Türkiye'den Ukrayna'ya: vergi mukimliği nasıl belirlenir
Ukrayna mukimliği sırayla uygulanan ölçütlerle belirler: Ukrayna'daki konut, hayati menfaatlerin merkezi (aile, ferdi girişimci kaydı), vergi yılında 183 gün ve son olarak vatandaşlık. Türkiye ise ikametgâha ve takvim yılında altı aydan fazla devamlı oturmaya bakar. Çifte mukimliği 27.11.1996 tarihli ve 2017 Protokolüyle değişen Türkiye–Ukrayna Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası çözer.
Ücretsiz, kayıt gerektirmez, yaklaşık 3 dakika. Gelir Vergisi Kanunu'na göre sonuç; Ukrayna'nın hukuku ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla karşılaştırılır.
Ukrayna sizi ne zaman vergi mukimi sayar
İlk ölçüt Ukrayna'da ikamet yerinizin (konutunuzun) olup olmadığıdır.
Tek konutunuz Ukrayna'daysa Ukrayna mukimisiniz. İki ülkede de konutunuz varsa hayati menfaatlerin merkezi karar verir. Ukrayna hukuku herhangi bir yabancı devletteki konuttan söz eder; bu araç Türkiye'deki konutu sorar.
Ukrayna'da konutunuz yok. Hiçbir yerde konutunuz yoksa Ukrayna'da geçirdiğiniz gün sayısı karar verir.
Vergi Kanunu hayati menfaatlerin merkezi için iki yeterli gösterge sayar: ailenizin yaşadığı yer ve ferdi girişimci olarak kayıtlı olduğunuz yer.
FOP (fizychna osoba-pidpryiemets), ferdi girişimcinin Ukrayna'daki kaydıdır.
Her iki ülkeyle kişisel ve ekonomik bağlarınız karşılaştırılır.
183 gün veya daha fazla — mukim. Daha az — vatandaşlık karar verir.
Koşul «yeterli ancak tek değildir»: vergi idaresi başka bağları da tartabilir.
Uygulamada vergi idaresi ve mahkemeler sınır geçiş verilerine dayanarak Ukrayna'daki günlerinizi kontrol eder.
Vergi Kanunu'na göre ölçütler sırayla uygulanır ve 183 gün yalnızca konut veya menfaatlerin merkezi belirlenemediğinde önem taşır (İkinci İdari İstinaf Mahkemesi, 520/23643/24). Öte yandan Yüksek Mahkeme 461/1800/17 sayılı davada Ukrayna'da 183 günden fazla kalan yabancıyı mukim saymıştır.
Uygulamada vergi idaresi ve mahkemeler sınır geçiş verilerine dayanarak Ukrayna'daki günlerinizi kontrol eder.
Vergi Kanunu'na göre ölçütler sırayla uygulanır ve 183 gün yalnızca konut veya menfaatlerin merkezi belirlenemediğinde önem taşır (İkinci İdari İstinaf Mahkemesi, 520/23643/24). Öte yandan Yüksek Mahkeme 461/1800/17 sayılı davada Ukrayna'da 183 günden fazla kalan yabancıyı mukim saymıştır.
- Tek konutunuz Ukrayna'da — Ukrayna vergi mukimisiniz.
- Aileniz sürekli olarak Ukrayna'da yaşıyor — bu, hayati menfaatlerin merkezinin Ukrayna'da olması için yeterli bir koşuldur.
- Ukrayna'da ferdi girişimci (FOP) olarak kayıtlısınız — bu, hayati menfaatlerin merkezinin Ukrayna'da olması için yeterli bir koşuldur.
- Ana ikamet yerinizi Ukrayna olarak beyan ettiniz — bu, mukim sayılmanız için yeterli bir dayanaktır.
- Hayati menfaatlerinizin merkezi Ukrayna'da.
- Ukrayna'da 183 gün veya daha fazla bulundunuz — Ukrayna vergi mukimisiniz.
- Önceki ölçütler sonuç vermedi; Ukrayna vatandaşı olarak Ukrayna mukimi sayılırsınız.
Ne zaman mukim değilsiniz
- Hayati menfaatlerinizin merkezi Türkiye'de; Vergi Kanunu'na göre muhtemelen Ukrayna mukimi değilsiniz.
- Ukrayna'da konutunuz yok, Türkiye'de var — Vergi Kanunu'na göre muhtemelen Ukrayna mukimi değilsiniz.
- Önceki ölçütler sonuç vermedi ve Ukrayna vatandaşı değilsiniz — muhtemelen Ukrayna mukimi değilsiniz.
- Ukrayna'da konutunuz yok, Türkiye'de var; Vergi Kanunu'na göre muhtemelen mukim değilsiniz. Ancak Ukrayna'da 183 gün veya daha fazla bulundunuz — vergi idaresi sizi mukim sayabilir ve bunu belgelerle çürütmeniz gerekir.
- Hayati menfaatlerinizin merkezi Türkiye'de, bu nedenle Vergi Kanunu'na göre muhtemelen mukim değilsiniz. Ancak Ukrayna'da 183 gün veya daha fazla bulundunuz — vergi idaresi sizi mukim sayabilir ve bunu belgelerle çürütmeniz gerekir.
Ukrayna'nın hukukunun Türk kurallarıyla çatıştığı noktalar
- Çatışma: Ukrayna ve Türkiye sizi birlikte mukim sayıyor. Ukrayna Vergi Kanunu kaskadına (konut → hayati menfaatlerin merkezi → 183 gün → vatandaşlık) göre Ukrayna sizi mukim sayar ve dünya gelirinizi vergilendirir. İkametgâhınız Türkiye'de devam ediyorsa veya aynı takvim yılında Türkiye'de altı aydan fazla oturduysanız Türkiye de sizi tam mükellef sayar (GVK md. 3 ve 4). Ukrayna'nın 183 günü vergi yılındaki toplam günlerle (giriş ve çıkış günleri dahil) ölçülür; Türkiye ise takvim yılında altı aydan fazla devamlı oturmayı arar — geçici ayrılmalar süreyi kesmez. Anlaşma bakımından mukimliği Türkiye–Ukrayna Anlaşmasının 4. maddesinin 2. fıkrası belirler: daimi mesken → hayati menfaatlerin merkezi → mutat mesken → vatandaşlık → karşılıklı anlaşma.
Bilmeniz gereken diğer konular
- Türkiye mukimiyseniz Ukrayna vergisi Türkiye'de mahsup edilir. Türkiye'de tam mükellefseniz Ukrayna'da anlaşmaya uygun olarak ödenen gelir vergisi, Anlaşmanın 23. maddesi ve GVK md. 123 uyarınca Türk gelir vergisinden mahsup edilir; mahsup, Türk vergisinin bu gelire isabet eden kısmını aşamaz. Ödemeyi Ukrayna vergi idaresinden alınan ve Türk konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle kanıtlamanız gerekir. Ukrayna askerî vergisinin ve FOP tek vergisinin GVK md. 123 anlamında «benzeri vergi» sayılıp sayılmadığına ilişkin resmî bir görüş bulamadık — mahsup talep etmeden önce özelge isteyin.
- Türk–Ukrayna çifte vatandaşları: Vergi Kanunu yabancı vergi mahsubunu reddediyor. Vergi Kanunu, başka bir vatandaşlığa da sahip Ukrayna vatandaşının kişisel gelir vergisi bakımından Kanun veya Ukrayna'nın uluslararası anlaşmaları uyarınca yurt dışında ödenen vergiyi mahsup hakkı olmayan Ukrayna vatandaşı sayılacağını öngörür. Lafzen uygulanırsa, Türkiye–Ukrayna Anlaşmasının 23. maddesi mahsup öngörmesine rağmen Türk vergisinin mahsubu reddedilir; oysa uluslararası anlaşmalar Vergi Kanunu'na üstündür (VKU 3.2. madde). Türk–Ukrayna çifte vatandaşı için bu çatışmayı çözen bir yargı kararı bulamadık; mahsuba güvenmeden önce bireysel vergi görüşü isteyin.
- Türk vergisinin Ukrayna'da mahsubu: ödeme belgesi gerekir. Ukrayna mukimi olarak tüm yurt dışı gelirinizi yıllık beyannamede beyan edersiniz (izleyen yılın 1 Mayıs'ına kadar; vergi 1 Ağustos'a kadar ödenir). Türk vergisi yalnızca yürürlükteki anlaşma (23. madde) nedeniyle, bu gelire isabet eden Ukrayna vergisi kadar ve ancak Türk vergi idaresinden ödenen vergiyi ve matrahı gösteren, anlaşma aksini öngörmedikçe tasdik edilmiş bir belge alırsanız mahsup edilir. Ukrayna'nın Türk vergi idaresinden hangi belgeyi kabul ettiğine ilişkin resmî bir açıklama bulamadık.
- Ukrayna tek vergisi (FOP) ve askerî vergi: Türkiye'de mahsup. 2017 Protokolüyle değişen 2. maddenin 3. fıkrasına göre Anlaşma Ukrayna tarafında yalnızca teşebbüs kazançları üzerinden alınan vergiyi ve gerçek kişilerden alınan gelir vergisini kapsar. Tek vergi (basitleştirilmiş sistem 1998'den beri) ve askerî vergi (2014'ten beri; 01.12.2024'ten itibaren %5) Protokol imzalandığında (09.10.2017) mevcuttu, ancak listeye alınmadı; Anlaşma bunları ancak mevcut vergilerle «aynı nitelikte olan veya onlara önemli ölçüde benzeyen» vergiler olarak kapsayabilir (2. madde 4. fıkra). Türkiye mahsup yöntemini uyguladığı (23. madde, GVK md. 123) için bu önemlidir; GVK md. 123 ayrıca yabancı verginin gelir üzerinden alınmış olmasını şart koşar. Bu konuda GİB özelgesi veya yargı kararı bulamadık. Türkiye'de tam mükellef olup Ukrayna'da işyeri (serbest meslekte sabit yer) bulunmayan bir FOP'un kazancını Ukrayna Anlaşmaya göre vergilendiremez (7. ve 14. madde) — bu durumda Anlaşmaya dayalı mahsup beklemeyin. Ukrayna vergi idaresine göre askerî vergi anlaşmaların kapsamında değildir: Anlaşma uyarınca gelir vergisinden muaf tutulan gelir askerî vergiden muaf olmaz ve yurt dışında ödenen vergi askerî vergiyi azaltmaz (ikincil kaynaklar). Mahsup talep etmeden önce özelge isteyin.
- Ukrayna tek vergisi (FOP). Kayıtlı ferdi girişimci (FOP) basitleştirilmiş sistemi seçebilir. 3. grup, cironun %5'i (KDV mükellefiyse %3) oranında tek vergi, gelirin %1'i oranında askerî vergi ve birleşik sosyal katkı (ЄСВ) öder. Tek vergi giderler düşülmeden brüt gelir üzerinden alındığından, Türkiye'de tam mükellefseniz bu verginin GVK md. 123 anlamında gelir üzerinden alınan «benzeri vergi» olarak mahsup edilip edilemeyeceği belirsizdir; resmî bir görüş bulamadık.
- Ukrayna mukimi değilken Ukrayna'da çalışmak: 183 gün kuralı. Ukrayna mukimi değilseniz (veya anlaşma bakımından Türkiye mukimi sayılırsanız), Ukrayna'da yapılan işin ücreti ancak şu koşulların hepsi gerçekleşirse yalnızca Türkiye'de vergilendirilir: ilgili mali yıl içinde başlayan veya sona eren herhangi bir on iki aylık dönemde Ukrayna'da toplam en fazla 183 gün, işveren Ukrayna mukimi değil ve ücret işverenin Ukrayna'daki işyerince yüklenilmiyor (Türkiye–Ukrayna Anlaşması 15. madde 2. fıkra). Aksi hâlde Ukrayna kaynaklı gelir olarak Ukrayna'da vergilendirilir.
- Türkiye–Ukrayna Anlaşması 2017 Protokolüyle değişti. 09.10.2017'de Kiev'de imzalanan Protokol (Türkiye'de 25.09.2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı) diğerlerinin yanında 4. maddenin 1. fıkrasını (mukim tanımı), temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedeli oranlarını, bilgi değişimi maddesini değiştirmiş ve vergilerin tahsilinde yardımlaşma maddesi eklemiştir. Gerçek kişiler için 4. maddenin 2. fıkrasındaki mukimlik sırası değişen hükümler arasında sayılmamaktadır. Kaynak vergisi oranlarını uygularken Protokolün değiştirdiği metni esas alın.
- Sosyal güvenlik primleri anlaşmanın kapsamı dışında. Gelir vergisi anlaşması sosyal güvenlik primlerini düzenlemez. Ukrayna'da FOP olarak çalışıyorsanız Ukrayna'nın birleşik sosyal katkısını (ЄСВ) ödersiniz. Türkiye ile Ukrayna arasında prim yükümlülüğünü düzenleyen bir sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunup bulunmadığını ve gerekli formu SGK'dan ve Ukrayna Emeklilik Fonu'ndan teyit edin.
- Mukimliğin kanıtlanması: Ukrayna ve Türkiye belgeleri. Ukrayna'da anlaşma avantajlarından Türkiye mukimi olarak yararlanmak için gelirin ödendiği döneme ait Türk vergi mukimliği belgesine (gerektiğinde tasdikli ve tercümeli) ihtiyacınız vardır. Ukrayna mukimi (FOP dahil) Devlet Vergi Servisi'nden geçmiş yıllar için de Ukrayna vergi mukimliği belgesi alabilir. Ukrayna mahkemeleri çekişmesiz bir davada sizi mukim olmayan ilan etmez — statü yalnızca vergi idaresiyle somut bir uyuşmazlıkta belirlenir (hukuki görüşlere bakın).
Çifte mukimlik nasıl çözülür
İki ülke de sizi mukim sayarsa anlaşmanın 4. madde 2. fıkra uygulanır: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ukrayna Hükümeti Arasında Gelir ve Servet Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması (27.11.1996) ve Değiştiren Protokol (09.10.2017). Kriterler sırayla uygulanır — daimi konut, hayati menfaatlerin merkezi, mutat mesken, vatandaşlık ve son olarak yetkili makamların karşılıklı anlaşması.
Ukrayna'da karşılaşacağınız terimler
- резидент / нерезидент
- mukim / mukim olmayan (VKU 14.1.213)
- центр життєвих інтересів
- hayati menfaatlerin merkezi
- ФОП
- ferdi girişimci (fizychna osoba-pidpryiemets) kaydı
- ПДФО
- kişisel gelir vergisi (%18)
- військовий збір
- askerî vergi (01.12.2024'ten itibaren %5)
- індивідуальна податкова консультація
- bireysel vergi görüşü (özelgeye benzer)
Sorular
Ukrayna'da 183 günden fazla kalırsam otomatik olarak mukim olur muyum?
Her zaman değil. Vergi Kanunu'na göre ölçütler sırayla uygulanır: konutunuz ve hayati menfaatlerinizin merkezi Türkiye'deyse 183 gün tek başına belirleyici değildir (İkinci İdari İstinaf Mahkemesi, 520/23643/24). Ancak vergi idaresi sınır verilerine dayanarak sizi mukim sayabilir ve bunu belgelerle çürütmeniz gerekir (Yüksek Mahkeme, 461/1800/17).
Hangi anlaşma uygulanır?
27.11.1996'da imzalanan ve 29.04.1998'de yürürlüğe giren Türkiye–Ukrayna Anlaşması; 09.10.2017 tarihli Protokol 4. maddenin 1. fıkrası, kaynak vergisi oranları ve bilgi değişimi dahil bazı hükümleri değiştirmiştir. Türkiye MLI'yi onaylamadığından anlaşma bu yolla değişmemiştir.
Türk vergisi Ukrayna'da mahsup edilir mi?
Evet, anlaşmanın 23. maddesine göre, Ukrayna vergisiyle sınırlı olarak ve Türk vergi idaresinden alınmış tasdikli bir ödeme belgesiyle (VKU 13.5). Türk vatandaşlığı da olan Ukrayna vatandaşları için Vergi Kanunu mahsubu reddeden bir kural içerir; mahsuba güvenmeden önce bireysel vergi görüşü isteyin.
Kaynaklar
Mevzuat ve resmi açıklamalar
- Ukrayna Vergi Kanunu (VKU) md. 14, alt madde 14.1.213, (c) bendi — Ukrayna'da ikamet yeri (yerleşim yeri) bulunan gerçek kişi mukimdir.
- Ukrayna Vergi Kanunu (VKU) md. 14, alt madde 14.1.213, (c) bendi, 2. paragraf — Kişinin yabancı bir devlette de ikamet yeri varsa, Ukrayna'da daimi ikamet yeri bulunması hâlinde mukimdir; yabancı devlette de daimi ikamet yeri varsa, kişisel veya ekonomik bağları Ukrayna ile daha yakınsa (hayati menfaatlerin merkezi) mukimdir.
- Ukrayna Vergi Kanunu (VKU) md. 14, alt madde 14.1.213, (c) bendi, 3. paragraf — Hayati menfaatlerin merkezi belirlenemiyorsa veya kişinin hiçbir devlette daimi ikamet yeri yoksa, vergi yılı içinde bir veya birden fazla dönemde Ukrayna'da en az 183 gün (giriş ve çıkış günleri dahil) bulunması hâlinde mukimdir.
- Ukrayna Vergi Kanunu (VKU) md. 14, alt madde 14.1.213, (c) bendi, 6. paragraf — Hayati menfaatlerin merkezinin tespiti için yeterli (ancak tek olmayan) koşul, kişinin aile bireylerinin daimi ikamet yeri veya kişinin ticari faaliyet öznesi olarak kaydıdır.
- Ukrayna Vergi Kanunu (VKU) md. 14, alt madde 14.1.213, (c) bendi, sondan bir önceki paragraf — Kişinin ana ikamet yerini kendisinin Ukrayna olarak belirlemesi veya serbest meslek sahibi olarak kaydı, mukim sayılması için yeterli dayanaktır.
- Ukrayna Vergi Kanunu (VKU) md. 14, alt madde 14.1.213, (c) bendi, 4. paragraf — Mukimlik önceki kurallarla belirlenemiyorsa, kişi Ukrayna vatandaşıysa mukimdir.
- Vergi idaresi bilgi bankası (ZIR), kategori 135.06 — Ferdi girişimci (FOP), geçmiş herhangi bir yıl için Ukrayna vergi mukimliğini teyit eden belge alabilir (Maliye Bakanlığı'nın 19.08.2022 tarihli ve 248 sayılı Emri).
- GVK md. 4 — Türkiye'de yerleşmiş sayılanlar: (1) ikametgâhı Türkiye'de bulunanlar (ikametgâh, Türk Medeni Kanunu'ndaki yerleşim yeridir); (2) bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar — geçici ayrılmalar oturma süresini kesmez.
- Türkiye–Ukrayna Anlaşması, 4. madde 2. fıkra — Her iki devletin de mukimi olan gerçek kişi: daimi mesken → her ikisinde varsa hayati menfaatlerin merkezi → bu saptanamazsa veya hiçbir devlette daimi mesken yoksa mutat mesken → vatandaşlık → yetkili makamların karşılıklı anlaşması.
- Türkiye–Ukrayna Anlaşması, 23. madde — Bir akit devletin mukimi anlaşmaya göre diğer devlette vergilendirilebilen gelir elde ederse, ilk devlet bu kişinin vergisinden diğer devlette ödenen vergiye eşit tutarı indirir; indirim, ilk devlette bu gelire isabet eden vergiyi aşamaz (a). Yalnızca diğer devlette vergilendirilebilen gelir, ilk devlette kalan gelirin vergisinin hesabında dikkate alınabilir (b).
- GVK md. 123 — Tam mükelleflerin yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlardan orada ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye'de hesaplanan gelir vergisinin bu kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilir. Yabancı verginin gelir üzerinden alınmış olması ve ödendiğinin yetkili makamlardan alınan, mahallindeki Türk elçilik veya konsolosluklarınca tasdik edilen belgelerle kanıtlanması şarttır; belgeler zamanında gelmezse ilgili vergi bir yıl ertelenir.
- Ukrayna Vergi Kanunu (VKU) md. 14, alt madde 14.1.213, (c) bendi (çifte vatandaşlık kuralı) — Başka bir ülkenin vatandaşlığına da sahip olan Ukrayna vatandaşı bu vergi bakımından, yurt dışında ödenen vergilerin mahsubu hakkı olmayan Ukrayna vatandaşı olarak kabul edilir (Devlet Vergi Servisi broşüründe aktarılmıştır, Haziran 2024).
- VKU md. 13, 13.5. madde (metin urst.com.ua aynasından; zakon.rada.gov.ua araştırma aracıyla açılamadı) — Yurt dışında ödenen verginin mahsubu için mükellef, vergiyi tahsil eden yabancı makamdan ödenen vergi tutarını ve matrahı gösteren bir belge almalıdır; Ukrayna'nın uluslararası anlaşması aksini öngörmedikçe belge tasdikli (legalize) olmalıdır.
- Ukrayna Devlet Vergi Servisi, Ternopil bölgesi: yurt dışı gelirlere ilişkin broşür (Şubat 2026) — Mukimlerin yurt dışı geliri %18 kişisel gelir vergisi ve %5 askerî vergiyle vergilendirilir; yıllık beyanname izleyen yılın 1 Mayıs'ına, vergi 1 Ağustos'a kadar; mahsup, yabancı vergi idaresinden alınan ve anlaşma aksini öngörmedikçe tasdik edilen ödeme belgesini gerektirir ve Ukrayna vergisini aşamaz.
- VKU md. 170, 170.11. madde ve md. 179 — Mukimin yurt dışı geliri yıllık vergiye tabi gelire dahil edilir ve yıllık beyannamede beyan edilir; yabancı vergi VKU md. 13'e göre mahsup edilir.
- Türkiye–Ukrayna Anlaşması, 2. madde 3. fıkra (2017 Protokolüyle değişik) — vergidegundem sirküleri No: 094, 25.09.2020 — Protokol (Kiev, 09.10.2017; 3012 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete 25.09.2020) 2. maddenin 3. fıkrasını değiştirir: Anlaşma Ukrayna'da teşebbüslerin kazançları üzerinden alınan vergiyi ve gerçek kişilerden alınan gelir vergisini kapsar (ikincil kaynak; Protokol metni açılmadı).
- Türkiye–Ukrayna Anlaşması, 2. madde 4. fıkra; 7. ve 14. madde — Anlaşma, imza tarihinden sonra mevcut vergilere ilave olarak veya onların yerine alınan, mevcut vergilerle aynı nitelikte olan veya onlara önemli ölçüde benzeyen vergilere de uygulanır. Teşebbüs kazancı diğer devlette ancak orada bulunan bir işyerine atfedilebildiği ölçüde, serbest meslek kazancı ise ancak orada sürekli kullanılan sabit bir yere atfedilebildiği ölçüde vergilendirilebilir.
- Ukrayna Devlet Başkanı'nın 03.07.1998 tarih ve 727/98 sayılı Kararnamesi; 31.07.2014 tarih ve 1621-VII sayılı Ukrayna Kanunu (VKU XX. Bölüm 10. alt bölüm 16-1. madde) — 727/98 sayılı Kararname küçük işletmeler için basitleştirilmiş vergilendirme sistemini getirdi (01.01.2012'de yürürlükten kalktı, sistem VKU'ya aktarıldı). 1621-VII sayılı Kanun VKU'ya askerî vergiyi getiren 16-1. maddeyi ekledi (metin: zakon.rada.gov.ua/laws/show/1621-18).
- 10.10.2024 tarih ve 4015-IX sayılı Ukrayna Kanunu (Devlet Vergi Servisi, Rivne bölgesi) — 01.12.2024'ten itibaren askerî vergi oranı %1,5'ten %5'e yükseldi; önceki dönemler için tahakkuk eden gelirlere %1,5 uygulanır.
- Ukrayna Devlet Vergi Servisi, Zakarpatya bölgesi; Kiev Devlet Mali Servisi Genel Müdürlüğünün 11.10.2016 tarih ve 6603/М/26-15-13-04-14 sayılı yazısı (İKİNCİL KAYNAKLAR: buhplatforma.com.ua) — Askerî vergi, vatandaşlardan alınan gelir vergisiyle aynı veya esas itibarıyla benzer olmadığından anlaşmaların kapsamına girmez; anlaşma uyarınca gelir vergisinden muafiyet askerî vergiden muafiyet sağlamaz. 2016 tarihli yazıya göre askerî vergi yurt dışında ödenen vergiyle azaltılmaz.
- VKU 293.3. madde; XX. Bölüm 10. alt bölüm 16-1. madde — 3. grup tek vergi: KDV ödeniyorsa gelirin %3'ü, KDV tek vergiye dahilse %5'i; 3. grup için askerî vergi gelirin %1'i, üç aylık ödenir; birleşik sosyal katkı (ЄСВ) aylık ödenir (ikincil kaynak: Buhplatforma, 28.05.2025).
- Türkiye–Ukrayna Anlaşması, 15. madde 2. fıkra — Diğer devlette yapılan çalışmanın ücreti, çalışan orada ilgili mali yıl içinde başlayan veya sona eren herhangi bir on iki aylık dönemde toplam 183 günü aşmamak üzere kalmışsa, işveren o devletin mukimi değilse ve ücret işverenin oradaki işyerince yüklenilmiyorsa yalnızca ikamet devletinde vergilendirilir.
- VKU md. 162, 162.1.2. alt madde — Mukim olmayan kişi yalnızca Ukrayna kaynaklı gelir üzerinden vergilendirilir.
- Türkiye–Ukrayna Anlaşmasını Değiştiren Protokol (Kiev, 09.10.2017) — GİB/vergidegundem sirküleri — Protokol Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanmış ve 25.09.2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; değişen hükümler arasında 4. maddenin 1. fıkrası (mukim tanımı), 10–12. maddeler (temettü, faiz, gayrimaddi hak oranları), 15. maddenin 3. fıkrası, 26. madde (bilgi değişimi) ve yeni 26A maddesi (vergilerin tahsilinde yardımlaşma) yer alır.
- VKU md. 162, 167, 170, 179
- Devlet Vergi Servisi'nin 2026 yurt dışı gelir açıklaması (Debet-Kredit, 09.10.2026) — Yurt dışı gelir: kişisel gelir vergisi %18, yerleşik olmayanlardan temettü %9, askerî vergi %5; yabancı vergi yalnızca çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması öngörüyorsa mahsup edilir.
- 4. madde 2. fıkra (a) — Kişi yalnızca daimi olarak kalabileceği bir meskenin bulunduğu devletin mukimi kabul edilir; her iki devlette de daimi meskeni varsa, kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha yakın olduğu devletin (hayati menfaatlerin merkezi) mukimi kabul edilir.
- OECD — Türkiye'nin ÇTS (MLI) pozisyonu (imza aşaması) — Türkiye ÇTS'yi imzalarken Avusturya, Almanya, İsviçre, Ukrayna ve ABD ile yaptığı anlaşmaları kapsanan anlaşmalar listesine almıştır; liste imza aşamasına ait geçici listedir.
- OECD — ÇTS imzacıları ve tarafları (11.12.2025 itibarıyla) — Türkiye 07.06.2017'de imzalamış; onay belgesinin tevdii ve yürürlük tarihi gösterilmemiştir.
- 4. madde 2. fıkra (b) — Hayati menfaatlerin merkezinin bulunduğu devlet belirlenemiyorsa veya kişinin her iki devlette de daimi meskeni yoksa, mutat olarak ikamet ettiği devletin mukimi kabul edilir.
- 4. madde 2. fıkra (c), (d) — Her iki devlette de mutat meskeni varsa veya hiçbirinde yoksa, vatandaşı olduğu devletin mukimi kabul edilir (c); her iki devletin vatandaşıysa veya hiçbirinin vatandaşı değilse, yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözer (d).
Yargı kararları
- Ukrayna Yüksek Mahkemesi (Hukuk Temyiz Mahkemesi), 760/12263/23, 31.10.2024 — 2004'ten beri ailesiyle birlikte Ukrayna'da sürekli yaşayan, daimi oturma izni ve kayıtlı ikamet yeri bulunan yabancı Ukrayna mukimidir; mahkeme diğerlerinin yanında VKU 14.1.213. alt maddesini uygulamıştır.
- İkinci İdari İstinaf Mahkemesi, 520/23643/24, 17.04.2025 — Kişinin konutu ve hayati menfaatlerinin merkezi yurt dışındaysa (BAE), Ukrayna'da en az 183 gün bulunması «Ukrayna mukimi sayılması için bir koşul değildir»: ölçütler sırayla uygulanır.
- Ukrayna Yüksek Mahkemesi (İdari Temyiz Mahkemesi), 461/1800/17, 03.06.2021 — Gümrük verilerine göre bir yılda Ukrayna'da 340 gün (183'ten fazla) geçiren Polonya vatandaşı Ukrayna mukimi sayılmıştır; alt derece mahkemelerinin mukim olmadığı yönündeki tespiti hatalıdır. Bulunma günleri sınır geçiş kayıtlarından belirlenmiştir.
- Ukrayna Yüksek Mahkemesi (İdari Temyiz Mahkemesi), 1840/2871/18, 09.07.2019 — VKU 14.1.213. alt maddesindeki mukimlik ölçütleri «kişinin vatandaşlığı veya ikamet yeriyle sınırlı değildir»; «başka bir devletin vatandaşlığı tek başına kişinin mukim olmadığını teyit etmez». Vergi idaresi kanıt sunduğunda, kişi bunu çürütmeli ve mukim olmadığını belgelerle kanıtlamalıdır.
Güncelleme 04.11.2026. Sonuç yalnızca bilgi amaçlıdır; vergi veya hukuki danışmanlık değildir. Vergi idareleri ve mahkemeler, burada ele alınmayan koşullar nedeniyle de kuralları farklı yorumlayabilir ve mevzuat değişir. Karar vermeden önce yetkili bir danışmana başvurun.
Diğer ülkeler
- Almanya'da vergiler
- ABD'de vergiler
- Avusturya'da vergiler
- Bangladeş'te vergiler
- Birleşik Krallık'ta vergiler
- Çekya'da vergiler
- Çin'de vergiler
- Fransa'da vergiler
- Hindistan'da vergiler
- Hollanda'da vergiler
- İspanya'da vergiler
- İsviçre'de vergiler
- İtalya'da vergiler
- Japonya'da vergiler
- Kanada'da vergiler
- Macaristan'da vergiler
- Pakistan'da vergiler
- Polonya'da vergiler
- Romanya'da vergiler