Türkiye'den ABD'ye: vergi mukimliği nasıl belirlenir

ABD vatandaşlarını ve yeşil kart sahiplerini nerede yaşarlarsa yaşasınlar dünya geliri üzerinden vergilendirir; diğer kişileri üç yıllık ağırlıklı gün sayısına dayanan esaslı bulunma testine göre mukim sayar. Türkiye ise ikametgâha ve takvim yılında altı aydan fazla devamlı oturmaya bakar. Çifte mukimliği 28.03.1996 tarihli Türkiye–ABD Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası çözer, ancak ABD vatandaşlarını saving clause nedeniyle vergilendirmeye devam eder.

Durumunuzu kontrol edin: Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri

Ücretsiz, kayıt gerektirmez, yaklaşık 3 dakika. Gelir Vergisi Kanunu'na göre sonuç; ABD'nin hukuku ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla karşılaştırılır.

Amerika Birleşik Devletleri sizi ne zaman vergi mukimi sayar

ABD vatandaşlarını nerede yaşarlarsa yaşasınlar dünya gelirleri üzerinden vergilendirir.

Yeşil kart, statü iptal edilene veya terk edilene kadar, yurt dışında yaşasanız bile sizi vergi bakımından ABD mukimi yapar.

ABD günleri üç yıl üzerinden sayar: cari yılın tüm günleri, önceki yılın günlerinin üçte biri ve ondan önceki yılın günlerinin altıda biri.

ABD vatandaşısınız — ABD nerede yaşarsanız yaşayın dünya gelirinizi vergilendirir; anlaşmanın mukimlik kuralı bunu değiştirmez (Türkiye–ABD Anlaşması md. 1/3, saving clause).
Bu yıl yeşil kartınız vardı — § 7701(b) uyarınca ABD'de geçirdiğiniz gün sayısından bağımsız olarak ABD mukimisiniz.
Üç yıllık ağırlıklı gün sayınız 183'e ulaşıyor — esaslı bulunma testini karşılıyorsunuz ve ABD mukimisiniz.

Ne zaman mukim değilsiniz

Esaslı bulunma testini karşılamıyorsunuz ve yeşil kartınız yok — ABD bakımından mukim olmayan yabancısınız (nonresident alien). ABD yalnızca ABD kaynaklı gelirinizi ve ABD'deki ticari faaliyetle bağlantılı gelirinizi (ABD'de yapılan işin ücreti dahil) vergilendirir.
ABD'de öğrenci, öğretmen, stajyer veya diplomat olarak geçirdiğiniz günler sayılmaz — mukim olmayan yabancısınız.
Bu yıl 183 günden az ve başka bir ülkeyle daha yakın bağlantı (closer connection istisnası, Form 8840) — mukim olmayan yabancısınız.

ABD'nin hukukunun Türk kurallarıyla çatıştığı noktalar

Çifte mukimlik: Türkiye ve ABD sizi birlikte mukim sayıyor. İkametgâhınız Türkiye'de devam ediyorsa veya aynı takvim yılında Türkiye'de altı aydan fazla oturduysanız Türkiye sizi tam mükellef sayar (GVK md. 3 ve 4); ABD ise vatandaşlık, yeşil kart veya üç yıllık ağırlıklı gün sayısı nedeniyle sizi mukim sayar. Anlaşma bakımından mukimliği Türkiye–ABD Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası belirler. ABD vatandaşıysanız sonuç Türkiye çıksa bile ABD sizi vatandaş olarak vergilendirmeye devam eder (1. madde 3. fıkra). Vatandaş değilseniz ve sonuç Türkiye ise ABD gelir verginizi mukim olmayan gibi hesaplarsınız: Form 1040-NR ve Form 8833 (Treas. Reg. § 301.7701(b)-7).
Yeşil kart sahibiyseniz Türkiye mukimliği talep etmenin bedeli olabilir. Yeşil kart sizi gün sayısından bağımsız olarak ABD mukimi yapar. Türkiye de sizi mukim sayıyorsa anlaşma bakımından Türkiye mukimliği talep edebilirsiniz: ABD vergisini Form 1040-NR ve Form 8833 ile mukim olmayan gibi hesaplarsınız, ancak diğer amaçlar bakımından ABD mukimi kalırsınız (Treas. Reg. § 301.7701(b)-7). Son 15 vergi yılının 8'inde yeşil kart sahibiyseniz bu talep vergi bakımından daimi mukimliğinizi sona erdirir (§ 7701(b)(6)) ve § 877A anlamında çıkış (expatriation) sayılır; çıkış vergisi doğabilir. Talep göçmenlik statünüzü de etkileyebilir. Topsnik kararında ABD Vergi Mahkemesi, yeşil kartı resmen terk edilene kadar statünün sürdüğüne ve diğer ülkede dünya geliri üzerinden vergilendirme gösterilmeden anlaşma mukimliğine dayanılamayacağına hükmetmiştir (ABD–Almanya anlaşmasına ilişkin).
Çatışma: ABD'nin üç yıllık ağırlıklı gün sayımı ile Türkiye'nin takvim yılındaki altı ayı. ABD vatandaşı olmayan ve yeşil kartı bulunmayan kişiyi, cari yılda en az 31 gün ve üç yılın ağırlıklı toplamında 183 gün bulunmuşsa mukim sayar — tek bir yılda 183 günden az kalsanız bile. Türkiye ise bir takvim yılında altı aydan fazla devamlı oturmayı veya Türkiye'deki ikametgâhı arar (GVK md. 4). Cari yılda 183 günden az kaldıysanız ve yıl boyunca vergi merkeziniz Türkiye'de idiyse ABD'de daha yakın bağlantı istisnasını (Form 8840) kullanabilirsiniz; aksi hâlde çifte mukimliği anlaşmanın 4. maddesinin 2. fıkrası çözer.

Bilmeniz gereken diğer konular

ABD vatandaşlarını ve yeşil kart sahiplerini dünya geliri üzerinden vergilendirir. ABD vatandaşlarını nerede yaşarlarsa yaşasınlar dünya gelirleri üzerinden vergilendirir; yeşil kart sahipleri de statü sona erene kadar gün sayısından bağımsız olarak ABD mukimidir. Türkiye–ABD Anlaşmasının 1. maddesinin 3. fıkrası (saving clause) ABD'nin vatandaşlarını — vatandaşlığın kaybından sonra 10 yıl boyunca eski vatandaşlar dahil — anlaşma yokmuş gibi vergilendirme hakkını saklı tutar; anlaşma bakımından Türkiye mukimi sayılsanız bile ABD beyannamesi vermeye devam edersiniz. Saving clause 23. maddeyi (çifte vergilendirmenin önlenmesi) ve 18. maddenin 2. fıkrasını (sosyal güvenlik ödemeleri) etkilemez.
Türkiye mukimiyseniz ABD vergisi Türkiye'de mahsup edilir. Türkiye'de tam mükellefseniz ABD'de anlaşmaya uygun olarak ödenen gelir vergisi, Anlaşmanın 23. maddesinin 2. fıkrası ve GVK md. 123 uyarınca Türk gelir vergisinden mahsup edilir; mahsup, Türk vergisinin ABD'de vergilendirilebilen gelire isabet eden kısmını aşamaz. Ödemeyi ABD makamlarından alınan ve Türk konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle kanıtlamanız gerekir. ABD vatandaşıysanız, yalnızca vatandaşlık nedeniyle alınan ABD vergisi bakımından mahsup kaynağı kuralı 23. maddenin 3. fıkrasına göre ayrıca değerlendirilir.
ABD mukimi değilken ABD'de çalışmak. Mukim olmayan yabancı olarak ABD'de yapılan işin ücreti ABD'de vergilendirilir (Form 1040-NR); ancak Anlaşmanın 15. maddesinin 2. fıkrasındaki koşulların hepsi gerçekleşirse vergileme hakkı yalnızca Türkiye'dedir: herhangi bir kesintisiz 12 aylık dönemde ABD'de toplam en fazla 183 gün, işveren ABD mukimi değil ve ücret işverenin ABD'deki işyeri veya sabit yeri tarafından yüklenilmiyor.
Türkiye ile ABD arasında sosyal güvenlik (totalization) anlaşması yok. SSA'nın yürürlükteki anlaşmalar listesinde Türkiye yer almıyor; bu nedenle aynı çalışma için hem ABD Social Security hem de SGK primi ödenmesi anlaşmayla önlenmez. Vergi anlaşmasının 18. maddesinin 2. fıkrasına göre ise bir devletin sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca yapılan ödemeler — ABD vatandaşlarına yapılanlar dahil — yalnızca ödeyen devlette vergilendirilir: Türkiye'de oturan kişinin ABD Social Security aylığı yalnızca ABD'de, ABD'de oturan kişinin SGK aylığı yalnızca Türkiye'de vergilendirilir.

Çifte mukimlik nasıl çözülür

İki ülke de sizi mukim sayarsa anlaşmanın 4. madde 2. fıkra uygulanır: Türkiye Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması ve Protokolü (Washington, 28.03.1996). Kriterler sırayla uygulanır — daimi konut, hayati menfaatlerin merkezi, mutat mesken, vatandaşlık ve son olarak yetkili makamların karşılıklı anlaşması.

ABD'de karşılaşacağınız terimler

green card: yasal daimi mukimlik; gün sayısından bağımsız olarak ABD vergi mukimliği
substantial presence test: esaslı bulunma testi: cari yıl + önceki yılın 1/3'ü + ondan önceki yılın 1/6'sı ≥ 183 gün
closer connection exception: daha yakın bağlantı istisnası (Form 8840)
saving clause: ABD'nin vatandaşlarını anlaşma yokmuş gibi vergilendirme hakkı (Anlaşma md. 1/3)
nonresident alien: mukim olmayan yabancı — yalnızca ABD kaynaklı gelir üzerinden vergilendirilir
Form 1040-NR / 8833: mukim olmayanların beyannamesi / anlaşmaya dayalı pozisyonun bildirimi

Sorular

Türkiye'de yaşayan bir ABD vatandaşı ABD'ye vergi öder mi?

Evet. ABD vatandaşlarını nerede yaşarlarsa yaşasınlar dünya geliri üzerinden vergilendirir ve Türkiye–ABD Anlaşmasının 1. maddesinin 3. fıkrası (saving clause) bu hakkı saklı tutar. Türkiye'de tam mükellefseniz ABD vergisi Türkiye'de 23. maddenin 2. fıkrası ve GVK md. 123'e göre mahsup edilir; çifte vatandaşlar için 23. maddenin 3. fıkrasındaki kaynak kuralı ayrıca önem taşır.

Hangi anlaşma uygulanır?

Washington'da 28.03.1996'da imzalanan, 19.12.1997'de yürürlüğe giren ve 01.01.1998'den itibaren uygulanan Türkiye–ABD Anlaşması ve Protokolü. ABD MLI'ye taraf değildir; Türkiye de MLI'yi onaylamamıştır.

Türkiye ile ABD arasında sosyal güvenlik anlaşması var mı?

Hayır. SSA'nın yürürlükteki anlaşmalar listesinde Türkiye yer almıyor, bu nedenle prim yükümlülüğü anlaşmayla koordine edilmez. Vergi anlaşmasının 18. maddesinin 2. fıkrasına göre sosyal güvenlik aylıkları yalnızca ödeyen devlette vergilendirilir.

Kaynaklar

Mevzuat ve resmi açıklamalar

Treas. Reg. § 1.1-1(b) — ABD vatandaşları nerede yaşarlarsa yaşasınlar tüm kaynaklardan elde ettikleri gelir üzerinden gelir vergisine tabidir.
26 U.S.C. § 7701(b) — Yabancı, bir takvim yılında herhangi bir anda yasal daimi mukimse (yeşil kart), esaslı bulunma testini karşılıyorsa veya ilk yıl seçimini yapmışsa o yıl için ABD mukimidir.
Treas. Reg. § 301.7701(b)-1(b) — Yasal daimi mukim (yeşil kart sahibi), ABD'de geçirdiği gün sayısından bağımsız olarak takvim yılı için ABD mukimidir.
§ 7701(b)(3)(A); Treas. Reg. § 301.7701(b)-1(c) — Esaslı bulunma testi: cari yılda en az 31 gün ve cari yılın tüm günleri, önceki yılın günlerinin 1/3'ü ve ondan önceki yılın günlerinin 1/6'sı toplandığında en az 183 gün. Kesirler yuvarlanmaz.
§ 7701(b)(5); Treas. Reg. § 301.7701(b)-3 — «Muaf kişilerin» günleri sayılmaz: yabancı hükümetle ilişkili kişiler (diplomatlar), F, J, M veya Q vizeli öğrenciler (genellikle 5 takvim yılına kadar), J veya Q vizeli öğretmen ve stajyerler (önceki 6 yılın 2'sinde muaf olmamışlarsa). Liste sınırlayıcıdır.
IRS Publication 519, U.S. Tax Guide for Aliens — IRS'nin yabancılar için resmî rehberi: mukimlik testleri, muaf kişiler, daha yakın bağlantı istisnası, çift statülü yıllar, çifte mukim mükellefler.
§ 7701(b)(3)(B)–(C); Treas. Reg. §§ 301.7701(b)-2, -8 — Daha yakın bağlantı istisnası: cari yılda 183 günden az, yıl boyunca yabancı bir ülkede vergi merkezi (tax home), o ülkeyle daha yakın bağlantı ve süresinde verilmiş Form 8840; yeşil kart başvurusu yapılmışsa (örneğin Form I-485) kullanılamaz.
Türkiye–ABD Anlaşması, 1. madde 3–4. fıkralar (saving clause) — Bir akit devlet, 4. maddeye göre belirlenen mukimlerini ve ABD vatandaşlarını (vatandaşlığın kaybından sonra 10 yıl boyunca eski vatandaşlar dahil) anlaşma yokmuş gibi vergilendirebilir. Bu kural 9(2), 18(2), 23 (çifte vergilendirmenin önlenmesi), 24 (ayrım yapmama) ve 25. (karşılıklı anlaşma usulü) maddeleri etkilemez; 19, 20 ve 27. maddeler ise o devletin vatandaşı olmayan ve göçmen statüsü bulunmayan kişiler için korunur.
Türkiye–ABD Anlaşması, 23. madde 3. fıkra — Mahsup bakımından, anlaşmaya göre diğer devlette vergilendirilebilen gelir (1. maddenin 3. fıkrası uyarınca yalnızca vatandaşlık nedeniyle vergilendirme hariç) o diğer devlette elde edilmiş sayılır.
GVK md. 4 — Türkiye'de yerleşmiş sayılanlar: (1) ikametgâhı Türkiye'de bulunanlar (ikametgâh, Türk Medeni Kanunu'ndaki yerleşim yeridir); (2) bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar — geçici ayrılmalar oturma süresini kesmez.
Türkiye–ABD Anlaşması, 4. madde 2. fıkra ve Protokol I — Her iki devletin de mukimi olan gerçek kişi: daimi mesken → her ikisinde varsa hayati menfaatlerin merkezi → bu belirlenemezse veya hiçbir devlette daimi mesken yoksa mutat mesken → vatandaşlık → yetkili makamların karşılıklı anlaşması. Protokol I: bir devletin vatandaşının ABD'nin, Türkiye'nin veya üçüncü bir ülkenin mukimi olup olmadığı da bu ilkelere göre belirlenir.
Treas. Reg. § 301.7701(b)-7; 26 U.S.C. § 6114 — Diğer ülkede anlaşma mukimliği talep eden çifte mukim yabancı, ABD gelir vergisini mukim olmayan gibi hesaplar (Form 1040-NR ve Form 8833), ancak Kanunun diğer amaçları bakımından ABD mukimi sayılır; talep göçmenlik statüsünü etkileyebilir.
26 U.S.C. § 7701(b)(6) — Yeşil kart sahibi, bir vergi anlaşması uyarınca yabancı ülkenin mukimi sayılmaya başlar, anlaşma avantajlarından feragat etmez ve IRS'yi bilgilendirirse yasal daimi mukim olarak işlem görmeyi bırakır.
26 U.S.C. § 877A(a)(1), (g)(1)–(5) — «Expatriate»: vatandaşlıktan çıkan vatandaş veya § 7701(b)(6) anlamında yasal daimi mukimliği sona eren uzun süreli mukim (§ 877(e)(2)). «Covered expatriate»ın tüm varlıkları çıkış tarihinden önceki gün satılmış sayılır.
IRS, Instructions for Form 8854 (2025) — Uzun süreli mukim: son 15 vergi yılının en az 8'inde yasal daimi mukim olan kişi; anlaşma uyarınca başka ülkenin mukimi sayılmaya başlayan ve avantajlardan feragat etmeyen uzun süreli mukim «expatriate» olur. 2025 için covered expatriate testleri: önceki 5 yılın ortalama yıllık net gelir vergisi 206.000 doları aşması, 2 milyon dolar veya üzeri net servet ya da Form 8854'te vergi uyumunun beyan edilmemesi.
Türkiye–ABD Anlaşması, 23. madde 2. fıkra — Türkiye mukimi anlaşmaya göre ABD'de de vergilendirilebilen gelir elde ederse Türkiye, Türk mevzuatının yabancı vergi mahsubuna ilişkin hükümlerine tabi olarak ABD'de ödenen gelir vergisine eşit tutarı Türk vergisinden indirir; indirim, Türk vergisinin ABD'de vergilendirilebilen gelire isabet eden kısmını aşamaz.
GVK md. 123 — Tam mükelleflerin yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlardan orada ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye'de hesaplanan gelir vergisinin bu kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilir. Yabancı verginin gelir üzerinden alınmış olması ve ödendiğinin yetkili makamlardan alınan, mahallindeki Türk elçilik veya konsolosluklarınca tasdik edilen belgelerle kanıtlanması şarttır; belgeler zamanında gelmezse ilgili vergi bir yıl ertelenir.
26 U.S.C. §§ 871, 1441; IRS — Taxation of nonresident aliens — ABD'de ticari faaliyetle fiilen bağlantılı gelir (ABD'de yapılan işin ücreti dahil) artan oranlı tarifeyle vergilendirilir; fiilen bağlantılı olmayan sabit veya dönemsel gelirde (faiz, temettü, kira, gayrimaddi hak bedeli) anlaşma daha düşük oran öngörmedikçe brüt tutar üzerinden %30; beyanname: Form 1040-NR.
Türkiye–ABD Anlaşması, 15. madde 2. fıkra — Diğer devlette yapılan çalışmanın ücreti, çalışan orada herhangi bir kesintisiz 12 aylık dönemde toplam 183 günden fazla bulunmamışsa, işveren o devletin mukimi değilse ve ücret işverenin oradaki işyeri veya sabit yeri tarafından yüklenilmiyorsa yalnızca ikamet devletinde vergilendirilir.
SSA — U.S. international social security agreements — SSA'nın yürürlükteki sosyal güvenlik (totalization) anlaşmaları listesinde Türkiye yer almıyor (29.10.2026'da kontrol edildi).
Türkiye–ABD Anlaşması, 18. madde 2. fıkra — Bir akit devletin sosyal güvenlik veya benzeri mevzuatı uyarınca diğer akit devletin mukimine veya bir ABD vatandaşına yapılan ödemeler yalnızca ödeyen devlette vergilendirilir.
26 U.S.C. § 1411; IRS — Questions and Answers on the Net Investment Income Tax — MAGI'nin 200.000 doları (bekâr), 250.000 doları (müşterek beyan), 125.000 doları (ayrı beyan) aşan kısmındaki net yatırım gelirine %3,8; mukim olmayan yabancılar — anlaşma uyarınca mukim olmadığını ileri süren çifte mukimler dahil — bu vergiye tabi değildir.
Türkiye–ABD Anlaşması, 23. madde 1. fıkra — ABD, vatandaşlarına ve mukimlerine Türkiye'ye ödenen gelir vergisinin mahsubunu verir.
4. madde 2. fıkra (a) — Kişi yalnızca daimi olarak kalabileceği bir meskenin bulunduğu devletin mukimi kabul edilir; her iki devlette de daimi meskeni varsa, kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha yakın olduğu devletin (hayati menfaatlerin merkezi) mukimi kabul edilir.
OECD — Türkiye'nin ÇTS (MLI) pozisyonu (imza aşaması) — Türkiye ÇTS'yi imzalarken Avusturya, Almanya, İsviçre, Ukrayna ve ABD ile yaptığı anlaşmaları kapsanan anlaşmalar listesine almıştır; liste imza aşamasına ait geçici listedir.
OECD — ÇTS imzacıları ve tarafları (11.12.2025 itibarıyla) — Türkiye 07.06.2017'de imzalamış; onay belgesinin tevdii ve yürürlük tarihi gösterilmemiştir.
4. madde 2. fıkra (b) — Hayati menfaatlerin merkezinin bulunduğu devlet belirlenemiyorsa veya kişinin her iki devlette de daimi meskeni yoksa, mutat olarak ikamet ettiği devletin mukimi kabul edilir.
4. madde 2. fıkra (c), (d) — Her iki devlette de mutat meskeni varsa veya hiçbirinde yoksa, vatandaşı olduğu devletin mukimi kabul edilir (c); her iki devletin vatandaşıysa veya hiçbirinin vatandaşı değilse, yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözer (d).

Yargı kararları

United States Tax Court, Topsnik v. Commissioner, 146 T.C. No. 1 (docket 2482-14), 20.01.2016 — Yasal daimi mukimlik statüsü resmen terk edilene kadar (Form I-407) sürmüştür; mükellef Almanya'da dünya geliri üzerinden vergiye tabi olmadığından ABD–Almanya anlaşması uyarınca Almanya mukimliğine dayanamamıştır.

Güncelleme 04.11.2026. Sonuç yalnızca bilgi amaçlıdır; vergi veya hukuki danışmanlık değildir. Vergi idareleri ve mahkemeler, burada ele alınmayan koşullar nedeniyle de kuralları farklı yorumlayabilir ve mevzuat değişir. Karar vermeden önce yetkili bir danışmana başvurun.

Durumunuzu kontrol edin