Türkiye'den Almanya'ya: vergi mukimliği nasıl belirlenir

Almanya, orada elinizde tuttuğunuz ve kullandığınız bir konut (Wohnsitz) varsa veya takvim yılına bakılmaksızın altı aydan uzun kesintisiz kalırsanız sizi vergi mukimi sayar. Türkiye ise ikametgâha ve takvim yılında altı aydan fazla devamlı oturmaya bakar. Çifte mukimliği 19.09.2011 tarihli Türkiye–Almanya Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası çözer.

Durumunuzu kontrol edin: Türkiye ve Almanya

Ücretsiz, kayıt gerektirmez, yaklaşık 3 dakika. Gelir Vergisi Kanunu'na göre sonuç; Almanya'nın hukuku ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla karşılaştırılır.

Almanya sizi ne zaman vergi mukimi sayar

Almanya'da belirleyici olan konutun kendisidir: her zaman kullanabileceğiniz bir daire veya odanız varsa — orada geçirdiğiniz gün sayısından ve hayati menfaatlerinizin merkezinin nerede olduğundan bağımsız olarak — mukimsiniz.

Almanya'daki altı ay kesintisiz sayılır ve takvim yılına bağlı değildir: Ekim'den Nisan'a kadar süren bir kalış da mutat mesken oluşturur.

Almanya'da bir konutunuz var — § 8 AO'ya göre bu bir Wohnsitz'tır; hayati menfaatlerinizin merkezi Türkiye'de olsa bile Alman hukukuna göre sınırsız vergi yükümlüsü mukimsiniz.
Almanya'da ziyaret veya tatil dışında bir amaçla altı aydan uzun kesintisiz kaldınız — § 9 AO'ya göre ilk günden itibaren mutat meskeniniz var ve Almanya mukimisiniz.

Ne zaman mukim değilsiniz

Kalışınız yalnızca bir yılı aşmayan ziyaret, tatil veya tedaviydi ve Almanya'da konutunuz yok — mutat mesken oluşmaz; Almanya mukimi değilsiniz.
Almanya'da konutunuz yok ve kesintisiz kalışınız altı ayı aşmadı — Almanya mukimi değilsiniz. Almanya kaynaklı gelirler (özellikle Almanya'da fiilen yapılan işin ücreti) yine de orada sınırlı vergi yükümlülüğüne tabidir.

Almanya'nın hukukunun Türk kurallarıyla çatıştığı noktalar

Çatışma: Almanya'daki konut sizi Almanya mukimi yapar, Türkiye de sizi tam mükellef sayar. Almanya için her zaman kullanabileceğiniz bir konut (Wohnsitz) yeterlidir: hayati menfaatlerinizin merkezi Türkiye'de olsa bile dünya geliriniz üzerinden mukim olarak vergilendirilirsiniz (BFH, I R 74/16) ve asgari gün sayısı aranmaz (BFH, I R 58/16). Türkiye ise ikametgâhı Türkiye'de olanları veya bir takvim yılında Türkiye'de altı aydan fazla devamlı oturanları tam mükellef sayar (GVK md. 3 ve 4). İkametgâhınız Türkiye'de sürüyorsa iki ülke de sizi mukim kabul eder. Çatışmayı Türkiye–Almanya Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası çözer: daimi mesken → hayati menfaatlerin merkezi → mutat mesken → vatandaşlık → karşılıklı anlaşma.
Çatışma: Almanya'da takvim yılından bağımsız altı ay, Türkiye'de aynı takvim yılı içinde altı aydan fazla. Almanya altı aylık kesintisiz kalışı takvim yılı sınırına bakmadan sayar ve mukimlik ilk günden başlar (§ 9 AO). Türkiye'nin süre ölçütü ise bir takvim yılı içinde altı aydan fazla devamlı oturmadır (GVK md. 4/2). Ekim–Nisan arası bir kalış sizi Almanya mukimi yapar; Türkiye açısından ise ikametgâhınız Türkiye'de devam ediyorsa yine tam mükellef kalırsınız. Bu durumda anlaşmanın 4. maddesinin 2. fıkrasını uygulayın.

Bilmeniz gereken diğer konular

Türkiye mukimiyseniz Alman vergisi Türkiye'de mahsup edilir. Türkiye'de tam mükellefseniz Almanya'da anlaşmaya uygun olarak ödediğiniz vergi, Anlaşmanın 22. maddesinin 1. fıkrası ve GVK md. 123 uyarınca Türkiye'de hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir; mahsup, Türk vergisinin bu gelire isabet eden kısmını aşamaz. Mahsup için yabancı verginin ödendiğini yetkili Alman makamlarından alınan ve Türk konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle kanıtlamanız gerekir; belgeler zamanında gelmezse ilgili vergi bir yıl ertelenir.
Almanya mukimi değilken Almanya'da çalışmak. Almanya mukimi olmasanız da Almanya'da fiilen yapılan işin ücreti Almanya'da vergilendirilir (§ 49 Abs. 1 Nr. 4 Buchst. a EStG); ancak Anlaşmanın 15. maddesinin 2. fıkrasındaki koşulların hepsi gerçekleşirse vergileme hakkı yalnızca Türkiye'dedir: ilgili vergi yılında başlayan veya biten herhangi bir on iki aylık dönemde toplam en fazla 183 gün, işveren Alman mukimi değil ve ücret işverenin Almanya'daki işyerince yüklenilmiyor. 183 gün takvim yılına göre değil, kayan on iki aylık döneme göre sayılır.
Taşınma yılı: Almanya yılı böler. Almanya'ya geldiğiniz veya ayrıldığınız yıl Almanya dünya gelirinizi yalnızca sınırsız yükümlülük dönemi için vergilendirir; yılın geri kalanındaki yurt dışı gelir oranı yükseltir (§ 32b EStG). Türkiye'deki mahsupta aynı dönemlere ait gelir ve vergileri eşleştirin.
Alman emekli aylıkları ve kanuni sosyal sigorta ödemeleri. Türkiye–Almanya Anlaşmasının 18. maddesinin 2. fıkrasına göre Almanya'dan ödenen emekli aylıkları ve rantlar — kanuni sosyal sigorta ödemeleri dahil — Türkiye'de oturan kişiye ödense de Almanya'da vergilendirilebilir; ancak yıllık 10.000 avroya kadar olan kısım (emekli aylığı muafiyeti dahil) Almanya'da vergiden istisnadır; aşan kısım vergilendirilir ve vergi brüt tutarın %10'unu aşamaz. Almanya'da alınan vergi Türkiye'de 22. maddenin 1. fıkrasına göre mahsup edilir.
Sosyal güvenlik primleri anlaşmanın kapsamı dışında. Gelir vergisi anlaşması sosyal güvenlik primlerini düzenlemez. Türkiye AB üyesi olmadığından AB içindeki prim koordinasyonu (883/2004 sayılı Tüzük) Türkiye ile Almanya arasında uygulanmaz; hangi ülkede prim ödeyeceğiniz ikili sosyal güvenlik sözleşmesine ve görevlendirme belgelerine bağlıdır. Almanya'ya gönderilmeden veya orada işe başlamadan önce SGK'dan geçerli sözleşme hükümlerini ve gerekli formu teyit edin.

Çifte mukimlik nasıl çözülür

İki ülke de sizi mukim sayarsa anlaşmanın 4. madde 2. fıkra uygulanır: Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması (Berlin, 19.09.2011). Kriterler sırayla uygulanır — daimi konut, hayati menfaatlerin merkezi, mutat mesken, vatandaşlık ve son olarak yetkili makamların karşılıklı anlaşması.

Almanya'da karşılaşacağınız terimler

Wohnsitz: elde tutulan ve kullanılan konut; tek başına mukimlik doğurur (§ 8 AO)
gewöhnlicher Aufenthalt: mutat mesken — altı aydan uzun kesintisiz kalış (§ 9 AO)
unbeschränkte Steuerpflicht: sınırsız vergi yükümlülüğü: dünya geliri üzerinden (mukim)
beschränkte Steuerpflicht: yalnızca Almanya kaynaklı gelir üzerinden vergilendirme (mukim olmayan)
Progressionsvorbehalt: istisna edilen yurt dışı gelirin Alman vergi oranını yükseltmesi
Finanzamt: yerel vergi dairesi

Sorular

Almanya'da kiraladığım bir daire beni Almanya mukimi yapar mı?

Evet. Her zaman kullanabileceğiniz bir konut, orada geçirdiğiniz gün sayısından ve hayati menfaatlerinizin merkezinden bağımsız olarak Wohnsitz'tır (BFH, I R 74/16 ve I R 58/16). İkametgâhınız Türkiye'de de devam ediyorsa anlaşmanın 4. maddesinin 2. fıkrası hangi ülkenin mukimi sayılacağınızı belirler.

Hangi anlaşma uygulanır?

Berlin'de 19.09.2011'de imzalanan, 01.08.2012'de yürürlüğe giren ve 01.01.2011'den itibaren uygulanan Türkiye–Almanya Anlaşması. Türkiye Çok Taraflı Sözleşme'yi (MLI) onaylamadığından anlaşma bu yolla değişmemiştir.

Türkiye mukimiyken Almanya'da kaç gün çalışabilirim?

Anlaşmanın 15. maddesinin 2. fıkrasına göre, ilgili vergi yılında başlayan veya biten herhangi bir on iki aylık dönemde Almanya'da toplam 183 günü aşmazsanız ve ücretiniz Alman işveren veya Almanya'daki bir işyeri tarafından yüklenilmiyorsa ücret yalnızca Türkiye'de vergilendirilir. Almanya'da ödenen vergi Türkiye'de GVK md. 123 ve anlaşmanın 22. maddesine göre mahsup edilir.

Kaynaklar

Mevzuat ve resmi açıklamalar

§ 1 Abs. 1 EStG — Almanya'da konutu (Wohnsitz) veya mutat meskeni (gewöhnlicher Aufenthalt) bulunan gerçek kişiler sınırsız vergi yükümlüsüdür, yani dünya çapındaki gelirleri üzerinden vergilendirilir.
§ 8 AO — Kişi, elinde tutacağını ve kullanacağını gösteren koşullar altında sahip olduğu bir konutun bulunduğu yerde Wohnsitz sahibidir.
§ 9 AO — Mutat mesken, geçici nitelikte olmayan bulunuştur. Altı aydan uzun kesintisiz kalış her durumda ve ilk günden itibaren mutat mesken sayılır; kısa ara vermeler dikkate alınmaz. İstisna: yalnızca ziyaret, dinlenme, tedavi veya benzeri özel amaçlarla yapılan ve bir yılı aşmayan kalışlar.
§ 9 cümle 3 AO — Kalış yalnızca ziyaret, dinlenme, tedavi veya benzeri özel amaçlıysa ve bir yılı aşmıyorsa altı ay kuralı uygulanmaz.
§ 1 Abs. 3–4 EStG — Wohnsitz veya mutat mesken yoksa yükümlülük Almanya kaynaklı gelirlerle (§ 49) sınırlıdır. Talep üzerine, gelirinin en az %90'ı Alman vergisine tabi olan mukim olmayan kişi sınırsız yükümlü gibi işlem görebilir.
§ 49 Abs. 1 Nr. 4 Buchst. a EStG — Ücret geliri, iş Almanya'da yapılmışsa veya orada değerlendirilmişse (verwertet) Almanya kaynaklıdır.
GVK md. 4 — Türkiye'de yerleşmiş sayılanlar: (1) ikametgâhı Türkiye'de bulunanlar (ikametgâh, Türk Medeni Kanunu'ndaki yerleşim yeridir); (2) bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar — geçici ayrılmalar oturma süresini kesmez.
Türkiye–Almanya Anlaşması, 4. madde 2. fıkra — Her iki devletin de mukimi olan gerçek kişi: daimi mesken → her ikisinde varsa hayati menfaatlerin merkezi → bu belirlenemezse veya hiçbir devlette daimi mesken yoksa mutat mesken → vatandaşlık → yetkili makamların karşılıklı anlaşması.
Türkiye–Almanya Anlaşması, 22. madde 1. fıkra — Türkiye mukimleri: Almanya'da anlaşmaya uygun olarak ödenen vergi, Türk mevzuatının yabancı vergi mahsubu hükümlerine tabi olarak Türk vergisinden mahsup edilir; mahsup, Türk vergisinin bu gelire isabet eden kısmını aşamaz. Türkiye'de istisna edilen gelir kalan gelirin vergisinin hesabında dikkate alınabilir.
GVK md. 123 — Tam mükelleflerin yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlardan orada ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye'de hesaplanan gelir vergisinin bu kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilir. Yabancı verginin gelir üzerinden alınmış olması ve ödendiğinin yetkili makamlardan alınan, mahallindeki Türk elçilik veya konsolosluklarınca tasdik edilen belgelerle kanıtlanması şarttır; belgeler zamanında gelmezse ilgili vergi bir yıl ertelenir.
Türkiye–Almanya Anlaşması, 15. madde 2. fıkra — Diğer devlette yapılan çalışmanın ücreti, çalışan bu devlette ilgili vergi yılında başlayan veya biten herhangi bir on iki aylık dönemde toplam 183 günden fazla kalmamışsa, işveren bu devletin mukimi değilse ve ücret işverenin oradaki işyeri veya sabit yeri tarafından yüklenilmiyorsa yalnızca ikamet devletinde vergilendirilir.
§ 2 Abs. 7, § 32b EStG — Gelir vergisi yıllık tarh edilir. Geliş veya ayrılış yılında, sınırsız yükümlülük dönemindeki dünya geliri ile yılın geri kalanındaki Almanya kaynaklı gelir birleştirilir; yurt dışı gelir ve anlaşmayla istisna edilen gelir vergi oranını yükseltir (Progressionsvorbehalt).
Türkiye–Almanya Anlaşması, 18. madde 2. fıkra — Kanuni sosyal sigortadan yapılan ödemeler dahil emekli aylıkları ve rantlar, elde edildikleri devlette o devletin mevzuatına göre vergilendirilebilir; ancak yıllık 10.000 avroya kadar olan ödemeler (emekli aylığı muafiyeti dahil) bu devlette vergiden istisnadır; yalnız aşan kısım vergilendirilir ve vergi brüt tutarın %10'unu aşamaz.
EStG
Türkiye–Almanya Anlaşması, 22. madde 2. fıkra — Almanya mukimleri: Türkiye'de vergilendirilebilen Türkiye kaynaklı gelirler kural olarak Alman matrahından istisna edilir (a); temettü (a bendine girmeyen), faiz, gayrimaddi hak bedelleri ve sayılan diğer gelirlerde Türk vergisi Alman mevzuatına göre mahsup edilir (b).
4. madde 2. fıkra (a) — Kişi yalnızca daimi olarak kalabileceği bir meskenin bulunduğu devletin mukimi kabul edilir; her iki devlette de daimi meskeni varsa, kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha yakın olduğu devletin (hayati menfaatlerin merkezi) mukimi kabul edilir.
OECD — Türkiye'nin ÇTS (MLI) pozisyonu (imza aşaması) — Türkiye ÇTS'yi imzalarken Avusturya, Almanya, İsviçre, Ukrayna ve ABD ile yaptığı anlaşmaları kapsanan anlaşmalar listesine almıştır; liste imza aşamasına ait geçici listedir.
OECD — ÇTS imzacıları ve tarafları (11.12.2025 itibarıyla) — Türkiye 07.06.2017'de imzalamış; onay belgesinin tevdii ve yürürlük tarihi gösterilmemiştir.
4. madde 2. fıkra (b) — Hayati menfaatlerin merkezinin bulunduğu devlet belirlenemiyorsa veya kişinin her iki devlette de daimi meskeni yoksa, mutat olarak ikamet ettiği devletin mukimi kabul edilir.
4. madde 2. fıkra (c), (d) — Her iki devlette de mutat meskeni varsa veya hiçbirinde yoksa, vatandaşı olduğu devletin mukimi kabul edilir (c); her iki devletin vatandaşıysa veya hiçbirinin vatandaşı değilse, yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözer (d).

Yargı kararları

Bundesfinanzhof (BFH), I. Senato, I R 58/16, 24.07.2018 — § 8 AO anlamında Wohnsitz için konutta her yıl fiilen geçirilen asgari bir gün sayısı gerekmez; düzensiz ziyaretler de konutu sürdürebilir. Kişinin aynı anda birden fazla Wohnsitz'ı olabilir.
Bundesfinanzhof (BFH), I. Senato, I R 38/13, 13.11.2013 — Konut, mütevazı da olsa oturmaya elverişli her mekândır; önemli olan kişinin onu dilediği zaman kullanabilmesi ve kendi oturması için elinde tutmasıdır.
Bundesfinanzhof (BFH), III. Senato, III R 6/20, 12.11.2020 — Koşulların konutu elde tutma ve kullanma niyetini gösterip göstermediği, esas itibarıyla her somut olayda bir vakıa meselesidir.
Bundesfinanzhof (BFH), I. Senato, I R 26/10, 22.06.2011 — Kısa ara vermeler altı aylık bulunma süresine dahil edilir; dışarıda geçirilen günler için sabit bir sınır yoktur — bunlar kalışın tamamının uzunluğu ışığında değerlendirilir.
Bundesfinanzhof (BFH), I. Senato, I R 74/16, 23.10.2018 — Yurt dışında konut bulunması, yabancı konut hayati menfaatlerin merkezi olsa bile Almanya'daki sınırsız vergi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Hayati menfaatlerin merkezi yalnızca çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması uygulanırken önem taşır.

Güncelleme 04.11.2026. Sonuç yalnızca bilgi amaçlıdır; vergi veya hukuki danışmanlık değildir. Vergi idareleri ve mahkemeler, burada ele alınmayan koşullar nedeniyle de kuralları farklı yorumlayabilir ve mevzuat değişir. Karar vermeden önce yetkili bir danışmana başvurun.

Durumunuzu kontrol edin