Türkiye'den İsviçre'ye: vergi mukimliği nasıl belirlenir

İsviçre, orada kalma niyetiyle yaşıyorsanız (Wohnsitz) veya çalışırken 30 gün, çalışmadan 90 gün kalırsanız sizi vergi mukimi sayar. Türkiye ise ikametgâha ve takvim yılında altı aydan fazla devamlı oturmaya bakar. Çifte mukimliği 18.06.2010 tarihli Türkiye–İsviçre Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası çözer; bu anlaşmada ücret için 183 gün takvim yılına göre sayılır.

Durumunuzu kontrol edin: Türkiye ve İsviçre

Ücretsiz, kayıt gerektirmez, yaklaşık 3 dakika. Gelir Vergisi Kanunu'na göre sonuç; İsviçre'nin hukuku ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla karşılaştırılır.

İsviçre sizi ne zaman vergi mukimi sayar

İsviçre, orada vergi yönünden yerleşim yeriniz (Wohnsitz: kalma niyetiyle bir konut, yaşamınızın merkezi) varsa veya çalışırken 30 gün, çalışmadan 90 gün kalmışsanız sizi mukim sayar.

İsviçre'deki konut ve aile, vergi yönünden yerleşim yeri (Wohnsitz) oluşturur: sınırsız vergi yükümlüsü İsviçre mukimisiniz (dünya geliri üzerinden federal, kanton ve belediye gelir vergileri).
İsviçre'de çalışırken en az 30 gün (çalışmadan 90 gün) kaldınız — bu vergisel kalıştır (Aufenthalt): kalışınızın ilk gününden itibaren İsviçre mukimisiniz.

Ne zaman mukim değilsiniz

Yalnızca öğrenim veya tedavi amaçlı kalış İsviçre'de mukimlik doğurmaz (Art. 3 Abs. 4 DBG).
30/90 gün eşikleri aşılmadı ve Wohnsitz'ınız yok — İsviçre mukimi değilsiniz. İsviçre'de fiilen yapılan işin ücreti, İsviçreli bir işveren veya İsviçre'deki bir işyeri ödüyorsa orada vergilendirilir (kaynakta kesinti). İsviçreli olmayan bir işverenle Türkiye–İsviçre Anlaşmasının 15. maddesinin 2. fıkrası uygulanır (takvim yılında 183 gün).

İsviçre'nin hukukunun Türk kurallarıyla çatıştığı noktalar

Çifte mukimlik: İsviçre ve Türkiye sizi birlikte mukim sayıyor. İsviçre sizi dünya geliriniz üzerinden mukim olarak vergilendirir; ikametgâhınız Türkiye'de devam ediyorsa veya aynı takvim yılında Türkiye'de altı aydan fazla oturduysanız Türkiye de sizi tam mükellef sayar (GVK md. 3 ve 4). Anlaşma bakımından mukimliği Türkiye–İsviçre Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası belirler: daimi mesken → hayati menfaatlerin merkezi → mutat mesken → vatandaşlık → karşılıklı anlaşma.
İsviçre sizi 30 veya 90 gün sonra mukim sayar. İsviçre'nin mukimlik için aradığı süre, geçici ara vermelere rağmen çalışırken yalnızca 30 gün, çalışmadan 90 gündür — Türkiye'nin «takvim yılında altı aydan fazla» ölçütünden çok daha kısa. Anlaşmanın 4. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendine göre önce daimi mesken belirleyicidir: daimi meskeniniz yalnızca Türkiye'deyse anlaşma bakımından Türkiye mukimi kalırsınız. Bu durumda İsviçre, İsviçre'de yapılan işin ücretini 15. madde uyarınca ancak takvim yılında 183 günden fazla kalırsanız, işveren İsviçre mukimiyse veya ücreti İsviçre'deki bir işyeri yükleniyorsa vergilendirebilir.
Aileniz İsviçre'de. İsviçre için evli kişilerin Wohnsitz'ı ortak aile konutunun bulunduğu yerdedir. Her iki ülkede daimi meskeniniz varsa Anlaşmanın 4. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi hayati menfaatlerin merkezine bakar — İsviçre'de yaşayan aile merkezi oraya çeker. Wohnsitz'ın taşındığını ispat yükü mükelleftedir; uluslararası olaylarda ailenin yeri kendiliğinden üstün gelmez.

Bilmeniz gereken diğer konular

Türkiye mukimiyseniz İsviçre vergisi Türkiye'de mahsup edilir. Türkiye'de tam mükellefseniz İsviçre'de anlaşmaya uygun olarak ödenen vergi, Anlaşmanın 22. maddesinin 2. fıkrası ve GVK md. 123 uyarınca Türk gelir vergisinden mahsup edilir; mahsup, Türk vergisinin bu gelire isabet eden kısmıyla sınırlıdır ve ödemenin yetkili makamlardan alınıp Türk konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle kanıtlanmasını gerektirir. İsviçre'de federal, kanton ve belediye vergileri ayrı ayrı tahakkuk eder — hepsinin ödeme belgelerini saklayın.
Anlaşma bakımından Türkiye mukimiyken İsviçre'de çalışmak: 183 gün takvim yılına göre. Türkiye–İsviçre Anlaşmasında 183 gün kayan on iki aylık dönemle değil, ilgili takvim yılıyla ölçülür (15. madde 2. fıkra). İsviçre, İsviçre'de fiilen yapılan işin ücretini ancak takvim yılında 183 günden fazla kalırsanız, işveren İsviçre mukimiyse veya ücreti İsviçre'deki bir işyeri yükleniyorsa vergilendirebilir; Türkiye bu verginin mahsubunu verir.
Geliş veya ayrılış yılı: İsviçre geldiğiniz günden itibaren vergilendirir. İsviçre'deki yükümlülük Wohnsitz veya Aufenthalt'ı edindiğiniz günden ayrılışınıza kadar sürer (pro rata); oran yıllığa çevrilmiş gelire göre belirlenir. Türkiye'deki mahsupta aynı döneme ait gelir ve vergileri eşleştirin.
B ve L izni sahipleri için kaynakta vergi (Quellensteuer). Türk vatandaşı olarak genellikle C (yerleşme) izni değil, B (oturma) veya L (kısa süreli) izni alırsınız; bu nedenle İsviçreli işvereniniz gelir vergisini ücretinizden kaynakta keser. Brüt gelir 120.000 CHF veya üzerindeyse olağan tarhiyat zorunludur; bunun altında izleyen yılın 31 Mart'ına kadar geri alınamaz biçimde talep edebilirsiniz. İşvereninizin İsviçre'de merkezi veya işyeri yoksa (örneğin Türk işveren için İsviçre'den uzaktan çalışıyorsanız) ve ücreti İsviçre'deki bir işyeri yüklenmiyorsa kesinti yapılmaz, olağan tarhiyatla vergilendirilirsiniz.
İsviçre'de götürü vergilendirme (Pauschalbesteuerung). İsviçre'ye ilk kez (veya on yıllık aradan sonra) taşınan ve İsviçre'de çalışmayan, İsviçre vatandaşı olmayan kişiler çoğu kantonda gelir ve servet yerine yaşam giderleri üzerinden vergilendirilebilir (2025 için federal asgari matrah 434.700 CHF veya yıllık kiranın yedi katı). Zürih, Basel-Stadt, Schaffhausen ve Appenzell Ausserrhoden bu usulü uygulamaz. Türkiye–İsviçre Anlaşmasının 4. maddesi götürü usulde vergilendirilen kişiler için özel bir mukimlik kuralı içermez; bu kişilerin anlaşma bakımından durumu ve İsviçre götürü vergisinin Türkiye'de mahsup edilip edilemeyeceği bu çalışmada doğrulanmadı — bu usulü seçmeden önce danışmanlık alın.
Emekli aylıkları ve rantlar yalnızca ikamet ülkesinde. Türkiye–İsviçre Anlaşmasının 18. maddesine göre geçmiş çalışma karşılığı emekli aylıkları ve rantlar yalnızca alıcının mukim olduğu devlette vergilendirilir; kamu hizmeti karşılığı ödemeler için 19. madde ayrıca uygulanır.
Kanton ve belediye vergileri belirleyici. İsviçre'de mukimlik federal, kanton ve belediye vergileri için aynı ölçütlere göre belirlenir; ancak gelir vergisi yükünün büyük kısmı kanton ve belediye vergisidir ve oranlar kantondan kantona, belediyeden belediyeye önemli ölçüde farklıdır.
Sosyal güvenlik primleri anlaşmanın kapsamı dışında. Gelir vergisi anlaşması AHV/IV primlerini ve SGK primlerini düzenlemez. Türkiye AB/AEA'ya dahil olmadığından İsviçre'nin AB ile uyguladığı prim koordinasyonu Türkiye ile İsviçre arasında geçerli değildir; hangi ülkede prim ödeyeceğiniz ikili sosyal güvenlik sözleşmesine ve görevlendirme belgelerine bağlıdır. İsviçre'de çalışmaya başlamadan önce SGK'dan geçerli sözleşme hükümlerini ve gerekli formu teyit edin.

Çifte mukimlik nasıl çözülür

İki ülke de sizi mukim sayarsa anlaşmanın 4. madde 2. fıkra uygulanır: Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Konfederasyonu Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ve Protokolü (Bern, 18.06.2010). Kriterler sırayla uygulanır — daimi konut, hayati menfaatlerin merkezi, mutat mesken, vatandaşlık ve son olarak yetkili makamların karşılıklı anlaşması.

İsviçre'de karşılaşacağınız terimler

Wohnsitz: vergi yönünden yerleşim yeri: sürekli kalma niyeti, yaşamın merkezi (Art. 3 DBG)
Aufenthalt: vergisel kalış: çalışırken 30, çalışmadan 90 gün
Quellensteuer: C izni olmayan çalışanların ücretinden kaynakta kesilen vergi
Besteuerung nach dem Aufwand: yaşam giderlerine göre götürü vergilendirme (Art. 14 DBG)
Kanton / Gemeinde: kanton ve belediye — gelir vergisinin büyük kısmını alır
AHV/IV: İsviçre yaşlılık ve malullük sigortası primleri

Sorular

İsviçre'de 40 gün çalışmak beni İsviçre mukimi yapar mı?

İsviçre hukukuna göre evet: çalışırken 30 gün kalış vergisel kalıştır. Ancak daimi meskeniniz yalnızca Türkiye'deyse anlaşmanın 4. maddesinin 2. fıkrasına göre anlaşma bakımından Türkiye mukimi kalırsınız; İsviçre ücretinizi ancak 15. maddedeki koşullar sağlanmazsa vergilendirebilir.

Anlaşmada 183 gün nasıl sayılır?

Türkiye–İsviçre Anlaşmasının 15. maddesinin 2. fıkrasına göre ilgili takvim yılı içinde toplam 183 gün sayılır — Almanya veya ABD ile yapılan anlaşmalardaki gibi kayan on iki aylık dönem değil.

Hangi anlaşma uygulanır?

Bern'de 18.06.2010'da imzalanan, 08.02.2012'de yürürlüğe giren ve 01.01.2013'ten itibaren başlayan vergi yıllarına uygulanan Türkiye–İsviçre Anlaşması (SR 0.672.976.31). Türkiye MLI'yi onaylamadığından anlaşma bu yolla değişmemiştir.

Kaynaklar

Mevzuat ve resmi açıklamalar

Art. 3 DBG (SR 642.11) — İsviçre'de vergi yönünden yerleşim yeri (Wohnsitz: sürekli yerleşme niyetiyle kalma) veya vergisel kalışı (Aufenthalt: geçici ara vermeler dikkate alınmaksızın, kazanç getirici faaliyetle en az 30 gün veya faaliyetsiz 90 gün) olan herkes sınırsız vergi yükümlüsüdür. Yalnızca öğrenim veya tedavi amaçlı kalış mukimlik doğurmaz.
Art. 3 StHG (SR 642.14) — Kantonlar ve belediyeler aynı ölçütleri (Wohnsitz; 30/90 gün) uygular. Gelir vergisi yükünün büyük kısmı kanton ve belediye vergisidir.
Art. 83, 89, 91 DBG — Yerleşme izni (C izni) olmayan — örneğin B veya L izinli — ve İsviçre'de Wohnsitz'ı veya Aufenthalt'ı bulunan yabancı çalışanlar kaynakta kesilen vergi (Quellensteuer) öder. Brüt gelir 120.000 CHF veya üzerindeyse ya da kesintiye tabi olmayan gelir varsa olağan tarhiyat yapılır.
Türkiye–İsviçre Anlaşması, 15. madde 2. fıkra — Diğer devlette yapılan çalışmanın ücreti, çalışan orada ilgili TAKVİM YILI içinde toplam 183 günden fazla kalmamışsa, ücret o devletin mukimi olmayan bir işveren tarafından veya onun adına ödeniyorsa ve işverenin oradaki işyeri veya sabit yeri tarafından yüklenilmiyorsa yalnızca ikamet devletinde vergilendirilir.
GVK md. 4 — Türkiye'de yerleşmiş sayılanlar: (1) ikametgâhı Türkiye'de bulunanlar (ikametgâh, Türk Medeni Kanunu'ndaki yerleşim yeridir); (2) bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar — geçici ayrılmalar oturma süresini kesmez.
Türkiye–İsviçre Anlaşması, 4. madde 2. fıkra — Her iki devletin de mukimi olan gerçek kişi: daimi mesken → her ikisinde varsa hayati menfaatlerin merkezi → bu belirlenemezse veya hiçbir devlette daimi mesken yoksa mutat mesken → vatandaşlık → yetkili makamların karşılıklı anlaşması.
Türkiye–İsviçre Anlaşması, 22. madde 2. fıkra — Türkiye mukimleri: Türk mevzuatının yurt dışında ödenen vergilerin mahsubuna ilişkin hükümleri uyarınca İsviçre vergisi Türk vergisinden mahsup edilir.
GVK md. 123 — Tam mükelleflerin yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlardan orada ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye'de hesaplanan gelir vergisinin bu kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilir. Yabancı verginin gelir üzerinden alınmış olması ve ödendiğinin yetkili makamlardan alınan, mahallindeki Türk elçilik veya konsolosluklarınca tasdik edilen belgelerle kanıtlanması şarttır; belgeler zamanında gelmezse ilgili vergi bir yıl ertelenir.
Art. 8, 40 DBG — Yükümlülük Wohnsitz veya Aufenthalt'ın edinildiği gün başlar ve ayrılışla sona erer; kısmi yılda yalnızca o döneme ait gelir vergilendirilir (pro rata).
ESTV, 45 sayılı Genelge (12.06.2019) — Kaynakta kesinti yalnızca merkezi veya işyeri İsviçre'de olan ödeyici tarafından yapılır; böyle bir ödeyici yoksa kesinti yapılmaz ve gelir olağan tarhiyatla vergilendirilir (bölüm 2.2.1, 3.2.1).
Art. 4, 9, 10 QStV (SR 642.118.2) — İsviçre mukimi olmayan işverenden alınan ücret, İsviçre'deki bir işyeri yüklenmedikçe kaynakta değil olağan tarhiyatla vergilendirilir (md. 4). 120.000 CHF gelirden itibaren olağan tarhiyat zorunludur (md. 9); bunun altında izleyen yılın 31 Mart'ına kadar, geri alınamaz biçimde talep edilebilir (md. 10).
Art. 14 DBG; ESTV Steuermäppchen 2025 «Besteuerung nach dem Aufwand» — Harcamaya göre (götürü) vergilendirme yalnızca İsviçre vatandaşı olmayan, ilk kez veya en az on yıllık aradan sonra sınırsız yükümlü hâle gelen ve İsviçre'de kazanç getirici faaliyeti olmayan kişilere açıktır (eşlerin ikisi de koşulları sağlamalıdır). 2025 için federal asgari matrah: 434.700 CHF veya yıllık kiranın/kira değerinin yedi katı (hangisi yüksekse); kontrol hesabı uygulanır. Zürih, Basel-Stadt, Schaffhausen ve Appenzell Ausserrhoden bu usulü uygulamaz; Basel-Landschaft yalnızca geçiş döneminde. Bir anlaşma gerektiriyorsa matrah, anlaşma devletinden elde edilen gelirleri kapsayacak şekilde genişletilir (Art. 14 Abs. 5 DBG).
Türkiye–İsviçre Anlaşması, 4. madde — 4. madde mukimliği vergi yükümlülüğüne (yerleşim yeri, devamlı ikamet, kanuni merkez, iş yeri merkezi vb.) bağlar; gerçek kişiler için 2. fıkradaki sıra uygulanır. Götürü usulde vergilendirilen kişiler için 4. maddede özel bir hüküm yoktur.
Türkiye–İsviçre Anlaşması, 18. madde — 19. maddenin 1. fıkrası saklı kalmak kaydıyla, geçmiş çalışma karşılığı ödenen emekli aylıkları ve benzeri ödemeler ile ömür boyu veya belirli bir süre için ödenen rantlar yalnızca alıcının mukim olduğu devlette vergilendirilir.
Türkiye–İsviçre Anlaşması, 22. madde 1. fıkra — İsviçre mukimleri: Türkiye'de vergilendirilebilen gelirler İsviçre'de istisna edilir, ancak kalan gelire istisna edilmeseydi uygulanacak oran uygulanabilir (a); Türkiye'de vergilendirilebilen temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedellerinde talep üzerine Türk vergisinin mahsubu, götürü indirim veya kısmi istisna yoluyla rahatlama sağlanır (b).
4. madde 2. fıkra (a) — Kişi yalnızca daimi olarak kalabileceği bir meskenin bulunduğu devletin mukimi kabul edilir; her iki devlette de daimi meskeni varsa, kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha yakın olduğu devletin (hayati menfaatlerin merkezi) mukimi kabul edilir.
OECD — Türkiye'nin ÇTS (MLI) pozisyonu (imza aşaması) — Türkiye ÇTS'yi imzalarken Avusturya, Almanya, İsviçre, Ukrayna ve ABD ile yaptığı anlaşmaları kapsanan anlaşmalar listesine almıştır; liste imza aşamasına ait geçici listedir.
OECD — ÇTS imzacıları ve tarafları (11.12.2025 itibarıyla) — Türkiye 07.06.2017'de imzalamış; onay belgesinin tevdii ve yürürlük tarihi gösterilmemiştir.
4. madde 2. fıkra (b) — Hayati menfaatlerin merkezinin bulunduğu devlet belirlenemiyorsa veya kişinin her iki devlette de daimi meskeni yoksa, mutat olarak ikamet ettiği devletin mukimi kabul edilir.
4. madde 2. fıkra (c), (d) — Her iki devlette de mutat meskeni varsa veya hiçbirinde yoksa, vatandaşı olduğu devletin mukimi kabul edilir (c); her iki devletin vatandaşıysa veya hiçbirinin vatandaşı değilse, yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözer (d).

Yargı kararları

İsviçre Federal Mahkemesi (Bundesgericht), 2C_480/2019, 12.02.2020 — Vergi yönünden yerleşim yeri (Wohnsitz), kişinin sürekli kalma niyetiyle bulunduğu ve yaşam menfaatlerinin merkezi hâline gelmiş yerdir; yurt dışında fiilen orada yaşandığına dair kanıt bulunmayan bir daire ve posta adresi bu merkezin taşındığını kanıtlamaz; Wohnsitz normalde en az bir yıllık bir perspektif gerektirir.
İsviçre Federal Mahkemesi (Bundesgericht), 9C_496/2023 (BGE 150 II 244), 29.02.2024 — Yeni yere bağlar bütün olarak daha önemliyse, İsviçre'deki konut korunsa bile Wohnsitz'ın taşındığı kabul edilir. Wohnsitz normalde en az bir yıllık bir kalış niyeti gerektirir; daha sonra başka yere taşınma niyeti bunu engellemez. Uluslararası olaylarda ailenin yaşadığı yer kendiliğinden üstün gelmez.
İsviçre Federal Mahkemesi (Bundesgericht), 9C_702/2024, 13.01.2026 — Vergi yönünden yerleşim yeri kayda değil, yaşam menfaatlerinin nesnel merkezine bağlıdır: imzalı kira sözleşmesi olmayan bir oda, nakit ödenen kira ve eski konut korunurken taşınmaya ilişkin kanıt yokluğu göstermelik bir ikamete işaret eder; belge sunmaktan kaçınmak mükellefin aleyhine değerlendirilebilir. (Kantonlar arası uyuşmazlık; Art. 3 DBG ile aynı ölçütler.)
İsviçre Federal Mahkemesi (Bundesgericht), 2C_398/2021, 23.12.2021 — Evli mükelleflerin Wohnsitz'ı normalde ortak aile konutunun bulunduğu yerdedir (Familienort).
İsviçre Federal Mahkemesi (Bundesgericht), 2C_186/2020, 28.12.2020 — Vergisel kalış (Aufenthalt) ayrılışla sona erdiğinden yükümlülük yılın tamamı için değil, bir kısmı için pro rata uygulanmıştır.
İsviçre Federal Mahkemesi (Bundesgericht), 2C_128/2016, 2C_130/2016, 07.04.2017 — İki devlette konut bulunan çifte mukimlik durumunda Wohnsitz'ın taşındığını ispat yükü mükelleftedir.

Güncelleme 04.11.2026. Sonuç yalnızca bilgi amaçlıdır; vergi veya hukuki danışmanlık değildir. Vergi idareleri ve mahkemeler, burada ele alınmayan koşullar nedeniyle de kuralları farklı yorumlayabilir ve mevzuat değişir. Karar vermeden önce yetkili bir danışmana başvurun.

Durumunuzu kontrol edin