Rezydencja podatkowa w Stanach Zjednoczonych a rezydencja w Polsce

USA opodatkowują obywateli i posiadaczy zielonej karty od dochodów z całego świata, a pozostałe osoby — po spełnieniu testu istotnej obecności (31 dni i 183 ważone dni z trzech lat). Polska patrzy na ośrodek interesów życiowych i ponad 183 dni w roku. Podwójną rezydencję rozstrzyga art. 4 umowy PL–US z 1974 r.; umowa z 2013 r. nie weszła w życie.

Sprawdź swój status: Polska i Stany Zjednoczone

Bezpłatnie, bez rejestracji, ok. 3 minut. Wniosek według polskiej ustawy o PIT w porównaniu z prawem Stanów Zjednoczonych i umową o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Kiedy Stany Zjednoczone uznaje Cię za rezydenta podatkowego

Stany Zjednoczone opodatkowują swoich obywateli od dochodów z całego świata bez względu na miejsce zamieszkania.

Zielona karta czyni Cię rezydentem podatkowym USA także wtedy, gdy mieszkasz za granicą — do czasu jej cofnięcia lub zrzeczenia się.

USA liczą dni z trzech lat: wszystkie dni bieżącego roku, jedną trzecią dni roku poprzedniego i jedną szóstą dni roku wcześniejszego.

Jesteś obywatelem USA — Stany Zjednoczone opodatkowują Twoje dochody z całego świata bez względu na to, gdzie mieszkasz; reguła kolizyjna umowy tego nie zmienia (klauzula zachowawcza, art. 5 ust. 3 Umowy PL–US).
W tym roku miałeś(-aś) zieloną kartę — według § 7701(b) jesteś rezydentem USA bez względu na liczbę dni spędzonych w USA.
Ważona suma dni z trzech lat osiąga 183 — spełniasz test istotnej obecności i jesteś rezydentem USA.

Kiedy jesteś nierezydentem

Nie spełniasz testu istotnej obecności i nie masz zielonej karty — jesteś nierezydentem USA (nonresident alien). USA opodatkowują tylko dochody ze źródeł amerykańskich i związane z działalnością w USA (w tym wynagrodzenie za pracę wykonaną w USA).
Twoje dni w USA jako studenta, nauczyciela, stażysty lub dyplomaty nie są liczone — jesteś nierezydentem USA.
Mniej niż 183 dni w tym roku i ściślejsze powiązania z innym państwem (wyjątek closer connection, formularz 8840) — jesteś nierezydentem USA.

Gdzie prawo Stanów Zjednoczonych koliduje z polskimi przepisami

Kolizja: USA opodatkowują obywateli, nawet gdy jesteś rezydentem Polski. Obywatel USA płaci federalny podatek od dochodów z całego świata, gdziekolwiek mieszka. Nawet jeżeli Polska uznaje Cię za rezydenta (ośrodek interesów albo ponad 183 dni), art. 5 ust. 3 Umowy PL–US zachowuje prawo USA do opodatkowania obywateli tak, jakby umowy nie było. Polska zalicza podatek amerykański (art. 20 ust. 1, art. 27 ust. 9 ustawy o PIT), a USA — podatek polski (art. 20 ust. 2) lub stosują wyłączenie zagranicznego dochodu z pracy (§ 911). Umowa z 1974 r. nie ma reguły re-sourcing, więc podatek USA od dochodów ze źródeł amerykańskich nałożony wyłącznie z powodu obywatelstwa może nie zostać w pełni zneutralizowany. Ponieważ umowa definiuje rezydenta USA przez zamieszkanie dla celów podatku USA, a nie przez obywatelstwo (art. 3 ust. 1 pkt 8), obywatel USA mieszkający w Polsce zwykle jest dla umowy po prostu rezydentem Polski.
Kolizja: zielona karta czyni Cię rezydentem USA bez względu na dni. Według prawa polskiego jesteś rezydentem Polski, a dla USA posiadacz zielonej karty jest rezydentem za cały rok. Rozstrzyga art. 4 Umowy PL–US (stałe miejsce zamieszkania → ośrodek interesów życiowych → zwykły pobyt → obywatelstwo). Aby skorzystać z rezydencji Polski w USA, składa się zeznanie 1040-NR z formularzem 8833; przy długoletnim posiadaniu zielonej karty może to oznaczać utratę statusu stałego rezydenta dla celów podatkowych i ekspatriację z podatkiem od wyjścia (§ 877A), a także skutki imigracyjne. W sprawie Topsnik sąd uznał, że status stałego rezydenta trwa do formalnego zrzeczenia się (I-407), a rezydencję drugiego państwa trzeba wykazać opodatkowaniem tam dochodów z całego świata.
Kolizja: USA liczą dni z trzech lat, Polska — w jednym roku. Polska liczy ponad 183 dni w jednym roku podatkowym, a USA sumują bieżący rok, jedną trzecią poprzedniego i jedną szóstą wcześniejszego. Np. po 122 dni w USA co roku daje 183 «ważone» dni — jesteś rezydentem USA, choć w żadnym roku nie spędziłeś(-aś) tam pół roku, a jednocześnie możesz być rezydentem Polski ze względu na ośrodek interesów. Rozstrzyga art. 4 Umowy PL–US; stanowisko na podstawie umowy zgłasza się w USA formularzem 8833. Przy mniej niż 183 dniach w bieżącym roku sprawdź też wyjątek closer connection (formularz 8840).

Co jeszcze warto wiedzieć

Jak Polska unika podwójnego opodatkowania dochodów z USA: odliczenie i ulga abolicyjna. Rezydent Polski wykazuje dochody z USA w polskim zeznaniu i odlicza podatek zapłacony w USA, najwyżej do części polskiego podatku przypadającej na ten dochód (art. 20 ust. 1 Umowy PL–US, art. 27 ust. 9 ustawy o PIT). Do dochodów z pracy, działalności wykonywanej osobiście i działalności gospodarczej z USA stosuje się ulgę abolicyjną: różnica między podatkiem obliczonym metodą odliczenia a podatkiem obliczonym metodą wyłączenia z progresją, od 2021 r. nie więcej niż 1360 zł (limit nie obejmuje m.in. pracy wykonywanej poza terytorium lądowym państw). Zachowaj formularz W-2 lub zeznanie amerykańskie jako dowód zapłaty podatku.
Wynagrodzenie za pracę w USA: 183 dni w roku podatkowym. Jako nierezydent USA (lub rezydent Polski na podstawie umowy) płacisz w USA podatek od wynagrodzenia za pracę fizycznie wykonaną w USA, chyba że spełnione są łącznie warunki art. 16 Umowy PL–US: łącznie nie więcej niż 183 dni w USA w danym roku podatkowym, pracodawca bez miejsca zamieszkania lub siedziby w USA i wynagrodzenie nieponoszone przez jego zakład w USA. Praca zdalna wykonywana fizycznie w Polsce dla pracodawcy z USA jest wykonywana w Polsce.
Rok przyjazdu lub wyjazdu: oba państwa dzielą rok, z wyjątkiem obywateli USA. W roku przyjazdu lub wyjazdu USA uznają rezydencję cudzoziemca tylko od dnia jej rozpoczęcia (lub do dnia zakończenia) — to rok o podwójnym statusie (dual-status). Polska również przyjmuje, że rezydencja może powstać lub ustać w trakcie roku. Obywatela USA Stany Zjednoczone opodatkowują za cały rok. Zestaw okresy, aby uniknąć podwójnego opodatkowania bez ulgi.
Ubezpieczenie społeczne: umowa polsko-amerykańska. Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a USA (podpisana 1 kwietnia 2008 r., w mocy od 1 marca 2009 r.) przypisuje ubezpieczenie do jednego państwa, więc co do zasady nie płacisz składek w obu państwach od tej samej pracy. Przed rozpoczęciem pracy uzyskaj zaświadczenie o podleganiu (certificate of coverage) z systemu, który Cię obejmuje. Umowa nie dotyczy podatku dochodowego.
Podatki stanowe — osobno. Oceniono tu tylko podatek federalny. Każdy stan ma własne reguły rezydencji i z reguły nie stosuje umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Która umowa obowiązuje: nadal umowa z 1974 r.. Umowa PL–US z 8 października 1974 r. nadal obowiązuje (w mocy od 23 lipca 1976 r.). Nowa umowa podpisana 13 lutego 2013 r. nie weszła w życie — Senat USA nie wyraził zgody na ratyfikację (ostatnia czynność 3 stycznia 2017 r.). Reguła kolizyjna: art. 4 (bez kroku wzajemnego porozumienia dla obywateli obu państw); klauzula zachowawcza: art. 5 ust. 3; praca najemna: art. 16 (183 dni w roku podatkowym); unikanie podwójnego opodatkowania: art. 20 (odliczenie w obu państwach). USA nie są stroną Konwencji MLI.

Jak rozstrzyga się podwójną rezydencję

Jeśli oba państwa uznają Cię za rezydenta, stosuje się art. 4 umowy: Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Waszyngtonie dnia 8 października 1974 r. (Dz.U. 1976 nr 31 poz. 178). Kryteria stosuje się po kolei — stałe miejsce zamieszkania, ośrodek interesów życiowych, miejsce zwykłego pobytu, obywatelstwo, a na końcu wzajemne porozumienie organów podatkowych.

Pojęcia, z którymi spotkasz się w Stanach Zjednoczonych

green card (lawful permanent resident): status stałego rezydenta — rezydencja podatkowa USA bez względu na liczbę dni
substantial presence test: test istotnej obecności: 31 dni w roku i 183 dni ważone z trzech lat
nonresident alien: cudzoziemiec-nierezydent, opodatkowany tylko od dochodów z USA
saving clause: klauzula zachowawcza — USA opodatkowują obywateli mimo umowy (art. 5 ust. 3)
Form 8833: formularz zgłoszenia w USA stanowiska opartego na umowie
IRS: federalna administracja podatkowa USA

Pytania

Mam zieloną kartę, ale mieszkam w Polsce z rodziną. Gdzie jestem rezydentem?

Dla USA posiadacz zielonej karty jest rezydentem bez względu na dni, a dla Polski — rezydentem Polski. Rozstrzyga art. 4 umowy PL–US: stałe zamieszkanie, a przy zamieszkaniu w obu lub w żadnym państwie — ośrodek interesów życiowych. Powołanie się na rezydencję Polski w USA wymaga formularza 8833 i może mieć skutki dla statusu zielonej karty.

Jak Polska rozlicza wynagrodzenie z USA?

Metodą proporcjonalnego odliczenia (art. 20 ust. 1 umowy, art. 27 ust. 9 ustawy o PIT): dochód wykazujesz w Polsce i odliczasz podatek zapłacony w USA. Do dochodów z pracy i działalności przysługuje ulga abolicyjna, od 2021 r. ograniczona do 1360 zł.

Która umowa obowiązuje między Polską a USA?

Umowa z 8 października 1974 r., w mocy od 23 lipca 1976 r. Umowa podpisana 13 lutego 2013 r. nie weszła w życie, ponieważ Senat USA nie wyraził zgody na ratyfikację.

Źródła

Przepisy i wyjaśnienia urzędowe

Treas. Reg. § 1.1-1(b) — Obywatele USA, bez względu na miejsce zamieszkania, płacą podatek dochodowy od dochodów ze wszystkich źródeł.
26 U.S.C. § 7701(b) — Cudzoziemiec jest rezydentem USA w danym roku kalendarzowym, jeżeli w dowolnym momencie roku ma status stałego rezydenta (zielona karta), spełnia test istotnej obecności (substantial presence test) albo dokona wyboru w pierwszym roku.
Treas. Reg. § 301.7701(b)-1(b) — Posiadacz zielonej karty jest rezydentem USA za rok kalendarzowy bez względu na liczbę dni spędzonych w USA.
§ 7701(b)(3)(A); Treas. Reg. § 301.7701(b)-1(c) — Test istotnej obecności: co najmniej 31 dni w bieżącym roku i co najmniej 183 dni, licząc wszystkie dni bieżącego roku, 1/3 dni z roku poprzedniego i 1/6 dni z roku wcześniejszego. Ułamków się nie zaokrągla.
§ 7701(b)(5); Treas. Reg. § 301.7701(b)-3 — Nie liczy się dni «osób zwolnionych» (exempt individuals): osób związanych z obcym rządem (dyplomatów), studentów z wizami F, J, M lub Q (z reguły do 5 lat kalendarzowych) oraz nauczycieli i stażystów z wizami J lub Q (chyba że byli zwolnieni w 2 z 6 poprzednich lat). Lista jest zamknięta.
IRS Publication 519, U.S. Tax Guide for Aliens — Oficjalny przewodnik IRS dla cudzoziemców: testy rezydencji, osoby zwolnione, wyjątek ściślejszych powiązań (closer connection), lata o podwójnym statusie, podwójna rezydencja.
§ 7701(b)(3)(B)–(C); Treas. Reg. §§ 301.7701(b)-2, -8 — Wyjątek ściślejszych powiązań (closer connection): mniej niż 183 dni w bieżącym roku, siedziba podatkowa (tax home) przez cały rok w innym państwie, ściślejsze powiązania z tym państwem i terminowo złożony formularz 8840; niedostępny, jeżeli złożono wniosek o zieloną kartę (np. formularz I-485).
art. 5 ust. 3–4 Umowy PL–US (klauzula zachowawcza) — Mimo postanowień umowy (z wyjątkiem ust. 4) państwo może opodatkować swoich obywateli i osoby mające w nim miejsce zamieszkania tak, jak gdyby umowa nie weszła w życie; nie dotyczy to m.in. art. 20 (unikanie podwójnego opodatkowania), art. 21 (równe traktowanie) i art. 22 (wzajemne porozumiewanie się).
art. 3 ust. 1 pkt 7 i 8 Umowy PL–US — «Osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę» w Polsce lub w Stanach Zjednoczonych to (oprócz spółek) osoba mająca miejsce zamieszkania w danym państwie dla celów jego podatku. Obywatelstwo jako takie nie jest wymienione.
art. 20 Umowy PL–US (unikanie podwójnego opodatkowania) — Ust. 1: Polska zezwala osobie mającej miejsce zamieszkania w Polsce na zaliczenie na poczet należnego w Polsce podatku odpowiednich kwot podatków zapłaconych w Stanach Zjednoczonych, zgodnie z prawem polskim i w jego granicach. Ust. 2: Stany Zjednoczone zaliczają podatek polski swoim obywatelom i rezydentom. Umowa nie zawiera reguły o przeniesieniu źródła dochodu (re-sourcing) dla obywateli USA mieszkających w Polsce.
art. 27 ust. 8–9 ustawy o PIT — Dochód zagraniczny zwolniony na podstawie umowy uwzględnia się przy ustalaniu stawki dla pozostałych dochodów (wyłączenie z progresją) albo od podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą, do wysokości części podatku przypadającej na dochód zagraniczny (proporcjonalne odliczenie) — w zależności od umowy.
26 U.S.C. § 911 — Osoba z zagraniczną siedzibą podatkową (tax home) może wyłączyć z opodatkowania zagraniczny dochód z pracy i kwotę kosztów mieszkaniowych: obywatel USA będący rezydentem obcego państwa przez nieprzerwany okres obejmujący cały rok podatkowy albo obywatel lub rezydent USA przebywający za granicą 330 pełnych dni w ciągu 12 kolejnych miesięcy. Od kwot wyłączonych nie przysługuje zaliczenie podatku zagranicznego.
art. 4 Umowy PL–US z 08.10.1974 (Dz.U. 1976 nr 31 poz. 178) — Dotyczy osoby fizycznej mającej miejsce zamieszkania w obu państwach w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 7 i 8: a) uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w państwie, w którym stale zamieszkuje; jeżeli stale zamieszkuje w obu państwach lub nie zamieszkuje w żadnym — w państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i majątkowe (ośrodek interesów życiowych); b) jeżeli nie można tego ustalić — w państwie, w którym zwykle przebywa; c) jeżeli zwykle przebywa w obu państwach lub w żadnym — w państwie, którego jest obywatelem. Art. 4 nie przewiduje dalszego kroku.
Treas. Reg. § 301.7701(b)-7; 26 U.S.C. § 6114 — Osoba o podwójnej rezydencji, która na podstawie umowy jest rezydentem drugiego państwa, oblicza podatek USA jak nierezydent: zeznanie 1040-NR z formularzem 8833; dla innych celów Kodeksu pozostaje rezydentem, a takie zgłoszenie może mieć znaczenie dla decyzji imigracyjnych.
art. 3 ust. 1a ustawy o PIT — Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Wystarczy spełnienie jednego z tych warunków.
ulga abolicyjna (art. 27g ustawy o PIT) — podatki.gov.pl, stan na 13.10.2026 — Rezydent osiągający za granicą dochody m.in. ze stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście lub działalności gospodarczej, do których stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia, odlicza różnicę między podatkiem obliczonym tą metodą a podatkiem obliczonym metodą wyłączenia z progresją. Od rozliczenia za 2021 r. ulga nie może przekroczyć 1360 zł; limit nie dotyczy m.in. dochodów ze stosunku pracy, jeżeli praca jest wykonywana poza terytorium lądowym państw.
art. 16 Umowy PL–US (praca najemna) — Wynagrodzenie za pracę wykonywaną w drugim państwie może być tam opodatkowane, chyba że odbiorca przebywa w drugim państwie łącznie nie dłużej niż 183 dni podczas danego roku podatkowego, pracodawca nie ma w nim miejsca zamieszkania lub siedziby, a wynagrodzenie nie jest ponoszone przez zakład pracodawcy w tym państwie.
26 U.S.C. §§ 871, 1441; IRS — Taxation of nonresident aliens — Dochód faktycznie związany z działalnością w USA (w tym wynagrodzenie za pracę w USA) opodatkowuje się według skali; dochody okresowe (odsetki, dywidendy, czynsze, należności licencyjne) niezwiązane z działalnością — stawką 30% od przychodu, chyba że umowa przewiduje niższą; zeznanie: formularz 1040-NR.
Objaśnienia podatkowe MF z 29.04.2021 r. (rezydencja podatkowa) — Każdy z warunków (centrum interesów osobistych albo gospodarczych, ponad 183 dni) ocenia się odrębnie — wystarczy jeden. Do 183 dni wlicza się każdy dzień choćby częściowego pobytu, w tym dzień przyjazdu i wyjazdu; pobyt nie musi być nieprzerwany; rezydencja może powstać lub ustać w trakcie roku.
SSA — U.S. International Social Security Agreements (tabela statusu) — Umowa o zabezpieczeniu społecznym USA–Polska: podpisana 1 kwietnia 2008 r., weszła w życie 1 marca 2009 r.
podatki.gov.pl — Wykaz umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (aktualizacja 30.09.2026) — Stany Zjednoczone: umowa z 1974 r. podpisana 08.10.1974, weszła w życie 23.07.1976, stosowana od 01.01.1974, Dz.U. 1976 poz. 178; umowa z 2013 r. podpisana 13.02.2013 — bez daty wejścia w życie.
Congress.gov — Treaty Document 113-5 (umowa PL–US z 13.02.2013) — Senat USA nie wyraził zgody na ratyfikację (ostatnia czynność 03.01.2017), więc umowa z 2013 r. nie weszła w życie.
IRS — Figuring the foreign earned income exclusion — Maksymalne wyłączenie: 130 000 USD za 2025 r. i 132 900 USD na osobę za 2026 r.
26 U.S.C. § 1411; IRS — Questions and Answers on the Net Investment Income Tax — 3,8% od dochodu netto z inwestycji powyżej MAGI 200 000 USD (osoba samotna), 250 000 USD (małżonkowie wspólnie); kwoty wyłączone na podstawie § 911(a)(1) dolicza się do MAGI; nierezydenci — także osoby o podwójnej rezydencji uznane na podstawie umowy za nierezydentów — nie podlegają temu podatkowi.
art. 4 lit. a Umowy PL–US — Osoba stale zamieszkująca w jednym państwie ma miejsce zamieszkania w tym państwie; jeżeli stale zamieszkuje w obu państwach lub nie zamieszkuje w żadnym — w państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i majątkowe (ośrodek interesów życiowych).
art. 4 lit. b Umowy PL–US — Jeżeli nie można ustalić ośrodka interesów życiowych — państwo, w którym osoba zwykle przebywa.
art. 4 lit. c Umowy PL–US — Jeżeli osoba zwykle przebywa w obu państwach lub w żadnym — państwo, którego jest obywatelem. Art. 4 nie zawiera reguły dla obywateli obu państw lub żadnego z nich.
art. 22 Umowy PL–US (procedura wzajemnego porozumiewania się) — Osoba uważająca, że opodatkowanie jest niezgodne z umową, może przedstawić sprawę właściwemu organowi państwa zamieszkania lub obywatelstwa; właściwe organy starają się rozstrzygać sprawy i trudności w drodze wzajemnego porozumienia.

Orzecznictwo

United States Tax Court, Topsnik v. Commissioner, 146 T.C. No. 1 (docket 2482-14), 20.01.2016 — Status stałego rezydenta (zielona karta) trwał do formalnego zrzeczenia się go (formularz I-407); podatnik nie mógł powołać się na rezydencję Niemiec na podstawie umowy, ponieważ nie podlegał w Niemczech opodatkowaniu od dochodów z całego świata.

Aktualizacja 04.11.2026. Wynik ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Organy podatkowe i sądy mogą inaczej interpretować przepisy, także ze względu na okoliczności, których tu nie uwzględniono, a prawo się zmienia. Przed podjęciem decyzji skonsultuj się z doradcą podatkowym.

Sprawdź swój status