Rezydencja podatkowa we Francji: porównanie z prawem polskim

Francja uznaje, że masz miejsce zamieszkania dla celów podatkowych, jeżeli spełnisz jeden z trzech testów: ognisko domowe lub główne miejsce pobytu we Francji, główna działalność zawodowa we Francji albo ośrodek interesów gospodarczych we Francji. Polska może jednocześnie uznawać Cię za rezydenta. Podwójną rezydencję rozstrzyga art. 4 ust. 2 umowy z 1975 r.; wynagrodzenie z Francji Polska zwalnia z progresją.

Sprawdź swój status: Polska i Francja

Bezpłatnie, bez rejestracji, ok. 3 minut. Wniosek według polskiej ustawy o PIT w porównaniu z prawem Francji i umową o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Kiedy Francja uznaje Cię za rezydenta podatkowego

Francja uznaje, że masz miejsce zamieszkania dla celów podatkowych, jeżeli spełniony jest którykolwiek z trzech testów: ognisko domowe (foyer) lub główne miejsce pobytu we Francji; główna działalność zawodowa we Francji; ośrodek interesów gospodarczych we Francji.

Twoja rodzina mieszka we Francji — to Twoje ognisko domowe (foyer), więc zgodnie z art. 4 B CGI masz miejsce zamieszkania we Francji i podlegasz tam opodatkowaniu od dochodu światowego.
Twoja główna działalność zawodowa jest wykonywana we Francji (także praca zdalna z Francji dla polskiego lub innego zagranicznego pracodawcy) — zgodnie z art. 4 B ust. 1 lit. b CGI masz miejsce zamieszkania we Francji.
Ośrodek Twoich interesów gospodarczych znajduje się we Francji — zgodnie z art. 4 B ust. 1 lit. c CGI masz miejsce zamieszkania we Francji.
Bez rodziny, głównej pracy ani ośrodka interesów gospodarczych we Francji decyduje główne miejsce pobytu: ponad sześć miesięcy w roku we Francji — prawdopodobnie masz miejsce zamieszkania we Francji.

Kiedy jesteś nierezydentem

Żaden z testów art. 4 B CGI nie jest spełniony — nie masz miejsca zamieszkania we Francji. Dochody ze źródeł francuskich (w tym wynagrodzenie za pracę fizycznie wykonaną we Francji) nadal podlegają tam opodatkowaniu.

Gdzie prawo Francji koliduje z polskimi przepisami

Kolizja: dla Francji wystarczy główna praca we Francji. Dla Francji wykonywanie we Francji głównej działalności zawodowej — także pracy zdalnej z Francji dla polskiego pracodawcy — samo w sobie daje miejsce zamieszkania, nawet jeśli dom i rodzina są w Polsce. Polska uznaje Cię za rezydenta z powodu ośrodka interesów osobistych w Polsce. Konflikt rozstrzyga art. 4 ust. 2 umowy z 1975 r.: jeżeli jedyne stałe miejsce zamieszkania masz w Polsce, jesteś rezydentem Polski, a od 16.02.2025 r. prawo francuskie przestaje wtedy uznawać Cię za mającego miejsce zamieszkania we Francji. Wynagrodzenie za dni fizycznie przepracowane we Francji może jednak podlegać opodatkowaniu we Francji, jeżeli nie są spełnione wszystkie warunki art. 15 ust. 2.
Kolizja: dla Francji wystarczy ośrodek interesów gospodarczych. Jeżeli większość Twoich dochodów lub inwestycji jest we Francji, Francja uznaje Cię za mającego miejsce zamieszkania we Francji, nawet jeśli mieszkasz w Polsce. Prawo polskie również zna kryterium interesów gospodarczych (art. 3 ust. 1a ustawy o PIT), więc obie strony mogą uznawać Cię za rezydenta. Rozstrzyga art. 4 ust. 2 umowy — najpierw stałe miejsce zamieszkania. Majątek we Francji liczy się tylko wtedy, gdy przynosi dochód (Conseil d'État nr 426124), a francuskie sądy muszą zastosować regułę kolizyjną umowy, gdy powstaje konflikt rezydencji (Cour de cassation nr 19-14.013).
Kolizja: rodzina we Francji to ognisko domowe. Jeżeli małżonek lub partner i dzieci mieszkają we Francji, Francja uznaje Cię za mającego miejsce zamieszkania we Francji, nawet jeśli większość roku spędzasz w Polsce. Na gruncie umowy: jeżeli jedyne stałe miejsce zamieszkania masz w Polsce — jesteś rezydentem Polski; jeżeli masz je w obu państwach, rodzina zwykle przesuwa ośrodek interesów życiowych do Francji.

Co jeszcze warto wiedzieć

Od 2025 r. umowa wprost ma pierwszeństwo w prawie francuskim. Od 16.02.2025 r. art. 4 B CGI stanowi, że osoba, która na podstawie umowy podatkowej nie jest rezydentem Francji, nie ma we Francji miejsca zamieszkania. Jeżeli reguła kolizyjna umowy PL–FR (art. 4 ust. 2) wskaże Polskę, Francja opodatkuje Cię wyłącznie jako nierezydenta.
Wynagrodzenie za pracę we Francji: 183 dni w roku podatkowym. Jeżeli na gruncie umowy jesteś rezydentem Polski, Francja może opodatkować wynagrodzenie za pracę fizycznie wykonywaną we Francji, chyba że łącznie: przebywasz we Francji nie dłużej niż 183 dni w danym roku podatkowym (a nie w dowolnym okresie 12 miesięcy), pracodawca nie ma miejsca zamieszkania ani siedziby we Francji, a wynagrodzenie nie jest ponoszone przez jego francuski zakład. Podatek pobiera się u źródła (art. 182 A CGI).
Jak Polska unika podwójnego opodatkowania dochodów z Francji. Umowa z Francją zachowała metodę wyłączenia z progresją: wynagrodzenie za pracę we Francji, które Francja może opodatkować, jest w Polsce zwolnione, ale podwyższa stawkę podatku od pozostałych dochodów (art. 23 ust. 1 lit. a). Proporcjonalne odliczenie dotyczy tylko dochodów z art. 10, 12, 14, 16 i 17 umowy. Konwencja MLI tej metody nie zmieniła. Ponieważ wynagrodzenia z Francji nie rozlicza się metodą proporcjonalnego odliczenia, ulga abolicyjna (art. 27g ustawy o PIT) do niego nie ma zastosowania.
Która umowa obowiązuje: nadal umowa z 1975 r.. Między Polską a Francją obowiązuje umowa podpisana 20.06.1975 r. (w życie 12.09.1976 r., Dz.U. 1977 poz. 5), zmodyfikowana przez Konwencję MLI (m.in. test głównego celu — PPT). W wykazie umów Ministerstwa Finansów (stan na 29.10.2026 r.) nie ma wpisów o wypowiedzeniu umowy ani o nowej umowie. Reguła kolizyjna: art. 4 ust. 2; praca najemna: art. 15 (183 dni w roku podatkowym); unikanie podwójnego opodatkowania: art. 23.
Francuski reżim dla impatriantów (art. 155 B CGI). Jeżeli w pięciu latach kalendarzowych przed podjęciem pracy we Francji nie miałeś tam miejsca zamieszkania dla celów podatkowych, reżim impatriantów może zwolnić premię z tytułu impatriacji (faktyczną albo ryczałtowo 30% wynagrodzenia netto) i wynagrodzenie za pracę za granicą (limit 50% całego wynagrodzenia albo 20% dla części za pracę za granicą) oraz 50% niektórych zagranicznych dochodów pasywnych i zysków — do 31 grudnia ósmego roku po podjęciu pracy. Brak warunku obywatelstwa. Reżim obniża wyłącznie podatek francuski.
Rok przyjazdu lub wyjazdu. W roku przyjazdu do Francji lub wyjazdu z niej nie stosuje się orientacyjnego progu sześciu miesięcy: Francja opodatkowuje Cię jako rezydenta tylko za okres faktycznego zamieszkania. Również w Polsce rezydencja może powstać lub ustać w trakcie roku — oba państwa stosują rok kalendarzowy, więc okresy łatwo zestawić.
Ubezpieczenia społeczne: rozporządzenie (WE) nr 883/2004. W relacjach Polska–Francja obowiązuje unijna koordynacja: co do zasady podlegasz ubezpieczeniom w państwie, w którym pracujesz; pracownik delegowany przez polskiego pracodawcę na okres do 24 miesięcy pozostaje w ZUS (zaświadczenie A1). Składki nie są objęte umową o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Jak rozstrzyga się podwójną rezydencję

Jeśli oba państwa uznają Cię za rezydenta, stosuje się art. 4 ust. 2 umowy: Umowa między Polską a Francją w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (20.06.1975; Dz.U. 1977 poz. 5), zmodyfikowana przez Konwencję MLI. Kryteria stosuje się po kolei — stałe miejsce zamieszkania, ośrodek interesów życiowych, miejsce zwykłego pobytu, obywatelstwo, a na końcu wzajemne porozumienie organów podatkowych.

Pojęcia, z którymi spotkasz się we Francji

domicile fiscal: miejsce zamieszkania dla celów podatkowych (art. 4 B CGI)
foyer: ognisko domowe — miejsce, w którym zwykle mieszka rodzina
lieu de séjour principal: główne miejsce pobytu — orientacyjnie ponad 6 miesięcy w roku
centre des intérêts économiques: ośrodek interesów gospodarczych: główne inwestycje, siedziba działalności, większość dochodów
régime des impatriés: ulgowy reżim dla osób podejmujących pracę we Francji (art. 155 B CGI)
prélèvement à la source: pobór podatku dochodowego u źródła

Pytania

Pracuję zdalnie z Francji dla polskiej firmy, a mieszkanie mam w Polsce. Gdzie jestem rezydentem?

Dla Francji główna działalność zawodowa wykonywana we Francji wystarcza do miejsca zamieszkania (art. 4 B CGI). Jeżeli Polska również uznaje Cię za rezydenta, rozstrzyga art. 4 ust. 2 umowy z 1975 r.: przy stałym mieszkaniu tylko w Polsce jesteś rezydentem Polski, a od 16.02.2025 r. Francja to respektuje. Wynagrodzenie za pracę fizycznie wykonywaną we Francji może jednak podlegać tam opodatkowaniu (art. 15 ust. 2).

Jak w Polsce rozlicza się wynagrodzenie z Francji?

Metodą wyłączenia z progresją (art. 23 ust. 1 lit. a umowy): wynagrodzenie, które Francja może opodatkować, jest w Polsce zwolnione, ale uwzględnia się je przy ustalaniu stawki dla pozostałych dochodów. Konwencja MLI tej metody nie zmieniła, a ulga abolicyjna nie ma tu zastosowania.

Czy umowa z Francją z 1975 r. nadal obowiązuje?

Tak. Według wykazu umów Ministerstwa Finansów umowa z 20 czerwca 1975 r. obowiązuje od 12 września 1976 r., jest zmodyfikowana przez Konwencję MLI, a w wykazie nie ma wpisów o jej wypowiedzeniu ani o nowej umowie.

Źródła

Przepisy i wyjaśnienia urzędowe

art. 4 A CGI — Osoby mające miejsce zamieszkania dla celów podatkowych we Francji płacą podatek od dochodu światowego; pozostałe — tylko od dochodu ze źródeł francuskich.
art. 4 B CGI (as amended by art. 83 of Law no. 2025-127 of 14 Feb 2025, in force from 16 Feb 2025) — Miejsce zamieszkania we Francji masz, jeżeli (a) Twoje ognisko domowe (foyer) lub główne miejsce pobytu znajduje się we Francji, LUB (b) wykonujesz we Francji główną działalność zawodową, LUB (c) we Francji znajduje się ośrodek Twoich interesów gospodarczych. Wystarczy jedno kryterium. Od 16.02.2025: jeżeli na podstawie umowy podatkowej nie jesteś rezydentem Francji, nie masz miejsca zamieszkania we Francji także według prawa francuskiego.
impots.gouv.fr — «Suis-je non-résident fiscal ?» — Foyer to miejsce, w którym mieszka małżonek lub partner PACS i dzieci, nawet jeśli sam spędzasz większość roku za granicą; kryteria umów podatkowych mają pierwszeństwo.
BOFiP BOI-IR-CHAMP-10-20160728 — Foyer = miejsce, w którym zwykle mieszka rodzina; główne miejsce pobytu = orientacyjnie ponad sześć miesięcy w roku, kryterium nie bezwzględne; główna działalność = ta, której poświęcasz najwięcej czasu; ośrodek interesów gospodarczych = główne inwestycje, siedziba działalności, większość dochodów; wystarczy jedno kryterium.
art. 164 B CGI — Dochód z działalności zawodowej wykonywanej we Francji jest dochodem ze źródeł francuskich.
art. 182 A CGI (version from 1 Jul 2026) — Od francuskich wynagrodzeń nierezydentów pobiera się francuski podatek u źródła: 12% i 20% powyżej ustalonych progów.
art. 4 ust. 2 Umowy PL–FR (1975) — Osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania w obu państwach: (a) stałe miejsce zamieszkania; jeżeli w obu państwach — państwo, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych); (b) jeżeli nie można tego ustalić albo nie posiada stałego miejsca zamieszkania w żadnym z państw — miejsce zwykłego pobytu; (c) zwykły pobyt w obu albo w żadnym — obywatelstwo; (d) w pozostałych przypadkach — wzajemne porozumienie właściwych władz.
art. 15 ust. 2 Umowy PL–FR (1975) — Wynagrodzenie rezydenta jednego państwa za pracę wykonywaną w drugim państwie podlega opodatkowaniu tylko w państwie rezydencji, jeżeli odbiorca przebywa w drugim państwie przez okres lub okresy nieprzekraczające łącznie 183 dni w danym roku podatkowym, wynagrodzenie wypłaca pracodawca niemający miejsca zamieszkania lub siedziby w drugim państwie i nie jest ono ponoszone przez zakład lub stałą placówkę pracodawcy w drugim państwie.
art. 3 ust. 1a ustawy o PIT — Miejsce zamieszkania w Polsce ma osoba, która posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Wystarczy jedna z przesłanek.
art. 23 ust. 1 Umowy PL–FR (1975) — Polska wyłącza spod opodatkowania dochody rezydenta Polski, które zgodnie z umową mogą być opodatkowane we Francji, ale może stosować stawkę podatkową, jaka byłaby zastosowana, gdyby dochody te nie były wyłączone (wyłączenie z progresją, lit. a). Do dochodów, o których mowa w art. 10, 12, 14, 16 i 17 (m.in. dywidendy), stosuje się odliczenie podatku zapłaconego we Francji, najwyżej do polskiego podatku przypadającego na te dochody (lit. b).
art. 27 ust. 8–9 ustawy o PIT — Dochód zagraniczny jest albo zwolniony z zastosowaniem progresji (metoda wyłączenia z progresją, ust. 8), albo podatek zapłacony za granicą odlicza się proporcjonalnie (metoda proporcjonalnego odliczenia, ust. 9) — zależnie od umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Tekst syntetyczny Umowy PL–FR i Konwencji MLI (MF) — MLI weszła w życie dla Polski 1.07.2018, dla Francji 1.01.2019; w Polsce podatki u źródła od 1.01.2019, pozostałe podatki — okresy rozpoczynające się od 1.07.2019. MLI wprowadza m.in. test głównego celu (PPT, art. 7 MLI) i nową preambułę; nie zmienia art. 4 ust. 2 ani metody unikania podwójnego opodatkowania (art. 23).
Wykaz umów o unikaniu podwójnego opodatkowania — Francja (MF) — Umowa z Francją: podpisana 20.06.1975, weszła w życie 12.09.1976, Dz.U. 1977 poz. 5; dostępny tekst syntetyczny MLI; w wykazie brak wpisów o protokole zmieniającym, wypowiedzeniu lub nowej umowie.
art. 155 B CGI — impots.gouv.fr «Le régime des impatriés» — Dla osób, które w pięciu latach kalendarzowych przed podjęciem pracy nie miały miejsca zamieszkania dla celów podatkowych we Francji: premia z tytułu impatriacji (faktyczna albo — na wniosek — ryczałtowo 30% wynagrodzenia netto) oraz wynagrodzenie za pracę za granicą w interesie pracodawcy są zwolnione (limity: łącznie 50% całego wynagrodzenia albo 20% dla części za pracę za granicą), a także 50% niektórych zagranicznych dochodów pasywnych i zysków — do 31 grudnia ósmego roku kalendarzowego po podjęciu pracy. Brak warunku obywatelstwa.
Objaśnienia podatkowe MF z 29.04.2021 (rezydencja podatkowa) — Każdą z przesłanek (centrum interesów osobistych albo gospodarczych) ocenia się odrębnie — wystarczy jedna. Do 183 dni wlicza się każdy rozpoczęty dzień pobytu, w tym dzień przyjazdu i wyjazdu; pobyt nie musi być nieprzerwany; rezydencja może powstać lub ustać w trakcie roku.
art. 11 ust. 3 lit. a, art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 — Osoba wykonująca pracę najemną lub na własny rachunek w państwie członkowskim podlega ustawodawstwu tego państwa (lex loci laboris). Pracownik delegowany przez pracodawcę do innego państwa członkowskiego nadal podlega ustawodawstwu państwa wysyłającego, jeżeli przewidywany czas pracy nie przekracza 24 miesięcy i nie zastępuje innej osoby delegowanej.
art. 23 ust. 2 Umowy PL–FR (1975) — Francja zwalnia z podatku dochody rezydenta Francji, które mogą być opodatkowane w Polsce, z wyjątkiem dochodów z art. 10, 12, 14, 16 i 17 — od nich zalicza podatek polski, najwyżej do kwoty podatku francuskiego od tych dochodów; dochody zwolnione mogą być uwzględnione przy ustalaniu stawki (progresja).
art. 4 ust. 2 lit. a Umowy — Osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w państwie, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania; jeżeli ma stałe miejsce zamieszkania w obu państwach — w państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych).
art. 4 ust. 2 lit. b Umowy — Jeżeli nie posiadasz stałego miejsca zamieszkania w żadnym z państw, umowa przechodzi od razu do kryterium miejsca zwykłego pobytu (ośrodek interesów życiowych bada się tylko przy stałym miejscu zamieszkania w obu państwach).
art. 4 ust. 2 lit. c, d Umowy — Zwykły pobyt w obu państwach albo w żadnym — decyduje obywatelstwo; w pozostałych przypadkach właściwe władze rozstrzygają sprawę w drodze wzajemnego porozumienia.

Orzecznictwo

Conseil d'État (France), no. 450692, 11.05.2022 — Ognisko domowe osoby samotnej to miejsce, w którym zwykle mieszka i ma centrum życia osobistego, z pominięciem czasowych pobytów gdzie indziej z powodów zawodowych lub wyjątkowych; główne miejsce pobytu ma znaczenie tylko wtedy, gdy brak ogniska domowego.
Cour de cassation (France), commercial chamber, no. 15-27.364, ECLI:FR:CCASS:2017:CO00562, 26.04.2017 — Ognisko domowe i ośrodek interesów we Francji ustalono na podstawie faktów: dwa domy, wpis na listy wyborcze, znaczne zużycie energii elektrycznej, rachunki wyłącznie we francuskich bankach, francuskie ubezpieczenie zdrowotne; oświadczenie osoby trzeciej o najmie mieszkania za granicą, bez pokwitowań czynszu, tego nie podważyło. Sprawa dotyczyła podatku od majątku (ISF).
Conseil d'État (France), no. 469771, 05.02.2024 — Prezes francuskiej spółki, którego rodzina mieszkała w Szwajcarii, miał miejsce zamieszkania we Francji na podstawie kryterium głównej działalności zawodowej; okazjonalna praca zdalna z zagranicy tego nie zmieniła. (Pogląd sądu co do skutków umowy dla poboru podatku u źródła został od 16.02.2025 zmieniony ustawą.)
Conseil d'État (France), no. 426124, 07.10.2020 — Ośrodka interesów gospodarczych nie można ustalić wyłącznie na podstawie posiadania spółek i nieruchomości we Francji: sąd musi zbadać, czy przynoszą one dochód, i porównać go z dochodem za granicą.
Cour de cassation (France), commercial chamber, no. 19-14.013, ECLI:FR:CCASS:2021:CO00809, 24.11.2021 — Jeżeli Francja uznaje osobę za mającą miejsce zamieszkania na podstawie art. 4 B CGI (tu: ośrodek interesów gospodarczych), a drugie państwo również uznaje ją za swojego rezydenta, powstaje konflikt rezydencji i sąd musi zastosować regułę kolizyjną umowy. Sprawa dotyczyła podatku od majątku (ISF); kryteria rezydencji są te same.
Cour de cassation (Francja), izba handlowa, no. 19-13.710, ECLI:FR:CCASS:2021:CO00698, 13.10.2021 — Mieszkanie, które podatnik zachował we Francji do własnego długotrwałego użytku, jest stałym miejscem zamieszkania w rozumieniu umowy, nawet jeśli ma też dom za granicą; przy powiązaniach osobistych podzielonych między dwa państwa o ośrodku interesów życiowych przesądziły powiązania gospodarcze (prawie całe dochody i majątek we Francji). Sprawa dotyczyła podatku od majątku (ISF); kryteria są te same.

Aktualizacja 04.11.2026. Wynik ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Organy podatkowe i sądy mogą inaczej interpretować przepisy, także ze względu na okoliczności, których tu nie uwzględniono, a prawo się zmienia. Przed podjęciem decyzji skonsultuj się z doradcą podatkowym.

Sprawdź swój status