და საერთო მეურნეობას ეწევიან, იგივე სტატუსი აქვთ.
- NTA Tax Answer No. 1926 (law as of 1 April 2026) — იაპონური კომპანიის თანამშრომელი, რომელიც უცხოურ ფილიალში ერთი წლის ან მეტი დაგეგმილი ვადით გადაიყვანეს, ზოგადი წესით იაპონიაში დომიცილის არმქონედ ითვლება და არარეზიდენტი ხდება. გასვლის წელს, თუ საგადასახადო წარმომადგენელი დანიშნულია, რეზიდენტობის პერიოდის ყველა შემოსავალი და არარეზიდენტობის პერიოდის იაპონური წყაროს შემოსავალი მომდევნო წლის 16 თებერვლიდან 15 მარტამდე დეკლარირდება; საგადასახადო წარმომადგენლის გარეშე საბოლოო დეკლარაცია გასვლამდე წარდგება. იაპონური უძრავი ქონების ქირიდან, როგორც წესი, 20,42 % კავდება.
- Basic Circular on Income Tax 2-1 to 2-4 — დომიცილი პირის ცხოვრების საფუძველია, რომელიც ობიექტური ფაქტებით განისაზღვრება (2-1). თუ საზღვარგარეთ გასვლის მიზანი აშკარად დროებითია (იაპონიაში დარჩა მეუღლე, დაბრუნების შემდეგ საცხოვრებლად შენარჩუნებულია საცხოვრებელი და ა.შ.), ითვლება, რომ პირი საზღვარგარეთ ყოფნის დროს იაპონიაში ყოფნის ადგილს ინარჩუნებს (2-2). პირი, რომელსაც შესვლისას დომიცილი არ აქვს, არარეზიდენტია შესვლიდან ერთი წლის გასვლის დღემდე და რეზიდენტია მომდევნო დღიდან (2-3). „ერთი წელი“ შესვლის მომდევნო დღიდან აითვლება (2-4).
- NTA Tax Answer No. 2012 (law as of 1 April 2026) — არის თუ არა ცხოვრების საფუძველი იაპონიაში, წყდება ობიექტური ფაქტებით: საცხოვრებელი ადგილით, საქმიანობით, ქონების ადგილმდებარეობით, ნათესავების საცხოვრებელი ადგილითა და მოქალაქეობით. მას მხოლოდ ყოფნის დღეების რაოდენობით არ ადგენენ, ამიტომ პირი საზღვარგარეთ 183 დღის ან მეტი ყოფნის შემდეგაც შეიძლება იაპონიის რეზიდენტად დარჩეს. ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი პირის რეზიდენტობას ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმება განსაზღვრავს — საჭიროების შემთხვევაში კომპეტენტური ორგანოების ურთიერთშეთანხმებით.
- Order for Enforcement of the Income Tax Act, art. 14 — ითვლება, რომ ფიზიკურ პირს, რომელიც იაპონიაში საცხოვრებლად ჩამოვიდა, იაპონიაში დომიცილი აქვს, თუ (1) მას აქვს საქმიანობა, რომელიც, როგორც წესი, იაპონიაში ერთი წლის ან მეტი ხნის განმავლობაში უწყვეტ ცხოვრებას მოითხოვს, ან (2) მას აქვს იაპონიის მოქალაქეობა და მეუღლე ან სხვა ნათესავები, რომლებიც მასთან ერთად იაპონიაში საერთო მეურნეობას ეწევიან, ან სხვა გარემოებები, რომლებიც იაპონიაში ერთი წლის ან მეტი ხნის უწყვეტ ცხოვრებაზე მიუთითებს. ოჯახის წევრებს, რომლებიც მასთან ერთად ცხოვრობენ და საერთო მეურნეობას ეწევიან, იგივე სტატუსი აქვთ.
- Income Tax Act (Japan), arts 5 and 7; NTA Tax Answer No. 2010 — რეზიდენტები, გარდა არამუდმივი რეზიდენტებისა, გადასახადს იხდიან იაპონიაში და მის ფარგლებს გარეთ მიღებულ ყველა შემოსავალზე. არამუდმივი რეზიდენტები გადასახადს იხდიან შემოსავალზე, რომელიც უცხოური წყაროს შემოსავალი არ არის, და უცხოური წყაროს შემოსავალზე, რომელიც იაპონიაში გადაიხადეს ან საზღვარგარეთიდან იაპონიაში გადმორიცხეს. არარეზიდენტები გადასახადს მხოლოდ იაპონური წყაროს შემოსავალზე იხდიან.
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის 29-ე მუხლი — კონვენცია ძალაში შედის დიპლომატიური ნოტების გაცვლიდან ოცდამეათე დღეს და საქართველოში მოქმედებს: წყაროსთან დაკავებულ გადასახადებზე — ძალაში შესვლის მომდევნო კალენდარული წლის 1 იანვრიდან მიღებულ შემოსავალზე; სხვა გადასახადებზე — ამ თარიღიდან დაწყებულ საგადასახადო წლებზე (მე-2 პუნქტი). 1986 წლის 18 იანვრის სსრკ–იაპონიის კონვენცია საქართველოსა და იაპონიას შორის წყვეტს მოქმედებას იმ დღიდან, საიდანაც ეს კონვენცია მოქმედებს (მე-4 პუნქტი).
- Ministry of Finance of Japan — Convention between Georgia and Japan (29.01.2021), English authentic text — კონვენცია ხელმოწერილია ტოკიოში 2021 წლის 29 იანვარს მხოლოდ ინგლისურ ენაზე; ძალაში შევიდა 2021 წლის 23 ივლისს და გამოიყენება 2022 წლის 1 იანვრიდან დაწყებულ საგადასახადო წლებზე (იაპონიის ფინანსთა სამინისტროს ნუსხა და საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადება, წაკითხულია 13.11.2026).
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი — ორივე სახელმწიფოს რეზიდენტი ფიზიკური პირი: (a) ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ ორივეში აქვს — სადაც უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები აქვს (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი); (b) თუ ცენტრის დადგენა შეუძლებელია ან მუდმივი საცხოვრებელი არცერთში არ აქვს — სადაც ჩვეულებრივ ცხოვრობს; (c) თუ ჩვეულებრივ ორივეში ცხოვრობს ან არცერთში — რომლის ნაციონალური პირიცაა; (d) თუ ორივესი ნაციონალური პირია ან არცერთის — საკითხს კომპეტენტური ორგანოები ურთიერთშეთანხმებით წყვეტენ.
- საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო — ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ნუსხა — ნუსხაში 58 შეთანხმებაა. სერვისის 30 ქვეყნიდან მოქმედებს შეთანხმებები უკრაინასთან, პოლონეთთან, ჩეხეთთან, რუმინეთთან, უნგრეთთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, ინდოეთთან, იაპონიასთან, გერმანიასთან, ავსტრიასთან, საფრანგეთთან, ესპანეთთან, პორტუგალიასთან, იტალიასთან, სინგაპურთან, შვედეთთან, შვეიცარიასთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ნიდერლანდთან. ამერიკის შეერთებულ შტატებთან, კანადასთან, მექსიკასთან, ბრაზილიასთან, არგენტინასთან, ინდონეზიასთან, მალაიზიასთან, ტაივანთან, პაკისტანთან და ბანგლადეშთან შეთანხმება არ არის.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლი (2010 წლის 17 სექტემბრის №3591 კანონი) — საქართველოს რეზიდენტად მთელი მიმდინარე საგადასახადო (კალენდარული) წლის განმავლობაში ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოს ტერიტორიაზე 183 დღე ან მეტ ხანს ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის პერიოდში, რომელიც მთავრდება ამ საგადასახადო წელს, ან რომელიც ამ წლის განმავლობაში იმყოფებოდა უცხო ქვეყანაში საქართველოს სახელმწიფო სამსახურში (მე-2 ნაწილი). ფაქტობრივად ყოფნის დროს ემატება დრო, რომლითაც პირი გავიდა საქართველოს ფარგლების გარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად (მე-3 ნაწილი); არ ითვლება საქართველოში ყოფნა დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით, საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლად ან უცხო ქვეყნის სახელმწიფო სამსახურში (საქართველოს მოქალაქის გარდა), ტრანზიტით, აგრეთვე სამკურნალოდ ან დასასვენებლად (მე-4 ნაწილი). დღედ ითვლება დღე, რომლის განმავლობაშიც პირი საქართველოში იმყოფებოდა, ყოფნის ხანგრძლივობის მიუხედავად (მე-5 ნაწილი). სტატუსი დგინდება ყოველი საგადასახადო პერიოდისთვის; დღეები, რომელთა მიხედვითაც პირი წინა პერიოდში ჩაითვალა რეზიდენტად, მომდევნო პერიოდში არ გაითვალისწინება (მე-8 ნაწილი).
- Income Tax Act (Japan), art. 95; NTA Tax Answer No. 1240 — რეზიდენტი, რომელიც უცხოურ საშემოსავლო გადასახადს იხდის, მას იაპონური საშემოსავლო გადასახადიდან ჩათვლის ზღვრის ფარგლებში აკლებს (წლის გადასახადი × კორექტირებული უცხოური შემოსავალი ÷ მთლიანი შემოსავალი); ნამეტი აღდგენის სპეციალური გადასახადის ზღვრის ფარგლებში ჩაითვლება. გამოუყენებელი ზღვრები და ნამეტი ჩათვლები 3 წლით გადაიტანება. არამუდმივი რეზიდენტებისთვის მხედველობაში მიიღება მხოლოდ იაპონიაში გადახდილი ან იქ გადმორიცხული უცხოური შემოსავალი. შეთანხმების განაკვეთზე მეტი გადასახადი არ ჩაითვლება. დეკლარაციას ერთვის უცხოური გადასახადის ჩათვლის გაანგარიშება და უცხოური გადასახადის დამადასტურებელი დოკუმენტები.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი და 104-ე მუხლი — გადასახადისაგან თავისუფლდება რეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ მიღებული შემოსავალი (მათ შორის, სარგებელი), რომელიც არ განეკუთვნება საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს (82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ფ“ ქვეპუნქტი). საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებულ შემოსავალს განეკუთვნება (104-ე მუხლი): საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი; საქართველოში მომსახურების გაწევით მიღებული შემოსავალი, მათ შორის, როცა მომსახურების გამწევი და მიმღები სხვადასხვა სახელმწიფოში არიან და გამწევი საქართველოს რეზიდენტია, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მომსახურება უცხო ქვეყანაში მისი მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ხორციელდება (პირველი ნაწილის „გ.ზ“ ქვეპუნქტი); რეზიდენტი იურიდიული პირისაგან მიღებული დივიდენდი; რეზიდენტის მიერ გადახდილი პროცენტი, როიალტი, პენსია ან სტიპენდია; საქართველოში არსებული უძრავი ქონებით მიღებული შემოსავალი და სხვა.
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის მე-14 მუხლი — ხელფასი იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ სამუშაო მეორე სახელმწიფოში არ სრულდება; თუ სრულდება — მეორე სახელმწიფოსაც შეუძლია დაბეგროს. მიუხედავად ამისა, ანაზღაურება იბეგრება მხოლოდ რეზიდენტობის სახელმწიფოში, თუ ერთდროულად: მიმღები მეორე სახელმწიფოში იმყოფება არაუმეტეს 183 დღე ნებისმიერი თორმეტთვიანი პერიოდის განმავლობაში, რომელიც იწყება ან მთავრდება მოცემულ საგადასახადო წელს; ანაზღაურებას იხდის დამქირავებელი, რომელიც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი არ არის, ან მისი სახელით; ანაზღაურების ხარჯი არ ეკისრება დამქირავებლის მუდმივ დაწესებულებას მეორე სახელმწიფოში (მე-2 პუნქტი).
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის მე-15 მუხლი — დირექტორთა ჰონორარები და მსგავსი ანაზღაურება, რომელსაც ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტი იღებს, როგორც მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტი კომპანიის დირექტორთა საბჭოს ან მსგავსი ორგანოს წევრი, შეიძლება დაიბეგროს ამ მეორე სახელმწიფოში.
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის მე-13 მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტები — აქციების ან მსგავსი უფლებების გასხვისების შემოსავალი შეიძლება დაიბეგროს მეორე სახელმწიფოში, თუ გასხვისებამდე 365 დღის განმავლობაში ნებისმიერ დროს მათი ღირებულების სულ მცირე 50 % ამ სახელმწიფოში მდებარე უძრავი ქონებიდან წარმოიქმნებოდა (გარდა აღიარებულ ბირჟაზე ვაჭრობადი აქციებისა, თუ რეზიდენტი და დაკავშირებული პირები კლასის 5 %-ს ან ნაკლებს ფლობენ); სხვა ქონების გასხვისების შემოსავალი იბეგრება მხოლოდ გამსხვისებლის რეზიდენტობის სახელმწიფოში.
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის მე-10–მე-12 მუხლები — დივიდენდზე წყაროს სახელმწიფოს გადასახადი, თუ ბენეფიციური მფლობელი მეორე სახელმწიფოს რეზიდენტია, არ უნდა აღემატებოდეს 5 %-ს, ხოლო დივიდენდზე, რომელიც გადამხდელი კომპანიის დასაბეგრი მოგებიდან გამოიქვითება, — 10 %-ს (მე-10 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტები); პროცენტზე — 5 %-ს (სახელმწიფოს, მისი ქვედანაყოფების, ცენტრალური ბანკისა და სახელმწიფოს მთლიანად კუთვნილი დაწესებულებების პროცენტი წყაროს სახელმწიფოში თავისუფლდება — მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტი); როიალტი იბეგრება მხოლოდ ბენეფიციური მფლობელის რეზიდენტობის სახელმწიფოში (მე-12 მუხლის პირველი პუნქტი; 28-ე მუხლის შეზღუდვებით — ფიზიკური პირი კვალიფიციური პირია).
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის მე-17 და მე-18 მუხლები — მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტის გათვალისწინებით, პენსიები და მსგავსი ანაზღაურება, რომლის ბენეფიციური მფლობელი ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტია, იბეგრება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში (მე-17 მუხლი). სახელმწიფოს, მისი პოლიტიკური ქვედანაყოფის ან ადგილობრივი ხელისუფლების ორგანოს მიერ სამსახურისთვის გადახდილი ხელფასი იბეგრება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში, ხოლო მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში — თუ სამსახური იქ ხორციელდება და პირი ამ სახელმწიფოს რეზიდენტია, რომელიც მისი ნაციონალური პირია ან მისი რეზიდენტი მხოლოდ სამსახურის გაწევის მიზნით არ გამხდარა (მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი). ასეთი ორგანოების მიერ ან მათ მიერ შექმნილი ან დაფინანსებული ფონდებიდან სახელმწიფო სამსახურისთვის გადახდილი პენსია იბეგრება მხოლოდ გადამხდელ სახელმწიფოში, ხოლო მხოლოდ მეორე სახელმწიფოში — თუ პირი მისი რეზიდენტიც და ნაციონალური პირიც არის (მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტი).
- Income Tax Act (Japan), arts 161, 212, 213; NTA Tax Answer No. 2884 — არარეზიდენტებისთვის იაპონური წყაროს შემოსავლის გადამხდელები გადასახადს აკავებენ: 20,42 % — ხელფასიდან და პირადი მომსახურების სხვა ანაზღაურებიდან, გასაცილებელი დახმარებიდან, უძრავი ქონების ქირიდან, სესხის პროცენტიდან და როიალტიდან; 15,315 % — ლისტინგური აქციების დივიდენდიდან და პროცენტიდან. შეთანხმებით შემცირებას ან გათავისუფლებას „საგადასახადო კონვენციის გამოყენების შესახებ განცხადების“ გადამხდელის მეშვეობით წარდგენით აცხადებენ — არაუგვიანეს გადახდის წინა დღისა.
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის 22-ე მუხლი — საქართველოს რეზიდენტისთვის: შემოსავალზე, რომელიც კონვენციით შეიძლება დაიბეგროს იაპონიაში, საქართველო დაუშვებს იაპონიაში გადახდილი გადასახადის გამოქვითვას — არაუმეტეს ქართული გადასახადისა, რომელიც ამ შემოსავალზე საქართველოში მოქმედი წესებითა და განაკვეთებით დაირიცხებოდა (პირველი პუნქტი). იაპონიის რეზიდენტისთვის: უცხოური გადასახადის ჩათვლის შესახებ იაპონიის კანონმდებლობის გათვალისწინებით, საქართველოდან მიღებულ შემოსავალზე კონვენციის შესაბამისად გადასახდელი ქართული გადასახადი იაპონიის გადასახადში ჩაითვლება — არაუმეტეს ამ შემოსავლის შესატყვისი იაპონური გადასახადისა (მე-2 პუნქტი).
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტი — ხელშემკვრელი სახელმწიფოს საწარმოს მოგება იბეგრება მხოლოდ ამ სახელმწიფოში, თუ საწარმო მეორე სახელმწიფოში საქმიანობას იქ განლაგებული მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით არ ახორციელებს; თუ ახორციელებს — მეორე სახელმწიფოში შეიძლება დაიბეგროს მხოლოდ მოგების ის ნაწილი, რომელიც ამ დაწესებულებას მიეკუთვნება. კონვენციას დამოუკიდებელი პირადი მომსახურების ცალკე მუხლი არ აქვს — ასეთი შემოსავალი მე-7 მუხლით წყდება.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 125-ე მუხლი; საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებებით შეღავათების გამოყენებისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების შესახებ (matsne.gov.ge, კონსოლიდირებული 05.12.2024), 1–5 მუხლები — შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისთვის გადასახადის დაბრუნების წესს ადგენს ფინანსთა მინისტრი (125-ე მუხლი). შეღავათს გადახდის წყაროსთან ქართველი გადამხდელი იყენებს N1 ფორმით, ხოლო შეთანხმების განაკვეთზე მეტად დაკავებული გადასახადის დაბრუნებას არარეზიდენტი ითხოვს N2 ფორმით; ორივეს ერთვის მიმღების სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს რეზიდენტობის ცნობა დამოწმებული ქართული თარგმანით (აპოსტილი ან ლეგალიზაცია არ მოითხოვება); საგადასახადო ორგანო გადაწყვეტილებას 30 კალენდარულ დღეში იღებს. საქართველოს რეზიდენტი რეზიდენტობის ცნობას N4 ფორმით იღებს, ან შემოსავლების სამსახური უცხო ქვეყნის ფორმას ადასტურებს (მე-5 მუხლი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84–93-ე მუხლები (მიკრო და მცირე ბიზნესი) — მიკრო ბიზნესი: ფიზიკური პირი დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე, რომლის ერთობლივი შემოსავალი კალენდარულ წელს 30 000 ლარს არ აღემატება, საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფლდება (84-ე, 86-ე მუხლები); დეკლარაცია — მომდევნო წლის 1 აპრილამდე (93-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მცირე ბიზნესის სტატუსი შეიძლება მიენიჭოს მეწარმე ფიზიკურ პირს (88-ე, 89-ე მუხლები): დასაბეგრი შემოსავალი — საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი ხელფასის გარდა — იბეგრება 1 %-ით, ხოლო თუ წლის ერთობლივი შემოსავალი 500 000 ლარს გადააჭარბებს — 3 %-ით (90-ე მუხლი); სტატუსი უქმდება, თუ შემოსავალი 500 000 ლარს ორი კალენდარული წლის განმავლობაში, თითოეულ წელს, აღემატება (89-ე მუხლი); დეკლარაციის წარდგენა და გადასახადის გადახდა — არაუგვიანეს საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა (93-ე მუხლის 1¹ ნაწილი). მთავრობას შეუძლია ცალკეული საქმიანობის აკრძალვა ამ რეჟიმში (88-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი — საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციას საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარადგენენ: რეზიდენტი ფიზიკური პირები, რომელთა შემოსავალიც საქართველოში გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება; არარეზიდენტი ფიზიკური პირები, თუ მათი საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავალი გადახდის წყაროსთან არ იბეგრება (პირველი ნაწილი). მეწარმე ფიზიკური პირი ეკონომიკური საქმიანობის შეწყვეტისას დეკლარაციას 30 სამუშაო დღის ვადაში წარადგენს (მე-2 ნაწილი). პირს, რომელიც დეკლარაციის წარდგენას არ არის ვალდებული, შეუძლია წარადგინოს იგი გადასახადის გადაანგარიშებისა და დაბრუნების მოთხოვნით (მე-4 ნაწილი).
- Ministry of Internal Affairs and Communications — Individual inhabitant tax — მცხოვრებთა ადგილობრივი გადასახადი ეკისრება პირებს, რომლებსაც წლის 1 იანვრის მდგომარეობით მუნიციპალიტეტში (პრეფექტურაში) დომიცილი აქვთ. შემოსავლის გადასახადი — წინა წლის (1 იანვარი – 31 დეკემბერი) შემოსავლის 10 % (4 % — პრეფექტურას, 6 % — მუნიციპალიტეტს); სულადობრივი გადასახადი — ფიქსირებული თანხა. მუშაკების გადასახადი ჩვეულებრივ ხელფასიდან კავდება.
- Income Tax Act (Japan), art. 60-2; NTA Tax Answer No. 1478 — რეზიდენტი, რომელსაც იაპონიიდან გასვლისას 100 მლნ იენი ან მეტი ღირებულების ფასიანი ქაღალდები და მსგავსი აქტივები აქვს და გასვლამდე 10 წლის განმავლობაში იაპონიაში 5 წელზე მეტი ჰქონდა დომიცილი ან ყოფნის ადგილი, გადასახადს იხდის არარეალიზებულ ნამატზე ისე, თითქოს ისინი გაყიდა; საგადასახადო წარმომადგენლის დანიშვნისა და უზრუნველყოფის წარდგენისას გადახდა შეიძლება 5 (10-მდე) წლით გადავადდეს.
- საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2023 წლის 1 მარტის №60 ბრძანება (საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-6 ნაწილის საფუძველზე; გამოქვეყნდა 02.03.2023, ძალაშია 15.04.2023) — არაოფიციალური წყარო: BDO Georgia, Tax Newsletter, 2023 წლის აპრილი; REVERA — არაოფიციალური წყარო (საგადასახადო კონსულტანტები; ბრძანების ოფიციალური ტექსტი matsne.gov.ge-ზე ვერ მოიძებნა). მნიშვნელოვანი ქონებით უზრუნველყოფილი პირი: დადასტურებული ქონება 3 000 000 ლარზე მეტი ან განცხადებამდე 3 წლის განმავლობაში წლიური შემოსავალი 200 000 ლარზე მეტი. რეზიდენტად ცნობისთვის დამატებით საჭიროა (1) ბინადრობის ნებართვა, ბინადრის მოწმობა ან საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ან (2) განცხადების წინა საგადასახადო წელს საქართველოში არსებული წყაროდან არანაკლებ 25 000 ლარის შემოსავალი; ორივე შემთხვევაში — საქართველოში არანაკლებ 500 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში ღირებულების უძრავი ქონება საკუთრებაში (შემოსავლების სამსახურის განმარტებით, Revera). განცხადების წარდგენა შესაძლებელია წარმომადგენლის მეშვეობითაც. REVERA-ს ცნობით, სტატუსი მხოლოდ იმ წლისთვის ენიჭება, რომელშიც განცხადება წარადგინეს.
- „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლი (2015 წლის 27 ოქტომბრის №4346 კანონი) — პროფესიულ საჯარო მოხელედ შეიძლება მიიღონ მხოლოდ საქართველოს მოქალაქე (პირველი პუნქტი); საზღვარგარეთ მცხოვრები თანამემამულე საჯარო დაწესებულებაში შეიძლება დასაქმდეს მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულებით (მე-3 პუნქტი).
- Japan Pension Service — Social security agreements (updated 27 October 2025) — მოქმედი შეთანხმებები: გერმანია, გაერთიანებული სამეფო, კორეა, აშშ, ბელგია, საფრანგეთი, კანადა, ავსტრალია, ნიდერლანდები, ჩეხეთი, ესპანეთი, ირლანდია, ბრაზილია, შვეიცარია, უნგრეთი, ინდოეთი, ლუქსემბურგი, ფილიპინები, სლოვაკეთი, ჩინეთი, ფინეთი, შვედეთი, იტალია და ავსტრია (ძალაშია 2025 წლის 1 დეკემბრიდან). საქართველო ნუსხაში არ არის.
- „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი, მე-3 და 34¹ მუხლები — კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ბინადრობის ნებართვა აქვთ. შენატანები: დამსაქმებელი — 2 % და დასაქმებული — 2 % დასაბეგრი ხელფასიდან; თვითდასაქმებული — 4 % (მონაწილეობა ნებაყოფლობითია); სახელმწიფო — 2 % წლიური შემოსავლიდან 24 000 ლარამდე და 1 % — 24 000-დან 60 000 ლარამდე. მონაწილეს, რომელმაც დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა ან მუდმივი ბინადრობის ნებართვა, შეუძლია ერთჯერადად მიიღოს თავისი საპენსიო აქტივები.
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-8 ნაწილი — საგადასახადო ორგანოსთვის გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი, რომელიც აითვლება ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნების უფლების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან.
- Income Tax Act (Japan), art. 89; NTA Tax Answer No. 2260 — შვიდი განაკვეთი დასაბეგრ შემოსავალზე: 5 % (1,95 მლნ იენამდე), 10 % (3,3 მლნ-მდე), 20 % (6,95 მლნ-მდე), 23 % (9 მლნ-მდე), 33 % (18 მლნ-მდე), 40 % (40 მლნ-მდე), 45 % (40 მლნ იენი და მეტი). 2013–2037 წლებში დამატებით იხდება აღდგენის სპეციალური საშემოსავლო გადასახადი — ძირითადი გადასახადის თანხის 2,1 %. 2026 წლის რეფორმით თავდაცვის სპეციალური საშემოსავლო გადასახადი 2027 წლიდან გამოიყენება (საერთო განაკვეთი არ იცვლება).
- Income Tax Act (Japan), arts 120–121; NTA Tax Answer No. 1900 — მუშაკთა უმეტესობის გადასახადი საბოლოოდ წლის ბოლოს საბოლოო გადაანგარიშებისას გამოითვლება და საბოლოო დეკლარაცია საჭირო არ არის; მისი წარდგენაა საჭირო, მაგალითად, წლიური ხელფასი 20 მლნ იენზე მეტი, სხვა შემოსავალი 200 000 იენზე მეტი ან ხელფასი გადამხდელისგან, რომელსაც იაპონიაში დაკავების ვალდებულება არ აქვს.
- Act on Submission of Statement of Overseas Wire Transfers, art. 5; NTA Tax Answer No. 7456 — რეზიდენტი (გარდა არამუდმივისა), რომელსაც 31 დეკემბრის მდგომარეობით ჯამში 50 მლნ იენზე მეტი ღირებულების უცხოური აქტივები აქვს, საგადასახადო ორგანოს უცხოური აქტივების ანგარიშს მომდევნო წლის 30 ივნისამდე წარუდგენს; წარუდგენლობა საჯარიმო გადასახადს ზრდის და შეიძლება დაისაჯოს.
- საქართველო–იაპონიის 2021 წლის კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „a“ ქვეპუნქტი — „ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას აქვს მუდმივი საცხოვრებელი; თუ მას მუდმივი საცხოვრებელი აქვს ორივე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც მას გააჩნია უფრო მჭიდრო პირადი და ეკონომიკური კავშირები (სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი)“.
- საქართველო–იაპონიის 2021 წლის კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „b“ ქვეპუნქტი — „თუ შეუძლებელია იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს დადგენა, სადაც მას აქვს სასიცოცხლო ინტერესების ცენტრი, ან თუ მას არ აქვს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი არც ერთ ამ ხელშემკვრელ სახელმწიფოში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, სადაც იგი ჩვეულებრივ ცხოვრობს“.
- საქართველო–იაპონიის 2021 წლის კონვენციის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის „c“ და „d“ ქვეპუნქტები — „c“: „თუ ის ჩვეულებრივ ცხოვრობს ორივე ხელშემკვრელ სახელმწიფოში ან არ ცხოვრობს არც ერთ მათგანში, ის ჩაითვლება მხოლოდ იმ ხელშემკვრელი სახელმწიფოს რეზიდენტად, რომლის ნაციონალურ პირსაც ის წარმოადგენს“; „d“: „თუ ის არის ორივე ხელშემკვრელი სახელმწიფოს ან არ არის არც ერთი მათგანის ნაციონალური პირი, მაშინ ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა კომპეტენტური ორგანოები საკითხს გადაწყვეტენ ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე“; ნაციონალური პირი — ფიზიკური პირი, რომელსაც ხელშემკვრელი სახელმწიფოს ეროვნება ან მოქალაქეობა აქვს (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „j“ ქვეპუნქტი).
- საქართველო–იაპონიის კონვენციის 24-ე მუხლის პირველი პუნქტი — პირს, რომელიც თვლის, რომ ერთი ან ორივე სახელმწიფოს მოქმედება იწვევს ან გამოიწვევს მის დაბეგვრას კონვენციის შეუსაბამოდ, შეუძლია შიდა საშუალებებისგან დამოუკიდებლად საქმე ნებისმიერი ხელშემკვრელი სახელმწიფოს კომპეტენტურ ორგანოს წარუდგინოს — პირველი შეტყობინებიდან სამი წლის განმავლობაში. კომპეტენტური ორგანო: საქართველოში — ფინანსთა სამინისტრო ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენელი; იაპონიაში — ფინანსთა მინისტრი ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენელი (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „i“ ქვეპუნქტი).
სასამართლო პრაქტიკა
- იაპონიის უზენაესი სასამართლო, მეორე მცირე პალატა, 平成20年(行ヒ)第139号, 18.02.2011 — ჩუქების გადასახადის საქმე „დომიცილის“ შესახებ (მემკვიდრეობის გადასახადის შესახებ კანონის 1-2 მუხლის ყოფილი პირველი პუნქტი). ცნობილია, რომ ჰონკონგში მივლინებულ პირს, რომელმაც მივლინების ვადის დაახლოებით ორი მესამედი იქ გაატარა, ჩუქების მიღების მომენტში იაპონიაში დომიცილი არ ჰქონდა, თუმცა ამ ვადის დაახლოებით მეოთხედი იაპონიაში გაატარა, იაპონიაშიც მუშაობდა და გადასახადის თავიდან ასაცილებლად იაპონიაში ყოფნის დღეებს არეგულირებდა. მხოლოდ გადასახადის თავიდან აცილების მიზანი იაპონიაში დომიცილს არ ქმნის.
განახლდა 17.11.2026. შედეგი მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. შემოსავლების სამსახურმა და სასამართლოებმა შეიძლება ნორმები სხვაგვარად განმარტონ, მათ შორის აქ გაუთვალისწინებელი გარემოებების გამო, ხოლო კანონმდებლობა იცვლება. გადაწყვეტილების მიღებამდე მიმართეთ კვალიფიციურ სპეციალისტს.
სხვა ქვეყნები
- გადასახადები ავსტრიაში
- გადასახადები არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში
- გადასახადები არგენტინაში
- გადასახადები აშშ-ში
- გადასახადები ბანგლადეშში
- გადასახადები ბრაზილიაში
- გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
- გადასახადები გერმანიაში
- გადასახადები ესპანეთში
- გადასახადები თურქეთში
- გადასახადები ინდოეთში
- გადასახადები ინდონეზიაში
- გადასახადები იტალიაში
- გადასახადები კანადაში
- გადასახადები მალაიზიაში
- გადასახადები მექსიკაში
- გადასახადები ნიდერლანდებში
- გადასახადები პაკისტანში
- გადასახადები პოლონეთში
- გადასახადები პორტუგალიაში
- გადასახადები რუმინეთში
- გადასახადები საფრანგეთში
- გადასახადები სინგაპურში
- გადასახადები ტაივანში
- გადასახადები უკრაინაში
- გადასახადები უნგრეთში
- გადასახადები შვედეთში
- გადასახადები შვეიცარიაში
- გადასახადები ჩეხეთში
- გადასახადები ჩინეთში