Türkiye'den Kanada'ya: vergi mukimliği nasıl belirlenir

Kanada mukimliği olgulara göre belirler: Kanada'da konut, eş veya partner ya da bakmakla yükümlü olunan kişiler varsa geliş gününden itibaren mukimsiniz; bu bağlar yoksa yıl içinde 183 gün kalış sizi yılın tamamı için mukim sayar. Türkiye ise ikametgâha ve takvim yılında altı aydan fazla oturmaya bakar. Çifte mukimliği 2009 tarihli Türkiye–Kanada Anlaşmasının md. 4/2 hükmü çözer.

Durumunuzu kontrol edin: Türkiye ve Kanada

Ücretsiz, kayıt gerektirmez, yaklaşık 3 dakika. Gelir Vergisi Kanunu'na göre sonuç; Kanada'nın hukuku ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla karşılaştırılır.

Kanada sizi ne zaman vergi mukimi sayar

Kanada'da mukimlik olgusaldır: önemli mukimlik bağlarına (konut, eş veya partner, bakmakla yükümlü olunan kişiler) bağlıdır; bu bağlar yoksa yıl içinde 183 gün kalış sizi «sayılan mukim» (deemed resident) yapar.

Kanada ile önemli mukimlik bağlarınız var (konut, eş/partner veya bakmakla yükümlü olunan kişiler) — geliş tarihinden itibaren Kanada'nın fiilî mukimisiniz ve dünya genelindeki gelirleriniz üzerinden vergilendirilirsiniz.
Yıl içinde Kanada'da 183 gün veya daha fazla kaldınız — s. 250(1)(a) uyarınca yılın tamamı için Kanada mukimi sayılırsınız.

Ne zaman mukim değilsiniz

Kanada ile önemli mukimlik bağınız yok ve 183 günden az kaldınız — Kanada mukimi değilsiniz. Kanada'da fiilen yapılan çalışmanın ücreti yine de orada vergilendirilebilir.

Kanada'nın hukukunun Türk kurallarıyla çatıştığı noktalar

Çatışma: Kanada'daki konut sizi geldiğiniz günden itibaren mukim yapar. Kanada'da size her zaman açık bir konut (mülk veya kira) önemli bir mukimlik bağıdır: Kanada gün saymadan sizi geliş tarihinden itibaren mukim sayar. Türkiye'de ikametgâhınız devam ediyorsa veya Türkiye'de altı aydan fazla oturduysanız md. 4/2 karar verir: daimi mesken yalnızca Kanada'daysa Kanada mukimisiniz; her iki ülkede varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerinizin daha yakın olduğu ülke belirleyicidir.
Çatışma: Kanada'daki aile sizi Kanada mukimi yapar. Kanada'da yaşayan eş, partner veya bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler önemli bir mukimlik bağıdır; Kanada sizi 183 günden az kalışta da fiilî mukim sayar. Türkiye'de de mukimseniz md. 4/2 karar verir: aile tek başına «daimi mesken» değildir, ancak her iki ülkede mesken varsa hayati menfaatler merkezini belirlemede ağır basar.
Çatışma: Kanada'da 183 gün ve Türkiye'de ikametgâh. Kanada 183 günden sonra sizi yılın tamamı için mukim sayar; Türkiye'de ikametgâhınız devam ediyorsa Türkiye de sizi tam mükellef sayar. Anlaşmanın çözüm kuralı (md. 4/2) sizi Türkiye mukimi yaparsa, s. 250(5) uyarınca Kanada mukimi sayılmazsınız. Kanada yine de Kanada'da yapılan çalışmanın ücretini vergilendirebilir; md. 15/2'nin üç koşulu birlikte gerçekleşirse bu hak ortadan kalkar.

Bilmeniz gereken diğer konular

İki farklı test: Türkiye'de ikametgâh veya altı ay, Kanada'da mukimlik bağları veya 183 gün. Türkiye, ikametgâhı Türkiye'de olan veya bir takvim yılında Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturan kişiyi tam mükellef sayar (GVK md. 4). Kanada ise önemli mukimlik bağlarına (konut, eş/partner, bakmakla yükümlü olunan kişiler) bakar; bu bağlar yoksa yıl içinde 183 gün kalış yeterlidir. Kanada'da günün herhangi bir bölümü tam gün sayılır. Çifte mukimlikte Anlaşmanın md. 4/2 hükmü karar verir.
Anlaşma önceliklidir — durum yıl içinde değişebilir. s. 250(5) uyarınca bir vergi anlaşmasına göre diğer ülkenin mukimi olan kişi Kanada mukimi değil sayılır. Kanada mahkemeleri anlaşma mukimliğini belirli bir tarih itibarıyla test eder; bu nedenle durum yıl içinde değişebilir (Davis, 2018 TCC 110; Tanga, 2024 TCC 80 — başka anlaşmalara ilişkin, aynı 4. madde mantığı). NR74 formuyla CRA'dan görüş isteyebilirsiniz.
Kanada'da çalışma: herhangi bir 12 aylık dönemde 183 gün (md. 15/2). Ücret, işin fiilen yapıldığı yerde vergilendirilir: Kanada'dan Türk işveren için uzaktan çalışmak da Kanada'da çalışmadır. Anlaşma bakımından Türkiye mukimiyseniz Kanada bu ücreti vergilendiremez, yeter ki takvim yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde Kanada'da 183 günü aşmayın, işveren Kanada mukimi olmasın ve ücret Kanada'daki bir işyerince yüklenilmesin. Dikkat: süre takvim yılı değil, kayan 12 aylık dönemdir.
Türkiye çifte vergilendirmeyi mahsup yöntemiyle önler. Türkiye'de tam mükellefseniz Kanada'da elde ettiğiniz gelir Türkiye'de de beyan edilir; Kanada'da ödenen gelir vergisi, bu gelire isabet eden Türk vergisinden indirilir (md. 23/2, GVK md. 123). İndirim bu Türk vergisini aşamaz; Kanada'nın federal ve eyalet vergisinin tamamının mahsup edilip edilemeyeceği burada doğrulanmadı.
Geliş ve ayrılış: kısmi yıl mukimliği, değer artışı ve çıkış vergisi. Geliş yılında Kanada dünya genelindeki geliri yalnızca mukim olduğunuz tarihten itibaren vergilendirir (s. 114) ve varlıklarınızın çoğu o tarihte gerçeğe uygun değerle edinilmiş sayılır (s. 128.1(1)). Kanada'dan ayrılırken varlıkların çoğu gerçeğe uygun değerle elden çıkarılmış sayılır (s. 128.1(4)) — «departure tax». Türkiye durumunuzu takvim yılı esasına göre GVK md. 4 ile belirler.
Sosyal güvenlik: Türkiye–Kanada ve Türkiye–Québec sözleşmeleri. Sosyal güvenlik primleri vergi anlaşmasının kapsamı dışındadır. Türkiye ile Kanada arasında ve ayrıca Québec ile 01.01.2005'ten beri yürürlükte gösterilen sosyal güvenlik sözleşmeleri vardır. Görevlendirmede hangi sisteme prim ödeneceğini SGK'dan ve Kanada'nın yetkili kurumundan teyit edin; sözleşme metinleri burada doğrulanmadı.

Çifte mukimlik nasıl çözülür

İki ülke de sizi mukim sayarsa anlaşmanın 4. madde 2. fıkra uygulanır: Kanada ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında Gelir ve Sermaye Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması (Ottawa, 14.07.2009). Kriterler sırayla uygulanır — daimi konut, hayati menfaatlerin merkezi, mutat mesken, vatandaşlık ve son olarak yetkili makamların karşılıklı anlaşması.

Kanada'da karşılaşacağınız terimler

significant residential ties: önemli mukimlik bağları: konut, eş/partner, bakmakla yükümlü olunan kişiler
factual resident: bağlar nedeniyle fiilî Kanada mukimi
deemed resident: yılda 183 gün kalış nedeniyle mukim sayılan kişi (s. 250(1)(a))
departure tax: Kanada'dan ayrılırken varlıkların elden çıkarılmış sayılması (s. 128.1(4))
NR74 / NR73: geliş veya ayrılışta CRA'dan mukimlik görüşü isteme formları
CRA: Kanada vergi idaresi (Canada Revenue Agency)

Sorular

Türkiye mukimiyim ve Kanada'da birkaç ay çalışacağım. Ücretimin vergisini nerede öderim?

Takvim yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde Kanada'da 183 günü aşmazsanız, işvereniniz Kanada mukimi değilse ve ücret Kanada'daki bir işyerince yüklenilmiyorsa ücret yalnızca Türkiye'de vergilendirilir (md. 15/2). Aksi hâlde Kanada vergilendirir, Türkiye Kanada vergisini mahsup eder (md. 23/2).

Türkiye ile Kanada arasında hangi anlaşma geçerli?

14 Temmuz 2009'da Ottawa'da imzalanan, 4 Mayıs 2011'de yürürlüğe giren ve 1 Ocak 2012'den itibaren uygulanan Anlaşma. Çifte mukimler için çözüm kuralı md. 4/2'dedir; Türkiye MLI'yı onaylamadığından Anlaşma MLI ile değişmemiştir.

Ailem Kanada'da, ben Türkiye'de çalışıyorum. Kanada mukimi miyim?

Kanada'da yaşayan eş veya çocuklar önemli bir mukimlik bağıdır; Kanada sizi mukim sayabilir. Türkiye'de de mukimseniz Anlaşma önce daimi meskene, her iki ülkede mesken varsa hayati menfaatler merkezine bakar — ailenin bulunduğu yer burada ağır basar.

Kaynaklar

Mevzuat ve resmi açıklamalar

Income Tax Act, s. 2(1), 2(3) — Yıl içinde herhangi bir zamanda Kanada'da mukim olan herkes dünya genelindeki gelirleri üzerinden gelir vergisi öder; mukim olmayanlar yalnızca Kanada'da elde edilen gelir üzerinden öder.
CRA Income Tax Folio S5-F1-C1, «Determining an Individual's Residence Status» — Fiilî mukimlik Kanada ile önemli mukimlik bağlarına dayanır: kullanıma hazır bir konut (mülk veya kira), eş veya fiilî birliktelik partneri, bakmakla yükümlü olunan kişiler. İkincil bağlar (araç, eyalet sağlık sigortası, banka hesapları, çalışma izni) birlikte tartılır. Günün herhangi bir bölümü tam gün sayılır.
Income Tax Act, s. 250(1)(a) — Yıl içinde Kanada'da toplam 183 gün veya daha fazla kalan kişi yılın tamamı için Kanada mukimi sayılır.
Income Tax Act, s. 115(1)(a)(i) — Mukim olmayan kişi, Kanada'da yapılan çalışmadan elde ettiği ücret üzerinden vergilendirilir.
GVK md. 4 — Türkiye'de yerleşmiş sayılanlar: 1) ikametgâhı Türkiye'de bulunanlar (ikametgâh, Medeni Kanun md. 19 vd.'de yazılı yerdir); 2) bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar — geçici ayrılmalar oturma süresini kesmez.
TR–Kanada Anlaşması md. 4/2 — Her iki Devlette mukim gerçek kişi: (a) yalnızca daimi meskeninin bulunduğu Devletin; her ikisinde varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha yakın olduğu Devletin (hayati menfaatler merkezi) mukimi sayılır; (b) bu belirlenemezse veya hiçbir Devlette daimi meskeni yoksa mutad olarak kaldığı Devletin; (c) her ikisinde veya hiçbirinde mutad olarak kalmıyorsa vatandaşı olduğu Devletin; (d) her ikisinin vatandaşıysa veya hiçbirinin değilse yetkili makamlar karşılıklı anlaşmayla çözer.
Income Tax Act, s. 250(5) — Bir vergi anlaşmasına göre diğer ülkenin mukimi olup Kanada'nın mukimi olmayan kişi Kanada mukimi değil sayılır.
TR–Kanada Anlaşması md. 15/2 — Bir Devlet mukiminin diğer Devlette yaptığı çalışma karşılığı ücret yalnızca mukim olunan Devlette vergilendirilir, yeter ki kişi diğer Devlette ilgili takvim yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde toplam 183 günü aşmamak üzere kalsın, işveren diğer Devletin mukimi olmasın ve ücret işverenin diğer Devletteki işyeri veya sabit yeri tarafından yüklenilmesin.
CRA: Determining your residency status (NR74 / NR73) — NR74 formuyla Kanada'ya gelişte, NR73 formuyla ayrılışta CRA'dan mukimlik durumu hakkında görüş istenebilir.
TR–Kanada Anlaşması md. 23/1-a ve 23/2 — Kanada, Türkiye kaynaklı kazanç, gelir veya değer artışları için Türkiye'de ödenen vergiyi Kanada vergisinden indirir (md. 23/1-a). Türkiye, Kanada'da ödenen gelir vergisine eşit tutarı kendi vergisinden indirir; indirim, Kanada'da vergilendirilebilen gelire isabet eden Türk vergisini aşamaz (md. 23/2).
GVK md. 123 — Tam mükelleflerin yabancı memleketlerde elde ettikleri kazanç ve iratlardan mahallinde ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye'de tarh edilen gelir vergisinin bu kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilir; fazlası dikkate alınmaz. Vergi gelir üzerinden alınan şahsi bir vergi olmalı ve ödendiği, yetkili makamlardan alınıp Türk elçilik veya konsolosluğunca tasdik edilen belgeyle kanıtlanmalıdır.
Income Tax Act, s. 114 — Yılın bir bölümünde mukim olanlar dünya genelindeki gelirleri üzerinden yalnızca Kanada'da mukim oldukları dönem için vergilendirilir.
Income Tax Act, s. 128.1(1), (4) — Göç (s. 128.1(1)): mukim olunduğunda mükellef varlıklarının çoğunu gerçeğe uygun değerle elden çıkarıp yeniden edinmiş sayılır. Ayrılış (s. 128.1(4)): mukimlik sona erdiğinde varlıkların çoğu gerçeğe uygun değerle elden çıkarılmış sayılır (departure tax).
CRA: Newcomers to Canada and the CRA — Kanada ile önemli mukimlik bağları kurduğunuzda vergi bakımından mukim olursunuz — yeni gelenlerin çoğu için Kanada'da yaşamaya başladıkları ilk günden itibaren.
Türkiye'nin ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri listesi (cottgroup.com derlemesi; ikincil kaynak) — Türkiye–Kanada sosyal güvenlik sözleşmesi ve Türkiye–Québec sözleşmesi için yürürlük tarihi 01.01.2005 olarak gösterilmektedir.
Income Tax Act, s. 126 — Kanada mukimi yabancı gelir vergisini (kanuni formül çerçevesinde) Kanada vergisinden düşer.
md. 4/2-a — Her iki Devlette mukim gerçek kişi yalnızca daimi meskeninin bulunduğu Devletin mukimi sayılır; her iki Devlette daimi meskeni varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha yakın olduğu Devletin (hayati menfaatler merkezi) mukimi sayılır.
Kanada Maliye Bakanlığı: Entry into force of the Tax Agreement Between Canada and Turkey — Anlaşma 04.05.2011'de yürürlüğe girmiş, 01.01.2012'den itibaren uygulanmaktadır.
OECD — Signatories and Parties to the MLI (11.12.2025 itibarıyla); Türkiye'nin MLI ön pozisyonu — Türkiye MLI'yı 07.06.2017'de imzalamış, ancak 11.12.2025 itibarıyla onay belgesini tevdi etmemiştir; MLI Türkiye'nin anlaşmalarını henüz değiştirmemektedir. Türkiye'nin ön pozisyonunda MLI md. 4'ün (çifte mukim kişiler — gerçek kişi dışındakiler) tamamına çekince vardır; gerçek kişilerin çözüm kuralı MLI'dan etkilenmez.
md. 4/2-b — Hiçbir Devlette daimi meskeniniz yoksa Anlaşma doğrudan mutad olarak kalınan yere geçer (hayati menfaatler merkezi aşaması yalnızca her iki Devlette mesken varsa uygulanır).
md. 4/2-c, d — Her iki Devlette veya hiçbirinde mutad olarak kalmıyorsa vatandaşı olduğu Devletin mukimi sayılır; her ikisinin vatandaşıysa veya hiçbirinin değilse yetkili makamlar karşılıklı anlaşmayla çözer.

Yargı kararları

Kanada Vergi Mahkemesi (Tax Court of Canada), Biya v. The Queen, 2020 TCC 113, 13.10.2020 — Mükellef Etiyopya'da çalışıyordu, ancak ailesi ve bağları Kanada'da kalmıştı — Kanada mukimi olduğuna karar verildi («Kanada'da yerleşik bir yaşam»).
Kanada Vergi Mahkemesi (Tax Court of Canada), Corkum v. The Queen, 2015 TCC 38, 23.02.2015 — Aile uzun yıllar Mısır'da yaşamıştı — olağan ikamet yerleri oradaydı ve Kanada mukimliği sona ermişti.
Kanada Vergi Mahkemesi (Tax Court of Canada), Nonis v. The Queen, 2021 TCC 31, 14.04.2021 — Mukim olmayan kişi, Kanada'da yalnızca fiilen Kanada'da çalışılan günlere isabet eden ücret kısmı üzerinden vergilendirilir.
Kanada Vergi Mahkemesi (Tax Court of Canada), Davis v. The Queen, 2018 TCC 110, 14.06.2018 — Kanada–ABD Anlaşmasının md. IV(2) hükmüne göre her iki ülkede daimi mesken ve belirlenemeyen hayati menfaatler merkezi varken mutad olarak kalınan yer belirleyici oldu; mükellef 401(k) ödemesinin alındığı tarihte ABD mukimiydi. Anlaşma mukimliği belirli bir tarih itibarıyla test edilir.
Kanada Vergi Mahkemesi (Tax Court of Canada), Tanga v. The King, 2024 TCC 80, 31.05.2024 — Hem Kanada hem Kamerun mukimi: Kanada'daki adres her zaman kullanılabilir bir konut değildi; o anlaşmanın 4. maddesi ve s. 250(5) uyarınca mükellef ilgili dönem için Kanada mukimi değil sayıldı.

Güncelleme 04.11.2026. Sonuç yalnızca bilgi amaçlıdır; vergi veya hukuki danışmanlık değildir. Vergi idareleri ve mahkemeler, burada ele alınmayan koşullar nedeniyle de kuralları farklı yorumlayabilir ve mevzuat değişir. Karar vermeden önce yetkili bir danışmana başvurun.

Durumunuzu kontrol edin