Türkiye'den Pakistan'a: vergi mukimliği nasıl belirlenir

Pakistan, 1 Temmuz – 30 Haziran vergi yılında Pakistan'da toplam 183 gün veya daha fazla bulunan kişiyi, yurt dışında görevli Federal veya eyalet hükümeti çalışanlarını ve başka hiçbir ülkede 182 günden fazla bulunmamış ya da başka hiçbir ülkenin mukim vergi mükellefi olmayan Pakistan vatandaşlarını mukim sayar (2001 tarihli Gelir Vergisi Kararnamesi s. 82). Türkiye ise ikametgâha ve takvim yılında altı aydan fazla devamlı oturmaya bakar (GVK md. 4). Çifte mukimliği 14.11.1985 tarihli Türkiye–Pakistan Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası çözer: daimi mesken, hayati menfaatlerin merkezi, mutad mesken, vatandaşlık ve son olarak karşılıklı anlaşma.

Durumunuzu kontrol edin: Türkiye ve Pakistan

Ücretsiz, kayıt gerektirmez, yaklaşık 3 dakika. Gelir Vergisi Kanunu'na göre sonuç; Pakistan'ın hukuku ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla karşılaştırılır.

Pakistan sizi ne zaman vergi mukimi sayar

Pakistan'ın vergi yılı 1 Temmuz – 30 Haziran dönemidir. Bu dönemde Pakistan'da tüm kalışlar birlikte 183 gün veya daha fazla olursa, vatandaşlığınız ne olursa olsun mukim bireysiniz.

Yurt dışında — örneğin Türkiye'de — görevli Federal ve eyalet hükümeti çalışanları ve memurları, gün sayısından bağımsız olarak Pakistan mukimi kalır.

2023 vergi yılından itibaren Pakistan vatandaşı, Pakistan'da 183 günden az bulunsa da mukim olabilir.

Vergi yılında (1 Temmuz – 30 Haziran) Pakistan'da 183 gün veya daha fazla bulundunuz — 2001 tarihli Gelir Vergisi Kararnamesinin 82(a) bölümü uyarınca mukim bireysiniz ve Pakistan, Türkiye kaynaklı gelir dâhil dünya genelindeki gelirinizi vergilendirir.
Yurt dışında görevli bir Pakistan Federal veya eyalet hükümeti çalışanı ya da memurusunuz — 82(c) bölümü uyarınca Pakistan'da ne kadar az gün geçirmiş olursanız olun tüm vergi yılı için mukim bireysiniz.
Pakistan vatandaşısınız ve Pakistan vergi yılında Türkiye dâhil başka hiçbir ülkede 182 günden fazla bulunmadınız — 82(d) bölümü uyarınca Pakistan'da 183 günden az bulunsanız da Pakistan'ın mukim bireyisiniz.
Pakistan vatandaşısınız ve başka hiçbir ülke sizi mukim vergi mükellefi saymıyor — 82(d) bölümü uyarınca Pakistan'da 183 günden az bulunmuş olsanız da Pakistan'ın mukim bireyi kalırsınız.

Ne zaman mukim değilsiniz

Pakistan vatandaşı değilsiniz ve vergi yılında Pakistan'da 183 günden az bulundunuz — mukim değilsiniz: Pakistan yalnızca Pakistan kaynaklı gelirinizi vergilendirir.
Pakistan'da 183 günden az, başka bir ülkede 182 günden fazla bulundunuz ve Pakistan dışındaki bir ülke sizi mukim vergi mükellefi sayıyor — 82. bölüm uyarınca mukim değilsiniz: Pakistan yalnızca Pakistan kaynaklı gelirinizi vergilendirir.

Pakistan'ın hukukunun Türk kurallarıyla çatıştığı noktalar

Çatışma: Pakistan vatandaşlığı sizi Pakistan mukimi tutuyor, Türkiye de sizi tam mükellef sayıyor. 82(d) bölümü uyarınca Pakistan vatandaşı, vergi yılında başka hiçbir ülkede 182 günden fazla bulunmamışsa veya başka hiçbir ülkenin mukim vergi mükellefi değilse Pakistan mukimidir; mukim sayılmamak için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir. Türkiye'de yaşıyorsanız ve Türkiye sizi tam mükellef sayıyorsa (ikametgâh veya takvim yılında altı aydan fazla devamlı oturma, GVK md. 4), Türk mukimlik belgesi Pakistan'da 82(d) bölümündeki ikinci şartı da ispatlar. İki ülke de sizi mukim sayarsa 1985 Anlaşmasının 4/2 maddesi karar verir: daimi mesken → hayati menfaatlerin merkezi → mutad mesken → vatandaşlık → karşılıklı anlaşma.
Çatışma: Pakistan vergi yılında 183 gün, Türkiye de sizi mukim sayıyor. Pakistan'ın 183 gün ölçütü 1 Temmuz – 30 Haziran dönemine göre işler; Türkiye'deki ikametgâhınız devam ediyorsa Türkiye de sizi tam mükellef sayar (GVK md. 4/1). Bu durumda 1985 Anlaşmasının 4/2 maddesi hangi ülkenin mukimi olduğunuzu belirler; Anlaşma sizi Türkiye mukimi sayarsa Pakistan yalnızca Pakistan kaynaklı gelirinizi Anlaşmanın izin verdiği ölçüde vergilendirebilir.

Bilmeniz gereken diğer konular

Farklı vergi yılları: Pakistan 1 Temmuz, Türkiye 1 Ocak. Pakistan günleri kendi vergi yılında (1 Temmuz – 30 Haziran) sayar; Türkiye'nin altı ay ölçütü ise bir takvim yılı içinde devamlı oturmaya bakar. Aynı kalış iki ülkede farklı yıllara bölünebilir. Anlaşmanın 15/2 maddesindeki 183 gün ilgili takvim yılı içinde sayılır.
Türkiye mukimi olarak Pakistan'da çalışmak: 183 gün kuralı (md. 15/2). Pakistan'da fiilen yapılan işin ücreti Pakistan kaynaklıdır (s. 101). Anlaşma bakımından Türkiye mukimi iseniz Pakistan bu ücreti yalnızca 15/2 maddesinin üç şartı birlikte sağlanırsa vergilendirmez: ilgili takvim yılı içinde Pakistan'da toplam 183 günü aşmayan kalış; Pakistan mukimi olmayan işveren; ücretin işverenin Pakistan'daki işyeri veya sabit yeri tarafından üstlenilmemesi. Aksi hâlde Pakistan'da ödenen vergi Türkiye'de mahsup edilir (md. 22/3, GVK md. 123).
Türkiye mukimi iseniz: Pakistan vergisinin Türkiye'de mahsubu. Anlaşma bakımından Türkiye mukimi iseniz, Anlaşmaya göre Pakistan'da vergilendirilebilen gelir için Pakistan'da ödenen vergi Türk gelir vergisinden indirilir; indirim o gelire isabet eden Türk vergisini aşamaz (md. 22/3, GVK md. 123). Ödeme, Pakistan makamlarından alınan (rule 19B belgesi) ve Pakistan'daki Türk elçiliği veya konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle ispatlanmalıdır.
Pakistan mukimi olursanız: Türk vergisinin Pakistan'da mahsubu. Pakistan mukimi olursanız, Türkiye'de yapılan işin ücreti, üzerinden Türk vergisi işverence kesilip ödendiyse Pakistan'da istisnadır (s. 102). Türkiye kaynaklı diğer gelirlerde Türk vergisi, o gelire isabet eden Pakistan vergisini aşmamak ve her gelir türü için ayrı hesaplanmak üzere mahsup edilir; kullanılmayan kredi kaybolur (s. 103).
Pakistan vatandaşı Türkiye'ye taşınırken. Vergi yılı içinde Pakistan'dan ayrılıp yılın geri kalanında yurt dışında kalan Pakistan vatandaşının o yıl yurt dışında elde ettiği ücret Pakistan'da istisnadır (s. 51(2)). Dönmemek üzere ayrılıyorsanız ayrılıştan en az 15 gün önce Pakistan vergi idaresine bildirimde bulunun (s. 145). Sonraki yıllarda 82(d) bölümü nedeniyle mukim kalmamak için iki şart birlikte gerekir: hem Türkiye'de (veya başka bir ülkede) 182 günden fazla bulunduğunuzu gösteren kayıtları hem de Türk mukimlik belgenizi saklayın.
Türkiye'de görevli Pakistan kamu görevlisi. Yurt dışında görevli Federal ve eyalet hükümeti çalışanları ve memurları 82(c) bölümü uyarınca Pakistan mukimi kalır. Anlaşmanın 19/1. maddesine göre Pakistan'ın kamu görevi karşılığında ödediği ücret ve emekli maaşları Pakistan'da vergilendirilir. Ancak resmî metinler farklıdır: Resmî Gazete'deki Türkçe metin «yalnızca bu Devlette vergilendirilebilecektir», İngilizce metin «may be taxed in that State» der; Türkiye'nin de vergilendirme hakkı olup olmadığı bu farka bağlıdır — buna güvenmeden önce vergi dairesiyle teyit edin. Diplomasi ve konsolosluk memurlarının ayrıcalıkları saklıdır (md. 26).
Hangi anlaşma uygulanır: 1985 tarihli Türkiye–Pakistan Anlaşması. 14 Kasım 1985'te İslamabad'da imzalanan gelir vergileri anlaşması uygulanır (Türkiye'de RG 26.08.1988/19911); 08.08.1988'de yürürlüğe girmiştir. Mukimlik: md. 4/2 (OECD Modeli sırası); bağımlı çalışma: md. 15 (takvim yılında 183 gün); çifte vergilendirmenin önlenmesi: md. 22 (Türkiye mahsup); karşılıklı anlaşma usulü: md. 25. Sosyal güvenlik primleri vergi anlaşmasının kapsamında değildir ve Pakistan, SGK'nın sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanan ülkeler listesinde yer almıyor: her ülke kendi mevzuatını uygular, iki ülkede birden prim ödemek gerekebilir; görevlendirmeden önce SGK ile teyit edin.

Çifte mukimlik nasıl çözülür

İki ülke de sizi mukim sayarsa anlaşmanın 4. madde 2. fıkra uygulanır: Türkiye Cumhuriyeti ile Pakistan İslam Cumhuriyeti arasında gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme ve vergi kaçakçılığına engel olma anlaşması (İslamabad, 14 Kasım 1985). Kriterler sırayla uygulanır — daimi konut, hayati menfaatlerin merkezi, mutat mesken, vatandaşlık ve son olarak yetkili makamların karşılıklı anlaşması.

Pakistan'da karşılaşacağınız terimler

resident individual: mukim birey — vergi yılında 183 gün; yurt dışında görevli kamu görevlisi; s. 82(d) şartlarını taşıyan Pakistan vatandaşı
non-resident: mukim olmayan — yalnızca Pakistan kaynaklı gelir üzerinden vergilendirilir
tax year: Pakistan vergi yılı — 1 Temmuz – 30 Haziran
foreign-source salary: yurt dışı kaynaklı ücret — üzerinden yabancı vergi ödenmişse mukim için istisna (s. 102)
foreign tax credit: yabancı vergi kredisi — yabancı vergi ile o gelire isabet eden Pakistan vergisinin düşük olanı (s. 103)
foreign income and assets statement: yurt dışı gelir ve varlık beyanı — yurt dışı gelir 10.000 USD veya yurt dışı varlıklar 100.000 USD ve üzerindeyse (s. 116A)

Sorular

Türkiye'de yaşayan bir Pakistan vatandaşı Pakistan mukimi kalır mı?

82(d) bölümü uyarınca Pakistan vatandaşı, vergi yılında başka bir ülkede 182 günden fazla bulunmadıkça veya başka bir ülkenin mukim vergi mükellefi olmadıkça Pakistan mukimi kalır. Türkiye sizi tam mükellef sayıyorsa Türk mukimlik belgesi bu ikinci şartı ispatlar. İki ülke de sizi mukim sayarsa 1985 Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası karar verir.

Türkiye mukimiyken Pakistan'da çalışırsam ücretim nerede vergilendirilir?

Pakistan'da fiilen yapılan işin ücreti Pakistan kaynaklıdır (s. 101). Anlaşmanın 15. maddesinin 2. fıkrasına göre ilgili takvim yılında Pakistan'da toplam 183 günü aşmazsanız, işveren Pakistan mukimi değilse ve ücret işverenin Pakistan'daki işyeri veya sabit yeri tarafından üstlenilmiyorsa Pakistan bu ücreti vergilendirmez. Aksi hâlde Pakistan'da ödenen vergi Türkiye'de Anlaşmanın 22. maddesinin 3. fıkrası ve GVK md. 123'e göre mahsup edilir; ödemeyi rule 19B uyarınca Pakistan yetkili makamından alınan belgeyle ispatlarsınız.

Pakistan vatandaşı olarak Türkiye'ye taşınırken nelere dikkat etmeliyim?

Vergi yılı içinde Pakistan'dan ayrılıp yılın geri kalanında yurt dışında kalan Pakistan vatandaşının o yıl yurt dışında elde ettiği ücret Pakistan'da istisnadır (s. 51(2)). Dönmemek üzere ayrılıyorsanız ayrılıştan en az 15 gün önce Pakistan vergi idaresine bildirimde bulunun (s. 145). Sonraki yıllarda 82(d) bölümü nedeniyle mukim kalmamak için Türkiye'de 182 günden fazla bulunduğunuzu gösteren kayıtları veya Türk mukimlik belgenizi saklayın.

Kaynaklar

Mevzuat ve resmi açıklamalar

Income Tax Ordinance, 2001, s. 82(a) — Vergi yılında (1 Temmuz – 30 Haziran) Pakistan'da toplam 183 gün veya daha fazla bulunan kişi mukim bireydir.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 81 — Kişi, vergi yılı için mukim birey, şirket veya ortaklıksa mukimdir; o yıl için mukim değilse mukim olmayandır.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 82(c) — Vergi yılında yurt dışında görevli Federal veya eyalet hükümeti çalışanı ya da memuru olan kişi, Pakistan'daki gün sayısından bağımsız olarak mukim bireydir.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 82(d) (Finance Act, 2022 ile eklendi; FBR konsolide metni 30.06.2026) — Pakistan vatandaşı, vergi yılında başka hiçbir ülkede 182 günden fazla bulunmamışsa veya başka hiçbir ülkenin mukim vergi mükellefi değilse de mukim bireydir. 2023 vergi yılından itibaren uygulanır.
PwC Worldwide Tax Summaries — Pakistan, Individual: Residence (24 Ağustos 2026 incelemesi) — Üç ölçüt: vergi yılında 183 gün veya daha fazla; yurt dışında görevli Federal veya eyalet hükümeti çalışanı; başka hiçbir ülkede vergi yılında 182 günden fazla bulunmayan veya başka hiçbir ülkenin vergi mukimi olmayan vatandaş.
GVK md. 3–4 (193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu) — Türkiye'de yerleşmiş olanlar Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilir (md. 3). İkametgâhı (Medeni Kanun md. 19 vd.) Türkiye'de bulunanlar veya bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye'de yerleşmiş sayılır; geçici ayrılmalar oturma süresini kesmez (md. 4).
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 15/2 — Diğer devlette yapılan iş için ücret, kişi o devlette ilgili takvim yılı içinde toplam 183 günü aşmamak üzere kalırsa, ücret o devletin mukimi olmayan bir işveren tarafından ödenirse ve işverenin o devletteki işyeri veya sabit yeri tarafından üstlenilmezse yalnızca mukim olunan devlette vergilendirilir.
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 4/2 — Çifte mukim gerçek kişi: (a) daimi meskeninin bulunduğu devletin mukimidir; iki devlette de daimi meskeni varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha yakın olduğu devletin (hayati menfaatlerin merkezi); (b) hayati menfaatlerin merkezi belirlenemezse veya hiçbir devlette daimi meskeni yoksa mutad meskeninin bulunduğu devletin; (c) iki devlette de mutad meskeni varsa veya hiçbirinde yoksa vatandaşı olduğu devletin; (d) her ikisinin de vatandaşıysa veya hiçbirinin değilse yetkili makamlar karşılıklı anlaşmayla çözer.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 101 — Ücret, Pakistan'da yapılan işten elde edildiği (nerede ödenirse ödensin) veya Pakistan'daki Federal, eyalet ya da yerel hükümet tarafından ödendiği ölçüde Pakistan kaynaklıdır; mukim şirket temettüleri, mukimlerce ödenen faiz ve gayrimaddi hak bedelleri, Pakistan'daki taşınmazların kira ve kazançları da Pakistan kaynaklıdır.
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 22/3 (Türkiye bakımından çifte vergilendirmenin önlenmesi) — Türkiye, Türk mevzuatı saklı kalmak üzere, Türkiye mukiminin Anlaşmaya göre Pakistan'da vergilendirilebilen geliri için Pakistan'da ödenen vergiyi o gelire ilişkin Türk vergisinden mahsup eder.
GVK md. 123 (yabancı memleketlerde ödenen vergilerin mahsubu) — Tam mükelleflerin yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlardan mahallinde ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye'de bu kazanç ve iratlara isabet eden gelir vergisinden indirilir; yabancı vergi daha yüksekse fark dikkate alınmaz. Şartlar: verginin gelir üzerinden alınan şahsi bir vergi olması ve ödemenin yetkili makamlardan alınıp oradaki Türk elçilik veya konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle tevsiki. Belgeler zamanında gelmezse yurt dışı gelire isabet eden vergi bir yıl ertelenir.
Income Tax Rules, 2002, rule 19B — Mukim olmayan, mukim olduğu ülkenin vergi idaresine sunmak üzere Pakistan'da ödenen vergiye ilişkin belge için Pakistan yetkili makamına başvurabilir; diğer ülkedeki mukimliğin kanıtı gerekir.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 102 — Mukim bireyin yurt dışı kaynaklı ücreti, üzerinden yabancı gelir vergisi ödenmişse istisnadır; vergi işverence kesilip çalışılan ülkenin vergi idaresine ödendiyse ödenmiş sayılır.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 103 — Mukim vergi mükellefi, yurt dışı kaynaklı gelirde ödenen yabancı vergi ile o gelire isabet eden Pakistan vergisinin düşük olanı kadar kredi alır; her gelir türü için ayrı hesaplanır, kullanılmayan kredi iade veya devredilmez; yabancı vergi vergi yılının bitiminden sonraki iki yıl içinde ödenmiş olmalıdır.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 51 — (1) Önceki dört vergi yılında mukim olmayıp mukim olan vatandaşın yurt dışı kaynaklı geliri o yıl ve izleyen yıl istisnadır. (2) Vergi yılı içinde Pakistan'dan ayrılıp yılın geri kalanında yurt dışında kalan vatandaşın o yıl yurt dışında elde ettiği ücret istisnadır.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 145 — Dönmemek üzere Pakistan'dan ayrılması muhtemel kişi, ayrılıştan en az 15 gün önce Komisere bildirimde bulunur ve ayrılışa kadar olan dönem için beyanname verir.
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 19/1 (kamu görevleri) — Türkçe metin: bir Akit Devletin kamu görevi karşılığında ödediği ücretler ve emekli maaşları «yalnızca bu Devlette vergilendirilebilecektir». İngilizce metin: «may be taxed in that State».
SGK — Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanan Ülkeler — SGK'nın sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanan ülkeler listesi (İngiltere'den Portekiz'e 37 satır); Pakistan listede yok.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 116A — Yurt dışı geliri en az 10.000 USD veya yurt dışı varlıkları en az 100.000 USD olan mukim birey yurt dışı gelir ve varlık beyanı verir.
Income Tax Ordinance, 2001, s. 50 — Yalnızca istihdam nedeniyle mukim olan ve Pakistan'da üç yılı aşmayan süre bulunan bireyin yurt dışı kaynaklı geliri — Pakistan'da kurulu işletme geliri ve Pakistan'a getirilen yurt dışı gelir hariç — istisnadır.
Vialto Partners — Pakistan: Finance Bill 2026-27 summary (employment tax) — 2027 vergi yılı ücret dilimleri: 600.000 Rs'ye kadar %0, sonra %1, %11, %20, %25, %29, %32 ve 7.000.000 Rs üzeri %35; ücret dışı gelir elde eden bireylerde en yüksek oran %45.
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 4/2(a) — Kişi, daimi olarak kalabileceği bir meskenin bulunduğu devletin mukimi kabul edilir; iki devlette de daimi meskeni varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha yakın olduğu devletin (hayati menfaatlerin merkezi) mukimi kabul edilir.
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 4/2(b) — Hayati menfaatlerin merkezi belirlenemezse veya iki devletin hiçbirinde daimi meskeni yoksa, kalmayı âdet edindiği evin (mutad mesken) bulunduğu devletin mukimi kabul edilir.
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 4/2(c) — İki devlette de mutad meskeni varsa veya hiçbirinde yoksa, vatandaşı bulunduğu devletin mukimi kabul edilir.
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 4/2(d) — Her iki devletin vatandaşıysa veya hiçbirinin vatandaşı değilse, yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözer.
Türkiye–Pakistan ÇVÖA (İslamabad, 14.11.1985) md. 25 (karşılıklı anlaşma usulü) — Anlaşmaya uygun olmayan vergilendirmeyle karşılaşan kişi, durumunu mukimi olduğu devletin yetkili makamına sunabilir; yetkili makamlar Anlaşmanın yorumu ve uygulanmasındaki güçlükleri karşılıklı anlaşmayla çözmeye çalışır.

Güncelleme 04.11.2026. Sonuç yalnızca bilgi amaçlıdır; vergi veya hukuki danışmanlık değildir. Vergi idareleri ve mahkemeler, burada ele alınmayan koşullar nedeniyle de kuralları farklı yorumlayabilir ve mevzuat değişir. Karar vermeden önce yetkili bir danışmana başvurun.

Durumunuzu kontrol edin