Rezydencja podatkowa w Portugalii dla polskich podatników

Portugalia uznaje za rezydenta osobę, która przebywa tam ponad 183 dni w dowolnym okresie 12 miesięcy rozpoczynającym się lub kończącym w danym roku (liczy się każdy dzień z noclegiem), albo ma tam mieszkanie zachowane jako miejsce zwykłego zamieszkania. Polska liczy ponad 183 dni w roku kalendarzowym i bada ośrodek interesów osobistych lub gospodarczych. Gdy rezydencję przypisują Ci oba państwa, rozstrzyga art. 4 ust. 2 konwencji polsko-portugalskiej z 1995 r.; od 2021 r. Polska stosuje do dochodów z Portugalii metodę odliczenia.

Sprawdź swój status: Polska i Portugalia

Bezpłatnie, bez rejestracji, ok. 3 minut. Wniosek według polskiej ustawy o PIT w porównaniu z prawem Portugalii i umową o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Kiedy Portugalia uznaje Cię za rezydenta podatkowego

Portugalia liczy dni w dowolnym okresie 12 miesięcy rozpoczynającym się lub kończącym w danym roku — nie tylko w roku kalendarzowym — i trzeba przekroczyć 183 dni (184 lub więcej). Dzień liczy się, jeśli obejmuje nocleg w Portugalii, nawet gdy byłeś(-aś) tam tylko przez część dnia.

Przy 183 dniach lub mniej nadal jesteś rezydentem, jeżeli w którymkolwiek dniu tego okresu 12 miesięcy miałeś(-aś) w Portugalii mieszkanie w warunkach wskazujących na aktualny zamiar jego utrzymania i zajmowania jako miejsca zwykłego zamieszkania. Dom wakacyjny, drugie mieszkanie albo mieszkanie, z którego zamierzasz korzystać dopiero po przyszłym powrocie, nie wystarczą; sądy badają, gdzie faktycznie mieszkasz i gdzie masz rodzinę, pracę i powiązania gospodarcze.

Przebywałeś(-aś) w Portugalii ponad 183 dni (licząc każdy dzień z noclegiem) w okresie 12 miesięcy rozpoczynającym się lub kończącym w tym roku — jesteś portugalskim rezydentem podatkowym (art. 16 n.º 1 al. a) CIRS) i płacisz IRS od dochodów z całego świata. W roku przyjazdu jesteś rezydentem od pierwszego dnia pobytu (od 1 stycznia, jeśli byłeś(-aś) rezydentem w którymkolwiek dniu poprzedniego roku); w roku wyjazdu — do ostatniego dnia w Portugalii, chyba że art. 16 n.º 14 utrzyma Twoją rezydencję przez cały rok.
Miałeś(-aś) w Portugalii mieszkanie w warunkach wskazujących na aktualny zamiar jego utrzymania i zajmowania jako miejsca zwykłego zamieszkania — jesteś portugalskim rezydentem podatkowym (art. 16 n.º 1 al. b) CIRS) nawet przy 183 dniach lub mniej, od pierwszego dnia pobytu. Wynik zależy od faktów: posiadanie lub wynajmowanie mieszkania nie wystarczy bez aktualnego zamiaru mieszkania w nim.
Pełnisz za granicą funkcje lub misję publiczną w służbie państwa portugalskiego — jesteś portugalskim rezydentem podatkowym (art. 16 n.º 1 al. d) CIRS) bez względu na liczbę dni spędzonych w Portugalii.
31 grudnia byłeś(-aś) członkiem załogi statku lub samolotu w służbie podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub miejsce faktycznego zarządu w Portugalii — jesteś portugalskim rezydentem podatkowym za ten rok (art. 16 n.º 1 al. c) CIRS).

Kiedy jesteś nierezydentem

183 dni lub mniej w każdym okresie 12 miesięcy, brak mieszkania w Portugalii utrzymywanego jako miejsce zwykłego zamieszkania, brak portugalskiej służby publicznej i pracy w załodze — nie jesteś portugalskim rezydentem podatkowym. Portugalia opodatkowuje tylko Twoje dochody ze źródeł portugalskich, np. wynagrodzenie za pracę wykonywaną w Portugalii (25% podatku ostatecznego u źródła) lub czynsz z nieruchomości w Portugalii.
Nie przekroczyłeś(-aś) 183 dni, ale nie jest jasne, czy Twoje mieszkanie w Portugalii wskazuje na zamiar utrzymania go jako miejsca zwykłego zamieszkania. Rozstrzygają o tym administracja podatkowa i sądy na podstawie faktów (gdzie faktycznie mieszkasz, gdzie są Twoja rodzina, praca i majątek); jeśli uznają, że taki zamiar istnieje, jesteś rezydentem. Gromadź dowody miejsca zamieszkania, a przy wyjeździe zaktualizuj adres w portugalskiej administracji podatkowej.

Gdzie prawo Portugalii koliduje z polskimi przepisami

Kolizja: ponad 183 dni w Portugalii w dowolnych 12 miesiącach a rezydencja w Polsce. Portugalia uznaje Cię za rezydenta, bo przebywałeś(-aś) tam ponad 183 dni w okresie 12 miesięcy rozpoczynającym się lub kończącym w danym roku — taki okres może obejmować dwa lata kalendarzowe. Polska uznaje Cię za rezydenta z powodu ośrodka interesów osobistych lub gospodarczych w Polsce albo ponad 183 dni pobytu w Polsce w roku podatkowym (art. 3 ust. 1a ustawy o PIT). Rozstrzyga art. 4 ust. 2 konwencji polsko-portugalskiej z 1995 r.: stałe miejsce zamieszkania tylko w Polsce — rezydencja polska; w obu państwach — ośrodek interesów życiowych; dalej miejsce zwykłego pobytu, obywatelstwo i wzajemne porozumienie.
Kolizja: mieszkanie zachowane w Portugalii może dać rezydencję bez 183 dni. Portugalia uznaje Cię za rezydenta, jeśli masz tam mieszkanie w warunkach wskazujących na aktualny zamiar utrzymania go jako miejsca zwykłego zamieszkania — nawet po krótkim pobycie. Według konwencji takie mieszkanie zwykle jest też «stałym miejscem zamieszkania»: jeśli jedyne stałe mieszkanie masz w Portugalii, art. 4 ust. 2 lit. a wskazuje Portugalię; jeśli masz je w obu państwach, decyduje ośrodek interesów życiowych (rodzina, praca, majątek). Portugalskie sądy oceniają fakty: zagraniczny certyfikat rezydencji wydany później nie dowodził niczego co do wcześniejszych lat (TCAS 443/20.3BELRA), dlatego certyfikat z polskiego urzędu skarbowego zamawiaj za każdy rok na bieżąco.

Co jeszcze warto wiedzieć

Portugalia liczy 183 dni w dowolnych 12 miesiącach, a dzień to nocleg. Portugalski próg to ponad 183 dni w dowolnym okresie 12 miesięcy rozpoczynającym się lub kończącym w danym roku — pobyt od lipca do czerwca może dać rezydencję w obu latach kalendarzowych — i liczy się każdy dzień obejmujący nocleg w Portugalii. Polska liczy ponad 183 dni w roku podatkowym (kalendarzowym) i wlicza każdą część dnia, w tym dzień przyjazdu i wyjazdu, więc oba wyliczenia rzadko się pokrywają. Konwencja w art. 15 ust. 2 lit. a też liczy 183 dni w dwunastomiesięcznym okresie zaczynającym się lub kończącym w danym roku podatkowym.
Rok przeprowadzki: oba państwa dzielą rok. W roku przyjazdu Portugalia uznaje Cię za rezydenta od pierwszego dnia pobytu, a w roku wyjazdu — do ostatniego dnia obecności (art. 16 n.º 3–4 CIRS); za każdy okres składasz odrębne zeznanie portugalskie. Wyjątki: jeśli w roku wyjazdu przebywałeś(-aś) w Portugalii ponad 183 dni, pozostajesz rezydentem przez cały rok, chyba że wykażesz, że późniejsze dochody są opodatkowane ze względu na Twoją rezydencję w innym państwie UE/EOG — np. w Polsce (art. 16 n.º 14–15); jeśli wrócisz w następnym roku, jesteś rezydentem przez cały rok (n.º 16). Polska również dopuszcza zmianę rezydencji w trakcie roku: do dnia zmiany opodatkowuje dochody z całego świata, od tego dnia — tylko dochody z polskich źródeł (Objaśnienia MF z 29.04.2021 r.). Zadbaj, by daty w obu państwach się zgadzały.
Praca w Portugalii przy rezydencji w Polsce: 183 dni w dowolnych 12 miesiącach. Wynagrodzenie za pracę fizycznie wykonywaną w Portugalii jest dochodem ze źródła portugalskiego; nierezydent płaci od niego 25% podatku ostatecznego u źródła. Jeśli według konwencji jesteś rezydentem Polski, Portugalia nie może go opodatkować tylko wtedy, gdy łącznie: przebywasz w Portugalii nie dłużej niż 183 dni w dwunastomiesięcznym okresie zaczynającym się lub kończącym w danym roku podatkowym, pracodawca nie ma miejsca zamieszkania ani siedziby w Portugalii, a wynagrodzenie nie jest ponoszone przez jego zakład w Portugalii (art. 15 ust. 2). Wolne zawody: art. 14 — Portugalia opodatkowuje tylko dochód przypisany stałej placówce w Portugalii, bez testu dni. Gdy Portugalia opodatkuje wynagrodzenie, Polska odliczy podatek portugalski (art. 23 po zmianie przez MLI).
Jak Polska unika podwójnego opodatkowania dochodów z Portugalii: od 2021 r. odliczenie. Pierwotnie konwencja przewidywała dla polskiego rezydenta wyłączenie z progresją dochodów, które mogą być opodatkowane w Portugalii, a odliczenie tylko dla dywidend, odsetek i należności licencyjnych. Na podstawie art. 5 ust. 6 Konwencji MLI (opcja C) do dochodów uzyskanych od 1.01.2021 r. Polska stosuje metodę proporcjonalnego odliczenia: dochód portugalski wykazujesz w polskim zeznaniu, a od polskiego podatku odliczasz podatek zapłacony w Portugalii — nie więcej niż część polskiego podatku przypadającą na ten dochód (art. 27 ust. 9 ustawy o PIT). Przy dochodach m.in. z pracy i działalności różnicę względem wyłączenia z progresją zmniejsza ulga abolicyjna — najwyżej 1360 zł rocznie (art. 27g). Jeśli jesteś rezydentem Portugalii, podatek polski odlicza Portugalia (art. 23 lit. b).
Emerytury i wynagrodzenia ze służby publicznej. Emerytury i podobne świadczenia z tytułu wcześniejszej pracy najemnej podlegają opodatkowaniu tylko w państwie rezydencji (art. 18); konwencja nie ma odrębnego przepisu o emeryturach z ubezpieczenia społecznego. Emerytury wypłacane przez państwo lub jego jednostki z tytułu służby publicznej opodatkowuje państwo wypłacające, chyba że jesteś rezydentem i obywatelem drugiego państwa (art. 19 ust. 2). Wynagrodzenia ze służby publicznej — co do zasady też państwo wypłacające; wyjątek: praca wykonywana w drugim państwie przez jego rezydenta, który jest jego obywatelem albo nie stał się rezydentem wyłącznie w celu wykonywania tej pracy (art. 19 ust. 1).
IFICI («NHR 2.0»): 20% dla kwalifikujących się nowych rezydentów. Jeśli w żadnym z pięciu poprzednich lat nie byłeś(-aś) rezydentem Portugalii i wykonujesz kwalifikowaną działalność (szkolnictwo wyższe i badania, kwalifikowane stanowiska w spółkach z umowami inwestycyjnymi, wysoko kwalifikowane zawody w spółkach kwalifikowanych lub eksportujących, personel B+R, certyfikowane start-upy itp.), możesz przez 10 lat płacić 20% od dochodu netto z pracy i działalności z tej aktywności; większość dochodów zagranicznych — także z Polski — jest w Portugalii zwolniona, ale podwyższa stawkę (art. 81 n.º 4 CIRS). Zarejestruj się do 15 stycznia roku następującego po roku, w którym stałeś(-aś) się rezydentem — późniejsza rejestracja działa dopiero od jej roku. Reżim obniża tylko podatek portugalski: dochody, które konwencja pozwala opodatkować w Polsce (np. czynsz z mieszkania w Polsce), Polska nadal opodatkuje.
Reżim rezydenta niestałego (NHR): zamknięty dla nowych osób. Reżim NHR uchylono od 2024 r. Nadal stosuje się go przez pozostałą część 10-letniego okresu do osób już zarejestrowanych oraz — na podstawie przepisów przejściowych — do osób, które stały się rezydentami do końca 2024 r., mając kwalifikujące się dokumenty sprzed 2024 r. Rejestracja ma znaczenie: Supremo Tribunal Administrativo orzekł, że wniosek o rejestrację w NHR jest warunkiem dostępu do reżimu, a spóźniony wniosek działa dopiero od roku rejestracji.
Byli rezydenci Portugalii wracający z Polski (art. 12-A CIRS) i IRS Jovem. Jeśli kiedyś byłeś(-aś) rezydentem Portugalii, nie byłeś(-aś) nim w pięciu poprzednich latach i ponownie staniesz się rezydentem do 2026 r., 50% Twoich dochodów z pracy i działalności jest wyłączone z IRS przez 5 lat (z limitem wyznaczonym kwotą 250 000 EUR dla osób, które stały się rezydentami od 2024 r.). «Rezydent» oznacza tu rezydenta w rozumieniu art. 16 CIRS: pobyt w Portugalii przez część jednego z tych lat bez spełnienia któregokolwiek kryterium art. 16 nie wyklucza reżimu (STA, wyrok ujednolicający orzecznictwo z 29.04.2026 r.). Podatnicy do 35 lat mogą zamiast tego skorzystać z IRS Jovem (art. 12-B), którego nie łączy się z art. 12-A, NHR ani IFICI.
Wyjazd: w Portugalii exit tax tylko od kryptoaktywów, w Polsce — od majątku powyżej 4 mln zł. Portugalski kodeks IRS nie przewiduje ogólnego podatku przy wyjeździe od udziałów ani innego majątku osób fizycznych; wyjątkiem są kryptoaktywa niebędące papierami wartościowymi — utrata rezydencji jest traktowana jak ich zbycie (art. 10 n.º 1 al. k) i n.º 25 CIRS; kryptoaktywa posiadane 365 dni lub dłużej są wyłączone). Przy wyjeździe z Portugalii zgłoś zmianę rezydencji w ciągu 60 dni (art. 19 LGT). Przeprowadzka z Polski do Portugalii może natomiast podlegać polskiemu podatkowi od niezrealizowanych zysków (19%), jeżeli Polska traci prawo do opodatkowania zysków ze zbycia Twoich udziałów, akcji i innych papierów wartościowych, miałeś(-aś) miejsce zamieszkania w Polsce łącznie co najmniej 5 lat w ostatnich 10 latach, a łączna wartość rynkowa tych składników przekracza 4 000 000 zł (art. 30da–30db ustawy o PIT).
Certyfikaty rezydencji i rejestracja. Aby jako rezydent Portugalii skorzystać z konwencji w Polsce, zamów certyfikat rezydencji podatkowej na Portal das Finanças (wydawany online od razu). Aby jako rezydent Polski skorzystać z niej w Portugalii, poproś urząd skarbowy o certyfikat rezydencji (art. 306l Ordynacji podatkowej). Do kontaktów z portugalską administracją potrzebny jest portugalski numer podatkowy (NIF); aktualizuj adres — zmiana jest bezskuteczna do czasu jej zgłoszenia, a zmianę statusu rezydencji zgłasza się w ciągu 60 dni.
Ubezpieczenia społeczne: rozporządzenie (WE) nr 883/2004. Między Polską a Portugalią składki nie wynikają z umowy podatkowej, lecz z unijnej koordynacji: podlegasz ubezpieczeniom tylko w jednym państwie, co do zasady tam, gdzie pracujesz. Pracownik delegowany z Polski do Portugalii na nie dłużej niż 24 miesiące pozostaje w ZUS (zaświadczenie A1); przy pracy w obu państwach decyduje znaczna część pracy w państwie zamieszkania. Przy ubezpieczeniu w Portugalii: pracownik 11%, pracodawca 23,75%; osoby samozatrudnione 21,4% od 70% przychodów z usług.
Która umowa obowiązuje: konwencja z 1995 r. zmodyfikowana Konwencją MLI. Stosuje się konwencję między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Portugalską podpisaną w Lizbonie 9.05.1995 r. (Dz.U. 1998 nr 48 poz. 304; w życie 4.02.1998 r., stosowana od 1.01.1999 r.), zmodyfikowaną Konwencją MLI (dla Portugalii w mocy od 1.06.2020 r.); protokołu zmieniającego nie ma. MLI nie zmienia reguły kolizyjnej dla osób fizycznych, ale zastępuje polską metodę wyłączenia metodą odliczenia i wprowadza test głównego celu. Tie-breaker: art. 4 ust. 2; praca najemna: art. 15 (183 dni w dwunastomiesięcznym okresie); wolne zawody: art. 14; emerytury: art. 18–19; unikanie podwójnego opodatkowania: art. 23; procedura wzajemnego porozumiewania się: art. 25 (3 lata).

Jak rozstrzyga się podwójną rezydencję

Jeśli oba państwa uznają Cię za rezydenta, stosuje się art. 4 ust. 2 umowy: Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Portugalską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Lizbonie dnia 9 maja 1995 r. (Dz.U. 1998 nr 48 poz. 304; sprostowania Dz.U. 2017 poz. 1101 i 2020 poz. 993), zmodyfikowana Konwencją MLI. Kryteria stosuje się po kolei — stałe miejsce zamieszkania, ośrodek interesów życiowych, miejsce zwykłego pobytu, obywatelstwo, a na końcu wzajemne porozumienie organów podatkowych.

Umowa szczegółowo: dochody, stawki, zasada 183 dni →

Pojęcia, z którymi spotkasz się w Portugalii

residência fiscal: rezydencja podatkowa
residência habitual: miejsce zwykłego zamieszkania — mieszkanie z aktualnym zamiarem zamieszkiwania daje rezydencję bez 183 dni (art. 16 n.º 1 al. b CIRS)
IRS / CIRS: portugalski podatek dochodowy od osób fizycznych / kodeks IRS
IFICI («NHR 2.0»): 20% od kwalifikowanych dochodów z pracy i działalności nowych rezydentów przez 10 lat
NIF: portugalski numer podatkowy
Portal das Finanças: portal portugalskiej administracji podatkowej — tu zamawia się certyfikat rezydencji

Pytania

Jak Portugalia liczy 183 dni?

Próg to ponad 183 dni w dowolnym okresie 12 miesięcy rozpoczynającym się lub kończącym w danym roku, więc pobyt od lipca do czerwca może dać rezydencję w obu latach kalendarzowych. Liczy się każdy dzień obejmujący nocleg w Portugalii. Polska liczy ponad 183 dni w roku kalendarzowym i wlicza każdą część dnia, więc oba wyliczenia rzadko się pokrywają.

Jaka umowa obowiązuje między Polską a Portugalią?

Konwencja podpisana w Lizbonie 9.05.1995 r. (w życie 4.02.1998 r., stosowana od 1.01.1999 r.), zmodyfikowana Konwencją MLI (dla Portugalii w mocy od 1.06.2020 r.); protokołu zmieniającego nie ma. Tie-breaker: art. 4 ust. 2; praca najemna: art. 15 (183 dni w dwunastomiesięcznym okresie); unikanie podwójnego opodatkowania: art. 23.

Jak rozliczę w Polsce dochody z Portugalii?

Do dochodów uzyskanych od 1.01.2021 r. Polska stosuje metodę proporcjonalnego odliczenia (art. 5 ust. 6 MLI, art. 27 ust. 9 ustawy o PIT): dochód portugalski wykazujesz w zeznaniu i odliczasz podatek zapłacony w Portugalii. Przy dochodach m.in. z pracy i działalności różnicę zmniejsza ulga abolicyjna — najwyżej 1360 zł rocznie (art. 27g).

Źródła

Przepisy i wyjaśnienia urzędowe

art. 16 n.º 1–2 Código do IRS (CIRS) — Rezydentem Portugalii w danym roku jest osoba, która w tym roku: a) przebywała w Portugalii dłużej niż 183 dni, nieprzerwanie lub z przerwami, w dowolnym okresie 12 miesięcy rozpoczynającym się lub kończącym w tym roku; b) przebywając krócej, miała w Portugalii w którymkolwiek dniu tego okresu mieszkanie w warunkach wskazujących na aktualny zamiar jego utrzymania i zajmowania jako miejsca zwykłego zamieszkania; c) 31 grudnia była członkiem załogi statku lub samolotu w służbie podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub miejsce faktycznego zarządu w Portugalii; d) pełniła za granicą funkcje lub misje publiczne w służbie państwa portugalskiego (także jako poseł do Parlamentu Europejskiego, art. 16 n.º 13). Dniem pobytu jest każdy dzień, cały lub częściowy, obejmujący nocleg w Portugalii.
art. 16 n.º 3–5 CIRS (rezydencja przez część roku) — Kto spełnia kryterium a) lub b), jest rezydentem od pierwszego dnia pobytu w Portugalii — chyba że był rezydentem w którymkolwiek dniu poprzedniego roku; wtedy od 1 stycznia. Rezydencja ustaje w ostatnim dniu obecności w Portugalii, z zastrzeżeniem art. 16 n.º 14 i 16. Rezydencję ocenia się odrębnie dla każdego członka gospodarstwa domowego.
art. 16 n.º 14–16 CIRS (rok wyjazdu) — Osoba pozostaje rezydentem przez cały rok wyjazdu, jeżeli w tym roku przebywała w Portugalii ponad 183 dni, a po wyjeździe uzyskuje dochody, które byłyby opodatkowane i niezwolnione, gdyby pozostała rezydentem — chyba że wykaże, że dochody te są opodatkowane, ze względu na jej rezydencję, podobnym podatkiem dochodowym w innym państwie UE/EOG, a poza nimi — według stawki wynoszącej co najmniej 60% stawki portugalskiej. Rezydentem przez cały rok jest też osoba, która ponownie staje się rezydentem w roku następującym po roku utraty rezydencji.
art. 15 CIRS — Rezydenci podlegają opodatkowaniu od wszystkich dochodów, także uzyskanych za granicą; nierezydenci — tylko od dochodów uzyskanych w Portugalii. W roku częściowej rezydencji każdy status dotyczy własnego okresu.
art. 18 n.º 1 al. a), h), l) CIRS — Dochodami ze źródeł portugalskich są m.in. dochody z pracy wykonywanej w Portugalii lub wypłacane przez podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę lub zakład w Portugalii, dochody z nieruchomości położonych w Portugalii i zyski z ich zbycia oraz emerytury wypłacane przez podmioty portugalskie.
art. 71 n.º 1, 4 i 17 CIRS — Podatek ostateczny pobierany u źródła: 25% od dochodów nierezydentów z pracy najemnej, działalności gospodarczej i zawodowej oraz emerytur uzyskanych w Portugalii; 28% od większości dochodów kapitałowych wypłacanych przez podmioty portugalskie; 35%, gdy dochód trafia na rachunki niezidentyfikowanych osób trzecich lub dotyczy jurysdykcji o niskich podatkach z listy.
art. 19 n.º 1, 3–8 i 15 Lei Geral Tributária (LGT) — Miejscem zamieszkania dla celów podatkowych (domicílio fiscal) jest miejsce zwykłego pobytu; trzeba je zgłosić administracji podatkowej, a zmiana jest bezskuteczna do czasu zgłoszenia. Zmianę statusu rezydencji zgłasza się w ciągu 60 dni. Rezydenci za granicą (i rezydenci nieobecni dłużej niż sześć miesięcy) muszą ustanowić przedstawiciela podatkowego mającego miejsce zamieszkania w Portugalii — w przypadkach dotyczących UE/EOG jest to fakultatywne, a obowiązek odpada po przystąpieniu do elektronicznych powiadomień (Morada Única Digital / powiadomienia Portal das Finanças).
art. 3 ust. 1a ustawy o PIT (Dz.U. 2026 poz. 592) — Polskim rezydentem podatkowym jest osoba fizyczna, która posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Przesłanki są alternatywne; rezydent podlega w Polsce opodatkowaniu od całości dochodów (art. 3 ust. 1).
art. 4 ust. 2 konwencji PL–PT z 9.05.1995 — Osobę mającą miejsce zamieszkania w obu państwach uważa się za mającą je w państwie, w którym ma stałe miejsce zamieszkania; jeżeli ma je w obu — w państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych). Jeżeli nie można tego ustalić albo nie ma stałego miejsca zamieszkania w żadnym państwie — decyduje miejsce zwykłego pobytu, dalej obywatelstwo, a w ostateczności wzajemne porozumienie właściwych władz.
Objaśnienia podatkowe MF z 29.04.2021 r. (rezydencja podatkowa), pkt 2.1–2.3 — Spójnik «lub» oznacza, że wystarczy jedno kryterium. Przy interesach osobistych najczęściej bierze się pod uwagę obecność w Polsce współmałżonka, partnera lub małoletnich dzieci. Do 183 dni wlicza się każdą część dnia, dzień przyjazdu i wyjazdu. Zmiana rezydencji może nastąpić w trakcie roku.
art. 15 ust. 2 konwencji PL–PT — Wynagrodzenie rezydenta jednego państwa za pracę wykonywaną w drugim państwie podlega opodatkowaniu tylko w państwie rezydencji, jeżeli łącznie: odbiorca przebywa w drugim państwie przez okres lub okresy nieprzekraczające łącznie 183 dni w ciągu dwunastomiesięcznego okresu zaczynającego się lub kończącego w danym roku podatkowym, wynagrodzenie wypłaca pracodawca niemający miejsca zamieszkania ani siedziby w drugim państwie i nie jest ono ponoszone przez zakład pracodawcy w drugim państwie.
art. 57 n.º 1 i 6, art. 60 n.º 1 i art. 143 CIRS — IRS ustala się za rok kalendarzowy (art. 143). Roczne zeznanie (Modelo 3) za poprzedni rok składa się elektronicznie od 1 kwietnia do 30 czerwca (art. 60 n.º 1); przy dwóch statusach rezydencji w tym samym roku składa się odrębne zeznanie za każdy z nich (art. 57 n.º 6).
art. 14 konwencji PL–PT (wolne zawody) — Dochód z wolnego zawodu lub innej działalności o samodzielnym charakterze podlega opodatkowaniu tylko w państwie rezydencji, chyba że osoba ma w drugim państwie stałą placówkę regularnie dostępną dla wykonywania działalności — wtedy w zakresie dochodu przypisanego tej placówce. Konwencja nie przewiduje tu testu 183 dni.
art. 23 konwencji PL–PT w brzmieniu zmienionym przez art. 5 ust. 6 Konwencji MLI (opcja C) — Polska (lit. a pkt I po zmianie przez MLI): od podatku od dochodu rezydenta odlicza się podatek zapłacony w Portugalii od dochodu, który według konwencji może być opodatkowany w Portugalii — nie więcej niż część podatku przypadającą na ten dochód; dochód zwolniony w Polsce można uwzględnić przy ustalaniu stawki. Lit. a pkt II: odliczenie podatku portugalskiego od dywidend, odsetek i należności licencyjnych (art. 10–12). Portugalia (lit. b): odlicza podatek zapłacony w Polsce od dochodu, który może być opodatkowany w Polsce, do wysokości podatku portugalskiego przypadającego na ten dochód; dochód zwolniony można uwzględnić przy ustalaniu stawki.
Ministerstwo Finansów — Konwencja MLI: wyjaśnienia dla osób fizycznych — Portugalia figuruje wśród umów, w których Konwencja MLI zmienia polską metodę z wyłączenia z progresją na metodę odliczenia — dla dochodów uzyskiwanych od 1.01.2021 r. (razem z Norwegią, Belgią, Kanadą i Danią).
art. 27 ust. 9 ustawy o PIT (metoda proporcjonalnego odliczenia) — Jeżeli umowa nie przewiduje wyłączenia z progresją (albo umowy brak), dochody zagraniczne łączy się z dochodami polskimi, a od podatku od łącznej sumy odlicza się podatek zapłacony za granicą — nie więcej niż część podatku przypadająca proporcjonalnie na dochód zagraniczny.
art. 27g ustawy o PIT (ulga abolicyjna) — Rezydent rozliczający dochody zagraniczne (m.in. ze stosunku pracy i działalności) metodą z art. 27 ust. 9 albo 9a może odliczyć różnicę między podatkiem obliczonym tą metodą a podatkiem, który wyszedłby przy wyłączeniu z progresją — nie więcej niż 1360 zł; limit nie dotyczy pracy lub usług wykonywanych poza terytorium lądowym państw (ust. 5); ulga nie przysługuje do dochodów z krajów i terytoriów wymienionych w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 23v ust. 2 (ust. 3).
art. 18 i 19 konwencji PL–PT — Art. 18: emerytury i podobne świadczenia z tytułu wcześniejszej pracy najemnej podlegają opodatkowaniu tylko w państwie rezydencji. Art. 19 ust. 1: wynagrodzenia ze służby publicznej — tylko w państwie wypłacającym, chyba że praca jest wykonywana w drugim państwie przez jego rezydenta, który jest jego obywatelem albo nie stał się rezydentem wyłącznie w celu wykonywania tej pracy. Art. 19 ust. 2: emerytury z tytułu służby publicznej — tylko w państwie wypłacającym, chyba że odbiorca jest rezydentem i obywatelem drugiego państwa.
art. 58-A Estatuto dos Benefícios Fiscais (IFICI), dodany przez Lei n.º 82/2023 — Nowi rezydenci, którzy w żadnym z pięciu poprzednich lat nie byli rezydentami Portugalii i wykonują wymienione w przepisie kwalifikowane działalności (szkolnictwo wyższe i badania naukowe, kwalifikowane stanowiska w spółkach z umownymi zachętami inwestycyjnymi, wysoko kwalifikowane zawody w spółkach kwalifikowanych lub eksportujących, personel B+R, certyfikowane start-upy i inne), mogą płacić 20% od dochodów netto kategorii A i B z tych działalności przez 10 kolejnych lat od roku rejestracji jako rezydent. Niedostępne dla byłych beneficjentów NHR i osób korzystających z reżimu dla byłych rezydentów; można z niego skorzystać tylko raz.
Portaria n.º 352/2024/1 z 23.12.2024 r., art. 2 n.º 1 — Wniosek o rejestrację w IFICI składa się do 15 stycznia roku następującego po roku, w którym podatnik stał się rezydentem; wniosek spóźniony działa od roku rejestracji przez pozostałą część okresu (art. 58-A n.º 7 EBF).
art. 81 n.º 1–2 i 4 CIRS — Odliczenie podatku zagranicznego do niższej z kwot: podatek zagraniczny albo podatek portugalski od tego dochodu; przy umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania — nie więcej niż podatek, który umowa pozwala pobrać państwu źródła. Beneficjenci IFICI: zagraniczne dochody z pracy, działalności, kapitałowe, z najmu i zyski kapitałowe są zwolnione, ale uwzględnia się je przy ustalaniu stawki.
art. 236 n.º 3–5 Lei n.º 82/2023 (budżet państwa na 2024 r.) — przepisy przejściowe NHR, przytoczone przy art. 16 CIRS — Reżim NHR (dawny art. 16 n.º 8–12 CIRS) uchylono od 2024 r. Nadal stosuje się go przez pozostałą część 10-letniego okresu do osób już zarejestrowanych, do osób, które spełniły warunki rezydencji do 31.12.2023 r., oraz do osób, które stały się rezydentami do 31.12.2024 r., mając jeden z wymienionych dokumentów sprzed 2024 r. (umowa o pracę, umowa najmu, zapis do szkoły, wiza pobytowa itp.), i złożyły wniosek o rejestrację w NHR; spóźniona rejestracja działa dopiero od roku, w którym jej dokonano.
art. 12-A CIRS (reżim dla byłych rezydentów) — 50% dochodów z pracy i działalności jest wyłączone z opodatkowania przez 5 lat, w granicach limitu wyznaczonego górną granicą pierwszego progu art. 68-A CIRS (250 000 EUR; limit dotyczy osób, które stały się rezydentami od 2024 r.) — dla osób, które staną się rezydentami według art. 16 n.º 1–2 do 2026 r., nie były rezydentami w żadnym z pięciu poprzednich lat, ale były nimi wcześniej, i mają uregulowane zobowiązania podatkowe. Nie łączy się z NHR.
art. 12-B CIRS (IRS Jovem) — Podatnicy do 35 lat, którzy nie są osobami na utrzymaniu, mogą wybrać częściowe zwolnienie dochodów kategorii A i B przez 10 lat uzyskiwania dochodów: 100% w 1. roku, 75% w latach 2–4, 50% w latach 5–7, 25% w latach 8–10, do limitu 55 × IAS. Niedostępne dla beneficjentów NHR i IFICI ani dla osób korzystających z art. 12-A.
art. 10 n.º 1 al. k) i n.º 25 CIRS — W przypadku kryptoaktywów niebędących papierami wartościowymi utrata rezydencji portugalskiej jest traktowana jak odpłatne zbycie (fikcyjna sprzedaż przy wyjeździe). Kryptoaktywa posiadane 365 dni lub dłużej są wyłączone z zasad opodatkowania zysków (art. 10 n.º 22). Art. 10 nie przewiduje podobnego obciążenia przy wyjeździe dla udziałów ani innego majątku osób fizycznych.
art. 30da ust. 1–3 ustawy o PIT (podatek od niezrealizowanych zysków — exit tax) — Ust. 1: podatek wynosi 19% podstawy (3%, gdy nie ustala się wartości podatkowej). Ust. 2 pkt 2: opodatkowaniu podlega zmiana rezydencji podatkowej przez podatnika z nieograniczonym obowiązkiem, w wyniku której Polska traci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia jego majątku, w związku z przeniesieniem miejsca zamieszkania do innego państwa. Ust. 3: poza działalnością gospodarczą — tylko majątek osobisty (prawa w spółce niebędącej osobą prawną, udziały, akcje i inne papiery wartościowe, pochodne instrumenty finansowe, tytuły uczestnictwa w funduszach kapitałowych), jeżeli podatnik miał miejsce zamieszkania w Polsce łącznie co najmniej pięć lat w dziesięcioletnim okresie przed dniem zmiany rezydencji.
art. 30db ust. 1–2 ustawy o PIT (próg 4 000 000 zł) — Art. 30da nie stosuje się, jeżeli łączna wartość rynkowa przenoszonych składników majątku nie przekracza 4 000 000 zł; u małżonków, o których mowa w art. 30da ust. 9, limit dotyczy łącznie obojga.
Autoridade Tributária e Aduaneira (DSRI), nota z 14.12.2021 r. o certyfikacji rezydencji podatkowej — Od 1.01.2022 r. portugalski certyfikat rezydencji podatkowej dla celów umów zamawia się online na Portal das Finanças («Pedir Certidão» → «Residência Fiscal») i otrzymuje od razu; według AT jest to jedyny dokument poświadczający rezydencję portugalską dla celów umów, dołączany do zagranicznego formularza zamiast ostemplowania formularza.
art. 306l Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. 2026 poz. 622) — Organ podatkowy na wniosek podatnika wydaje zaświadczenie o jego miejscu zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce (certyfikat rezydencji).
art. 11–13 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 — Osoba podlega ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego — co do zasady państwa wykonywania pracy; pracownik delegowany na nie dłużej niż 24 miesiące pozostaje w systemie państwa wysyłającego (zaświadczenie A1); przy pracy w kilku państwach decyduje znaczna część pracy w państwie zamieszkania.
gov.pt — składki na Segurança Social płacone przez pracodawców — Pracownicy w systemie ogólnym: pracodawca 23,75%, pracownik 11%, razem 34,75%.
Instituto da Segurança Social — Guia Prático «Trabalhador Independente» (opublikowany 16.05.2025 r.) — Osoby samozatrudnione: 21,4% (25,2% dla przedsiębiorców indywidualnych — ENI) od dochodu podlegającego oskładkowaniu, który wynosi 70% przychodów z usług (20% przychodów ze sprzedaży towarów).
Konwencja PL–PT z 9.05.1995 (Dz.U. 1998 nr 48 poz. 304); oświadczenie rządowe (Dz.U. 1998 nr 48 poz. 305); art. 28 — Konwencja podpisana w Lizbonie 9.05.1995 r. weszła w życie 4.02.1998 r. (wymiana dokumentów ratyfikacyjnych w Warszawie); według art. 28 ust. 2 stosuje się ją od 1 stycznia roku następującego po roku wejścia w życie, tj. od 1.01.1999 r. Protokołu zmieniającego nie ma; Dz.U. 2017 poz. 1101 i 2020 poz. 993 to sprostowania tekstu polskiego.
Tekst syntetyczny Konwencji MLI i konwencji PL–PT (podatki.gov.pl) — MLI weszła w życie dla Polski 1.07.2018 r., dla Portugalii 1.06.2020 r.; w odniesieniu do konwencji PL–PT stosuje się m.in. art. 5 ust. 6 (metoda odliczenia po stronie Polski), art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 (test głównego celu), art. 9 ust. 4 i art. 11 ust. 1 MLI — do podatków u źródła od 1.01.2021 r., do pozostałych podatków za okresy rozpoczynające się 1.12.2020 r. lub później. Art. 4 ust. 2 konwencji nie został zmieniony.
art. 68 CIRS (skala podatkowa) — Progresywna skala IRS; obecne brzmienie nadał Decreto-Lei n.º 212/2026 z 4.11.2026 r. (stawki od 12,2% do 48%); dodatkowo opłata solidarnościowa 2,5% (80 000–250 000 EUR) i 5% (powyżej 250 000 EUR) (art. 68-A).
art. 72 n.º 1 al. b)–c), n.º 2 i 6 CIRS — Stawki szczególne: 28% od pozostałych dochodów nierezydentów niepodlegających poborowi u źródła i od zysków netto z papierów wartościowych; 25% od najmu mieszkań; 25% od dochodów nierezydentów przypisanych do portugalskiego zakładu oraz od ich wynagrodzeń i emerytur, od których nie pobrano podatku u źródła. Rezydenci mogą wybrać opodatkowanie większości tych dochodów łącznie z pozostałymi.
art. 4 ust. 2 lit. a konwencji PL–PT — Osobę mającą miejsce zamieszkania w obu państwach uważa się za mającą je w państwie, w którym ma stałe miejsce zamieszkania; jeżeli ma je w obu — w państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych).
art. 4 ust. 2 lit. b konwencji PL–PT — Jeżeli nie można ustalić, w którym państwie osoba ma ośrodek interesów życiowych, albo nie ma ona stałego miejsca zamieszkania w żadnym państwie — decyduje państwo, w którym zwykle przebywa.
art. 4 ust. 2 lit. c–d konwencji PL–PT — Gdy osoba przebywa zazwyczaj w obu państwach lub w żadnym z nich — decyduje obywatelstwo; gdy jest obywatelem obu państw lub żadnego z nich — właściwe władze rozstrzygają sprawę w drodze wzajemnego porozumienia.
art. 25 ust. 1 konwencji PL–PT — Procedura wzajemnego porozumiewania się: sprawę przedstawia się właściwemu organowi państwa rezydencji w ciągu trzech lat od pierwszego urzędowego zawiadomienia o czynności pociągającej za sobą opodatkowanie niezgodne z konwencją.

Orzecznictwo

Tribunal Central Administrativo Norte (TCAN), sekcja sporów podatkowych, 01219/21.6BEPRT, 30.01.2025 — Miejsce zamieszkania dla celów podatkowych (domicílio fiscal, art. 19 LGT) i rezydencja podatkowa dla IRS to różne pojęcia. Podatniczka, która przez pomyłkę złożyła zeznanie za 2019 r. jako rezydentka Portugalii, mogła obalić własne zeznanie: brazylijskie dokumenty podatkowe wykazały, że ona i jej mąż mieszkali w Brazylii, więc kryteria 183 dni i mieszkania nie były spełnione, a wymiar podatku od jej brazylijskich dochodów uchylono.
Tribunal Central Administrativo Sul (TCAS), sekcja sporów podatkowych, 443/20.3BELRA, 27.11.2025 — Art. 16 n.º 1 al. b) CIRS wymaga oprócz mieszkania aktualnego zamiaru utrzymania go jako miejsca zwykłego zamieszkania — miejsca, w którym osoba zwykle mieszka i ma ośrodek interesów rodzinnych, społecznych, zawodowych i gospodarczych. Podatnik, który zachował to samo mieszkanie w Portugalii i wracał do niego po każdej krótkiej nieobecności za granicą, był rezydentem; zagraniczny certyfikat rezydencji wydany później nie dowodził niczego co do wcześniejszych lat, a ciężar dowodu nierezydencji spoczywał na podatniku.
Centro de Arbitragem Administrativa (CAAD), arbitraż podatkowy, 226/2023-T, 02.01.2024 — Trener piłkarski, którego kontrakt w Chinach rozpoczął się 1 sierpnia 2016 r., po 213 dniach w Portugalii (wcześniejszego wyjazdu nie wykazano), pozostał rezydentem przez cały 2016 r. na podstawie art. 16 n.º 14–15 CIRS, bo chiński podatek od jego późniejszych dochodów był niższy niż 60% podatku portugalskiego. Za 2017 r. posiadanie w Portugalii domu, w którym mieszkała jego rodzina, nie uczyniło go rezydentem bez aktualnego zamiaru zajmowania go jako miejsca zwykłego zamieszkania (rezydencję ocenia się dla każdej osoby odrębnie, art. 16 n.º 5); wymiar za 2017 r. uchylono.
Supremo Tribunal Administrativo (STA), plenum sekcji sporów podatkowych, 084/25.9BALSB (ujednolicenie orzecznictwa), 28.01.2026 — Złożenie wniosku o rejestrację jako rezydent niestały (NHR) na podstawie art. 16 n.º 10 CIRS (brzmienie obowiązujące w 2023 r.) jest warunkiem dostępu do reżimu NHR; samo spełnienie przesłanek materialnych bez wniosku nie wystarczy.
Supremo Tribunal Administrativo (STA), sekcja sporów podatkowych, 0842/23.9BESNT, 29.05.2024 — Rejestracja w NHR ma charakter deklaratoryjny, a nie jest przyznaniem przez administrację: jeżeli warunki art. 16 n.º 8 są spełnione (ocenia się je za rok uzyskania rezydencji), wniosek złożony po terminie 31 marca jest nadal możliwy, ale reżim stosuje się wtedy dopiero od roku rejestracji w NHR.
Supremo Tribunal Administrativo (STA), plenum sekcji sporów podatkowych, 0214/25.0BALSB (ujednolicenie orzecznictwa), 29.04.2026 — W reżimie dla byłych rezydentów (art. 12-A CIRS; w sprawie — w brzmieniu obowiązującym wówczas: «trzy poprzednie lata», obecnie pięć) warunek nieposiadania rezydencji odnosi się do rezydencji podatkowej w rozumieniu art. 16 CIRS. Administracja podatkowa może odmówić zastosowania reżimu tylko wtedy, gdy wykaże, że w jednym z tych lat spełnione było jedno z kryteriów art. 16; nie wystarczy, że podatnik przebywał w Portugalii przez część takiego roku, krócej niż 183 dni. Orzeczenie arbitrażowe odmawiające zastosowania reżimu uchylono.

Aktualizacja 10.11.2026. Wynik ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Organy podatkowe i sądy mogą inaczej interpretować przepisy, także ze względu na okoliczności, których tu nie uwzględniono, a prawo się zmienia. Przed podjęciem decyzji skonsultuj się z doradcą podatkowym.

Sprawdź swój status