Türk vergi mükellefleri için Portekiz'de vergi mukimliği

Portekiz, vergi yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde orada 183 günden fazla kalan (geceleme içeren her gün sayılır) ya da Portekiz'de mutad meskeni olarak tutma niyetini gösteren bir konutu olan kişiyi mukim sayar. Türkiye de ikametgâhınız Türkiye'de kaldıkça veya bir takvim yılında altı aydan fazla oturduysanız sizi tam mükellef sayarsa, 11 Mayıs 2005 tarihli Anlaşmanın 4/2 maddesi uygulanır. İki ülke de birbirinin vergisini mahsup eder.

Durumunuzu kontrol edin: Türkiye ve Portekiz

Ücretsiz, kayıt gerektirmez, yaklaşık 3 dakika. Gelir Vergisi Kanunu'na göre sonuç; Portekiz'in hukuku ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla karşılaştırılır.

Portekiz sizi ne zaman vergi mukimi sayar

Portekiz günleri yalnızca takvim yılında değil, ilgili yılda başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde sayar ve 183 günün aşılması (184 veya daha fazla) gerekir. Portekiz'de geceleme içeren gün, orada günün yalnızca bir bölümünü geçirmiş olsanız bile sayılır.

183 gün veya daha az kalmış olsanız da, o 12 aylık dönemin herhangi bir gününde Portekiz'de onu mutad meskeniniz olarak tutma ve kullanma yönünde güncel bir niyeti gösteren koşullarda bir konutunuz olduysa mukimsiniz. Tatil evi veya ikinci konut ya da yalnızca ileride dönünce kullanmayı planladığınız bir konut yeterli değildir; mahkemeler fiilen nerede yaşadığınıza ve aile, iş ve ekonomik bağlarınızın nerede olduğuna bakar.

Bu yılda başlayan veya biten bir 12 aylık dönemde Portekiz'de 183 günden fazla kaldınız (geceleme içeren her gün sayılır) — Portekiz vergi mukimisiniz (CIRS md. 16/1(a)) ve dünya genelindeki geliriniz üzerinden IRS ödersiniz. Geldiğiniz yılda kalışınızın ilk gününden itibaren (önceki yılın herhangi bir gününde mukim idiyseniz 1 Ocak'tan itibaren), ayrıldığınız yılda ise Portekiz'deki son gününüze kadar mukimsiniz; md. 16/14 sizi yılın tamamı için mukim tutmadıkça.
Portekiz'de onu mutad meskeniniz olarak tutma ve kullanma yönünde güncel bir niyeti gösteren koşullarda bir konutunuz vardı — 183 gün veya daha az kalmış olsanız da kalışınızın ilk gününden itibaren Portekiz vergi mukimisiniz (CIRS md. 16/1(b)). Sonuç olgulara bağlıdır: orada yaşama yönünde güncel bir niyet olmadan konuta sahip olmak veya onu kiralamak yeterli değildir.
Yurt dışında Portekiz devletinin hizmetinde kamu görevi veya kamu misyonu yürütüyorsunuz — Portekiz'de geçirdiğiniz gün sayısından bağımsız olarak Portekiz vergi mukimisiniz (CIRS md. 16/1(d)).
31 Aralık'ta Portekiz'de mukim olan veya merkezi ya da etkin yönetim yeri Portekiz'de bulunan bir kuruluşa hizmet veren bir gemi veya uçağın mürettebatındaydınız — o yıl için Portekiz vergi mukimisiniz (CIRS md. 16/1(c)).

Ne zaman mukim değilsiniz

Her 12 aylık dönemde 183 gün veya daha az kaldınız, Portekiz'de mutad mesken olarak tutulan bir konutunuz yok ve Portekiz kamu hizmetinde veya mürettebatta değilsiniz — Portekiz vergi mukimi değilsiniz. Portekiz yalnızca Portekiz kaynaklı gelirinizi vergilendirir; örneğin Portekiz'de yapılan çalışmanın ücreti (%25 nihai tevkifat) veya Portekiz'deki taşınmazın kira geliri.
183 günü aşmadınız, ancak Portekiz'deki konutunuzun onu mutad meskeniniz olarak tutma niyetini gösterip göstermediği belirsiz. Vergi idaresi ve mahkemeler bunu olgulara göre belirler (fiilen nerede yaşadığınız, aileniz, işiniz ve varlıklarınız); böyle bir niyet tespit edilirse mukimsiniz. Nerede yaşadığınıza ilişkin kanıtları saklayın ve ayrılırken vergi idaresindeki adresinizi güncelleyin.

Portekiz'in hukukunun Türk kurallarıyla çatıştığı noktalar

Çatışma: Portekiz'de 183 günden fazla kaldınız, Türkiye de sizi mukim sayıyor. Portekiz, 12 aylık bir dönemde orada 183 günden fazla kaldığınız için sizi mukim sayar. Türkiye ise ikametgâhınız Türkiye'de kaldıkça (GVK md. 4/1) — örneğin aileniz ve eviniz Türkiye'deyse — ya da bir takvim yılında Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturduysanız sizi tam mükellef saymaya devam eder. Çifte mukimliği 2005 Anlaşmasının 4/2 maddesi çözer: daimi mesken → hayati menfaatlerin merkezi → mutad mesken → vatandaşlık → karşılıklı anlaşma. Daimi meskeniniz yalnızca Portekiz'deyse Anlaşma bakımından Portekiz mukimi olursunuz ve Türkiye yalnızca Türkiye kaynaklı gelirinizi Anlaşmanın izin verdiği ölçüde vergilendirebilir.
Çatışma: Portekiz'de tutulan konut 183 gün olmadan da mukimlik doğurabilir. Portekiz, onu mutad meskeniniz olarak tutma yönünde güncel bir niyeti gösteren koşullarda bir Portekiz konutunuz varsa kısa bir kalıştan sonra bile sizi mukim sayar. Türk hukuku da sürekli kalma niyetiyle oturulan yere (ikametgâh) bakar; iki ülkede de konut tutuyorsanız iki ülkede birden mukim sayılmanız olasıdır. Anlaşma bakımından böyle bir konut genellikle «daimi mesken» de sayılır: tek daimi meskeniniz Portekiz'deyse md. 4/2(a) Portekiz'i gösterir; iki ülkede de varsa hayati menfaatlerin merkezi belirleyicidir.

Bilmeniz gereken diğer konular

Portekiz 183 günü herhangi bir 12 aylık dönemde sayar ve gün, geceleme demektir. Portekiz eşiği, vergi yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde 183 günü aşmaktır — Temmuz'dan Haziran'a süren bir kalış sizi iki takvim yılında da mukim yapabilir — ve Portekiz'de geceleme içeren her gün sayılır. Türkiye'nin altı ay kuralı ise takvim yılı içinde «devamlı oturma»ya bakar ve geçici ayrılmalar süreyi kesmez. Anlaşmanın ücretlere ilişkin 15/2 maddesindeki 183 gün de ilgili takvim yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde sayılır.
Taşınma yılı: Portekiz yılı böler, Türk kanununda açık bir bölme kuralı yok. Portekiz geldiğiniz yılda sizi kalışınızın ilk gününden, ayrıldığınız yılda ise Portekiz'deki son gününüze kadar mukim sayar (CIRS md. 16/3–4) ve her dönem için ayrı Portekiz beyannamesi verirsiniz. İki istisna vardır: ayrılış yılında Portekiz'de 183 günden fazla kaldıysanız ve o yılın ayrılış sonrasındaki gelirleri AB/AEA dışında (ör. Türkiye'de) Portekiz vergisinin %60'ından düşük bir vergiye tabiyse yılın tamamında mukim kalırsınız (md. 16/14–15); izleyen yıl geri dönerseniz de yılın tamamı için mukim sayılırsınız (md. 16/16). Türk Gelir Vergisi Kanunu ise yıl içinde mükellefiyet değişikliği için açık bir bölme kuralı içermez; takvim yılı içinde Türkiye'yi terk edenler yıllık beyannamelerini terkten önceki 15 gün içinde verir (GVK md. 92). Taşınma yılında Türk vergi dairesine danışın.
Portekiz'de çalışma: herhangi bir 12 aylık dönemde 183 gün (md. 15/2). Portekiz'de fiilen yapılan çalışmanın ücreti Portekiz kaynaklıdır ve mukim olmayanlar için %25 nihai vergiye tabidir. Anlaşma bakımından Türkiye mukimiyseniz, md. 15/2'nin tüm şartları birlikte sağlanırsa Portekiz bu ücreti vergilendiremez: ilgili takvim yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde Portekiz'de toplam 183 günü aşmayan kalış, Portekiz mukimi olmayan işveren ve ücretin işverenin Portekiz'deki işyeri veya sabit yeri tarafından yüklenilmemesi. Serbest meslek: md. 14/1 — Portekiz'de devamlı kullanılabilen sabit yer veya herhangi bir 12 aylık dönemde 183 gün ya da daha fazla kalış. Portekiz vergilendirebiliyorsa orada ödenen vergi Türkiye'de mahsup edilir (md. 23/2, GVK md. 123).
Türkiye mukimi iseniz: Portekiz vergisinin Türkiye'de mahsubu. Anlaşma bakımından Türkiye mukimi iseniz, Anlaşmaya göre Portekiz'de vergilendirilebilen gelir (ör. Portekiz'de yapılan iş, Portekiz'deki taşınmaz, Portekiz kaynaklı temettü ve faiz) üzerinden Portekiz'de ödenen vergi Türk gelir vergisinden indirilir; indirim o gelire isabet eden Türk vergisini aşamaz ve Türk mevzuatının mahsup hükümlerine tabidir (Anlaşma md. 23/2, GVK md. 123). Portekiz vergisinin ödendiği, Portekiz yetkili makamlarından alınan ve Portekiz'deki Türk elçiliği veya konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle ispatlanmalıdır; belgeler zamanında gelmezse bu gelire isabet eden Türk vergisi bir yıl ertelenir.
Portekiz mukimi olursanız: Türk vergisinin Portekiz'de mahsubu. Anlaşma bakımından Portekiz mukimi olursanız Portekiz dünya gelirinizi vergilendirir ve Türkiye'nin Anlaşmaya göre vergilendirebildiği gelir (ör. Türkiye'deki taşınmaz kira geliri, Türkiye'de yapılan iş, Türkiye kaynaklı temettü ve faiz) üzerinden ödenen Türk vergisini, o gelire isabet eden Portekiz vergisiyle sınırlı olarak mahsup eder (Anlaşma md. 23/1, CIRS md. 81). IFICI kapsamındaysanız yurt dışı gelirlerin çoğu Portekiz'de istisnadır ve yalnızca oranın belirlenmesinde dikkate alınır (CIRS md. 81/4). Türkiye bu durumda sizi yalnızca Türkiye kaynaklı gelirler üzerinden vergilendirebilir.
Emekli aylıkları ve kamu hizmeti. Anlaşmanın 18. maddesine göre geçmiş hizmetler karşılığı ödenen emekli maaşları ve ömür boyu gelirler yalnızca mukim olunan ülkede vergilendirilir. Anlaşmada sosyal güvenlik emekli aylıkları için ayrı bir hüküm yoktur; bunlar 18. madde veya diğer gelirlere ilişkin 22/1 maddesi kapsamında değerlendirilir ve her iki hükme göre de yalnızca mukim olunan ülkede vergilendirilir. Kamu hizmeti karşılığı ödenen ücret ve emekli maaşları ise 19. maddeye göre kural olarak ödeyen devlette vergilendirilir; kişi diğer devletin mukimi ve vatandaşıysa o devlette vergilendirilir. Türkiye mukimi olarak Portekiz sosyal güvenlik kurumundan aldığınız emekli aylığı Türkiye'de istisnadır (GVK md. 23/13). Emekli olarak Portekiz'e taşınırsanız emekli aylığınızı Portekiz CIRS md. 68 tarifesine göre vergilendirir; IFICI yalnızca A ve B kategorisi gelirleri kapsar, emekli aylıklarını kapsamaz.
IFICI («NHR 2.0»): nitelikli yeni gelenler için %20. Önceki beş yılın hiçbirinde Portekiz mukimi olmadıysanız ve nitelikli bir faaliyette çalışıyorsanız (araştırma ve yükseköğretim, yatırım teşvik sözleşmesi olan şirketlerde nitelikli işler, nitelikli veya ihracatçı şirketlerde yüksek nitelikli meslekler, Ar-Ge personeli, sertifikalı girişimler vb.), bu faaliyetten elde ettiğiniz net ücret ve serbest meslek gelirleri üzerinden 10 yıl %20 ödeyebilirsiniz; yurt dışı gelirlerin çoğu oranın belirlenmesinde dikkate alınmak üzere istisnadır (CIRS md. 81/4). Kayıt, mukim olduğunuz yılı izleyen yılın 15 Ocak tarihine kadar yapılmalıdır — sonraki kayıt yalnızca o yıldan itibaren işler. Rejim Anlaşmanın Türkiye'ye bıraktığı vergilendirme haklarını (ör. Türkiye'deki taşınmaz geliri) değiştirmez.
Mutad olmayan mukim (NHR) rejimi: yeni girişlere kapalı. NHR rejimi 2024'ten itibaren yürürlükten kaldırıldı. Zaten kayıtlı olanlara 10 yıllık sürenin kalanı için, geçiş hükümleri uyarınca da 2024 öncesi nitelikli belgelerle 2024 sonuna kadar mukim olanlara uygulanmaya devam eder. Kayıt önemlidir: Yüksek İdare Mahkemesi (STA), NHR kayıt başvurusunun rejime erişimin şartı olduğuna ve geç başvurunun yalnızca kayıt yılından itibaren hüküm doğurduğuna karar vermiştir.
Türkiye'den dönen eski Portekiz mukimleri (CIRS md. 12-A). Daha önce bir dönem Portekiz mukimi olduysanız, önceki beş yılda mukim olmadıysanız ve 2026'ya kadar yeniden mukim olursanız, ücret ve ticari/mesleki kazancınızın %50'si 5 yıl IRS dışında kalır (2024'ten itibaren mukim olanlar için 250.000 EUR esas alınarak sınırlanır). Buradaki «mukim», CIRS md. 16 anlamında mukimliktir: bu yıllardan birinin bir kısmında md. 16 kriterlerinden hiçbirini karşılamadan Portekiz'de bulunmak rejimi engellemez (STA, 29.04.2026 tarihli içtihadı birleştirme kararı). 35 yaşına kadar mükellefler bunun yerine IRS Jovem'i (md. 12-B) kullanabilir; bu, md. 12-A, NHR veya IFICI ile birleştirilemez.
Portekiz'den ayrılış: genel çıkış vergisi yok, kripto varlıklar hariç. Portekiz IRS Kanunu, yurt dışına taşınan gerçek kişilerin hisse senetleri veya diğer varlıkları için genel bir çıkış vergisi öngörmez; istisna, menkul kıymet niteliğinde olmayan kripto varlıklardır: mukimliğin kaybı satış sayılır (CIRS md. 10/1(k) ve 10/25; 365 gün veya daha uzun süre elde tutulan kripto varlıklar hariç). Mukimlik değişikliğini 60 gün içinde bildirin ve bir temsilci atayın ya da elektronik tebligata katılın (LGT md. 19).
Mukimlik belgeleri ve kayıt. Türkiye'de Anlaşmadan Portekiz mukimi olarak yararlanmak için Portal das Finanças'tan Portekiz vergi mukimlik belgesi isteyin (çevrimiçi, anında verilir). Portekiz'de Türkiye mukimi olarak yararlanmak için (ör. md. 15/2 muafiyeti veya temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedellerinde Anlaşma oranları) Türk vergi idaresinden mukimlik belgesi alın. Portekiz vergi idaresiyle işlem yapmak için Portekiz vergi numarası (NIF) gerekir; adresinizi güncel tutun — değişiklik bildirilene kadar hüküm doğurmaz ve mukimlik statüsündeki değişiklik 60 gün içinde bildirilmelidir.
Sosyal güvenlik: AB Tüzüğü uygulanmaz, Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi uygulanır. Türkiye AB/AEA üyesi olmadığından 883/2004 sayılı AB Tüzüğü Türkiye ile Portekiz arasındaki geçişlere uygulanmaz ve iki ülke arasında ikili bir sosyal güvenlik sözleşmesi yoktur; ancak iki ülkenin de taraf olduğu çok taraflı Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi uygulanır. Portekiz Sosyal Güvenlik Enstitüsüne (ISS) göre Türkiye'deki işvereni tarafından Portekiz'e görevlendirilen işçi 12 aya kadar (12 ay daha uzatılabilir) Türk sisteminde kalabilir; bunun için CE 1 formu (uzatmada CE 2) gerekir. Serbest çalışanlar için bu görevlendirme kuralı listelenmemiştir. Diğer durumlarda Portekiz primleri ödenir: genel rejimde işçi %11, işveren %23,75; serbest çalışanlar hizmet gelirinin %70'i üzerinden %21,4. Formu görevlendirmeden önce SGK'dan alın; vergi anlaşması sosyal güvenlik primlerini düzenlemez.
Hangi anlaşma uygulanır: 2005 tarihli Türkiye–Portekiz Anlaşması. 11 Mayıs 2005'te Lizbon'da imzalanan Anlaşma ve Protokolü 18 Aralık 2006'da yürürlüğe girmiş ve 1 Ocak 2007'den itibaren uygulanmaktadır. Portekiz Anlaşmayı Çok Taraflı Sözleşme (MLI) kapsamında bildirmiştir; Türkiye MLI'yi imzalamış, ancak erişilebilen bilgilere göre onaylamamıştır, bu nedenle MLI'nin bu Anlaşmayı değiştirmediği kabul edilmiştir. Mukimlik: md. 4/2; serbest meslek: md. 14; bağımlı çalışma: md. 15 (ilgili takvim yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde 183 gün); emekli maaşları: md. 18; kamu hizmetleri: md. 19; çifte vergilendirmenin önlenmesi: md. 23 (her iki ülke de mahsup yöntemi); karşılıklı anlaşma usulü: md. 25.

Çifte mukimlik nasıl çözülür

İki ülke de sizi mukim sayarsa anlaşmanın 4. madde 2. fıkra uygulanır: Türkiye Cumhuriyeti ile Portekiz Cumhuriyeti arasında gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme ve vergi kaçakçılığına engel olma sözleşmesi ve Protokolü (Lizbon, 11 Mayıs 2005; Türkiye'de 2006/11337 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, RG 15.12.2006/26377; Portekiz'de Resolução da Assembleia da República n.º 13/2006). Kriterler sırayla uygulanır — daimi konut, hayati menfaatlerin merkezi, mutat mesken, vatandaşlık ve son olarak yetkili makamların karşılıklı anlaşması.

Anlaşma ayrıntılı: gelirler, oranlar, 183 gün kuralı →

Portekiz'de karşılaşacağınız terimler

residência fiscal: vergi mukimliği
residência habitual: mutad mesken — orada oturma niyetiyle tutulan konut 183 gün olmadan da mukimlik doğurur (CIRS md. 16/1(b))
IRS / CIRS: Portekiz kişisel gelir vergisi / IRS Kanunu
IFICI («NHR 2.0»): yeni gelenlerin nitelikli ücret ve serbest meslek gelirlerine 10 yıl %20
NIF: Portekiz vergi numarası
Portal das Finanças: Portekiz vergi idaresinin portalı — vergi mukimlik belgesi buradan çevrimiçi alınır

Sorular

Türkiye ile Portekiz arasında hangi anlaşma uygulanır?

11 Mayıs 2005'te Lizbon'da imzalanan Anlaşma ve Protokolü; 18 Aralık 2006'da yürürlüğe girmiş ve 1 Ocak 2007'den itibaren uygulanmaktadır. Türkiye MLI'yi onaylamadığından MLI'nin bu Anlaşmayı değiştirmediği kabul edilmiştir. Çifte mukimlikte md. 4/2, ücretlerde md. 15, mahsupta md. 23 esas alınır.

Portekiz'de 183 gün nasıl sayılır?

Portekiz eşiği, vergi yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde 183 günü aşmaktır; Temmuz'dan Haziran'a süren bir kalış sizi iki takvim yılında da mukim yapabilir. Portekiz'de geceleme içeren her gün sayılır. Türkiye'nin altı ay kuralı ise takvim yılı içinde «devamlı oturma»ya bakar.

Portekiz'de ödediğim vergiyi Türkiye'de mahsup edebilir miyim?

Evet, Anlaşma bakımından Türkiye mukimi iseniz: Anlaşmanın 23/2 maddesi ve GVK md. 123 uyarınca Portekiz'de ödenen vergi, o gelire isabet eden Türk vergisini aşmamak üzere indirilir. Ödeme, Portekiz yetkili makamlarından alınan ve Portekiz'deki Türk elçiliği veya konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle ispatlanmalıdır.

Kaynaklar

Mevzuat ve resmi açıklamalar

Código do IRS (CIRS) md. 16/1–2 — Bir yıl için Portekiz mukimi sayılırsınız, eğer o yıl: (a) o yılda başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde Portekiz'de, ardışık olsun olmasın, 183 günden fazla kaldıysanız; (b) daha az kalmış olsanız da bu dönemin herhangi bir gününde Portekiz'de, onu mutad meskeniniz olarak elinizde tutma ve kullanma yönünde güncel bir niyeti gösteren koşullarda bir konutunuz olduysa; (c) 31 Aralık'ta Portekiz'de mukim olan veya merkezi ya da etkin yönetim yeri Portekiz'de bulunan bir kuruluşa hizmet veren bir gemi veya uçağın mürettebatındaysanız; ya da (d) yurt dışında Portekiz devletinin hizmetinde kamu görevi veya misyonu yürütüyorsanız (Avrupa Parlamentosu üyeliği dâhil, md. 16/13). Bulunma günü, Portekiz'de geceleme içeren tam veya kısmi her gündür.
CIRS md. 16/3–5 (yılın bir bölümü için mukimlik) — (a) veya (b) ölçütünü karşılıyorsanız Portekiz'deki kalışınızın ilk gününden itibaren mukimsiniz — önceki yılın herhangi bir gününde mukim idiyseniz 1 Ocak'tan itibaren. Mukimlik, md. 16/14 ve 16/16 saklı kalmak üzere Portekiz'de bulunulan son günde sona erer. Mukimlik hane halkının her bireyi için ayrı değerlendirilir.
CIRS md. 16/14–16 (ayrılış yılı) — Ayrılış yılında Portekiz'de 183 günden fazla kaldıysanız ve ayrıldıktan sonra, mukim kalsaydınız vergiye tabi olacak ve istisna edilmeyecek gelir elde ediyorsanız, ayrılış yılının tamamında mukim kalırsınız — bu gelirin mukimliğiniz nedeniyle başka bir AB/AEA devletinde benzer bir gelir vergisine, diğer ülkelerde ise Portekiz oranının en az %60'ı oranında vergiye tabi olduğunu göstermedikçe. Mukimliği kaybettiğiniz yılı izleyen yılda yeniden mukim olursanız da yılın tamamı için mukim sayılırsınız.
CIRS md. 15 — Mukimler yurt dışında elde edilenler dâhil tüm gelirleri üzerinden, mukim olmayanlar yalnızca Portekiz'de elde edilen gelirler üzerinden vergilendirilir. Kısmi mukimlik yılında her statü kendi dönemine uygulanır.
CIRS md. 18/1(a), (h), (l) — Portekiz kaynaklı gelir; Portekiz'de yapılan ya da Portekiz'de mukim veya Portekiz'de işyeri bulunan bir kuruluş tarafından ödenen çalışmanın ücretini, Portekiz'deki taşınmazlardan elde edilen gelir ve kazançları ve Portekiz kuruluşlarınca ödenen emekli aylıklarını kapsar.
CIRS md. 71/1, 4, 17 — Nihai tevkifat: mukim olmayanların Portekiz'de elde ettiği ücret, ticari ve mesleki kazanç ve emekli aylıklarında %25; Portekiz kuruluşlarınca ödenen sermaye gelirlerinin çoğunda %28; gelir kimliği belirsiz üçüncü kişiler adına hesaplara ödeniyorsa veya listedeki düşük vergili ülkeler söz konusuysa %35.
Lei Geral Tributária (LGT) md. 19/1, 3–8, 15 — Vergi ikametgâhınız mutad meskeninizin bulunduğu yerdir; vergi idaresine bildirilmelidir ve değişiklik bildirilene kadar hüküm doğurmaz. Mukimlik statüsündeki değişiklik 60 gün içinde bildirilmelidir. Yurt dışında mukim olanlar (ve altı aydan uzun süre yurt dışında bulunan mukimler) Portekiz'de mukim bir vergi temsilcisi atamak zorundadır — AB/AEA durumlarında bu isteğe bağlıdır ve elektronik tebligat hizmetine (Morada Única Digital / Portal das Finanças bildirimleri) katılırsanız gerekmez.
GVK md. 4 — Türkiye'de yerleşmiş sayılanlar: 1) ikametgâhı Türkiye'de bulunanlar (ikametgâh, Medeni Kanun md. 19 vd.'de yazılı yerdir); 2) bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar — geçici ayrılmalar oturma süresini kesmez.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 4/2 — Her iki Devlette mukim gerçek kişi: (a) daimi meskeninin bulunduğu Devletin mukimi sayılır; iki Devlette de daimi meskeni varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha sıkı olduğu Devletin (hayati menfaatlerin merkezi) mukimi sayılır; (b) hayati menfaatlerin merkezinin bulunduğu Devlet belirlenemezse veya hiçbir Devlette daimi meskeni yoksa mutad olarak yaşadığı Devletin; (c) her ikisinde de mutad olarak yaşıyorsa veya hiçbirinde yaşamıyorsa vatandaşı olduğu Devletin mukimi sayılır; (d) her iki Devletin vatandaşıysa veya hiçbirinin vatandaşı değilse yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözer.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 15/2 — Bir Devlet mukiminin diğer Devlette yaptığı çalışma karşılığı aldığı ücret yalnızca mukim olunan Devlette vergilendirilir, yeter ki (a) kişi diğer Devlette ilgili takvim yılında başlayan veya biten herhangi bir 12 aylık dönemde toplam 183 günü aşmayan süre kalsın, (b) ücret diğer Devletin mukimi olmayan bir işveren tarafından veya onun adına ödensin ve (c) ücret işverenin diğer Devletteki işyeri veya sabit yeri tarafından yüklenilmesin.
CIRS md. 57/1, 6 ve 60/1; CIRS md. 143 — IRS takvim yılı üzerinden tarh edilir (md. 143). Önceki yılın gelirleri için yıllık beyanname (Modelo 3) 1 Nisan – 30 Haziran arasında elektronik olarak verilir (md. 60/1); aynı yıl içinde iki mukimlik statünüz olduysa her biri için ayrı beyanname verirsiniz (md. 57/6).
GVK md. 92 — Yıllık beyanname izleyen yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar verilir; tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine, dar mükellefiyette vergi muhatabının veya işyerinin bulunduğu yer vergi dairesine. Takvim yılı içinde memleketi terk edenler beyannamelerini terkten önceki 15 gün içinde verir. — süre, 115 No.lu VUK Sirküleri (29.03.2019) ile yeni bir belirleme yapılıncaya kadar Mart ayının son gününe uzatılmıştır
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 14/1 — Serbest meslek kazancı yalnızca mukim olunan Devlette vergilendirilir; ancak kişinin diğer Devlette faaliyetini icra etmek için devamlı kullanabileceği sabit bir yeri varsa (o yere atfedilen kazanç) veya diğer Devlette herhangi bir ardışık 12 aylık dönemde 183 gün ya da daha fazla kalırsa (orada yapılan faaliyetten elde edilen kazanç) diğer Devlette de vergilendirilebilir.
GVK md. 123 — Tam mükelleflerin yabancı memleketlerde elde ettikleri kazanç ve iratlardan mahallinde ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye'de tarh edilen gelir vergisinin bu kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilir; fazlası dikkate alınmaz. Şartlar: gelir üzerinden alınan şahsi bir vergi olması ve ödemenin yetkili makamlardan alınıp Türk elçilik veya konsolosluğunca tasdik edilen belgelerle tevsiki. Belgeler taksit zamanına kadar gelmezse vergi bir yıl ertelenir; süre geçerse belgeler dikkate alınmaz.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 23 (çifte vergilendirmenin önlenmesi) — (1) Portekiz, mukiminin Anlaşmaya göre Türkiye'de vergilendirilebilen geliri üzerinden Türkiye'de ödenen gelir vergisini, o gelire isabet eden Portekiz vergisini aşmamak üzere mahsup eder; Anlaşmaya göre Portekiz'de istisna edilen gelir, kalan gelirin vergisinin hesabında dikkate alınabilir. (2) Türkiye, yabancı vergilerin mahsubuna ilişkin Türk mevzuatı saklı kalmak kaydıyla, mukiminin Anlaşmaya göre Portekiz'de vergilendirilebilen geliri üzerinden Portekiz'de ödenen vergiyi, o gelire isabet eden Türk vergisini aşmamak üzere mahsup eder; istisna edilen gelir oranın belirlenmesinde dikkate alınabilir.
CIRS md. 81/1–2, 4 — Yabancı vergi mahsubu, ödenen yabancı gelir vergisi ile o gelire isabet eden Portekiz vergisinden düşük olanıyla sınırlıdır; vergi anlaşması varsa Anlaşmanın kaynak devlete izin verdiği vergiyi aşamaz. IFICI yararlanıcıları: yurt dışından elde edilen ücret, ticari, sermaye, kira ve değer artışı gelirleri istisnadır, ancak oranın belirlenmesinde dikkate alınır.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 18, 19 ve 22/1 — md. 18: geçmiş hizmetler karşılığında ödenen emekli maaşları ve benzeri ödemeler ile ömür boyu gelirler yalnızca mukim olunan Devlette vergilendirilir. md. 19: bir Devletin veya onun mahalli idarelerinin verdiği hizmetler karşılığı ödenen ücretler ve bu kaynaklardan ödenen emekli maaşları kural olarak yalnızca ödeyen Devlette vergilendirilir; kişi diğer Devletin mukimi ve vatandaşıysa yalnızca o Devlette vergilendirilir. md. 22/1: Anlaşmanın diğer maddelerinde düzenlenmeyen gelirler yalnızca mukim olunan Devlette vergilendirilir.
GVK md. 23/13 — Yabancı ülkelerdeki sosyal güvenlik kurumlarınca ödenen emekli, malullük, dul ve yetim aylıkları gelir vergisinden istisnadır.
CIRS md. 68 (genel tarife) — Artan oranlı IRS tarifesi; güncel metin en son 4.11.2026 tarihli Decreto-Lei n.º 212/2026 ile değiştirilmiştir (oranlar %12,2'den %48'e); bunun üzerine %2,5 (80.000–250.000 EUR) ve %5 (250.000 EUR üzeri) dayanışma ek vergisi uygulanır (md. 68-A).
Estatuto dos Benefícios Fiscais md. 58-A (IFICI), Lei n.º 82/2023 ile eklendi — Önceki beş yılın hiçbirinde Portekiz mukimi olmamış ve listelenen nitelikli faaliyetlerde (yükseköğretim ve araştırma, yatırım teşvik sözleşmesi olan şirketlerdeki nitelikli işler, nitelikli veya ihracatçı şirketlerde yüksek nitelikli meslekler, Ar-Ge personeli, sertifikalı girişimler ve diğerleri) çalışan yeni mukimler, bu faaliyetlerden elde ettikleri net A ve B kategorisi gelirleri (ücret ve ticari/mesleki kazanç) üzerinden, mukim olarak kaydedildikleri yıldan itibaren ardışık 10 yıl %20 oranında vergilendirilebilir. Eski NHR yararlanıcıları ve eski mukim rejimi kullananlar yararlanamaz; yalnızca bir kez kullanılabilir.
23.12.2024 tarihli Portaria n.º 352/2024/1, md. 2/1 — IFICI kayıt başvurusu, mukim olunan yılı izleyen yılın 15 Ocak tarihine kadar yapılmalıdır; geç başvuru, kayıt yılından itibaren kalan süre için hüküm doğurur (EBF md. 58-A/7).
Lei n.º 82/2023 (2024 Devlet Bütçesi) md. 236/3–5 — NHR geçiş hükümleri, CIRS md. 16 altında yayımlanmış — NHR rejimi (eski CIRS md. 16/8–12) 2024'ten itibaren yürürlükten kaldırıldı. Rejim; zaten kayıtlı olanlara, mukimlik şartlarını 31.12.2023'e kadar karşılayanlara ve listelenen 2024 öncesi belgelerden birine (iş sözleşmesi, kira sözleşmesi, okul kaydı, ikamet vizesi vb.) sahip olarak 31.12.2024'e kadar mukim olup NHR kaydı için başvuranlara 10 yıllık sürenin kalanı için uygulanmaya devam eder; geç kayıt yalnızca yapıldığı yıldan itibaren hüküm doğurur.
CIRS md. 12-A (eski mukimler rejimi) — 2026'ya kadar md. 16/1–2'ye göre mukim olan, önceki beş yılın hiçbirinde mukim olmayan ancak daha önce bir dönem mukim olmuş ve vergi durumu düzgün kişilerin ücret ve ticari/mesleki kazançlarının %50'si 5 yıl vergiden istisnadır; sınır CIRS md. 68-A'daki ilk dilimin üst sınırıdır (250.000 EUR; 2024'ten itibaren mukim olanlara uygulanır). NHR ile birleştirilemez.
CIRS md. 12-B (IRS Jovem) — Başkasının bakmakla yükümlü olmadığı 35 yaşına kadar mükellefler, gelir elde ettikleri 10 yıl boyunca A ve B kategorisi gelirleri için kısmi istisna seçebilir: 1. yıl %100, 2–4. yıllar %75, 5–7. yıllar %50, 8–10. yıllar %25; sınır 55 × IAS. NHR veya IFICI yararlanıcıları ve md. 12-A'yı kullananlar yararlanamaz.
CIRS md. 10/1(k) ve 10/25 — Menkul kıymet niteliğinde olmayan kripto varlıklarda Portekiz mukimliğinin kaybı bedelli devir sayılır (çıkışta varsayımsal satış). 365 gün veya daha uzun süre elde tutulan kripto varlıklar kazanç kurallarının dışındadır (md. 10/22). md. 10'da gerçek kişilerin hisse senetleri veya diğer varlıkları için benzer bir çıkış vergisi yoktur.
Autoridade Tributária e Aduaneira (DSRI), vergi mukimliğinin belgelendirilmesine ilişkin 14.12.2021 tarihli not — 1.1.2022'den bu yana vergi anlaşması amaçlı Portekiz vergi mukimlik belgesi Portal das Finanças'ta çevrimiçi istenir («Pedir Certidão» → «Residência Fiscal») ve anında verilir; AT'ye göre bu belge Anlaşma avantajları için Portekiz mukimliğini kanıtlayan tek belgedir ve yabancı formun onaylatılması yerine forma eklenir.
GİB — Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları — Türkiye'nin sonuçlandırdığı vergi anlaşmaları listesi, Türkçe metinler, ÇVÖA genel tebliğleri ve karşılıklı anlaşma usulü rehberine ilişkin tablolar.
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — İkili Anlaşmalar (sosyal güvenlik sözleşmeleri listesi) — Listede Portekiz yalnızca çok taraflı «Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi» altında yer alır (imza 24.11.1977, yürürlük 19.06.1983); Türkiye ile Portekiz arasında ikili bir sosyal güvenlik sözleşmesi listelenmemiştir.
Instituto da Segurança Social — Guia Prático «Destacamento de trabalhadores de outros países para Portugal» (15.11.2021), bölüm E3 — Sözleşme bulunan ülkeler tablosunda Türkiye yer alır: işçiler (TCO) için azami görevlendirme süresi 12 ay, 12 ay daha uzatılabilir; formlar CE 1 ve CE 2 (uzatma). Tabloda Türkiye için serbest çalışanlara (TI) ilişkin bir satır yoktur.
gov.pt — işverenlerin ödediği sosyal güvenlik primleri — Genel rejimdeki çalışanlar: işveren %23,75, çalışan %11, toplam %34,75.
Instituto da Segurança Social — Guia Prático «Trabalhador Independente» (16.05.2025) — Serbest çalışanlar: ilgili gelir üzerinden %21,4 (şahıs işletmeleri/ENI için %25,2); ilgili gelir, hizmet gelirinin %70'i (mal satışından elde edilen gelirin %20'si)dir.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA ve Protokolü (Lizbon, 11.5.2005); Resolução da Assembleia da República n.º 13/2006; Türkiye'de 2006/11337 sayılı BKK (RG 15.12.2006/26377); md. 28 — Anlaşma, iç hukuk prosedürlerinin tamamlandığına ilişkin son bildirim tarihi olan 18.12.2006'da yürürlüğe girmiştir (md. 28/1) ve 1 Ocak 2007'den itibaren elde edilen gelirlere uygulanır (md. 28/2). Yorum farkında İngilizce metin esastır.
CIRS md. 72/1(b)–(c), 2, 6 — Özel sabit oranlar: mukim olmayanların tevkifata tabi olmayan diğer gelirleri ve menkul kıymetlerden elde edilen net kazançlar için %28; konut kira geliri için %25; mukim olmayanların Portekiz'deki işyerine atfedilen gelirleri ile tevkifata tabi olmayan ücret ve emekli aylıkları için %25. Mukimler bu gelirlerin çoğunu diğer gelirleriyle birleştirmeyi seçebilir.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 4/2(a) — Her iki Devlette mukim gerçek kişi, daimi meskeninin bulunduğu Devletin mukimi sayılır; iki Devlette de daimi meskeni varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerinin daha sıkı olduğu Devletin (hayati menfaatlerin merkezi) mukimi sayılır.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 4/2(b) — Hayati menfaatlerin merkezinin bulunduğu Devlet belirlenemezse veya iki Devletin hiçbirinde daimi meskeni yoksa, mutad olarak yaşadığı Devletin mukimi sayılır.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 4/2(c)–(d) — Her iki Devlette de mutad olarak yaşıyorsa veya hiçbirinde yaşamıyorsa, vatandaşı olduğu Devletin mukimi sayılır; her iki Devletin vatandaşıysa veya hiçbirinin vatandaşı değilse, yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözer.
Türkiye–Portekiz ÇVÖA (Lizbon, 11.5.2005) md. 25 (karşılıklı anlaşma usulü) — Anlaşmaya uygun olmayan vergilendirmeyle karşılaşan kişi, iç hukuk yollarından bağımsız olarak, mukimi olduğu Devletin yetkili makamına (ayrımcılık yasağı hâlinde vatandaşı olduğu Devletin makamına) başvurabilir; yetkili makamlar sorunu karşılıklı anlaşmayla çözmeye çalışır.

Yargı kararları

Tribunal Central Administrativo Norte (TCAN), vergi uyuşmazlıkları bölümü, 01219/21.6BEPRT, 30.01.2025 — Vergi ikametgâhı (LGT md. 19) ile IRS bakımından vergi mukimliği farklı kavramlardır. 2019 beyannamesini yanlışlıkla Portekiz mukimi olarak veren mükellef kendi beyanının aksini ispatlayabildi: Brezilya vergi belgeleri kendisinin ve eşinin Brezilya'da yaşadığını gösterdi; 183 gün ve konut ölçütleri gerçekleşmediğinden Brezilya gelirine ilişkin tarhiyat iptal edildi.
Tribunal Central Administrativo Sul (TCAS), vergi uyuşmazlıkları bölümü, 443/20.3BELRA, 27.11.2025 — CIRS md. 16/1(b), konutun yanında onu mutad mesken olarak tutma yönünde güncel bir niyet de arar — kişinin olağan olarak yaşadığı ve ailevi, sosyal, mesleki ve ekonomik çıkarlarının merkezinin bulunduğu yer. Portekiz'de aynı daireyi elinde tutan ve yurt dışındaki her kısa ayrılıştan sonra oraya dönen mükellef mukim sayıldı; sonradan verilen yabancı mukimlik belgesi önceki yıllar hakkında hiçbir şey kanıtlamadı ve mukim olmadığını ispat yükü mükellefteydi.
Centro de Arbitragem Administrativa (CAAD), vergi tahkimi, 226/2023-T, 02.01.2024 — Portekiz'de 213 gün geçirdikten sonra Çin'deki sözleşmesi 1 Ağustos 2016'da başlayan (daha önce ayrıldığı ispatlanmayan) bir futbol antrenörü, sonraki gelirine ilişkin Çin vergisi Portekiz vergisinin %60'ının altında kaldığı için CIRS md. 16/14–15 uyarınca 2016'nın tamamında mukim kaldı. 2017 için, ailesinin yaşadığı Portekiz'deki eve sahip olması, onu mutad mesken olarak kullanma yönünde güncel bir niyet olmadan onu mukim yapmadı (mukimlik kişi bazında değerlendirilir, md. 16/5); 2017 tarhiyatı iptal edildi.
Supremo Tribunal Administrativo (STA), vergi uyuşmazlıkları bölümü genel kurulu, 084/25.9BALSB (içtihadı birleştirme), 28.01.2026 — CIRS md. 16/10 (2023'te yürürlükte olan metin) uyarınca mutad olmayan mukim olarak kayıt başvurusu yapılması NHR rejimine erişimin şartıdır; başvuru olmadan maddi şartları karşılamak yeterli değildir.
Supremo Tribunal Administrativo (STA), vergi uyuşmazlıkları bölümü, 0842/23.9BESNT, 29.05.2024 — NHR kaydı idarenin bir tanıması değil, açıklayıcı niteliktedir: md. 16/8'deki şartlar (mukim olunan yıl için değerlendirilir) karşılanıyorsa 31 Mart süresinden sonra da başvuru yapılabilir, ancak rejim bu durumda yalnızca NHR kaydı yılından itibaren uygulanır.
Supremo Tribunal Administrativo (STA), vergi uyuşmazlıkları bölümü genel kurulu, 0214/25.0BALSB (içtihadı birleştirme), 29.04.2026 — Eski mukimler rejiminde (CIRS md. 12-A; somut olayda o dönem yürürlükteki metne göre «önceki üç yıl», bugün beş) mukim olmama şartı, CIRS md. 16'da tanımlanan vergisel mukimliği ifade eder. Vergi idaresi rejimi ancak bu yıllardan birinde md. 16 kriterlerinden birinin gerçekleştiğini ispatlarsa reddedebilir; mükellefin o yılın bir kısmında, 183 günden az süreyle Portekiz'de kalmış olması yeterli değildir. Rejimi reddeden tahkim kararı iptal edildi.

Güncelleme 10.11.2026. Sonuç yalnızca bilgi amaçlıdır; vergi veya hukuki danışmanlık değildir. Vergi idareleri ve mahkemeler, burada ele alınmayan koşullar nedeniyle de kuralları farklı yorumlayabilir ve mevzuat değişir. Karar vermeden önce yetkili bir danışmana başvurun.

Durumunuzu kontrol edin